https://www.facebook.com/953530068097115/

Tinker Health, shop no 6, Galaxy apartment, Nashik (2026)

26/07/2026

।।श्री।।
# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस १८
मोक्षसंन्यासयोग आणि Optimal Psychosomatic Health

ज्ञानेश्वरीचा १८ वा अध्याय हा केवळ मोक्षाचा मार्ग नाही, तर तो 'Preventive Medicine' चा मार्ग आहे.

म्हणून निजकर्माचे आचरण । हेचि परलोकाचे साधन ।आणि इहलोकीचेही रक्षण । हेचि करी ॥
हा अध्याय 'नियत कर्मा'चे महत्त्व सांगतो. अनिश्चितता किंवा अवाजवी महत्त्वाकांक्षा (राजसिक प्रवृत्ती) मानसिक तणावाला निमंत्रण देते.

आयुर्वेदानुसार शरीरातील दोषांचे संतुलन राखायचे असल्यास आहार-विहाराचे नियम म्हणजेच दिनचर्या व ऋतुचर्या ह्यांचे पालन करणे आवश्यक आहे.

आधुनिक वैद्यकशास्त्रानुसार तणावमुक्त जीवन, संतुलित आहार आणि मानसिक स्वास्थ्यासाठी आवश्यक असलेले शिस्तबद्ध जीवन म्हणजेच Lifestyle Management.

मनोविज्ञान म्हणते की 'Purpose-driven life' (उद्देश्यपूर्ण जीवन) हे नैराश्य दूर करण्याचे एक प्रभावी साधन आहे. जेव्हा व्यक्ती आपले काम निष्ठेने करते, तेव्हा तिला मानसिक समाधान मिळते, जे रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी महत्त्वाचे असते.

थोडक्यात सांगायचे तर, ज्ञानेश्वर महाराज ज्याला 'सात्विकता' म्हणतात, ती आधुनिक विज्ञानाच्या परिभाषेत 'Optimal Psychosomatic Health' आहे.

आपण काय खातो, कसे विचार करतो आणि आपल्या इंद्रियांवर कसा ताबा ठेवतो, यावरच आपले आरोग्य अवलंबून आहे, हेच या अध्यायाचे सार आहे.

आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

25/07/2026

।।श्री।।
# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस १७
श्रद्धात्रयविभागयोग आणि Balanced Diet

संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी ज्ञानेश्वरीच्या सतराव्या अध्यायात ‘श्रद्धात्रयविभागयोग’ या विषयावर सविस्तर भाष्य केले आहे. या अध्यायात त्रिविध आहाराचे (सात्विक, राजस आणि तामस) अत्यंत सूक्ष्म आणि मार्मिक वर्णन केले आहे.

अन्न हे केवळ पोटाची भूक भागवण्यासाठी नसून, ते मानवाचे शारीरिक आरोग्य आणि मानसिक वृत्ती घडवणारे औषध आहे.

ज्ञानेश्वर महाराज सात्विक अन्नाचे वर्णन करताना म्हणतात:
रसाळ आणि स्निग्ध। स्थिर आणि हृद्य। अन्न ते प्रसिद्ध। सात्विक जाण ॥ (अध्याय १७)

आयुर्वेदानुसार सात्विक अन्न हे शरीरातील 'ओज' आणि 'सप्तधातू' (रस, रक्त, मांस, मेद, अस्थी, मज्जा, शुक्र) यांचे पोषण करते. हे अन्न पचनास हलके आणि शरीराला ऊर्जा देणारे असते.

हृद्य म्हणजेच हृदयासाठी आणि मनासाठी हितकारक असणारे अन्न म्हणजे सात्विक आहार.

आधुनिक पोषणशास्त्रानुसार स्निग्ध आणि रसाळ अन्न म्हणजे Essential Fatty Acids (उदा. ओमेगा-३, तूप, सुकामेवा) आणि पाणी/फायबरयुक्त पदार्थ.
असे सात्विक अन्न सहज पचते, ज्यामुळे पचनसंस्था निरोगी राहते. आधुनिक शास्त्र मानते की आपल्या आतड्यांचे आरोग्य थेट मानसिक आरोग्याशी जोडलेले असते.

राजस आहाराचे वर्णन करताना माऊली म्हणतात:
कडू आंबट आणि खारट। अतिउष्ण अतितीक्ष्ण अतिआट। दाहकारक आणि तिखट। अन्न आवडे राजसा ॥ (अध्याय १७)
हे अन्न उपजवी दुःख। रोग आणि शोक। परिणामी निःशेष। नास करी ॥ (अध्याय १७)

आयुर्वेदानुसार अति-अम्ल (आंबट), अति-लवण (खारट), अति-कटू (तिखट) आणि उष्ण आहारामुळे शरीरात 'पित्त' आणि 'वात' दोष बिघडतात. यामुळे शरीरात दाह, आम्लपित्त, त्वचाविकार आणि रक्तदूष्टी निर्माण होतात.

आधुनिक वैद्यकशास्त्रानुसार अतिप्रमाणात तिखट, खारट आणि तेलकट अन्न खाल्ल्याने रक्तदाब एसिडिटी (GERD) आणि पोटात अल्सर होतात.

या ओवीत म्हटल्याप्रमाणे हा आहार "दुःख उपजवी" म्हणजेच आधुनिक काळातील डायबिटीज, हृदयविकार आणि स्थौल्य यांसारख्या जीवनशैलीशी संबंधित आजारांचे मुख्य कारण आहे.

तामस अन्नाचे लक्षण सांगताना ज्ञानेश्वर महाराज म्हणतात:
अधपके आणि नीरस। दुर्गंधी आणि वाळलेले रस। उष्टे आणि अपवित्र खास। अन्न आवडे तामसा ॥ (अध्याय १७)

शिळे, दुर्गंधीयुक्त किंवा अर्धकच्चे अन्न खाल्ल्याने पाचक अग्नी मंद होतो. यामुळे शरीरात 'आम' तयार होतो, जो सर्व गंभीर आजारांचे मूळ मानला जातो.
असा आहार शरीरात आळस, सुस्ती आणि गतिमंदत्व निर्माण करतो.

आधुनिक वैद्यकशास्त्रानुसार शिळे किंवा अपवित्र अन्न खाल्ल्याने बॅक्टेरियाची वाढ होते, ज्यामुळे फूड पॉयझनिंग, जुलाब आणि पोटाचे संसर्ग होतात.

आधुनिक काळातील जंक फूड, प्रिझर्व्हेटिव्ह्सयुक्त व शिळे पॅकबंद अन्न हे तामस अन्नाचेच रूप आहे. यामुळे प्रतिकारशक्ती कमी होण्याचे धोके असतात.

संत ज्ञानेश्वरांनी १७ व्या अध्यायात सांगितलेला आहारविचार हा आयुर्वेदाच्या 'आहारशास्त्र' आणि आधुनिक वैद्यकशास्त्राच्या 'Nutritional Science & Gut Health' या दोन्ही सिद्धांतांशी तंतोतंत सुसंगत आहे. Modern Science आज ज्याला "You are what you eat" (तुम्ही जसे खाता, तसे बनता) म्हणते, तेच तत्त्व माऊलींनी शतकांपूर्वी ओव्यांमधून मांडले आहे.

आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

24/07/2026

।।श्री।।
# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
**discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस १६
दैवासुरसंपद्विभागयोग आणि Metabolism

संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी ज्ञानेश्वरीच्या सोळाव्या अध्यायात ‘दैवासुरसंपद्विभागयोग’ या विषयावर सविस्तर भाष्य केले आहे. या अध्यायात सात्विक, राजस आणि तामस वृत्तींची लक्षणे सांगताना मानवी शरीर, मन, आहार आणि आहार पचनाच्या प्रक्रियेचे सूक्ष्म वर्णन येते.

अन्नाचे शरीरात रूपांतर होण्याची प्रक्रिया आणि त्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या शारीरिक अग्नीचे वर्णन केले आहे.

पाचकादि जे वह्नि । ते शरीराचिया भुवनीं ।अन्नाते देवोनि प्राशनीं । तृप्ति करिती ॥ओवी (१६.३६३)

शरीराच्या आत असलेला पाचक अग्नी अन्नाचे पचन करून शरीराचे पोषण करतो व तृप्ती मिळवून देतो.

आयुर्वेदानुसार पचनक्रियेचे मुख्य केंद्र ‘जठराग्नि’ आहे. हा अग्नी अन्नाचे पचन करून त्यातून ‘रस, रक्त, मांस, मेद, अस्थि, मज्जा आणि शुक्र’ हे सप्तधातू तयार करतो. जर हा अग्नी मंद झाला, तर अन्नाचे योग्य पचन न होता ‘आम’ (Toxins) तयार होतो, जो सर्व व्याधींचे मूळ ठरतो.

आधुनिक विज्ञानात याला Digestion म्हणतात. जठरातील ऍसिडिक ऍसिडस्वादुपिंडातील एन्झाईम्स आणि पित्त (Bile) हे अन्नाचे विघटन करून त्यातील कार्बोहायड्रेट्स, प्रोटीन्स आणि फॅट्सचे पेशींसाठी आवश्यक अशा ऊर्जेत (ATP) रूपांतर करतात. हीच आपल्या शरीराची 'Metabolic Activity' आहे.

पहा पां अन्नाचिया सारिखे । अन्नदात्याचे जिहीं देखे । मन होय अंतर्मुखे । सात्विकत्वा॥

सात्विक आणि शुद्ध अन्न खाल्ल्याने मनाची वृत्ती अंतर्मुख होते, म्हणजेच मन शांत आणि सात्विक बनते.

आयुर्वेदात आहाराला ‘महाभेषज’ म्हटले आहे. आहारातील सात्विक गुण हे शरीरातील ‘ओज’ वाढवतात आणि त्रिदोषांचे संतुलन राखतात.

आधुनिक वैद्यकात याला Gut-Brain Axis म्हणतात. अन्नाचे पचन होत असताना आतड्यात राहणारे अब्जावधी जिवाणू आपण खाल्लेल्या अन्नावर प्रक्रिया करून Serotonin आणि Dopamine यांसारखे 'फील-गुड' न्यूरोट्रांसमीटर्स तयार करतात. म्हणजेच, अन्नाची गुणवत्ता थेट आपल्या मेंदूच्या रासायनिक संतुलनावर आणि मूडवर परिणाम करते.

ज्ञानेश्वर महाराज राजस आणि तामस आहाराचे वर्णन करताना अति-उष्ण, तिखट, शिळे किंवा अयोग्य अन्न खाल्ल्याने शरीरात रोग कसे निर्माण होतात हे स्पष्ट करतात.

अति उष्णादि आहारीं । जे रसांचेनि विकारीं । उपजवी शरीरीं । रोगांचे दाटणी ॥ ओवी (१६.१३८)

आयुर्वेदानुसार अति-तीक्ष्ण, उष्ण आणि दूषित आहारामुळे पित्त आणि वात दोष प्रकुपित होतात. यामुळे पचनसंस्था बिघडून पचनाचे विकार संभवतात.

आधुनिक वैद्यकशास्त्र ही सांगते की अती मसालेदार, प्रक्रिया केलेले (Processed) आणि अति-उष्ण/तळलेले अन्न खाल्ल्याने आतड्यांमध्ये दाह (Inflammation) निर्माण होतो.

यामुळे Hyperacidity, GERD (Gastroesophageal Reflux Disease), Irritable Bowel Syndrome (IBS) आणि दीर्घकाळात Metabolic Syndrome (मधुमेह, हाय कोलेस्ट्रॉल) यांसारखे विकार जडतात.

आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

23/07/2026

।।श्री।।
# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस १५
पुरुषोत्तमयोग आणि Neuroplasticity

संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी ज्ञानेश्वरीच्या १५ व्या अध्यायाच्या सुरुवातीलाच संसाराची तुलना 'ऊर्ध्वमूल' (वर मुळे असलेला) वृक्षाशी केली आहे.

मानवी शरीर आणि मज्जासंस्था ह्यांचे वर्णन अधोमुख अश्वत्थ वृक्षाच्या रूपकाद्वारे समजावून घेऊ यात.

अधोमूळाचिया रूढी। मूळ एकचि आहे वर्हाडीं। जयाचिये जोडी। जग हे विश्वा॥ (ज्ञानेश्वरी १५.६)
वरि मूळ तंव खोल। खालालिया शाखा विशाल। त्रिगुणांचेनि पाणिये। वाढी जाहली आहे इये।
म्हणौनि ऊर्ध्वमूळ। हा अतिशयितू केवळ।संसारवृक्षु अगाधु लोल। शास्त्रां न ये॥ (ज्ञानेश्वरी १५.२०)
विषय कोंपळिये। फाकती पुढे॥ अधोमुख कोमळ। डहाळिया तेथ॥ (ज्ञानेश्वरी १५.२६)

शरीराला 'ऊर्ध्वमूल' वृक्ष म्हटले आहे, कारण याचे सर्व नियंत्रण वर असलेल्या मुख्य केंद्रातूनच (मेंदूतून) संचालित होते.

हे मूळ वर अत्यंत खोल रुजलेले आहे (मेंदू) आणि त्याच्या मऊ, नाजूक शाखा/फांद्या (चेतातंतू - Nerves) खाली संपूर्ण शरीरात विशाल स्वरूपात पसरलेल्या आहेत.

वरच्या बाजूला मस्तिष्कात असणारे मुख्य मूळ एकच आहे, ज्याच्या आधारावर आणि जोडणीवर हे संपूर्ण शरीर/विश्व टिकून आहे.

सत्व, रज आणि तम या तीन गुणांच्या जलामुळे या वृक्षाची वाढ होते आणि इंद्रियांच्या विषयांचे (स्पर्श, रूप, शब्द इ.) नवे अंकुर किंवा चेतना या फांद्यांवर (Nerves) उमलतात.

न्यूरोसायन्स मधील 'Neuroplasticity' ह्या अनुषंगाने समजून घेऊ शकतो. आधुनिक न्यूरोसायन्स सांगते, की आपली चेतासंस्था कधीही स्थिर/कायमस्वरूपी एकसारखी राहत नाही. आपल्या अनुभवांनुसार, शिकण्यानुसार आणि विचारांनुसार मेंदूतील नर्व्ह सेल्स (Neurons)चे जाळे सतत बदलत असते. जुन्या जोडण्या तुटतात आणि नवीन नर्व्ह पाथवेज तयार होतात.

मन आणि शरीर ह्यांचा हा उर्ध्वमूल अश्वत्थ वृक्षरुपी संबंध जो समजून घेतो तोच खरा पुरुषोत्तम!

आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

22/07/2026

।।श्री।।
# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस १४
गुणत्रयविभागयोग आणि Neurotransmitters

संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी ज्ञानेश्वरीच्या १४ व्या अध्यायात सत्त्व, रज आणि तम या तीन गुणांचे स्वरूप, त्यांचे मानवी शरीर-मनावर होणारे परिणाम आणि मानवी वर्तन यांचे अत्यंत सूक्ष्म विश्लेषण केले आहे.

तेथ सत्त्व ते निर्मळ। आणि ज्ञानाचे उजळ। म्हणौनि उपद्रवकील। काहीच नाही ॥ ६१ ॥
आता रज तयातें जाणिजे। जें तृष्णेचे घडे दुजे। जिहीं अभिलाषुपण उपजे। जीवांसीं गा ॥ ७३ ॥
आता तिहीं पाशीं तम। जे मोहाचे केवळ धाम। अज्ञान जया नाम। जीवां भ्रमा ॥ ८३ ॥
निद्रा आलस्य आळस। प्रमाद हे तिन्ही पाश। तमाचे दृढ बंधस। देहासीं गा ॥ ८५ ॥
हे सत्त्व रज तम। तिन्ही ऐके रूप नाम। जिहीं बांधिजे आत्माराम। देह-देही ॥ ६० ॥

आयुर्वेदानुसार सत्त्व हा गुणात्मक प्रकाश, आरोग्य आणि संतुलन... रज हा गती आणि विकारांचे मूळ, वात-पित्त प्रकृती (, तर तम हा जडत्व व अंधार, काफप्रकृती दर्शवतो.

आधुनिक वैद्यकशास्त्रात आपल्या मेंदूतील रसायनशास्त्र (Neurotransmitters) या त्रिगुणांशी तंतोतंत जुळते.

सत्त्वगुण म्हणजे Serotonin & Dopamine (Balanced): मन शांत, प्रसन्न, आनंदी आणि निर्णयक्षमता उत्तम ठेवणे.

रजोगुण म्हणजे Adrenaline & Cortisol: अतिउत्साह, ताण (Stress response), चिडचिड आणि धावपळ.

तमोगुण म्हणजे Melatonin Disruption / GABA Imbalance: सुस्ती, नैराश्य (Depression), अकार्यक्षमता आणि बुद्धीचा मंदपणा.

मानसिक स्वास्थ्यासाठी आणि शारीरिक संतुलनासाठी सत्त्वगुणाची वृद्धी आवश्यक मानली जाते.
आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

21/07/2026

।।श्री।।
# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस १३
क्षेत्र-क्षेत्रज्ञयोग आणि Genetics

ज्ञानेश्वरीच्या १३ व्या अध्यायात प्रकृती, पुरुष आणि त्रिगुणांचे (सत्त्व, रज, तम) सविस्तर वर्णन येते.

तरी पार्था परिसिजे । देह हें क्षेत्र म्हणिजे । जो हें जाणे तो बोलिजे । क्षेत्रज्ञु एथें ॥ ७ ॥

रजोगुण पेरी । तेतुलें सत्त्व सोंकरी ।मग एकलें तम करी । संवगणी ॥ ३८ ॥

संत ज्ञानेश्वरांनी देहाला 'क्षेत्र' (शेत/Field) म्हटले आहे, त्याला जाणणाऱ्याला क्षेत्रज्ञ म्हटले आहे. हे क्षेत्ररुपी शेताचे म्हणजेच शरीराचे काम चालवणारे सत्व, रज, तम हे कारभारी आहेत.

प्रकृतीने तीन कामे या तिघांकडे नेमून दिली आहेत. रजोगुण पेरणी करतो आणि जितके रजोगुणाने पेरले तितके सत्वगुण रक्षण करतो व एकटा तमोगुण कापणी करतो.

ज्याप्रमाणे शेतात जसे बी पेराल तसेच पीक येते, तसेच आपण शरीराला (योग्य आहार, विचार आणि जीवनशैलीने) कसे ठेवतो, यावरच आपले शारीरिक व मानसिक आरोग्य अवलंबून असते हाच आधुनिक वैद्यकशास्त्र आणि आयुर्वेदाचा पाया आहे.

आयुर्वेदातील 'प्रकृती' सिद्धांत (वातप्रकृती, पित्तप्रकृती, कफप्रकृती) हा त्रिगुणांवरच आधारित आहे.

आधुनिक जनुकशास्त्रानुसार (Genetics) माणसाची शारीरिक व मानसिक घडण ही त्याच्या जन्मापासून ठरलेली असते. आधुनिक वैद्यकातील 'एपिजिनेटिक्स' (Epigenetics) सांगते की माणसाचे विचार आणि आहार-विहार (सत्त्व, रज, तम) त्याच्या जनुकांच्या (Gene expression) वागणुकीवर आणि आरोग्यावर थेट परिणाम करतात.

आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

20/07/2026

।।श्री।।
# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस १२
भक्तीयोग आणि Psychosomatic Health

ज्ञानेश्वरीच्या १२ व्या अध्यायात ज्ञानेश्वर माऊली भक्ताचे मूळ लक्षण सांगताना म्हणतात:

"अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च। निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी॥"
"देखें जीं सर्वभूतांच्या ठायीं । द्वेषाचा वाराही लागाया नाहीं ।आपुलिया परिया सोई । जगचि करों ॥" (ओवी १४४)
"आपुलें परकीये न म्हणे । कारुण्याची ओळखि न जाणे ।अमृताची धार वाहणें । जयाचे ठायीं ॥"

जो सर्वांचा मित्र आहे, दयाळू आहे, अहंकार भावापासून मुक्त आहे आणि सुख-दुःखात सम राहतो, जो जगातल्या कोणत्याही प्राणिमात्राबद्दल मनात द्वेषाचा वाराही येऊ देत नाही, ज्याच्या स्वभावधर्मातून अहेतुक करुणेची व प्रेमाची अमृतासारखी धार सतत वाहात असते, ते खरा भक्त.

आयुर्वेदिक दृष्टिकोनातून करुणा आणि मैत्रीभाव हा 'साधक पित्त' व 'अवलंबक कफ' यांना संतुलित ठेवतो. यामुळे हृदयाचे पोषण योग्य रीतीने होते आणि 'हृद्गत रसक्षय' किंवा मानसिक उद्वेग टळतो.

'समभाव' आणि 'अद्वेष' मनःशांती देतो, ज्यामुळे 'ओज' टिकून राहते. अहंकारमुक्त मन हे 'चित्तप्रसाद' स्थितीत असते, ज्यामुळे त्रिदोष (वात, पित्त, कफ) आपल्या नैसर्गिक समस्थितीत राहतात.

सुखात अतिहर्ष (पित्त/वात वृध्दी) आणि दुःखात विषाद (तम/कफ वृध्दी) या दोन्ही मानसावस्था शरीराचा जाठराग्नि मंद करतात. समभाव राखल्याने अग्नि आणि धातू सम राहतात आणि स्वास्थ्य टिकून राहते.

आधुनिक वैद्यकशास्त्रानुसार कारुण्य आणि आपुलकीच्या भावनेमुळे मेंदूत Oxytocin Hormone आणि Dopamine स्रवतात. Oxytocin रक्तवाहिन्यांचा ताण कमी करून त्यांना आराम देते आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवते.

ज्ञानेश्वरीत सांगितलेला 'समभाव' म्हणजेच आधुनिक सायकोलॉजी आणि फिजिओलॉजीमधील Homeostasis (शरीर व मनाची संतुलनावस्था). जेव्हा मन स्थिर असते, तेव्हा Parasympathetic System काम करते, ज्यामुळे हृद्गति, रक्तदाब आणि पचन सुरळीत राहतात.

आयुष्यात चढ-उतार आले तरी मज्जासंस्था संतुलित राहते.
आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

19/07/2026

।।श्री।।
# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस ११
विश्वरूप दर्शनयोग आणि Neuroscience of Vision

अकराव्या अध्यायात श्रीकृष्ण अर्जुनाला विराटरूप दर्शन घडवतात आणि सांगतात की तुझ्या या प्राकृत डोळ्यांनी हे रूप दिसणार नाही, आता मी तुला दिव्य दृष्टी देतो, त्याने तू माझे हे रूप पहा.

परी तिये दिठी तूं नव्हेसी। म्हणूनि न देखसी मजसी। आतां दिव्य चक्षू देऊ प्राप्तीसी। तो पाहे पां॥ (ओवी - १६१)

आपले डोळे केवळ ठराविक प्रकाशाच्या लहरी पाहू शकतात. आपला मेंदू फक्त या मर्यादित माहितीवर प्रक्रिया करून आपल्याला जग दाखवतो. जर त्यापेक्षा जास्त तीव्रतेचा प्रकाश किंवा अनंत पटीने मोठी माहिती समोर आली, तर मेंदू गोंधळात पडेल किंवा निकामी होईल.

श्रीकृष्णाने अर्जुनाला 'दिव्य चक्षू' दिले म्हणजे त्याचे भौतिक डोळे बदलले नाहीत, तर त्याच्या मेंदूची आकलन क्षमता अनंत पटीने वाढवली. याला विज्ञानाच्या भाषेत Expanded Perception किंवा Neuroplasticity चा सर्वोच्च बिंदू म्हणता येईल, जिथे मेंदू सामान्य परिघाच्या पलीकडच्या लहरी ग्रहण करू शकला.

आयुर्वेदात डोळ्यांचे आरोग्य आणि दृष्टी ही 'आलोचक पित्त' या घटकावर अवलंबून असते. दिव्य दृष्टी देणे म्हणजे एका अर्थी अर्जुनाच्या बुद्धी आणि आलोचक पित्ताची क्षमता अत्यंत उच्च पातळीवर नेणे, जेणेकरून तो त्या ईश्वरीय तेजाचा दाह सहन करू शकला.

आणि यौगिक शास्त्रानुसार विचार केला तर अर्जुनाची ध्यानक्षमता श्रीकृष्णांनी अशा पद्धतीने विकसित करवून घेतली की तो दुसऱ्या मितीमधील ब्रह्मांड अवलोकन करू शकला.

तंव श्रीकृष्णे डोळियांत। दिव्य अंजन घातलें अद्भुत। कीं ज्ञानप्रकाशु प्राकृत। लोपला तिये॥ (ओवी - १६३)
श्रीकृष्णाने अर्जुनाच्या डोळ्यात एक अद्भूत दिव्य अंजन घातले, ज्यामुळे त्याचे प्राकृत ज्ञान आणि नेहमीची दृष्टी लोप पावली आणि त्याला विश्वाचे मूळ रूप दिसू लागले.

आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

18/07/2026

।।श्री।।

# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस १०
विभूती योग आणि cellular intelligence

अगा मी भूतजातांचा। अंतरात्मा पैं गा साचा। आणि आदि माध्यांताचा। अवधी मीचि॥ (ओवी ११७)
मी भूतांचा भूतपणा। मी प्राणाचा प्राणापणा। मी सूर्यप्रकाशीं राणा। सूर्याचाही॥
गीतेच्या दहाव्या विभूतियोग ह्या अध्यायाचे ज्ञानेश्वरीत अनुवाद करताना माऊली चेतनेचे वर्णन करतात.

सर्व भूतमात्रांचा खरा 'अंतरात्मा'... या जगाची उत्पत्ती (आदि), स्थिती (मध्य) आणि लय (अंत) होण्याचे एकमेव ठिकाण भगवंत स्वतःच आहेत.

सर्व प्राण्यांमधील 'जिवंतपणा' आहे, प्राणातील 'प्राणशक्ती' आहे आणि सूर्याला प्रकाश देणारा राजाही साक्षात भगवंत आहेत. आयुर्वेदानुसार आपल्या शरीरात जी प्राणशक्ती असते ती हीच चेतना आहे.

आधुनिक शास्त्रानुसार प्रत्येक सजीवाच्या पेशीच्या आत असणारी जी मूळ जिवंत शक्ती (Cellular Intelligence) आहे, तीच ही ईश्वरी चेतना आहे.

वनस्पतींमध्ये होणारे प्रकाशसंश्लेषण (Photosynthesis) असो किंवा आपल्या शरीरात तयार होणारी ATP ऊर्जा असो, या सर्व ऊर्जेचे मूळ केंद्र तोच 'प्राण' आहे.

चेतनेला शरीरात कार्य करण्यासाठी एका माध्यमाची गरज असते. पेशींच्या पातळीवर असणाऱ्या पचनशक्तीला आयुर्वेदात 'धात्वग्नी' म्हटले आहे. जर हा अग्नी मंद झाला, तर शरीरात 'आम' तयार होतो आणि चेतनेचा मार्ग अडवला जातो.

जेव्हा आपण घेतलेला आहार उत्तम प्रकारे पचतो, तेव्हा शरीरातील सप्तधातूंमधून सर्वात शेवटी 'ओज' निर्माण होते. ओज म्हणजे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती आणि चैतन्य! ज्याचे ओज उत्तम, त्याची पेशींची ऊर्जा (Cellular Energy) आणि मानसिक प्रसन्नता सर्वोच्च असते.

विश्वात कोणतीही जागा रिकामी नाही, प्रत्येक सूक्ष्म अतिसूक्ष्म कणात तीच ऊर्जा भरलेली आहे, याचे वर्णन करताना माउली म्हणतात:
आतां विशेष काय सांगावें। हें जगचि पैं माझें स्वरूप जाणावें।मजविण रिता ठावो न पावे। कोठेंही भूमंडळीं॥

आधुनिक विज्ञानातील 'क्वांटम फील्ड थिअरी' (Quantum Field Theory) नेमके हेच सांगते की, संपूर्ण ब्रह्मांडात 'शून्य' किंवा रिकामी जागा अस्तित्वातच नाही; तिथे एक अदृश्य ऊर्जा क्षेत्रसतत कार्यरत असते.

ज्ञानेश्वरीतील या ओव्या हेच सिद्ध करतात की, ज्याला विज्ञान आज प्रयोगशाळेत सूक्ष्म लहरी किंवा कण म्हणून पाहत आहे, त्याला माउलींनी ७५० वर्षांपूर्वीच 'भगवंताची विभूती' असे म्हटले होते. सृष्टीचा प्रत्येक अणू त्या एकाच वैश्विक ऊर्जेने स्पंदित होत आहे!

आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

17/07/2026

।।श्री।।
# *स्वास्थ्यरक्षणम्*
# *आरोग्यवारी*

नमस्कार मंडळी,

*25 जुलै रोजी आपण आषाढी एकादशी साजरी करणार आहोत.*
18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.

वारीचे १८ दिवस,
महाभारताचे धर्मयुद्ध ही १८ दिवस
गीतेचे आणि ज्ञानेश्वरीचे अध्याय ही १८च...
अर्जुनाचा विषादयोगातून ज्ञान, कर्म आणि भक्ती योगापर्यंत प्रवास... आपणही आरोग्यवारीच्या माध्यमातून स्वत्वाकडून परतत्वापर्यंत करू या!

आरोग्यवारी दिवस ९
राजविद्या राजगुह्य योग आणि circadian cycle

ज्ञानेश्वरीच्या ९ व्या अध्यायातील एका प्रसिद्ध ओवीत माऊली म्हणतात.
मी सूर्याचियेनि मेखें । तापें तिये वेळेिखें ।आणि पुनरपि वर्षें निकें । पर्जन्यरूपें ॥" (ज्ञानेश्वरी ९-२९६)

माऊली गीतेचे निरूपण करताना भगवंताचे म्हणणे मांडतात की 'माझ्या प्रेरणेने सूर्य तापतो', तेव्हा तो केवळ सृष्टीचा नियम नसून आपल्या शरीराचाही नियम असतो.

यत् पिंडे तत् ब्रह्मांडे. निसर्गात जशी पाच महाभूते (पृथ्वी, आप, तेज, वायू, आकाश)आहेत, तसेच ती आपल्या शरीरात त्रिदोष (वात, पित्त, कफ) रूपात आहेत.

आधुनिक वैद्यक याला Circadian Rhythm म्हणते.
सूर्योदयासोबत आपल्या शरीरातील चयापचय (Metabolism) वाढतो आणि सूर्यास्तानंतर तो मंदावतो.

सूर्योदयासोबत आपल्या शरीरात Cortisol हार्मोन वाढते, ज्यामुळे आपल्याला ऊर्जा मिळते. सूर्यास्तानंतर शरीरात Melatonin (स्लीप हार्मोन) तयार होते, जे शरीराच्या पेशींची झीज भरून काढण्यासाठी आवश्यक असते.

निसर्गाचा समतोल बिघडला की शरीराचाही बिघडतो.
जेव्हा माणूस निसर्गाच्या या 'सूर्याच्या चक्राशी' स्वतःला जुळवून घेत नाही...
(उदा. रात्री उशिरापर्यंत जाge राहणे), तेव्हा मधुमेह, लठ्ठपणा आणि हृदयविकार यांसारखे Metobolic Disorders जन्माला येतात.

माऊलींनी ९ व्या अध्यायात निसर्गाची जी व्यवस्था सांगितली आहे, तीच व्यवस्था आपल्या शरीरात पेशींच्या पातळीवर अहोरात्र काम करत असते.

निसर्गाचा सूर्य, वारा आणि पाऊस जसा पृथ्वीचे पोषण करतो, तसेच आपल्या शरीरातील वात, पित्त आणि कफ योग्य प्रमाणात राहून आपले आरोग्य टिकवतात.

या नैसर्गिक लयीशी एकरूप होऊन जगणे, हाच निरोगी राहण्याचा एकमेव मार्ग आहे.
आरोग्यवारी अखंड सुरू राहो!

(ही माहिती सामान्य ज्ञानासाठी आहे, वैयक्तिक उपचारांसाठी तज्ञांचे मार्गदर्शन घ्यावे.)
Poster credit: AI.

18 दिवसांच्या ह्या वारीच्या निमित्ताने *स्नेहन-स्वेदन-बस्ति*
*discounted* किमतीत करणार आहोत.
ह्यासाठी आजच संपर्क करा.

डॉ. सोनाली कुलकर्णी--गायकवाड
TinkerHealth पंचकर्म चिकित्सालय
जत्रा चौफुली, आडगाव
नाशिक 422003
email - [email protected].

Tinker Health

26/07/2026

25/07/2026

24/07/2026

23/07/2026

22/07/2026

21/07/2026

20/07/2026

19/07/2026

18/07/2026

17/07/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request