საქართველოს თავის ტკივილისა და შაკიკის ორგანიზაცია

25/08/2026

დაძაბულობის ტიპის თავის ტკივილი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პირველადი თავის ტკივილია.

მიუხედავად სახელისა, ის მხოლოდ „ნერვიულობით“ ან კუნთების დაჭიმულობით არ აიხსნება - მის განვითარებაში ნერვული სისტემის ტკივილის აღმოცენების ცენტრალური და პერიფერიული მექანიზმები მონაწილეობს.

🔹 დაძაბულობის ტიპის თავის ტკივილის მახასიათებლები:

• ხშირად არის თავის ორივე მხარეს
• აქვს ზეწოლის ან მოჭერითი ხასიათი
• ჩვეულებრივ არის მსუბუქი ან საშუალო ინტენსივობის
• ყოველდღიური ფიზიკური აქტივობა (მაგალითად სიარული ან კიბეზე ასვლა) ჩვეულებრივ არ აძლიერებს ტკივილს
• ჩვეულებრივ არ ახლავს ღებინება
• შეიძლება ახლდეს მსუბუქი გულისრევა ან სინათლის/ხმაურის აუტანლობა
• თავის ტკივილი შეიძლება გაგრძელდეს რამოდენიმე წუთიდან რამდენიმე დღემდე.

🔹 რამდენად ხშირად შეიძლება გვქონდეს?
ICHD-3 გამოყოფს:
🟢 იშვიათ ეპიზოდურ ფორმას - თვეში 1 დღეზე ნაკლები;
🟡 ხშირ ეპიზოდურ ფორმას - თვეში 1-14 დღე, 3 თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში (≥12 და

04/08/2026

თავის ტკივილი გარედან არ ჩანს - ვერავინ ხედავს იმ ტკივილს, რომელსაც ადამიანი განიცდის.
თუმცა, ის, რომ ტკივილი უხილავია, არ ნიშნავს, რომ ის რეალური არ არის.

შაკიკითა და სხვა ტიპის თავის ტკივილით მცხოვრები ადამიანები ხშირად აწყდებიან გაუგებრობას. ზოგჯერ რთულია გაიგო ის, რასაც საკუთარი თვალით ვერ ხედავ.

სწორედ ამიტომ, ცნობიერების ამაღლებითა და სწორი ინფორმაციის გავრცელებით, გვინდა შევამციროთ გაუგებრობა, გავზარდოთ თანაგრძნობა და შევქმნათ გარემო, სადაც თავის ტკივილის მქონე ადამიანებს ექნებათ მეტი მხარდაჭერა.

საქართველოს თავის ტკივილისა და შაკიკის ორგანიზაცია თქვენს გვერდით 🫂

25/07/2026

თავის ტკივილი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დაავადებაა.

დაავადება გლობალური საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება.

ქალებში დაავადების ტვირთი დაახლოებით ორჯერ უფრო მაღალია, ვიდრე მამაკაცებში.

მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს ეფექტური და ხელმისაწვდომი მკურნალობა, ბევრი პაციენტი კვლავ ვერ იღებს სწორ დიაგნოზსა და შესაბამის დახმარებას.

ამის მიზეზია როგორც თავის ტკივილის მართვის სისტემის გამოწვევები, ისე ამ დაავადებების შესახებ არასაკმარისი ცნობიერება.

მოსახლეობისა და ჯანდაცვის პროფესიონალების განათლება ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, რათა შემცირდეს თავის ტკივილის დაავადებებით გამოწვეული ტვირთი.

📚 წყარო
• The Lancet Neurology (2025). Global, regional, and national burden of headache disorders, 1990–2023 (GBD 2023).
• Neurology (2009). Primary headache disorders in the Republic of Georgia: prevalence and risk factors.

22/07/2026

17/05/2026

შაკიკის მკურნალობის ძირითადი ასპექტები

შაკიკის მკურნალობა სამ ძირითად მიმართულებას მოიცავს, ესენია:
1) შაკიკის მწვავე შეტევის მკურნალობა
2) პრევენციული თერაპია
3) არა-ფარმაკოლოგიური თერაპია

I შაკიკის მწვავე შეტევის მკურნალობა:
რანდომიზებულ კონტროლირებად კვლევებში შაკიკის მწვავე შეტევის მკურნალობა საერთაშორისო თავის ტკივილის საზოგადოების მიერ განისაზღვრება როგორც:
1) ტკივილისგან გათავისუფლება მკურნალობიდან 2 საათის განმავლობაში
2) შაკიკთან ასოცირებული ყველაზე შემაწუხებელი სიმპტომისგან გათავისუფლება (მაგ.: გულისრევა, ღებინება, ფოტოფობია, ფონოფობია) მკურნალობიდან 2 საათის განმავლობაში

II შაკიკის პრევენციული მკურნალობა:
შაკიკის პრევენციული მკურნალობის მიზანი შაკიკის შეტევების სიხშირის, ტკივილის ინტენსივობისა და ხანგრძლივობის შემცირებაა იმ პაციენტებში, ვისთანაც შაკიკის “მწვავე” თერაპია მკურნალობის არასაკმარისი და არასრულყოფილი სტრატეგიაა.

III შაკიკის არა-ფარმაკოლოგიური მკურნალობა:
აღნიშნული მიდგომა მულტიდისციპლინარულია და შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც იზოლირებულად, ასევე, დამხმარე თერაპიის სახით (ფარმაკოლოგიურ მკურნალობასთან კომბინაციაში).

ნებისმიერი ეფექტური მკურნალობის საწყისი იმგვარი თერაპიული გეგმის შექმნას მოიაზრებს, რომელიც ითვალისწინებს დაავადების ინდივიდუალურ კლინიკურ მახასიათებლებს, პაციენტის უპირატესობებსა და საჭიროებებს.

პოსტი განკუთვნილია მხოლოდ საინფორმაციო მიზნებისთვის. გაზიარებული ინფორმაცია არის მკაცრად საგანმანათლებლო და არ წარმოადგენს სამედიცინო რჩევას. პერსონალიზებული დიაგნოზისა და მკურნალობისთვის ყოველთვის დაუკავშირდით ექიმს.

10/05/2026

🧠 შაკიკის ანატომია და პათოგენეზი

შაკიკის ანატომიურ და ფიზიოლოგიურ სუბსტრატს ტრიგემინო-ვასკულური სისტემა წარმოადგენს.
[ტრიგემინო-ვასკულური სისტემა - ტრიგემინალური (სამწვერა) ნერვი და მისი აქსონალური პროექციები ინტრაკრანიულ ვასკულატურაზე].

ნოციცეპტური [ნოციცეპცია - ტკივილის მგრძნობელობა] სიგნალის გადაცემა ტრიგემინო-ვასკულური სისტემის პირველი რიგის ნეირონების აქტივაციითა და სენსიტიზაციით იწყება. მათი უჯრედის სხეულები ტრიგემინალურ კვანძშია, აფერენტული [აღმავალი] ბოჭკოები კი გარსებსა და მათ სისხლძარღვებს აინერვირებს.

ტრიგემინალური კვანძიდან აღმავალი ნოციცეპტური გზა ტვინის ღეროში პროეცირდება, სადაც ტრიგემინო-ვასკულური სისტემის მეორე რიგის ნეირონების (სპინალური ტრიგემინალური ბირთვის ნეირონების ჩათვლით) აქტივაციასა და სენსიტიზაციას იწვევს.

აღნიშნული პროცესი, თავის მხრივ, თალამუსში არსებული ტრიგემინო-ვასკულური სისტემის მესამე რიგის ნეირონების გააქტიურებასა და სენსიტიზაციას ახდენს, შედეგად ხდება ნოციცეპტური სიგნალის გადაცემა სომატო-სენსორულ ქერქსა და სხვა კორტიკალურ არეებში.

ზემოთ აღწერილი პროცესის შედეგად ხდება შაკიკის ტკივილის აღქმა.

პრეკლინიკურ კვლევათა მონაცემების მიხედვით, ტრიგემინო-ვასკულური სისტემის აქტივაცია ინტრაკრანიალურ არტერიებში (დურალური არტერიების ჩათვლით) პარასიმპათიკური ნერვული სისტემის გააქტიურებას იწვევს. ეს ზემო სანერწყვე ბირთვის (SSN) და ფრთა-სასის კვანძის საშუალებით ხდება. შედეგად, გარკვეული სასიგნალო მოლეკულების გამოთავისუფლებით (როგორიცაა ჰიპოფიზის ადენილატ-ციკლაზის-გამააქტივებელი პეპტიდი - PACAP და ვაზო-აქტიური ინტესტინალური პოლიპეპტიდი - VIP) ხდება ინტრაკრანიული არტერიების გაფართოება.

გარკვეული კვლევების შედეგების მიხედვით, ტრიგემინო-ვასკულური სისტემის აქტივაცია ასევე ვაზოაქტიური სასიგნალო მოლეკულების (მაგ: კალციტონინის გენთან დაკავშირებული პეპტიდი - CGRP) ანტიდრომულ გამოთავისუფლებას იწვევს, რაც თავის მხრივ მონაწილეობს ინტრაკრანიული არტერიების გაფართოებაში.

მიუხედავად იმისა, რომ მონაცემები შაკიკის ბიოლოგიურ საფუძვლებზე ამ ეტაპზე არასრულყოფილია, შაკიკის შეტევების გამომწვევი სასიგნალო გზები უკვე იდენტიფიცირებულია.

აქტიურად მიმდინარეობს შაკიკის პროვოკაციული მოდელების გამოყენება გარკვეული ენდოგენური სასიგნალო მოლეკულების შესაფასებლად. სწორედ ამ კვლევების შედეგების მიხედვით გამოიკვეთა ციკლური ადენოზინ მონოფოსფატ (cAMP) და ციკლური გუანოზინ მონოფოსფატ (cGMP) გაშუალებული გზები შაკიკის შეტევების პათოგენეზში. შედეგები იძლევა ვარაუდს, რომ შაკიკის შეტევის დროს შესაძლოა არსებობდეს გამაერთიანებელი მექანიზმი, რომელიც იწვევს ATP-მგრძნობიარე კალიუმის არხების გახსნას. ამ ტრიგერული მოლეკულების მოქმედების ადგილი სავარაუდოდ ინტრაკრანიული არტერიების ვასკულური გლუვკონთოვანი უჯრედია, თუმცა ეს შესაძლოა ასევე მოიცავდეს სხვა უჯრედებს, როგორიცაა პერივასკულური ტრიგემინალური პირველადი აფერენტები.

შაკიკის პათოგენეზის შესწავლაში უაღრესად მნიშვნელოვანი საფეხური იყო შაკიკის შეტევაში მონაწილე სასიგნალო მოლეკულების აღმოჩენა. სწორედ ეს წარმატება გახდა შაკიკის მექანიზმზე-დაფუძნებული თერაპიული მეთოდების შექმნის საფუძველი

07/02/2026

გაგვიზიარეთ თქვენი გამოცდილება! ✨
🔗 https://forms.gle/TvhdMVfKCPjgPTde9
ან დაასკანერეთ QR კოდი!

✨ თქვენი აზრი მნიშვნელოვანია!
გთხოვთ დაუთმოთ მხოლოდ 10-15 წუთი ჩვენი კითხვარის შესავსებად და გაგვიზიაროთ თქვენი შეხედულებები. თქვენი გულწრფელი პასუხები დაგვეხმარება უკეთ გავიგოთ შაკიკის შესახებ!❤️

🔗 კითხვარის სანახავად დაასკანერეთ QR კოდი ან გადადით ლინკზე - https://forms.gle/TvhdMVfKCPjgPTde9

06/02/2026

ჩემი ისტორია: „უხილავი მტერი“ და ნევროლოგიური ქარიშხალი ⛈️
ჩემი ისტორია ბევრად უფრო ადრე დაიწყო, ვიდრე დიაგნოზს დამისვამდნენ.
მახსოვს, სკოლის პერიოდში, განსაკუთრებით მუსიკის გაკვეთილების წინ, საშინლად ვნერვიულობდი და მუცელი მტკიოდა. მშობლებმა ყველაფერი გამოიკვლიეს, მაგრამ პასუხი ყოველთვის ერთი იყო: „ფიზიკურად ჯანმრთელია“.
რადგან მიზეზი არ ჩანდა, ბევრს ეგონა, რომ ვიტყუებოდი. რამდენჯერმე „დრამის დედოფალიც“ კი დამიძახეს. არადა, ტკივილი სრულიად რეალური იყო. 💔
🏠 დიაგნოზი 15 წლის ასაკში
ყველაფერს სახელი მაშინ დაერქვა, როცა ანიზოკორია (გუგების ასიმეტრია) დამემართა. შეშინებულმა გადავიღე პირველი MRI. ტვინში ცვლილებები არ აღმოჩნდა, თუმცა ნევროლოგმა მითხრა ის, რაც მაშინ არავის უფიქრია: ბავშვებში შაკიკი ხშირად სწორედ მუცლის ტკივილით (აბდომინური შაკიკით) ვლინდება და არა თავის ტკივილით.
⚡ ყოველდღიური რეალობა
ბოლო ორნახევარი წელია, ეს უბრალოდ ტკივილი აღარ არის — ეს ჩემი ყოველდღიურობაა.
გაღვიძებიდან 30-60 წუთში იწყება „ის“:
• პულსირებადი ტკივილი მარჯვენა თვალიდან საფეთქლისკენ;
• შეგრძნება, თითქოს დანა ჩამარტყეს ან დენმა დამარტყა;
• სინათლისა და ხმის აუტანლობა;
• გულისრევა და თავბრუსხვევა.
ხანდახან მარცხენა ხელი მიბუჟდება, რაც ორმაგად სტრესულია. ასეთ დროს მხოლოდ ერთი რამ მინდა — დავრჩე სრულ სიბნელეში და დაველოდო, როდის იმოქმედებს წამალი.
🗣️ „საყვარელი“ რჩევების კლასიკა:
ყველა შაკიკიანს ალბათ ერთხელ მაინც სმენია ეს ფრაზები:
🔹 „წყალი დალიე, იქნებ გაუწყლოება გაქვს?“
🔹 „გათხოვდები/ბავშვს გააჩენ და გაგივლის.“
🔹 „არადა, რა კარგად გამოიყურები, არაფერი გეტყობა...“
🔹 „ნევროლოგთან რომ მიხვიდე?“ (თითქოს იქ არ ვცხოვრობდე)
🔍 უხილავი ბრძოლა
ჩემი MRI და CT კვლევები სუფთაა. ნევროლოგიურად „ჯანმრთელი“ ვარ. შაკიკი სწორედ ესაა — უხილავი მტერი, რომელსაც აპარატები ვერ ხედავენ, მაგრამ მე ყოველწამიერად ვგრძნობ.
მკურნალობაც ერთი დიდი ექსპერიმენტია: ვენლაფაქსინი, კანდესარტანი, ბოტოქსის ინექციები... რაც მე მშველის (მაგალითად, დექსკეტოპროფენი), შეიძლება სხვას საერთოდ არ დაეხმაროს. ამას ემატება მუდმივი დაღლილობა, მიუხედავად იმისა, რომ 8 საათი მძინავს.
✨ რატომ ვყვები ამას?
როცა ვამბობ, რომ თავი მტკივა, ეს არ არის კაპრიზი. ეს არის ნევროლოგიური ქარიშხალი, რომელსაც ყოველდღე ვებრძვი.
თუ შენც იგივეს გრძნობ, იცოდე — შენ მარტო არ ხარ. შენი ტკივილი რეალურია, მაშინაც კი, თუ ის გარედან არ ჩანს. 🫂
⚠️ შენიშვნა: პოსტში ნახსენები მკურნალობა ინდივიდუალურია. ნუ მიიღებთ მედიკამენტებს თვითნებურად. პერსონალიზებული დიაგნოზისა და მკურნალობისთვის ყოველთვის მიმართეთ ექიმს.
#შაკიკი #ჯანმრთელობა #უხილავიდაავადება

19/01/2026

🤕როგორ დავეხმაროთ ახლობელს შაკიკის შეტევის დროს?
💕როცა ახლობელ ადამიანს შაკიკის შეტევა აქვს, ჩვენი მხარდაჭერა უმნიშვნელოვანესია.
აი, 3 მარტივი გზა, რითაც შეგიძლიათ მდგომარეობა შეუმსუბუქოთ:
🤫 შექმენით მშვიდი გარემო — ჩააბნელეთ ოთახი და უზრუნველყავითსიჩუმე. სინათლე და ხმაური ხშირად ტკივილს ამძაფრებს.
💧 შესთავაზეთ წყალი — დეჰიდრატაცია ხშირად აუარესებს შეტევას.
🫂 იყავით მომთმენი — შესთავაზეთ დახმარება, მაგრამ პატივი ეცით მის სურვილს, თუ ამ მომენტში მათ განმარტოება სურთ.
თქვენი მზრუნველობა ძალიან მნიშვნელოვანია!

07/12/2025

8.2 მედიკამენტების ჭარბი გამოყენებით გამოწვეული თავის ტკივილი (MOH)

წინა პოსტში ჩვენ განვიხილეთ 1.3 ქრონიკული შაკიკი (თავის ტკივილი თვეში ≥15 დღე).
ახლა კი ვისაუბროთ მის გართულებაზე - 8.2 მედიკამენტების ჭარბი გამოყენებით გამოწვეული თავის ტკივილი (MOH). ⚠️
ეს არის პარადოქსული მდგომარეობა, როდესაც წამალი, რომელსაც ტკივილის მოსახსნელად იღებთ, თავად ხდება ტკივილის გახშირების და ქრონიფიკაციის მიზეზი.

⸻

რა არის MOH? (ICHD-3 დეფინიცია)

ეს არის თავის ტკივილი, რომელიც:
1️⃣ აღინიშნება თვეში 15 ან მეტ დღეს;
2️⃣ ვითარდება პაციენტში, რომელსაც უკვე აქვს პირველადი თავის ტკივილი (მაგ: შაკიკი, დაძაბულობის ტიპის თავის ტკივილი);
3️⃣ წარმოადგენს თავის ტკივილის მწვავე შეტევის მოსახსნელი ან სიმპტომური მკურნალობის დროს მისაღები მედიკამენტების რეგულარული, ჭარბი და ≥3 თვის განმავლობაში გამოყენების პირდაპირ შედეგს. 💊

⸻

რა ითვლება „ჭარბ გამოყენებად“? 📌

ეს არის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ფაქტორი - ზღვარი დამოკიდებულია მედიკამენტის კლასზე:

• თვეში 10 ან მეტი დღე:
• ტრიპტანები (მაგ. სუმატრიპტანი, ზოლმიტრიპტანი)
• ოპიოიდები
• ერგოტამინები
• კომბინირებული ანალგეტიკები (2 ან მეტი კლასი, მაგ: პარაცეტამოლი + კოდეინი; ან დამატებითი აგენტი, მაგ: კოფეინი)

• თვეში 15 ან მეტი დღე:
• არა-ოპიოიდური, ე.წ. მარტივი ანალგეტიკები (პარაცეტამოლი, იბუპროფენი, სხვა NSAID-ები)

⸻

კლინიკური რეალობა: ორმაგი დიაგნოზი

მნიშვნელოვანი კლინიკური ნიუანსი: პაციენტებში, რომლებიც აკმაყოფილებენ როგორც 1.3 ქრონიკული შაკიკის, ასევე 8.2 MOH-ის კრიტერიუმებს - ისმება ორივე დიაგნოზი.
პრაქტიკაში, ქრონიკული შაკიკით პაციენტების უმრავლესობას (ზოგიერთი კვლევით ≥80%-ს) აღენიშნება MOH. 📊

⸻

რატომ არის ეს დიაგნოზი ასეთი მნიშვნელოვანი?

MOH-ის დიაგნოსტირება ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ის ცვლის მკურნალობის ტაქტიკას.

• პრევენციული მკურნალობის არაეფექტურობა:
პაციენტები MOH-ით, როგორც წესი, ცუდად პასუხობენ პროფილაქტიკურ მკურნალობას, სანამ მედიკამენტების ჭარბი მიღება გრძელდება.

• გამოსავალი - “დეტოქსიკაცია”:
პაციენტების უმრავლესობის მდგომარეობა (სიხშირე და ინტენსივობა) მკვეთრად უმჯობესდება ჭარბად გამოყენებული მედიკამენტის მოხსნის შემდეგ.
ხშირად, „ქრონიკული შაკიკი“ ამის შემდეგ კვლავ „ეპიზოდურ“ ფორმასუბრუნდება. 🌱

⸻

მართვის პირველი ნაბიჯი

MOH-ის მართვა მოითხოვს ჭარბად გამოყენებული მედიკამენტის მოხსნას. ეს პროცესი შეიძლება იყოს რთული და საჭიროებდეს ექიმის მეთვალყურეობას ე.წ. „აბსტინენციის სინდრომის“ სამართავად.
‼️ ნუ შეწყვეტთ მედიკამენტებს თვითნებურად.

თუ ეჭვობთ MOH-ს - აწარმოეთ ზუსტი დღიური (ჩაიწერეთ ყოველი აბი) და მიმართეთ თქვენს ნევროლოგს დიაგნოსტიკისა და მართვის გეგმის შესამუშავებლად. 📒👩‍⚕️

⸻

პოსტი განკუთვნილია მხოლოდ საინფორმაციო მიზნებისთვის.
პერსონალიზებული დიაგნოზისა და მკურნალობისთვის ყოველთვის დაუკავშირდით თქვენს ექიმს. ❤️‍⚕️