17/07/2026
Feet Syndrome
د پښو د تلو سوځیدل یا *Burning Feet Syndrome چې په طبي سیندونو کې ورته د ګریرسبن-ګوپالن سنډروم یا Grierson-Gopalan Syndrome* هم ویل کیږي یو داسې کلینیکي سنډروم دی چې ناروغ پکې په پښو کې د شدید تودوخې او سوځیدنې احساس کوي. دا حالت اکثرا په هغو کسانو کې چې عمرونه یې له ۵۰ کلونو څخه پورته وي ډیر لیدل کیږي او ډیری وخت د شپې لخوا شدت پیدا کوي.
۱. د پښو د تلو سوځیدل څه ډول یو حالت دی؟
دا کومه ځانګړې ناروغي نه ده، بلکې یو کلینیکي نښه Symptom ده چې د نیوروپاتي (د اعصابو د تخریب یا التهاب) ښکارندویي کوي. ناروغان اکثرا د لاندې نښو شکایت کوي:
د پښو په تلو کې د اور په څیر د سوځیدو احساس چې کله ناکله تر پنډیو Calves پورې هم رسیږي.
خارښت، مېږی مېږی کیدل Paresthesia او د بې حسۍ احساس.
د لمس په وړاندې د حِس زیاتوالی Hyperesthesia.
د شپې لخوا د درد او سوځیدو سختیدل، چې د ناروغ خوب ګډوډوي.
۲. مهم علتونه Etiology
د پښو د تلو د سوځیدو علتونه په څو عمده کټګوریو ویشل کیږي:
الف: نیوروپاتیک علتونه Neuropathic Causes
1. شکرې ناروغي Diabetic Neuropathy:
دا تر ټولو عام علت دی. په وینه کې د قند دوامداره لوړوالی د وړو رګونو او اعصابو د زیانمنیدو لامل ګرځي.
2. الکولي نیوروپاتي Alcoholic Neuropathy:
د الکولو ډیر کارول په مستقیم ډول اعصابو ته زیان رسوي او د بېلا بېلو ویټامینونو د جذب مخه نیسي.
3. د ویټامینونو کمښت (Nutritional Deficiencies):
په ځانګړي ډول د ویټامینB12,B6 ,B1Thiamine او د فولیک اسید کمښت.
4. د پښتورګو یا جگر عدم کفایه Uremic Neuropathy:
په بدن کې د یوریا او نورو توکسیکو موادو راټولیدل اعصاب تخریبوي.
5. د تایرایډ غدې سستي Hypothyroidism:د هورمونونو کمښت د مایعاتو د راټولیدو او پر اعصابو د فشار راوړلو لامل کیږي.
ب: میخانیکي او محلي علتونه Mechanical Causes
1. د تارسل ټنل سنډروم Tarsal Tunnel Syndrome: د پښې په بند Ankle کې د ټیبیال عصب Tibial Nerve تر فشار لاندې راتلل.
2.نامناسب بوټان او فزیکي فشار:
د سختو، تنګو یا داسې بوټانو کارول چې پر اعصابو فشار راوړي.
ج: نور سیستماتیک علتونه
د کیموتراپي Chemotherapy د درملو جانبي عوارض.
عفوني ناروغۍ لکه HIV، د ګیلو بارې سنډروم Guillain-Barré Syndrome او واسکولایټس Vasculitis.
اریتروملالجیا Erythromelalgia – یو نادر عصبي-وعایي حالت دی.
۳. د تشخیص لارې چارې Diagnostic Approach
د سم تشخیص لپاره باید لاندې کلینیکي او پاراکلینیکي پړاوونه ترسره شي:
بشپړ تاریخچه او فزیکي معاینه Anamnesis & Physical Exam: د درد د څرنګوالي، د خوب د کیفیت، د رژیم، او د شکرې یا الکولو د تاریخچې پوښتنه. د پښو د حس، رفلکسونو او د شریانونو د ضربان Pulses چک کول.
لابراتواري معاینات Laboratory Tests:
د وینې د شکر معاینه او HbA1c د شکرې د تشخیص لپاره.
* په وینه کې د Vitamin B12 او فولیک اسید کچه.
د پښتورګو معاینات (BUN, Creatinine).
د تایرایډ غدې هورمونونه TSH, Free T4.
د وینې بشپړ معاینه (CBC) او د ځیګر ټسټونه.
الیکتروفزیولوژیکي معاینات Electrophysiological Studies
د عصب د انتقال سرعت معاینه NCV - Nerve Conduction Velocity او د عضلاتو ګراف (EMG). دا معاینات د لویو عصبي ریښو زیان مشخصوي که څه هم په Small Fiber Neuropathy کې ممکن دا نارمل وي.
د پوستکي بایوپسي Skin Biopsy:د پوستکي د وړو اعصابو د تراکم Intraepidermal Nerve Fiber Density د معلومولو لپاره.
۴. درملنه او مدیریت Treatment & Management
درملنه په دوو برخو ویشل کیږي: اساسي د علت له منځه وړل او نښه ایزه سیمپتوماتیک.
الف: د اساسي علت درملنه Etiological Treatment
په شکرې ناروغانو کې د وینې د قند دقیق کنټرول.
د ویټامینونو د کمښت په صورت کې دVitamin B-Complex په ځانګړي ډول B12 تزریقي یا فمي توصیه کول.
د الکولو د کارولو په بشپړ ډول بندول.
د تایرایډ د کم کارۍ لپاره د لایوتایروکسین Levothyroxine تجویز.
ب: د درد او سوځیدو نښه ایزه درملنه Pharmacotherapy
د عادي مسکنونو (لکه NSAIDs) کارول پدې حالت کې ډیر اغیزمن نه دي. پرځای یې لاندې درمل توصیه کیږي:
1.نټي کنولسنټ یا د تشنج ضد درمل (Anticonvulsants):
ګاباپینټین Gabapentin د ۱۰۰ څخه تر ۳۰۰ ملي ګرامه پورې د شپې لخوا پیل کیږي او د اړتیا په صورت کې په تدریجي ډول لوړیږي.
پریګابالین Pregabalinد ۷۵ ملي ګرامه څخه پیل کیږي.
2. د خپګان ضد درمل (Antidepressants):*
ټرای سایکلیک الکولیډونه لکه امي ټریپټیلین Amitriptyline – د ۱۰ څخه تر ۲۵ ملي ګرامه پورې د خوب پر مهال.
د سیروټونین او نورایپینفرین بیابیا جذبونکي (SNRIs) لکه ډولوکسیټین Duloxetine.
3.موضعي درملنې Topical Treatments:
د کیپسیسین کريم Capsaicin cream.
د لیدوکایین پیچونه Lidocaine patches.
ج: غیر دارویي او ملاتړي سپارښتنې (Non-Pharmacological)
د خوب څخه وړاندې د پښو ایښودل په سړو اوبو کې (هیڅکله باید یخ یا ډیرې یخې اوبه ونه کارول شي، ځکه د اعصابو د زیان د ډیریدو لامل کیږي).
د پښو لوړ ساتل د خوب پر مهال.
د ارامه، ارګونومیک او پنبې څخه جوړو شویو جرابو او بوټانو کارول.
د پښو نرم مالش (ماساژ) چې د وینې جریان ښه کوي.
