DrJonse online Clinic

23/11/2025

Dhukkubni Fanxoo Maali?
˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙
Dhoksaan FANXOO hin fayyisu jechuun Maal jechuudha?
Dhukkubni FANXOO dhukkuba karaa qunnamtii saalaatiin daddarbu ta'ee, irra caalatti , dargaggoota umuriin isaanii waggaa 15 hanga 30 gidduu jiran irratti baay’inaan kan mudhatuudha. Sababni isaas dargaggoonni umrii kana keessa jiran, garee baay’ee saalqunnamtii raawwachuu fi hiriyoota adda addaa qabaachuu danda’an waan ta’aniif.

Akkuma dhukkuba Cophxoo, karaan ijoon dhukkubni FANXOO ittiin babal’atuun nama duraan dhukkuba kanaan qabame waliin qunnamtii saalaa raawwachuun yoo ta'u, dabalataan karaa dhalootaan haadha irraa gara daa'imaatti darbuu danda'a.

Dubartiin ulfaa tokko dhukkuba FANXOO yoo qabaatte dhukkuba kana daa'ima ishee garaa keessa jirutti dabarsuu dandeessi. Kunis du’a ykn hir’ima qaama daa’imaa fiduu danda’a. Dubartoonni ulfaa dhukkuba FANXOO qabaachuu fi dhiisuu isaanii qoratamuu qabu. Sababiin isaas yoo dhukkubni kun argamee yaalamee rakkoon daa’ima garaa keessa jiru irra gahuu danda'u guutummaatti ittisuun ni danda’ama.

Mallattoolee dhukkuba FANXOO

Dhukkubni FANXOO sadarkaa 3 qaba

🔹FANXOO SADARKAA JALQABAA
Fanxoon sadarkaa jalqabaa madaa salphaa fi dhukkubbii kan hin qabnee ta'ee, bakka jalqaba tuttuqqiin uumametti kan mudhatuudha. Yeeroo baay’ee fiixxee qaama saalaa dhiiraa irratti, seensa(hulaa) qaama saalaa dubartii irratti,keessoo qaama saalaa dubartii bakka ijaan hin mul’annetti, hidhii ykn afaan keessatti mudhachuu danda'a.

Madaan kun torban tokkoo hanga shanii turuu kan danda’u yoo ta'u sadarkaa kanatti yaalamnaan ni bada.

🔹FANXOO SADARKAA LAMMATAA:
Madaan Fanxoo sadarkaa jalqabaa erga mul’atee usuu hin yaalamin tilmaamaan torban jaha booda namni tokko sadarkaa dhukkubichaa isa lammaffaatti seena. Sadarkaa kana keessatti mallattoon baay’inaan mul’atu finniisa cittoo fakkaatu(rash)dha. Mallattoowwan biroo kanneen akka:

▰ dadhabbiin namatti dhagahamuu
▰ qaama/dhaqna gubaa
▰ dhukkubbii qoonqoo
▰ dhukkubbii mataa
▰ sagaleen cufamuu(hoar

18/11/2025

---

⚠️ የእርግዝና አደጋ ምልክቶች (Danger Signs in Pregnancy)

1️⃣ ደም መፍሰስ (Bleeding)

ምን ማለት ነው? ብዙ ወይም ተደጋጋሚ ደም መውጣት።
መደረግ የሚገባው:
➡ ወዲያውኑ ወደ ጤና መድረሻ ሂድ።
➡ መቆየት አደገኛ ነው፣ የእርግዝና መቋረጥ እና የደም መብዛት ያመጣል።

---

2️⃣ ከባድ ራስ ምታት እና እጥረት የተባበሰ እስትንፋስ (Severe headache & breathlessness)

ምን ማለት ነው? የራስ ምታት፣ እንቅፋት፣ ዓይን ደመና ማየት።
መደረግ የሚገባው:
➡ ይህ የየደም ግፊት መጨመር (Pre-eclampsia) ምልክት ሊሆን ይችላል።
➡ በፍጥነት ወደ ጤና ተቋም ሂድ።

---

3️⃣ የሆድ ከባድ ህመም (Severe abdominal pain)

ምን ማለት ነው? እጅግ ከባድ የሆድ ህመም።
መደረግ የሚገባው:
➡ የእርግዝና አደጋ ወይም ችግር የሚያመለክት ነው።
➡ አትዘገይ—ወደ ሆስፒታል ሂድ።

---

4️⃣ የውሃ መፍሰስ (Ruptured membranes) – የብርሃን ውሃ መፍሰስ

ምን ማለት ነው? የማህፀን ውሃ መፍሰስ፣ አስነጫሪ ሽታ መኖር።
መደረግ የሚገባው:
➡ የውሃ መፍሰስ ማንኛውም ጊዜ አደገኛ ነው።
➡ በፍጥነት ወደ ሆስፒታል መጓዝ ያስፈልጋል።

---

5️⃣ ከባድ ድካም ወይም እስትንፋስ መታጠብ (Severe weakness / shortness of breath)

መደረግ የሚገባው:
➡ ይህ የደም እጥረት (Anemia) ወይም የልብ/ሳንባ ችግር ሊያመለክት ይችላል።
➡ ፈጣን ምርመራ ያስፈልጋል።

---

6️⃣ የብጩ እንቅስቃሴ መቀነስ ወይም መቆም (Reduced fetal movement)

ምን ማለት ነው? ብጩ ቀድሞ እየተንቀሳቀሰ ነበረ ነገር ግን በድንገት መቀነስ።
መደረግ የሚገባው:
➡ ይህ የብጩ ችግር የተነሳ አደጋ ነው።
➡ ወዲያውኑ ወደ ጤና ተቋም ሂድ።

---

7️⃣ የእግር፣ የእጅ እና የፊት መብጠስ (Swelling of feet/hands/face)

ምን ማለት ነው? እግር እና እጅ ከመጠን በላይ መብጠስ፣ ልብስ መጨፍለቅ መጀመር።
መደረግ የሚገባው:
➡ የደም ግፊት መጨመር ምልክት ሊሆን ይችላል።
➡ ፈጣን ምርመራ ያስፈልጋል።

---

8️⃣ በሽታ የተያዘ የፊንቻ ህመም (Painful urination)

➡ ይህ የየፊንቻ ኢንፌክሽን (UTI) ምልክት ሊሆን ይችላል።
➡ ወዲያውኑ ምርመራ እና መድሀኒት ይፈልጋል።

---

9️⃣ ትኩሳት (Fever)

➡ ይህ ኢንፌክሽን የሚያመለክት ሊሆን ይችላል።
➡ በፍጥነት ሕክምና ፈልግ።

---

✔️ አጠቃላይ መመኪያ (General Advice)

የእርግዝና መመርመር ከወር 4–5 ጀምሮ በተደጋጋሚ አድርጊ።

Iron + Folic acid በየቀኑ ይውሰዱ።

ብዙ ውሃ ጠጣ፣ ጤናማ ምግብ ብዛት በቂ ብሉ።

የብጩ እንቅስቃሴና የሰውነት ለውጦች በትክክል አድምጡ።

ከዚህ ምልክቶች አንዱ ቢታይ አትቆይ — ወደ ሆስፒታል በፍጥነት ሂድ።⚠️ Mallattoo Heddummina (Danger Signs) Yeroo Ulfaatti

1️⃣ Dhiigni yookiin dhangala’een garaa keessaa dhufu (Bleeding)

Maalii? Dhiigni baay’een ykn dabalataa dhufu.
Maaltu gochuu?
➡ Gara mana yaalaa saffisaa deemuu.
➡ Hin eeggatin, balaa ulfa dhabuu fi dhiiga badan fida.

---

2️⃣ Hargansuu cimaa fi mata dukkanaa'uu (Severe headache & breathlessness)

Maalii? Mataa gogaa, hargansuu, ifa dukkanaa'uu.
Maaltu gochuu?
➡ Mallattoo pressure dhiigaa ol-ka'uu (pre-eclampsia) ta'uu danda’a.
➡ Gara mana yaalaa saffisaa deemi.

---

3️⃣ Dhiphachuu dhiphina garaa (Severe abdominal pain)

Maalii? Garaan balaa hin fakkaanneen ni dhukkuba.
Maaltu gochuu?
➡ Mallattoo balaa ulfaa ykn labor badii ta'uu danda’a.
➡ Hafa hin eeggatin—gara mana yaalaa.

---

4️⃣ Dhiiga dhagna keessaa dhangala’u (Ruptured membranes) – Bishaanii ulfaa bahuu

Maalii? Bishaan garaa keessaa bubbu’uu, fooliin badaa ta’ee.
Maaltu gochuu?
➡ Bishaan bahuun yeroo kamuu balaa haadha fi daa’imman irratti qaba.
➡ Gara hospitaalaatti saffisaan geessi.

---

5️⃣ Hedduu dadhabuu ykn hafuura gahaa dhabu (Severe weakness / shortness of breath)

Maaltu gochuu?
➡ Mallattoo dhiiga xiqqaa (anemia) ykn dhiphina garaa ta'uu danda’a.
➡ Qorannoo fi tajaajila hatattamaa barbaachisa.

---

6️⃣ Daa'imni garaa keessa socho’u xiqqaachuu yookiin dhaabbachuu (Reduced fetal movement)

Maalii? Daa’imni osoo socho’aa ture sochiin xiqqaachuu.
Maaltu gochuu?
➡ Sochiin daa’imaa ni duubatti deebi’a taanaan balaa guddaa.
➡ Gara mana yaalaa yeroo hatattamaa.

---

7️⃣ Qarqara miilla, harka fi fuuldura nama dhiita'uu (Swelling of face/hands/feet)

Maalii? Uffanni gaditti hincitu, miilla/harka baay’ee ni rifeensa.
Maaltu gochuu?
➡ Mallattoo pressure dhiigaa ol-ka’uu ta’uu danda’a.
➡ Qorannoon hatattamaa barbaachisa.

---

8️⃣ Fincaan hin dabru, saffisaan dabru, gubachuu (Painful urination)

➡ Mallattoo infectinii karaa fincaanii (UTI) ta’uu danda’a.
➡ Qorannoo fi dawaa hatattamaa fudhadhu.

---

9️⃣ Gubannoo, ho'ina qaamaa ol-ka'uu (Fever)

➡ Mallattoo infection ulfa balaa geessisu ta’uu danda’a.
➡ Akka saffisaan qorannoodhaan tajaajila argattu gochuu.

---

✔️ Gorsa Waliigalaa (General Advice)

Qorannoo ulfaa ji’a 4–5 yeroo jedhamu irraa eegalii yeroo hundaa raawwadhu.

Iron + folic acid guyyaa guyyaan fudhadhu.

Bishaan hedduu dhugi, nyaata qusannaadhaan nyaadhu.

Daa’imni socho’uu fi jijjiiramni qaama kee kamuu sirnaan hordofadhu.

Mallattoo kana keessaa tokko yoo argite hin eeggatin, gara mana yaalaa saffisa qabsiisi.

17/11/2025

🌟 Detailed Daily Feeding Guide for Infants & Toddlers (6–24 months)

🔵 1. When to Start Complementary Feeding

Begin at 6 months while continuing breastfeeding.

Breast milk should continue on demand day and night.

New foods must be soft, clean, and easy to swallow.

---

🔵 2. Feeding for 6–8 Months (Pureed & Mashed Foods)

✔ Number of meals:

2–3 meals/day

Breastfeed before meals and in between

✔ Recommended foods:

👉 1) Soft porridge

Made from wheat, maize, barley, or oats

Add small amount of oil or butter for energy

Thin with water or breast milk

👉 2) Vegetable purees

Carrot puree

Pumpkin puree

Potato puree

Add 1 teaspoon oil for extra calories

👉 3) Fruit purees

Avocado

Banana

Papaya

Mango

👉 4) Protein

Well-cooked mashed beans

Mashed chicken

Meat broth (thin, from boiled meat)

✔ Amount per feed:

Start with 2–3 teaspoons, increase to ¼–½ cup

---

🔵 3. Feeding for 9–11 Months (Soft, Lumpy Foods)

✔ Number of meals:

3–4 meals/day

1–2 healthy snacks

Continue breastfeeding

✔ Recommended foods:

👉 1) Soft family foods

Injera with soft shiro

Bread soaked in broth

Soft rice, macaroni

👉 2) Soft mashed foods

Mashed potato, pumpkin

Soft cooked vegetables

Lentils, peas

👉 3) Protein-rich foods

Soft scrambled egg

Minced/soft cooked meat

Well-cooked beans

👉 4) Fruits

Soft slices of mango

Banana pieces

Avocado chunks

✔ Amount per feed:

½ cup per meal

---

🔵 4. Feeding for 12–24 Months (Family Foods)

✔ Number of meals:

3–4 meals/day

2 snacks/day

Breastfeeding can continue

✔ Recommended foods:

👉 1) Family meals, softened

Injera with wot (mild)

Rice, pasta, bread

Potato stew, vegetable stews

👉 2) Protein

Eggs 3–4 times per week

Minced meat, chicken

Beans, lentils, chickpeas

👉 3) Vegetables

Carrot

Pumpkin

Spinach

Beetroot

👉 4) Fruits

Banana, apple (soft), mango, papaya

Avocado

👉 5) Healthy fats

Add 1 teaspoon oil or butter to meals

✔ Amount per feed:

¾–1 cup per meal

---

16/11/2025

ሽምብሪ ሐልቃ በ200 የቫይረስ በሽታዎች ሰውን ሊያሳልፍ ትችላለች።
እነዚህ ቫይረሶች ብዙዎቹ ከሰው ወደ ሰው ይተላለፋሉ እና አብዛኞሹም ሕይወት በጣም አደገኛ ናቸው። ሽምብሪ ሐልቃ የውሻ መናድ ቫይረስ፣ ኮሮና ቫይረስ፣ ማርበርግ (በአሁኑ ጊዜ በደቡብ ክልል የተገኘው)፣ ኢቦላ… ያሉ ትልቅ እና አስጊ የሆኑ ቫይረሶች ጨምሮ እስከ 200 ድረስ የሚያስተላለፍ ችሎታ አለዋት።

ስለዚህ ከሽምብሪ ሐልቃ ርቀው መቆየት ጠቃሚ ነው። በቤት ዙሪያ ወይም በቦታዎት ከተገኘች ፈጣን በመሆን ያጠፉኣት ወይም ይቀርቡባት አይትቀርቁ።

እንጥራቹ! ጤናችሁ ይብራ!
ሽምብሪ ሐልቃ በ200 የቫይረስ በሽታዎች ሰውን ሊያሳልፍ ትችላለች።
እነዚህ ቫይረሶች ብዙዎቹ ከሰው ወደ ሰው ይተላለፋሉ እና አብዛኞሹም ሕይወት በጣም አደገኛ ናቸው። ሽምብሪ ሐልቃ የውሻ መናድ ቫይረስ፣ ኮሮና ቫይረስ፣ ማርበርግ (በአሁኑ ጊዜ በደቡብ ክልል የተገኘው)፣ ኢቦላ… ያሉ ትልቅ እና አስጊ የሆኑ ቫይረሶች ጨምሮ እስከ 200 ድረስ የሚያስተላለፍ ችሎታ አለዋት።

Shimbirri Halkanii dhukkuboota vaayrasii 200 nama qabsiifti. Vaayrasiiwwan kunneen harki caalu namarraa namatti kan daddabran hoggaa ta'u hundi isaanii nama ajjeesun dorgomaa hin qaban. Shimbirroon halkanii Vaayrasii dhukkuba saree maraattee, vaayrsii koranaa, maarbarg (dhibee yeroo ammaa Naannoo Kibbaatti mul’ate) vaayrsii iboolaa... dabalatee dhukkuboonni vaayrsii farra ilma namaa ta'aniifii lubbuu namaa yeroo gabaabaa keessatti galafaatan 200 daddabarsiti. Kanaaf hammeenyummaa shimbira halkanii beektanii irraa fagaatuu qabdu. Naannoo mana ykn iddoo isin jirtan yoo jiraatte irraa fagaadhaa ykn dhabamsiisaa.
Ulfaadhaa! Fayyaa dahaa!
Dr. Jonse Daba

16/11/2025

15/11/2025

✅ ማርበርግ ቫይረስን እንዴት እንከላከላለን?

1️⃣ ከዱር እንስሳት ርቀት መጠበቅ

የቫይረሱ መሰረታዊ ምንጭ የሆኑ የፍራፍሬ ወፎች (fruit bats) እና ሌሎች ዱር እንስሳት ጋር መንካትን ያስወግዱ

የመንፈስ የተሳካ የማይታወቅ ዱር እንስሳ ማውጣት የተከለከለ ነው

---

2️⃣ የታመመ ሰው ቀለም ማንኛውም ነገር መንካት አይቻልም

የደም፣ የትንባህ፣ የደረት ፈሳሽና ተስማሚ ተግባር ማንኛውም እንኳን አደገኛ ነው

የታመᑰ ሰው እንክብል በማድረግ ጊዜ መጠበቂያ መሳሪያ (gloves, mask, gown) መጠቀም

---

3️⃣ እጅ በተደጋጋሚ መታጠብ

በሳሙና በውሃ ወይም በአልኮል ያብራሪ መድሃኒት እጅ መታጠብ

በተለይ ዱር እንስሳ ወይም ታመመ ሰው ካንካች በኋላ

---

4️⃣ ያልተበሰለ ወይም ያልተቀመሰ ምርት አትብሉ

የዱር እንስሳ ስጋ (bush meat) ሳይበስል መብላት አደገኛ ነው

ምግብ በፍጹም እንዲቀርፍ/እንዲበስል ያድርጉ

---

5️⃣ የታመመ ግለሰብን ፈጣን ማሳወቂያ

የመድኃኒት ባለሙያ ወይም ጤና ባለስልጣን ፈጣን ማሳወቅ

በቀለም ምልክት እንዳይተላለፍ ተገቢ ርቀት ማስጠበቅ

---

6️⃣ በቤት ወይም በህክምና ተቋም ደህንነት መደረጃዎች

የተለየ መኝታ ቦታ ማቅረብ

የተጠቀሰ መሳሪያ እንዲወገድ ማረጋገጥ

ጥሩ መደረሻ ስነምግባር (infection prevention)

---

7️⃣ ወፎች ወይም ዱር እንስሳ የሚታዩበት ቦታ አይንቀሳቀሱ

የተበላሸ እንስሳ ቢታየው በመጠባበቂያ ባለስልጣን ላይ ያቀርቡ

---

✨ አጠቃላይ ምክር

ማርበርግ ቫይረስ በጣም ከባድ በሽታ ስለሆነ መከላከያ ይህች ጥንቃቄ በጣም አስፈላጊ ነው።
የመጀመሪያ ምልክቶች (ቀዝቃዛ እጅግ ከባድ ህመም፣ ራስ ምታት፣ የደም መፍሰስ) ቢታዩ ፈጣን ወደ ጤና ተቋም መሄድ አለበት።✅ Marburg Virus akkamitti ni ittinaa?

1️⃣ Qunamtii bineensota bosonaa irraa fagaachuu

Marburg keessaa madda guddaan iyyuu bofa firii nyaatan (fruit bats) fi bineensota bosonaa biroo dha.

Kanaaf qunnamtii, harkaan tuquu ykn nyaata isaanii nyaachuu irraa of qusadhaa.

---

2️⃣ Nama dhukkubsatee fi qullubbii isaa irraa fagaatuu

Dhaamichaa, dhiiga, dheedhii fi qorii nama dhibee qabuu harka qabu tuquu hin qabu.

Yoo nama dhukkubsataa tajaajiltan ta’e giluvoosii, afata (mask), uffata ittisaa fayyadamaa.

---

3️⃣ Harka yeroo hunda dhiqachuu

Bishaani fi saamunaadhaan yookaan alkooliin harka qulqulleessuu.

Bineensa yookaan nama dhukkubsataa tuquun booda yeroo hunda harka dhiqachuu.

---

4️⃣ Nyaata hin bilchaatin hin nyaatin

Sanyii bineensa bosonaa (bush meat) bilcha’aa hin taane nyaachuun balaa guddaa qaba.

Nyaanni hundi akka ga’uumsa ga’utti bilcha’u mirkaneeffadhaa.

---

5️⃣ Nama mallattoon dhufu argitan saffisaan beeksisuu

Dhukkuba kanaan yoo nama shakkitan argitan gara hojjettoota fayyaa saffisaan beeksisaa.

Namni dhibee kana shakkuu danda’u adda baafamee haala nageenyaan tajaajilamuu qaba.

---

6️⃣ Qorannoo fi qulqullina manaa/hoospitaalaa eegu

Nama dhukkubsate bakka addaa qoqqooduu.

Meeshaalee itti fayyadaman adda baasuun qulqulleessuu.

Seera ittisa dhukkuba daddarbaa (infection prevention) eeguu.

---

7️⃣ Bosona bineensota multan keessa deemuu hir’isu

Yoo bineensi du’ee ykn laamshaye argame, harka hin tuqin — tajaajila mootummaa fayyaa beeksisi.

---

✨ Waliigalatti

Marburg virus yeroo baay’ee daddarbaa fi balaa ta’uuf:

Qunnamtii dhukkubsataa irraa fagaadhaa

Harka qulqulleessaa

Nyeemsa bilcha’aa nyaadhaa

Yeroo mallattoon dhufu gara buufata fayyaa ce’aa

14/11/2025

✅ Beeksisa Dr. Jonse Online Clinic

Baga nagaan dhuftan — Tajaajila telemedicine saffisaa, amanamaa fi icciitiin eeggame Ethiopia guutuu irraa argattan.

Ani Dr. Jonse Daba, ogeessa General Practitioner hayyama qabu; tajaajila yaalii online saffisaa fi gahaa isiniif kenna.

---

🌟 Tajaajila Ani Kennu

✔ Tajaajila yaalaa waliigalaa
✔ Michuu daa’immanii (pediatrics)
✔ Odeeffannoo fayyaa dubartootaa
✔ Hordoffii dhukkuboota yeroo dheeraa (HTN, DM, asmaa)
✔ Dhukkuboota gogaa fi allergy
✔ Hiika (interpretation) bu’aa laboratory
✔ Qorichaa (prescription) kan hin to’atamne
✔ Hordoffii yaalii online itti-fufiinsa qabu

---

🩺 Maaliif Dr. Jonse Online Clinic Filattu?

Tajaajila saffisaa — eegumsi yeroo dheeraa hin jiru

Kaffaltii gadi aanaa

Icciitii fi kabajaa guutuu

Bakka ati jirtu hunda irraa siif dhihaata

Odeeffannoo fayyaa ogummaa qaban irraa

---

📞 Akka Nuti Wal Qunnamnu

📱 Bilbila: +251975589710 / +251704664766
💬 WhatsApp fi Telegram
🎥 Video consultation

---

💳 Kaffaltii Ni Fudhatama

Telebirr

CBE Birr

Amole

M-PESA

---

⏰ Sa’aatii Hojii

8:00 AM — 10:00 PM (Guyyaa 7)