05/10/2026
ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ
08 | Γιατί όταν κλείνουμε τα μάτια βλέπουμε μερικές φορές «φωτάκια»;
Κλείνεις τα μάτια.
Δεν υπάρχει φως.
Κι όμως, μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά μια μικρή λάμψη, ένα φωτεινό σημείο, μια κινούμενη γραμμή ή ακόμη και παράξενα μοτίβα.
Πώς μπορούμε να «δούμε» κάτι που δεν υπάρχει έξω από εμάς;
Για να δούμε, δεν αρκεί να υπάρχει φως.
Χρειάζεται να ενεργοποιηθεί το οπτικό σύστημα.
Κανονικά, το φως εισέρχεται στο μάτι και διεγείρει τους φωτοϋποδοχείς του αμφιβληστροειδούς. Η πληροφορία μετατρέπεται σε νευρικά σήματα, μεταφέρεται μέσω του οπτικού νεύρου και των οπτικών οδών και τελικά επεξεργάζεται στον εγκέφαλο.
Όμως το οπτικό σύστημα δεν είναι ποτέ εντελώς «σιωπηλό».
Ακόμη και χωρίς εξωτερικό φως, τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς και οι νευρώνες που συμμετέχουν στην όραση έχουν δική τους ηλεκτρική δραστηριότητα. Σε ορισμένες συνθήκες, αυτή η δραστηριότητα μπορεί να γίνει αντιληπτή ως φωτεινή αίσθηση.
Αυτές οι αισθήσεις ονομάζονται φωσφαίνες.
Μπορούν επίσης να προκληθούν όταν το μάτι ή κάποια περιοχή της οπτικής οδού διεγερθεί μηχανικά ή ηλεκτρικά — χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα «φωτάκια» που μπορεί να δούμε όταν πιέσουμε τα κλειστά βλέφαρα.
Με άλλα λόγια, για να αντιληφθεί ο εγκέφαλος φως, δεν είναι απαραίτητο να έχει φτάσει πραγματικό φως στον αμφιβληστροειδή.
Αρκεί να ενεργοποιηθεί, με κάποιον τρόπο, το κατάλληλο μέρος του οπτικού συστήματος.
Και κάπως έτσι, μέσα στο σκοτάδι, μπορεί να εμφανιστεί ένα μικρό «φως» που δεν βρίσκεται στον κόσμο γύρω μας.
Βρίσκεται στην ίδια τη λειτουργία της όρασης.
Μια μικρή επιστημονική αλήθεια για το πόσο παράξενο και συναρπαστικό είναι το γεγονός ότι αυτό που βλέπουμε δεν είναι απλώς το φως που υπάρχει εκεί έξω.
Είναι και ο τρόπος με τον οποίο το νευρικό μας σύστημα το μετατρέπει σε εμπειρία.
Ηπιόνη
Σημείωση: Αν εμφανιστούν ξαφνικά καινούργιες ή επίμονες λάμψεις, ιδιαίτερα μαζί με πολλά νέα «μυγάκια», σκιά ή αίσθηση «κουρτίνας» στην όραση, χρειάζεται άμεση οφθαλμολογική αξιολόγηση, καθώς τέτοια συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με ρωγμή ή αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς.
