14/11/2025
💡 အစာအိမ်ရောင်ခြင်း (Gastritis) အကြောင်း ကျန်းမာရေးဗဟုသုတ
အစာအိမ်ရောင်ခြင်း (Gastritis) ဆိုသည်မှာ အစာအိမ်၏ အတွင်းနံရံ (Lining/Mucosa) ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ရဲနေခြင်း သို့မဟုတ် ပျက်စီးခြင်း ကို ဆိုလိုပါသည်။ ၎င်းသည် အဖြစ်များသော အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်ပါသည်။
၁။ အစာအိမ်ရောင်ခြင်း အမျိုးအစားများ
အစာအိမ်ရောင်ခြင်းကို ဖြစ်ပွားသည့် ကြာချိန်ပေါ်မူတည်၍ အဓိက (၂) မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
🔶ပြင်းထန်အစာအိမ်ရောင်ခြင်း (Acute Gastritis): ရောဂါလက္ခဏာများ ရုတ်တရက် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ခဏတာသာ ကြာမြင့်သည်။
🔶နာတာရှည်အစာအိမ်ရောင်ခြင်း (Chronic Gastritis): ရောဂါလက္ခဏာများသည် ဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်ပေါ်လာပြီး လနှင့်ချီကာ နှစ်နှင့်ချီကာ ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။ (မကုသဘဲထားပါက အစာအိမ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်သည်)
၂။ အစာအိမ်ရောင်ရမ်းရသော အဓိက အကြောင်းရင်းများ
အစာအိမ်ရောင်ရမ်းခြင်းသည် အစာအိမ်နံရံကို အကာအကွယ်ပေးထားသော အလွှာများ ပျက်စီးသွားပြီး အစာအိမ်မှ ထုတ်လုပ်သော အက်ဆစ် (Acid) ဖြင့် နံရံကို ပြန်လည်ထိခိုက်မိသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
👉ပိုးဝင်ရောက်ခြင်း (Infection):
Helicobacter pylori (H. pylori) ဘက်တီးရီးယား သည် အစာအိမ်ရောင်ခြင်း၊ အစာအိမ်အနာ (Peptic Ulcer) နှင့် အစာအိမ်ကင်ဆာဖြစ်စေသော အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
👉နာကျင်မှု သက်သာစေသောဆေးဝါးများ (NSAIDs):
Ibuprofen, Naproxen, Aspirin စသည့် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ သို့မဟုတ် အရောင်ကျဆေးများကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ သို့မဟုတ် အများအပြား သုံးစွဲခြင်းက အစာအိမ်နံရံကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသည်။
👉အရက်အလွန်အကျွံ သောက်သုံးခြင်း (Alcohol Use):
အရက်သည် အစာအိမ်နံရံကို တိုက်ရိုက်ပျက်စီးစေပြီး ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေသည်။
👉အခြားအကြောင်းရင်းများ:
ပြင်းထန်သော စိတ်ဖိစီးမှု (Stress): ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြင်းထန်သော ဖိစီးမှုများ (ဥပမာ- ကြီးမားသော ခွဲစိတ်မှုများ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ၊ မီးလောင်ဒဏ်ရာများ)။
👉သည်းခြေပြန်တက်ခြင်း (Bile Reflux): သည်းခြေရည်သည် အစာအိမ်အတွင်းသို့ ပြန်စီးဝင်ခြင်း။
👉ကိုယ်ခံအားစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Autoimmune Gastritis): ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်က အစာအိမ်ဆဲလ်များကို မှားယွင်းတိုက်ခိုက်ခြင်း။
၃။ ရောဂါလက္ခဏာများ
အချို့သူများတွင် လက္ခဏာမပြသော်လည်း အများစုတွင် အောက်ပါလက္ခဏာများ ခံစားရတတ်ပါသည်။
➡️ဗိုက်အောင့်ခြင်း/ဗိုက်နာခြင်း: အစာအိမ်ရှိရာ ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်း ဗဟိုချက်နေရာ သို့မဟုတ် ဘယ်ဘက်အပေါ်ပိုင်းတွင် နာကျင်ခြင်း၊ ပူလောင်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးအောင့်ခြင်း။
➡️ပျို့အန်ခြင်း သို့မဟုတ် အန်ခြင်း: မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ အန်ခြင်း။
➡️အစာမကြေခြင်း (Indigestion): အစာစားပြီးနောက် လေပွခြင်း၊ ဗိုက်ပြည့်တင်းနေခြင်း။
➡️အစာစားချင်စိတ် နည်းပါးခြင်း။
ပူလောင်နေသည့် ခံစားချက် (Burning Sensation): ရင်ဘတ်အလယ် သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်တွင် ပူလောင်သည့် ခံစားချက်။
⚠️ သတိပေးလက္ခဏာများ (ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်းပြသရန် လိုအပ်သည်):
💥သွေးအန်ခြင်း သို့မဟုတ် ကော်ဖီရောင်အရည်ကဲ့သို့ အန်ခြင်း။
💥မည်းနက်ပြီး ကတ္တရာစေးကဲ့သို့သော ဝမ်းသွားခြင်း (အစာအိမ်မှ သွေးယိုစိမ့်မှုကို ပြသသည်)။
💥ပြင်းထန်စွာ ဗိုက်နာကျင်ခြင်း။
၄။ ကုသခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း
အစာအိမ်ရောင်ခြင်းကို ကုသရာတွင် ဖြစ်စေသောအကြောင်းရင်းကို ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် အစာအိမ်အက်ဆစ် လျော့ချခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။
(က) ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသခြင်း
⭐H. pylori ပိုးသတ်ဆေး (Antibiotics):
H.pylori ပိုးကြောင့်ဖြစ်ပါက ပဋိဇီဝဆေး (၂) မျိုး သို့မဟုတ် (၃) မျိုးနှင့်အတူ အက်ဆစ်လျှော့ဆေး ကို (၇) ရက်မှ (၁၄) ရက်အထိ တွဲဖက်သောက်သုံးရပါမည်။
⭐အက်ဆစ် လျှော့ချသည့် ဆေးများ (Acid Blockers):
🔺PPIs (Proton Pump Inhibitors): အစာအိမ်မှ အက်ဆစ်ထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချပေးပြီး အစာအိမ်နံရံကို ပြန်လည်ကုစားရန် အချိန်ပေးသည်။ (ဥပမာ- Omeprazole, Pantoprazole)
🔺H2 Blockers: အက်ဆစ်ထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချပေးသော အခြားဆေးအမျိုးအစား။ (ဥပမာ- Famotidine)
🔺အက်ဆစ်ချေဖျက်ဆေးများ (Antacids):
ချက်ချင်းသက်သာစေရန် ရံဖန်ရံခါ သုံးသည်။ (ဥပမာ- အလူမီနီယမ်နှင့် မဂ္ဂနီစီယမ်ပါဝင်သော ဆေးများ)
(ခ) နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း
❌ရှောင်ကြဉ်ခြင်း: အရက်၊ ကော်ဖီ၊ အက်ဆစ်ဓာတ်များသော အစားအစာ (ခရမ်းချဉ်သီး၊ လိမ္မော်သီး)၊ စပ်သော အစားအစာများနှင့် အဆီများသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
❌ဆေးဝါးများ ရပ်ဆိုင်းခြင်း: NSAIDs အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်၍ ရပ်ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် အခြားဆေးဖြင့် အစားထိုးခြင်း။
⚡စားသောက်ပုံ: အစာကို နည်းနည်းနှင့် မကြာခဏ စားသုံးပါ။
⚡စိတ်ဖိစီးမှု ထိန်းချုပ်ခြင်း: လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ လုံလောက်စွာ အနားယူခြင်းဖြင့် စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချပါ။
❌ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်း: ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် အစာအိမ်နံရံကို ပိုမိုထိခိုက်စေသည်။
🚨အစာအိမ်ရောင်ခြင်းသည် ကုသမှုခံယူပါက အများအားဖြင့် လျင်မြန်စွာ သက်သာပျောက်ကင်းနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ရောဂါပိုးရှိ/မရှိကို သေချာစစ်ဆေး၍ အကြောင်းရင်းကို သိရှိမှသာ ထိရောက်စွာ ကုသနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။
#အစာအိမ်ရောင်ခြင်း
#ကျန်းမာရေးဗဟုသုတ
#ထူးဆေးခန်းပဲခူး
