24/12/2025
નિયમિત સ્વાસ્થ્ય પરીક્ષણ (Routine Health Checkup) માં સામાન્ય રીતે નીચે મુજબની મહત્વની તપાસનો સમાવેશ કરવામાં આવે છે:
કમ્પ્લીટ બ્લડ કાઉન્ટ (CBC/હિમોગ્રામ): હિમોગ્લોબિન, લાલ રક્તકણોની ગણતરી, હિમેટોક્રિટ, લાલ રક્તકણોના સૂચકાંકો, કુલ શ્વેતકણોની ગણતરી અને વિભિન્ન શ્વેતકણોની ટકાવારી અને સંખ્યા, પ્લેટલેટની ગણતરી. આ રિપોર્ટ એનિમિયા (લોહીની ઉણપ), ચેપ, લ્યુકેમિયા અને અન્ય રક્તવિકારનાં નિદાન માટે ઉપયોગી છે.
ડાયાબિટીસનાં નિદાન અને નિયંત્રણ માટે: Fasting Glucose (FBS) - ફાસ્ટિંગ ગ્લુકોઝ (ભૂખ્યા પેટે લોહીમાં શુગરનું પ્રમાણ અને HbA1c-HPLC (Estimated Average Glucose -eAG) એ૧સી: છેલ્લા ૨-૩ મહિનાનું લોહીમાં સરેરાશ શુગરના સ્તરનું માપ. ડાયાબિટીસનાં લાંબા ગાળાના નિયંત્રણની જાણકારી માટે.
લિપિડ પ્રોફાઇલ (Lipid Profile): લોહીમાં વિવિધ પ્રકારનાં કોલેસ્ટેરોલ અને ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ્સનું પ્રમાણ તથા અન્ય લિપિડ ઘટકોનું સ્તર. આને કોલેસ્ટ્રોલ ટેસ્ટ પણ કહેવાય છે, જે હૃદયરોગના જોખમની તપાસ માટે લોહીમાં ચરબીનું પ્રમાણ માપે છે.
લીવર ફંક્શન ટેસ્ટ (LFT): લીવરનાં સ્વાસ્થ્ય માટેનાં પરીક્ષણો: ચોક્કસ પ્રકારનાં ઉત્સેચકો, પ્રોટીન, આલ્બ્યુમિન અને બિલીરૂબિન જેવા વિવિધ પદાર્થોનું પ્રમાણ.
કિડની ફંક્શન ટેસ્ટ (KFT/RFT): કિડની(મૂત્રપિંડ)ની કાર્યક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટેનાં પરીક્ષણો, ક્રિએટિનાઇન, જી.એફ.આર., યુરિયા, યુરીક એસિડ, ઇલેકટ્રોલાઇટ્સ(સોડિયમ, પોટશિયમ અને ક્લોરાઈડ) તેમજ કેલ્શિયમ અને ફૉસ્ફરસ જેવા વિવિધ પદાર્થોનું પ્રમાણ.
થાઈરોઈડ પ્રોફાઇલ (Thyroid Profile, Total T3, Total T4, TSH): થાઇરોઇડ ગ્રંથિ ને સંબંધિત અંત:સ્ત્રાવોનું પ્રમાણ. આ તપાસમાં મેટાબોલિઝમ અને ઊર્જા સ્તરને નિયંત્રિત કરતા થાઇરોઇડ હોર્મોન્સનું પરીક્ષણ થાય છે.
વિટામિન બી-૧૨ (કોબાલામીન) - Vitamin B12 (Cyanocobalamin): જે ચેતાતંત્રની તંદુરસ્ત કામગીરી અને લાલ રક્તકોશિકાઓનાં ઉત્પાદન માટે જરૂરી છે. બી-૧૨ની ઉણપને લીધે એનીમીયા, હાથ-પગમાં ઝણઝણાટી, નબળી યાદશકિત અને પાચનશક્તિ, વજન ઓછું થવું, ભુખ ન લાગવી, હાથ-પગની કળતર, શ્વાસ ચઢવો, ગભરામણ જેવાં લક્ષણો દેખાય છે.
વિટામીન ડી (૨૫-હાઈડ્રોક્સી વિટામિન ડી - Vitamin D (25-Hydroxy Vit. D): આ તપાસ વિટામિન ડીની ઉણપ, હાઈપરવિટામિનોસિસ તેમજ રિકેટ્સ અને ઑસ્ટિઓમાલેશિયાના કારણોનાં નિદાન માટે જરૂરી છે. વિટામીન ડી હાડકાના સ્વાસ્થ્ય, રોગપ્રતિકારક કાર્ય અને અન્ય શારીરિક કાર્યો માટે મહત્વપૂર્ણ છે. બધા જ પ્રકારના વિટામિનની સરખામણીએ ભારતના લોકોમાં વિટામિન ડીનું પ્રમાણ આશ્ચર્યજનક રીતે ઘટી રહ્યું છે. વિટામિન ડીનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત સૂર્યકિરણો છે.
યુરીન રૂટીન ટેસ્ટ (Urine Routine Examination): પેશાબના રંગ, pH, સાંદ્રતા, પ્રોટીન, શુગર, કીટોન, પિત્ત ક્ષાર, લોહી, નાઇટ્રાઇટ, લ્યુકોસાઇટ એસ્ટેરેઝ, પરુ-રસી, લાલ રક્તકણો, ક્ષાર, જીવાણુઓ - પરોપજીવીઓની તપાસ દ્વારા મૂત્રમાર્ગનાં ચેપ, પથરી તથા કિડની અને લીવરની વિવિધ સમસ્યાઓનાં પ્રાથમિક નિદાન માટે જરૂરી તપાસ.
કેન્સર સ્ક્રીનિંગ (Cancer Screening): ઉંમર અને જોખમી પરિબળોના આધારે, સ્ત્રીઓ માટે પેપ સ્મીયર (Pap smear) અને મેમોગ્રામ અને પુરુષો માટે PSA (પ્રોસ્ટેટ કેન્સર સ્ક્રીનીંગ) જેવા પરીક્ષણો સૂચવવામાં આવી શકે છે.
હૃદયની તપાસ: હૃદયનાં સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ જાણવા માટે ECG (ઇલેક્ટ્રોકાર્ડિયોગ્રામ) અને જરૂર જણાય તો TMT અથવા 2D Echo કરવામાં આવે છે.
ઇમેજિંગ ટેસ્ટ (Imaging Tests) - રેડિયોલોજી: અને પેટની સોનોગ્રાફી (USG Abdomen), સામાન્ય રીતે છાતીનો એક્સ-રે (Chest X-Ray) અને પેટની સોનોગ્રાફી (અલ્ટ્રાસાઉન્ડ - USG Abdomen) આંતરિક અવયવોની સ્થિતિ તપાસવા માટે કરવામાં આવે છે.
નોંધ: કૃપા કરીને તમારા લેબ રિપોર્ટ્સનું અર્થઘટન લાયકાત ધરાવતા અનુભવી તબીબ દ્વારા કરાવો. માત્ર એક ડૉક્ટર જ ચોક્કસ નિદાન અને સારવાર કરી શકે છે.
સ્વસ્થ અને ખુશહાલ જીવન માટે સમયાંતરે સ્વાસ્થ્ય પરીક્ષણ અત્યંત આવશ્યક છે, કારણ કે મોટા ભાગની ગંભીર બીમારીઓ શરીરમાં ધીમે-ધીમે અને જાણ વગર પ્રસરે છે. જો વહેલાસર બીમારીનું નિદાન થઇ જાય તો યોગ્ય સારવાર થઇ શકે, કાબૂમાં રાખી શકાય કે સંપૂર્ણ મટાડી શકાય.