10/05/2026
(Neonatal Tetanus)
=======
የጨቅላ ህፃናት የመንጋጋ ቆልፍ በሽታ (Neonatal Tetanus) በዋናነት ከ3 እስከ 28 ቀን ዕድሜ ባላቸው ከሰል ጨቅላዎች ላይ እና ለህይወት አስጊ የሆነ ሲሆን፣ በተለይም እናቶቿ ክትባት ባልወሰዱ አራሶች ላይ ይከሰታል።
📋 #መንስኤ (Cause)
======
በሽታው የሚከሰተው በአፈር፣ በአቧራና በእንስሳት ፈሳሽ ውስጥ በሚገኝ ክሎስትሪዲየም ቴታኒ (Clostridium tetani) በሚባል ባክቴሪያ ነው።
እነዚህ ባክቴሪያዎች ስፖር በመባል በሚታወቀው ጠንካራ ሽፋናቸው ምክንያት ሙቀትን እና ፀረ-ተህዋስያንን በመቋቋም በአካባቢ ውስጥ ለረጅም ጊዜ በሕይወት መኖር ይችላሉ።
⚠️ #ስርጭት (Transmission)
======
ወደ ሰውነት የሚገባው ቁስል በሚኖርበት ጊዜ ነው።
በጨቅላ ህጻናት ላይ በሽታው እንዲከሰት የሚያደርገው ዋነኛው ምክንያት የሚከተሉት ናቸው፦
☑️ ንፅህናው ያልተጠበ እንክብካቤ የወሊድ ጊዜ፦
እንደ ምላጭ ወይም ቢላዋ ያሉ መሳሪያዎች ጸዳ ባልሆኑ ሁኔታዎች ጥቅም ላይ ሲውሉ
☑️እንደ ቅቤ (ጂ)፣ አፈር ወይም እበት ያሉ ንጥረ ነገሮች በእምብርት ጉድጓድ ላይ ሲቀቡ
☑️ የእናቶች ክትባት አለመውሰድ፦
እናቲቱ በእርግዝና ወቅት ክትባቷን ካልወሰደች፣ ህፃኑ በሽታውን የመከላከል አቅም ሳይኖረው ይወለዳል
?? #ምልክቶች (Symptoms)
=====
በመደበኛ ሁኔታ መጥባት እና ማልቀስ የሚችል ህጻን፣ ከ3-28 ባሉት ቀናት ከበታች ያሉት ምልክቶች ሊታዩት ይችላሉ፦
👉 ለጥባት ላይ መቸገር፦ መጥባት ማቆም (Inability to Suck) እና ማልቀስ መቻል
👉የሰውነት ግትርነት፦ ጡንቻዎች ይገተራሉ (ስፓዝም) እንዲሁም መንጋጋ ይቆልፋል (Lockjaw)
👉ሌሎች፦ የፊት ጡንቻዎች መወጠር፣ የሙቀት መጠን መጨመር እና የጀርባ መወጠር (Opisthotonus)
💊 #ህክምና (Treatment)
ሕክምናው ከፍተኛ ጥንቃቄ የሚጠይቅ ሲሆን ሆስፒታል መሆኑ ግን ግዴታ ነው።
☑️አንቲ-ቴታነስ ኢሙኖግሎቡሊን (TIG)፦ በሰውነት ውስጥ እየተዘዋወረ ያለውን መርዝ ገለል ለማድረግ በጡንቻ ውስጥ በመርፌ ይሰጣል።
☑️አንቲባዮቲክ፦ በሽታ አምጪ ባክቴሪያዎችን ለማጥፋት እንደ ሜትሮኒዳዞል (Metronidazole) ያሉ መድሃኒቶች ይሰጣሉ።
☑️የድጋፍ ህክምና፦ ጡንቻን የሚያረግቡ መድሃኒቶችን እንዲሁም አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ማናፈሻ (ቬንትሌተር) እርዳታ ማድረግን ይጨምራል።
🛡️ #መከላከል (Prevention) - ቁልፉ ጉዳይ
በሽታው ሙሉ በሙሉ መከላከል የሚቻለው እንደሚከተለው ያሉ ቀላል ነገሮችን በማድረግ ነው:
👉የእናቶች ክትባት፦ እናቶች በእርግዝና ወቅት የተቀናጀ የቴታነስ ክትባት መውሰድ አለባቸው።
👉ጽዱ የወሊድ አገልግሎት፦ የወሊድ መሳሪያዎች ጽዱ ሆነው እንዲቆረጡ እና የእምብርት ጉድጓድ ንፁህ ሆኖ እንዲቆይ መደረግ አለበት።
☑️ እንክብካቤ ስልጠና፦ ማህበረሰቡ እና አጥቢዎች ስለ ንፅህና እርምጃዎች እንዲማሩ መደረግ አለበት።
📚 #ማጣቀሻ (Source)
1. World Health Organization, "Maternal and neonatal tetanus elimination"
2. WHO EMRO, "Neonatal tetanus: risk communication and community engagement guidance"
3. WHO AFRO, "Tetanus"
4. ScienceDirect, "Newborn Tetanus"
5. The Challenge Initiative, "Newborn Care: Neonatal Tetanus"
6. Wikipedia, "Neonatal tetanus"
7. WHO, "The immunological basis for immunization series: module 3: tetanus: update 2018"
8. Pediatric Emergency Medicine Journal, "Neonatal tetanus"
9. Professional Medical Journal, "Neonatal tetanus"
10. Dove Medical Press, "Neonatal Tetanus Case Series: A Tale of Survival and Tragedy at St Paul Hospital Millennium Medical College, Addis Ababa, Ethiopia"
11. WHO South-East Asia, "Maternal and neonatal tetanus elimination"
