Health Education For All

17/05/2026

ဆီးချို/သွေးတိုးရောဂါတွေဟာနေကောင်းနေတုန်းမှာသေချာကုရမယ့်ရောဂါတွေပါ၊နေမကောင်းတော့မှသွားကုရမယ့်ရောဂါမျိုးတွေမဟုတ်ပါ။

03/05/2026

Depression

Depression ( စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း)

သတိပြုရန် အချက်များ -
ဒီအချက်တွေ/တွေ့ ရှိနေရင် ချက်ချင်းအကူအညီတောင်းဖို့လိုအပ်တယ် ဆိုတာ အပြင်းထန်ဆုံး ညွှန်ပြနေပါတယ်

တိုင်းတပါး မှာ အလုပ်လုပ်ရတာ လွယ်မနေပါဘူး
ဒီလိုခေတ် အခြေနေက ပိုဆိုးတာပေါ့
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်ရပါမယ်
ဂရုစိုက်ရမယ်နော
ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို အမြဲ စစ်ဆေးပါ၊ ဆန်းစစ်ပါ။
ဘယ်လို့တွေ ဖြစ်နေလဲ စစ်ဆေးပါ
အောက်က ဖော်ပြချက်မှာ တစ်ချက် နှစ်ချက် ဖြစ်တာနဲ့ ချက်ခြင်း ကုသပါ။

စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၏သတိပေးချက်

1. စိတ်အနေထား အပြောင်းလဲမြန်ခြင်း- အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းခြင်း၊ စိတ်ဗလာနတ္ထိဖြစ်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း သို့မဟုတ် မျှော်လင့်ချက်မဲ့ခြင်းတို့ကို ခံစားရပြီး အသေးအမွှားကိစ္စများတွင်ပင် စိတ်တိုဒေါသထွက်လွယ်ခြင်း (သို့) စိတ်ပျက်ခြင်းတို့ကို တွေ့ကြုံခံစားရခြင်း။

2. စိတ်ပါဝင်စားမှု ဆုံးရှုံးခြင်း - ဝါသနာ၊ လူမှုရေး လှုပ်ရှားမှုများ သို့ ပျော်ရွှင်မှု များ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ တစ်ချိန်က သူတို့နှစ်သက်ခဲ့သော သူငယ်ချင်းများ၊ မိသားစုများနှင့် လှုပ်ရှားမှုများကို ဝေးရာသို့ သွားခြင်း၊ ဆက်ဆံလိုစိတ်မရှိပဲ အဆက်အသွယ်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။

3. အိပ်မပျော်ခြင်းနှင့် အစာစားချင်စိတ် အနှောင့်အယှက်များဖြစ်ခြင်း- အိပ်မပျော်ခြင်း (အစောကြီးနိုးခြင်း) သို့မဟုတ် အလွန်အကျွံအိပ်စက်ခြင်း၊ သိသိသာသာ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း သို့မဟုတ် တက်လာခြင်း ၊အစာစားချင်စိတ် ပြောင်းလဲလာခြင်း။သို့မဟုတ် မူး- ယစ်- ဆေးဝါး/အ-ရက် ကို တိုးမြှင့်သုံးစွဲခြင်း။

4. ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနှင့် စိတ်စွမ်းအင်မရှိခြင်း- ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနဲ့ စိတ်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုတို့ကို ခံစားရပြီး၊ သေးငယ်သောအလုပ်များကိုပင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေခြင်း။

5. အသိဉာဏ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခက်အခဲများ- အာရုံစူးစိုက်ဖို့ ခက်ခဲနေခြင်း၊ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို မှတ်မိဖို့ ခက်ခဲနေခြင်း သို့မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ချက်များချရာတွင် ခက်ခဲနေခြင်း ၊ အပြစ်ဖြစ်သလို ခံစားနေရခြင်း သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်ကို အပြစ်တင်ခြင်းတွေနဲ့အတူ ပြဿနာ အခက်ခဲ များ ရှိနေခြင်း။

6. မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့ခြင်းနှင့် တန်ဖိုးမရှိခြင်း- ဘဝဟာ အ- သ-က် ရှင်ရန်မထိုက်တန်ကြောင်း၊ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး တစ်ခုလိုခံစားရခြင်းအပြစ်နဲ့ အရှက်တရားဖြင့် ဆုံးရှုံးခြင်းဖြစ်သည်ဟု ခံစားနေရခြင်း။

7. ေ-သ- ကြောင်းကြံ -စည်ခြင်းအကြောင်းပြောခြင်း- ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဤ သို့ပြောဆိုခြင်း "ငါ- ဒီမှာ- မနေ- ချင်တာ့ဘူး" သို့မဟုတ် "ငါမ-ရှိရင်- လူတိုင်း- အတွက် -ပိုကောင်းမယ်" ဆိုသောမှတ်ချက်များ ရှိပါက သတိထားရပါမယ်။

နေထိုင်မှုပုံစံနဲ့ မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း နည်းလမ်းများ ဖြင့် စိတ်ကျမှု ကို တိုက်ဖျက်ခြင်း

1. လှုပ်လှုပ်ရှားရှားနေပါ- လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ခြင်း နဲ့ ကခုန်ခြင်းက ၊ စိတ်ခံစားမှု ကောင်းစေပြီး ဦးနှောက်ထဲက စိတ်ညစ်စရာများကို ပြင်ပသို့ ထုတ်လွှတ်ပေးခြင်းဖြင့် စိတ်ခံစားချက်ကို တိုးတက်စေနိုင်တယ်။

2. ကောင်းစွာစားသောက်ပါ- မျှတစွာ အစားအစာကို နေ့စဉ် ပုံမှန်လေး စားပါ။ စားပေးခြင်း သည် စိတ်ဓာတ်နှင့် စွမ်းအင်ကို အကျိုးသက်ရောက်မှုပေးပါတယ်။

3. အ-ရက် နဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါးများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ- ယင်းတို့သည် စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်ပါတယ်။

4. ဆက်သွယ်ရေး-သူငယ်ချင်းများ၊ မိတ်ဆွေများ၊ မိသားစုများနဲ့ စကားပြောပါ။ မရှောင်ထွက်ပါနဲ့။ မ​ပြောချင်ရင် တောင်မှ မိနစ်အနည်းငယ်ပြောဆိုပါ။

5. ပျော်ရွှင်ဖွယ်အရာများကို လုပ်ဆောင်ပါ- ကျန်းမာရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ပျော်ရွှင်စရာကောင်းသော လှုပ်ရှားမှုများ၊ ဝါသနာများ သို့မဟုတ် ဖန်တီးမှုဆိုင်များ (အနုပညာ၊ ချက်ပြုတ်ခြင်း) ကို အချိန်ဇယားဆွဲပြီး လုပ်ဆောင်ပါ။

6. သတိပဋ္ဌာန်ကို လေ့ကျင့်ပါ- တရားထိုင်ခြင်းကဲ့သို့သော နည်းစနစ်များသည် စိတ်ဆင်းရဲမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

7. လက်တွေ့ဆန်သောပန်းတိုင်များကို သတ်မှတ်ပါ- နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ရရှိနိုင်သော သေးငယ်သော တိုးတက်မှုများကို အာရုံစိုက်ပါ။

8. စိတ်ရှည်ပါ- ချက်ချင်းရလဒ်တွေကို မမျှော်လင့်ပါနဲ့။

9. ရင်ဖွင့်ခြင်း သို့ ချရေးခြင်း- ကိုယ့်ရဲ့ ခံစားချက်တွေကို ကိုယ်စိတ်ချရတဲ့ သူဆီမှာ ဖွင့်ပြောခြင်း သို့ ချရေးခြင်းဖြင့် ကိုယ့်ခံစားနေရတာတွေကို အပြင်သို့ ထုတ်ခြင်းဖြင့် သက်သာစေနိုင်ပါတယ်။

ဘယ်အချိန်မှာ အကူအညီရှာရမလဲ?

အနည်းဆုံး နှစ်ပတ်ကြာ စိတ်ကျရောဂါ လက္ခဏာများ (အဆက်မပြတ် ဝမ်းနည်းခြင်း၊ စိတ်ဝင်စားမှု ဆုံးရှုံးခြင်း၊ အစာစားချင်စိတ် အပြောင်းအလဲများဖြစ်ပေါ်ခြင်း ကဲ့သို့) ခံစားရပါက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူထံ အမြန်ဆုံးဆက်သွယ်ပါ။

ကျေးဇူးပြု၍ ဒီ post ကို Share လို့ရရင် Share ပေးဖို့ တောင်းဆိုပါတယ်နော၊ 🙏🙏🙏
ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်🙏🙏🙏
#အသိပညာ #စိတ်

12/03/2026

စိတ်ကျန်းမာရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးနိုင်မယ့် အချက်များ

🌱🌱🌱🌱

သတင်းအချက်အလက်တွေ စုံလာတာနဲ့အမျှ ကျွန်တော်တို့တွေဟာ စိတ်ကျန်းမာရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဗဟုသုတတွေတိုးလာတယ်… နည်းလမ်းကောင်းတွေလေ့လာ တယ်… ကျင့်သုံးတယ်… ဒါပေမဲ့ တစ်ခါတလေမှာ စိတ်ကျန်းမာရေး ကိုထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ပေးနိုင်မယ့် အခြေခံအကြောင်းအရာတွေကို မေ့နေတတ်ပါတယ်။ အဲဒီ အချက်တွေကဘာတွေဖြစ်မလဲ❓

အချက် (၁၁) ချက်ကိုတင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

✅ မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာဆက်ဆံခြင်း ✅

စိတ်အဆင်မပြေဖြစ်နေတဲ့အချိန်မျိုးမှာဆိုရင် ကိုယ်ကိုယ်ကို ကြင်နာဖို့ခက်ခဲတတ်ပါတယ်။ မိမိကိုယ်ကို အသိအမှတ်ပြုဖို့၊ ဂုဏ်ပြုဖို့ မလွယ်ရင်တောင် သနားကြင်နာပေးပါ။ အဲဒါကခက်ခဲတယ်ဆိုရင်လုပ်လို့ရတာ ကိုယ့်နားကလူတစ်ယောက်ကိုကောင်းတာလေးတစ်ခု လုပ်ပေးကြည့်ပြီး အဲလိုလုပ်နိုင်တဲ့အတွက်မိမိကိုယ်ကို အသိအမှတ်ပြုကြည့်ပါ။

✅ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုပြုလုပ်ခြင်း ✅

လမ်းခဏလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် လှေခါးတက်ဆင်းခြင်း ဖြင့် စိတ်ဖိစီးမှုကိုလျော့စေနိုင်ပြီး ပိုမိုနိုးကြားစေနိုင်ပါတယ်။ ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ် ရင် စိတ်လန်းစေမယ်၊ အာရုံစူးစိုက်မှုကောင်းမယ်၊ စိုးရိမ်မှုလွန်ကဲခြင်းနဲ့ စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာတွေကိုပါလျော့ကျစေနိုင်ပါတယ်။

✅ ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်စွာစားသောက်ခြင်း ✅

ဟင်းသီးဟင်းရွက် နဲ့ သစ်သီး တို့ အပြင် အာဟာရဖြစ်စေတဲ့ အစားအသောက်တွေပါ ပါတယ်။ ရေကလွဲရင် ဘာမှ အလွန်အကျွံမသောက်ပါနဲ့။အစားအသောက်ရွေးတာမှန်ဖို့အပြင် စားသောက်ပုံကလည်း အထောက်အကူပြုတဲ့ ပုံစံတွေရှိပါတယ်။ ချစ်ခင်ရတဲ့လူတွေနဲ့ စားသောက်တာ၊ ကျန်းမာရေးအတွက်ကောင်းတဲ့ အစားအသစ်တွေ စမ်းစားကြည့်တာ တို့ကလည်းစူးစမ်းလိုတဲ့စိတ်တွေ၊ ချစ်ခင်ရသူတွေနဲ့အဆက်အသွယ်တွေ ထိန်းဖို့ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

✅ အိပ်ရေး၀အောင်အိပ်ခြင်း ✅

ကျွမ်းကျင်သူတွေက ဆယ်ကျော်သက်တွေ အနေနဲ့ တစ်ညကို ၈ နာရီ က နေ ၁၀ နာရီ အတွင်းအိပ်ဖို့ လိုအပ်ပြီး အသက်၂၀ ကျော်သူတွေကတော့ ၇ နာရီ အိပ်ဖို့ လိုအပ်ကြောင်းညွှန်းထားပါတယ်။ ထို့အပြင် ကောင်းမွန်တဲ့ အိပ်စက်မှုဖြစ်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ အအိပ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပညာရှင် Dr. Eleanor McGlinchey ရဲ့အဆိုအရ နေ့စဉ် မနက်တိုင်းထချိန်မှာ တစ်ချိန်တည်းဖြစ်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ ပိတ်ရက်တွေ၊ နားရက်တွေ အပါအ၀င်ပါ။

✅ မအိပ်ခင်မှာ ဖုံး၊ ကွန်ပျူတာ ဖန်သားပြင်တွေကို ကြိုတင်ပိတ်ခြင်း ✅

ဖန်သားပြင်တွေကို မအိပ်ခင်ကြည့်ရှုခြင်း ဟာ ဘယ်လောက်အကြာမှာ စအိပ်ပျော်လဲဆိုတာရယ်၊ ကောင်းမွန်စွာအိပ်စက်နိုင်ခြင်း တို့အပေါ်မှာ သက်ရောက်မှုရှိပါတယ်။ ဖုန်းတွေကလာတဲ့ အလင်းက အအိပ် နဲ့ ဆိုင်တဲ့ ဟော်မုန်းဖြစ်တဲ့ melatonin ထုတ်နိုင်စွမ်းကို သက်ရောက်လို့ပါ။ ဖုန်းကနေ စာဖတ်မယ်၊ စာပို့မယ် စသည်ဖြင့်ပြုလုပ်ခြင်းက စိတ်ကို အနားယူရမယ့် အစားပိုမိုနိုးကြားနေစေလို့ အိပ်ခြင်း ကိုသက်ရောက်မှုရှိစေပါတယ်။

✅ နက်ရှိုင်းစွာအသက်ရှူခြင်း ✅

ဖြည်းဖြည်းလေးအသက်ရှူကြည့်ပါ။ ၀မ်းဗိုက်ထဲကစရှူပါ။ နံရိုးတွေ၊ ရင်ဘတ်၊ အဆုတ်ထဲကိုလေရောက်သွားတာကိုခံစားကြည့်ပါ။ ဖြည်းဖြည်းချင်း လေတွေပြန်ရှူထုတ်ပါ။ စက္ကန့် နဲ့မှတ်ပြီး ရှူချိန်၊ အောင့်ချိန်၊ ရှူထုတ်ချိန်တို့ကို တသမှတ်တည်း မိနစ်ပိုင်းလုပ်ကြည့်ပါ။

✅ ပတ်၀န်းကျင် နဲ့ အဆက်အသွယ် ✅

မိတ်ဆွေတွေ၊ မိသားစု၀င်တွေ… ပြီးတော့ အိမ်မွေး တိရစ္ဆာန်တွေလည်းပါပါတယ်။ သူစိမ်းတစ်ယောက်ကို စကားစမြည်ပြောတာမျိုးကလည်းအထောက်အကူပြုပါတယ်။ အဲလိုမျိုးအဆက်အသွယ်လုပ်ခြင်း ဟာ အပေါင်းလက္ခဏာဆောင်တဲ့ခံစားချက်တွေရလာစေပြီး၊ ကိုယ်ကတစ်ယောက်တည်းမဟုတ်ဘူး… ပတ်၀န်းကျင်နဲ့ အဆက်အသွယ်ရှိတယ်တဲ့ အမြင်၊ စိတ်ခံစားချက်က စိတ်ကျန်းမာရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပြဿနာတွေကိုကာကွယ်ရာမှာ အထောက်အကူပြုပါတယ်။

အရေအတွက်ထက် အရည်အသွေးကောင်းတဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေကို အာရုံစိုက်ပါ။ တစ်ယောက်ယောက်က သင့်ကိုအားပေးတယ်၊ ပျော်စေတယ်၊ အရေးပါစေတယ်လို့စိတ်ဖြစ်စေတယ် ဆိုရင်အဲဒီဆက်ဆံရေးကို တည်တန့်အောင်ထိန်းသိမ်းပါ။

✅ စိတ်အနားရစေတဲ့နည်းလမ်းတွေကိုချရေးခြင်း ✅

အနားရခြင်းဆိုတာ ပြောရလွယ်ပြီး လုပ်ရခက်တဲ့အရာတစ်ခုပါ။ လေ့ကျင့်မှုလိုအပ်ပါတယ်။ သင်နဲ့ကိုက်မယ့် သင့်ကို စိတ်ရော လူပါအနားရစေမယ့်/ အရင်ကလည်း လက်တွေ့ အသုံး၀င်ခဲ့တဲ့နည်းလမ်းတွေ ကိုချရေးကြည့်ပါ။ ပြန်စမ်းကြည့်ပါ။ သတိပြုရမှာက ရေတိုဆန်ပြီး ဆိုကျိုးရှိစေမယ့် အရက်သေစာသောက်သုံးခြင်း၊ ဆေးသုံးခြင်း စတာတွေကိုတော့ရှောင်ဖို့လိုပါတယ်။ သင်တစ်နေ့ သွားရောက်လည်ပတ်ချင်တဲ့ နေရာတစ်ခုကို စိတ်ထဲမြင်ကြည့်ပါ။

✅ အကူအညီရှာခြင်း နှင့် အကူအညီပေးခြင်း ✅

သင်ကိုယ်တိုင်ရော၊ သင်သိသူတစ်ဦးဦး ကရုန်းကန်နေရတယ် ဆိုရင် အကူအညီရှာပါ။ မိတ်ဆွေ၊ မိသားစု၀င်တစ်ယောက်ယောက်ဖြစ်နိုင်သလို စိတ်ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်း၊ ဆရာ၀န်စိတ်ကျန်းမာရေး ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးဦးလည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ထို့အတူ မိမိချစ်ခင်ရသူ တစ်ဦးဦး စိတ်ကျန်းမာရေးနဲ့ ရုန်းကန်နေရရင် ကိုယ့်ဘက်က ဘယ်လိုအထောက်အကူပြုနိုင်မလဲစဉ်းစားပါ။ အဲလို ကူညီခြင်းက ကိုယ်တိုင်လည်း ကူညီရလို့ပီတိဖြစ်စေသလို မိမိကိုယ်ကိုယုံကြည်မှုလည်းတိုးစေနိုင်ပါတယ်။

✅ သေးငယ်တဲ့ ခြေလှမ်းတွေလှမ်းခြင်း ✅

စိတ်လည်းပင်ပန်းနေတယ် အများကြီးစဉ်းစား အကုန်လုပ်ဖို့ကြိုးစားရင် လိုရာမရောက်ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ပန်းတိုင်လေးတွေထားပါ။ အမှတ်တစ်ခုကတစ်ခုဆက်သွားပါ။ ကြားထဲရပ်တဲ့အခါရပ် နားတဲ့အခါနားပါ။ လုပ်နိုင်တာတိုးလေမိမိကိုယ်ကိုကျေးဇူးတင်ဖို့ အခွင့်အလမ်းတိုးလာလေဖြစ်ပါတယ်။

✅ မိမိကိုယ်ကိုကောင်းမွန်စွာဆက်ဆံခြင်း ✅

ဟုတ်ပါတယ်။ ပထမဆုံးအချက်နဲ့တူပါတယ်။ မိမိကိုယ်ကိုကောင်းမွန်စွာ ဂရုစိုက် ဆက်ဆံပေးပါနော်။

Reference: 11 Tips for Mental Health & Well-being by Sue Rosenthal, Department of Psychiatry, Columbia University

22/01/2026

👩🏻‍⚕️ စိတ်ကျရောဂါဆေးသောက်နေချိန်မှာ ဘာတွေသိထားသင့်လဲ?

🌿Depression လို့ခေါ်တဲ့ စိတ်ကျရောဂါကို ကုသရာမှာ အသုံးပြုတဲ့ (Antidepressant) ဆေးဝါးတွေဟာ ဦးနှောက်ဓာတုပစ္စည်းတွေ (Serotonin, Norepinephrine, Dopamine) ကို ပြန်လည်မျှတအောင် ကူညီပေးပါတယ်
ဒီဆေးဝါးများနဲ့ ကုသခြင်းမှာတော့ ဆေး သောက်ပုံသောက်နည်းက လည်း အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီတခေါက်မှာတော့ ဆေးသောက်သုံးနေရတဲ့ သူများအတွက် ဂရုစိုက်ရမယ့်အချက်တွေကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်နော်။

1. နေ့တိုင်း ဖြစ်နိုင်ရင် တစ်ချိန်တည်းမှာ ပုံမှန်သောက်ပါ။
ဆေးကို​ပုံမှန်သောက်တာက သွေးထဲမှာ ဆေးပမာဏကို အတက်အကျမရှိဘဲ တည်ငြိမ်စေပါတယ်။
ဥပမာ: Sertraline , Escitalopram တို့လို ဆေးတွေက ရက်သတ္တပတ် အတော်ကြာကြာ ပုံမှန်သောက်မှသာ ဆေးအာနိသင်ပြတာပါ။
အချို့သော ဆေးအမျိုးအစား ( Paroxetin , Venlafaxine ) တွေက တစ်ရက် မသောက်မိတာနဲ့ စိတ်ကျရောဂါ လက္ခဏာများ ပြန်ခံစားရတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် ဆေးပြတ်သလို လက္ခဏာမျိုးတွေ ခံစားရနိုင်ပါတယ်။
2. ဆေးအာနိသင် ရဖို့ အတွက် စိတ်ရှည်ပါ။
စိတ်ကျရောဂါဆေးအများစုက သိသာတဲ့ တိုးတက်မှုရဖို့ ၂ ပတ်ကနေ ၆ ပတ် လောက် အချိန်ယူရတက်ပါတယ်။
အစပိုင်းမှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးလေးတွေ (ပျို့တာ၊ ခေါင်းနည်းနည်းကိုက်တာ) က ပထမအပတ်ပြီးရင် ပျောက်သွားလေ့ရှိတယ်။
အကောင်းဆုံး ရလဒ်အတွက် ဆေးသောက်တာအပြင် စိတ်ကုထုံး (ဥပမာ- Cognitive Behavioral Therapy) ပါ တွဲလုပ်နိုင်ရင် ပိုအဆင်ပြေပါတယ်။
3.ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန် ပြန်တွေ့ဖို့ မမေ့ပါနဲ့
ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန် (၂ ပတ်ကနေ ၄ ပတ်အတွင်း) ပြန်ပြတာက ဆေးပမာဏ ချိန်ညှိဖို့နဲ့၊ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ထိန်းချုပ်နိုင်ရဲ့လားဆိုတာ သိရအောင်ပဲဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ဆေးကို လျှော့တာ၊ တိုးတာ၊ ရပ်တာတွေ ဘယ်တော့မှ မလုပ်ပါနဲ့ — ဆေးညွှန်းပေးတဲ့ ဆရာဝန်ကို အမြဲတိုင်ပင်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
4. မသက်မသာဖြစ်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ခံစားမှုပြောင်းလဲတာရှိရင် တိုင်ပင်ပါ
အပျော့စား ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ - ပါးစပ်ခြောက်တာ၊ မူးတာ၊ အနည်းငယ်ပျို့တာ၊ အိပ်မပျော်တာ၊ စိတ်ဂနာမငြိမ်ဖြစ်တာ
ရှားပေမယ့် ဆိုးတဲ့လက္ခဏာများ - ကိုယ့်ကိုယ်ကို သ တ်​ေ သ ချင်စိတ်ဝင်တာ ( အမြဲမဟုတ်ပေမဲ့ ဆေးစသောက်သောက် ချင်း အပတ်တွေမှာ ဒီလိုအတွေးတွေ ဝင်လာတက်ပါတယ်)၊ ဒိီလိုစိတ်မျိုးတွေဖြစ်ပေါ်လာတယ် ဆိုရင်တော့ ချက်ချင်း ဆရာဝန်နဲ့ ဆက်သွယ်တာ၊ Su***de prevention Hotline များကို ဆက်သွယ်တာတွေ လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။
5. ကျန်းမာတဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံကို ကြိုးစားပြီးနေထိုင်ကြည့်ပါ။
အချိန်မှန်အိပ်တာ၊ အစာ အာဟာရ မျှတအောင်စားတာနဲ့ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာတွေက စိတ်အခြေအနေကို ပိုကောင်းမွန်စေပါတယ်။
ကော်ဖီ/လက်ဖက်ရည် (ကဖင်း)၊ ဆေးလိပ် (နီကိုတင်း) ဒါမှမဟုတ် အရက်တွေကို အလွန်အကျွံ မသောက်မိစေပါနဲ့ ။
6. ဆေးသောက်ရင်း စိတ်ခံစားမှု အခြေအနေကောင်းသွားပြီ ဆိုရင်တောင် သတ်မှတ်ထားတဲ့အတိုင်း ဆေးကို ဆက်သောက်ပါ
မိမိနေလို့အဆင်ပြေပြီဆိုပြီး သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကာလအတိုင်း မသောက်ပဲ မိမိသဘောနဲ့ ဆေးရပ်လိုက်ရင် ရောဂါ လက္ခဏာတွေ ပြန်ခံစားရလာနိုင်ပါတယ်။
7. ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ခြင်းမရှိဘဲ သမားရိုးကျ တိုင်းရင်းဆေးများ၊ ဆေးဖက်ဝင်အပင်တွေ မသောက်ပါနဲ့
St. John’s Wort လို အချို့ဆေးဖက်ဝင်အပင်တွေက စိတ်ကျရောဂါဆေးနဲ့ တွဲသောက်ရင် Serotonin ဓာတ်ကို အန္တရာယ် ဖြစ်လောက်အောင် များလာစေနိုင်ပါတယ် — ဒါကို Serotonin Syndrome လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဘာအားဆေး၊ ဘာအပင်ထွက်ဆေး သောက်နေတယ်ဆိုတာ ဆရာဝန်ကို အမြဲပြောပြပါ။
8. လူမှုရေး အမြင်ကြောင့် ဆေးမရပ်လိုက်ပါနဲ့
စိတ်ကျရောဂါဆေးသောက်တယ်ဆိုတာ စိတ်ဓာတ်ပျော့ညံ့တာ၊အားနည်းတာ မဟုတ်ဘူး — ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်ခုကို ပညာရှင်အကူအညီနဲ့ ကုသနေတာပါ။
စိတ်ကျရောဂါဆိုတာ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး ချို့ယွင်းချက် မဟုတ်ဘဲ ဦးနှောက်ဓာတုနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်ခုပါ။

💬 ဒါတွေဖြစ်ရင် မိမိကုသနေတဲ့ဆရာဝန်ကို ချက်ချင်းဆက်သွယ်ပါ
ကိုယ့်ကိုယ်ကို နာကျင်အောင်လုပ်ချင်တဲ့ စိတ်အတွေးတွေ ဖြစ်ပေါ်လာရင်
အရမ်းကြီး ဂဏာမငြိမ်တာ၊ စိတ်ပူပန်မှုလွန်ကဲတာ
အဖုအပိန့်ထွက်တာ၊ ရောင်ရမ်းတာ၊ အသက်ရှူရခက်တာ (ဓာတ်မတည့်ခြင်း)
အကြောင်းမသိဘဲ ဖျားတာ၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးတာ ၊ဂဏာမငြိမ်သလိုဖြစ်လာရင်တော့ ချက်ချင်းပြန်ပြသင့်ပါတယ်။
🩵 စိတ်ကျရောဂါမှာ ဆေးကုသမှု ခံယူခြင်းဟာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်ဖို့အတွက် ပထမဆုံး ခြေလှမ်းပဲဖြစ်ပါတယ်။
ဆေးကုသမှု ခံယူနေစဥ်မှာ ဆေးပုံမှန်သောက်ဖို့၊ ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန်ပြဖို့ Mind Diary မှ အတူတူရှိနေပြီး သတိပေးလိုက်ပါတယ်။

🌱𝑴𝒊𝒏𝒅 𝑫𝒊𝒂𝒓𝒚🌱
𝑴𝒆𝒏𝒕𝒂𝒍 𝑯𝒆𝒂𝒍𝒕𝒉 𝑪𝒍𝒊𝒏𝒊𝒄
📌𝑯𝒂𝒗𝒆 𝒒𝒖𝒆𝒔𝒕𝒊𝒐𝒏𝒔 𝒂𝒃𝒐𝒖𝒕 𝑴𝒊𝒏𝒅 𝑫𝒊𝒂𝒓𝒚’𝒔 𝒔𝒆𝒓𝒗𝒊𝒄𝒆𝒔
☎️𝑫𝑴 𝒖𝒔 𝒇𝒐𝒓 𝒎𝒐𝒓𝒆 𝒊𝒏𝒇𝒐𝒓𝒎𝒂𝒕𝒊𝒐𝒏—𝒘𝒆’𝒓𝒆 𝒉𝒆𝒓𝒆 𝒕𝒐 𝒉𝒆𝒍𝒑🌱

#စိတ်ကျရောဂါ

05/12/2025

Paracetamol နဲ့ ရေပတ် တိုက်နည်း
—————————————————

ဒီရက်ပိုင်း ကလေးတွေ အတော်များများ ဖျားကြပါတယ်။
ကိုယ်ပူလို့ လာပြတဲ့ ကလေးအမေတွေ ကို မေးကြည့်ရင် လူနာအဟောင်းတွေ/ လာပြဖူးတဲ့ ကလေးအမေတွေ က လွဲလို့ တော်တော်များများက အိမ်မှာ ကလေး အဖျားတက်နေပြီဆို ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာ မသိကြသေးပါဘူး။

Paracetamol ကို ဘယ်လိုတိုက်ရမယ်၊ ရေပတ်ကို ဘယ်လိုတိုက်ရမယ် ဆိုတာ လည်း မသိကြပါဘူး။

မသိတော့ ကလေးတွေ ကိုယ်ပူကြီး၊ အဖျားကြီးပြီးတက် ကုန်ကြပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ကလေးအမေတွေ တိုင်း
အိမ်မှာ ကလေး ဖျားပြီ ဆို ဘာလုပ်ရမယ် ဆိုတာ သိကို သိထားသင့်ပါတယ်။

Paracetamol လေး တိုက်တတ်ရုံ ၊ ရေပတ်လေး တိုက်တတ်ရုံ နဲ့ မိမိတို့ ကလေးလေး အဖျားတက်ရင် သက်သာအောင် အိမ်မှာ ပဲ လုပ်ပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ကလေးတွေ ကိုယ်ပူပြီ ၊ ဖျားပြီ ဆို
နီးစပ်ရာ ဆေးရုံ ဆေးခန်း မသွားနိုင်ခင် အိမ်မှာ ဆရာဝန် ညွန်ကြားချက် မရှိပေမယ့် တိုက်လို့ ရတဲ့ ဆေးဟာ ရှေးရှေးကတည်းက အခုချိန်ထိ စိတ်ချလက်ချ သုံးစွဲလာခဲ့တဲ့ Paracetamol (ပါရာစီတမော့ ) ပါ ။
အဲ့ဒီ Paracetamol ဆေးကို ပဲ ကလေးရဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်နဲ့ တွက်ပြီး (၆) နာရီခြား (သို့မဟုတ်) ကိုယ်ပူမကျရင် (၄) နာရီခြား အထိ တိုက်လို့ရပါတယ်။ ပါးစပ်က တိုက်ရတာခက်ရင် စအိုထဲကို ထည့်လို့ရတဲ့ (ဒုံးကျည် / ဂြိုလ်တု လို့လည်း ခေါ်ကြပါတယ်) Paracetamol Suppo ကို ထည့်လို့ရပါတယ်။
ကလေးရဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် - ပေါင် (lb ) ကိုသိရင် 2.2 နဲ့ စားလိုက်ပါ ။ ကီလိုဂရမ် (Kg) ရပါလိမ့်မယ်။
အဲ့ဒီ ကီလိုဂရမ်(Kg) ကို 15 နဲ့ မြှောက်လိုက်ပါ ။ အဲ့ဒီ ကလေးရဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်အရ သောက်ရမယ့် ပါရာစီတမော့ ပမာဏ ( Paracetamol dose) ရပါတယ်။
ဥပမာ - ကလေးက 10 kg ရှိရင် Paracetamol 150 mg တိုက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Paracetamol အရည်တွေက တံဆိပ်မျိုးစုံ ရှိပါတယ်၊ ကြိုက်တဲ့ တံဆိပ် သုံးပါ။
ပါဝင်တဲ့ ဆေးပမာဏ ကတော့ (၄) မျိုးလောက်ရှိပါတယ်။
5ml မှာ 120 mg ပါတာ ရှိပါတယ်၊
5ml မှာ 125 mg ပါတာ ရှိပါတယ်၊
5ml မှာ 250 mg ပါတာ ရှိပါတယ်၊
မွေးကင်းစ ဘေဘီ သေးသေးလေးတွေ အတွက်
Babygesic ဆိုတာ ရှိပါတယ် ၊
အဲ့ဒါက 1 ml မှာ 100 mg ပါပါတယ်။

Paracetamol ဒုံးကျည်/ ဂြိုလ်တု တောင့်တွေကတော့ - 125mg , 250 mg , 500 mg ဆိုပြီး ရှိပါတယ်။
ထည့်တဲ့အခါ အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်အောင် တွက်ပြီး ထည့်လို့ ရပါတယ်၊ နည်းနည်း ပိုသွားတာ ၊ လိုသွားတာ ဖြစ်လည်း ကိစ္စမရှိပါဘူး။

ပါးစပ်ကတိုက်ရင် ဖျင်က မထည့်ပါနဲ့။
ဖျင်ကထည့်ရင် ပါးစပ်က မတိုက်ပါနဲ့ ။
တမျိုးပဲလုပ်ပါ။

ကိုယ့်ကလေးတိုက်ရမယ့် ပါရာစီတမော့ ပမာဏအလိုက် အဆင်ပြေတဲ့ အမျိုးအစားကို ဝယ်ပါ။
ဥပမာ - ကလေးက ပါရာစီတမော့ 150 mg သောက်ရမယ်ဆိုရင် 5ml မှာ 250 mg ပါတဲ့ ဗူးကို ဝယ်ပါ ၊ ပြီးရင် တခါတိုက်ရင် 3 ml တိုက်ပါ ။

ကလေးကိုယ်ပူ / ဖျားပြီ ဆိုတာနဲ့ ပါရာစီတမော့ ကိုပဲ ဝင်အောင် တိုက်ဖို့ ကြိုးစားပါ ။
ပြီးရင် အရေးကြီးဆုံးတခုက ရေပတ် တိုက်ပါ။
ရေပတ် ကိုစနစ်တကျ တိုက်ပေးရင် ကိုယ်ပူ ကျပါတယ်။
အဝတ်စကြီးကြီး ( တဘက်စောင်၊ ပုဆိုး ) တခုခု ကို ရေဆွတ်ပါ ၊ ရေခဲရေ မသုံးရပါဘူး၊ ရိုးရိုးရေပဲ သုံးပါ ။
ပြီးရင် အဲ့ဒီ ရေစို ဝတ်ကို ကလေးရဲ့ ချိုင်းကြား/ ပေါင်ကြားမှာ ပတ်ပေး၊ ကပ်ပေးပါ ။
ကလေးမွေးကင်းစ အနှီးထုတ်သလို တကိုယ်လုံး ပတ်ပြီး ထုတ်ထားလို့လည်း ရပါတယ်။
ကျတော်ကတော့ အနှီးပတ်သလို ပတ်ထားတာ ပိုသဘောကျပါတယ်။
အဲ့လိုမျိုး ၂ မိနစ် ၃ မိနစ် ခန့် ပတ်ထားပြီး လျှင် ပြန် ခွါ ၊ အဝတ်ကို ရေ ပြန် ဆွတ် ၊ ပြန်ပတ် နှင့်
ကလေး အပူမကျမချင်း လုပ်ပေးပါ။
ကိုယ်ပူချိန် 100°F ကျော်တိုင်း ရေပတ်တိုက်ပေးပါ။

ပြီးရင် ကလေးကို အလွန်ထူထဲသော အဝတ်တွေ စောင်တွေ ဝတ်ပေးတာ ၊ ခြုံပေးတာတွေ မလုပ်ရပါဘူး။ ကိုယ်ပူချိန် ပိုပြီး တက်စေပါတယ်။

ကလေးကိုယ်က ပူနေရင် ရေပတ်ကို-
ချမ်းတုန်နေလည်း တိုက်ပါ။
အပြင်မှာ ရာသီဥတု အေးနေလည်း တိုက်ပါ။
ခေါင်းကြီးပဲ ပူပြီး ခြေဖျားလက်ဖျားတွေ အေးနေရင်လည်း တိုက်ပါ။(အဲ့ဒါလည်း ဖျားတာပါပဲ)

ကလေး အမေ တွေတိုင်း
ပါရာစီတမော့ (Paracetamol) နဲ့ ရေပတ်
တိုက်တတ်ကြပါစေ ။ ။

်ထိုက်ဦး

15/06/2025

သွေးလွန်တုတ်ကွေး

Aim for giving correct, useful medical knowledge for people of Myanmar.

31/05/2025

ဆီးချိုရောဂါနှင့်သွေးတွင်းအဆီဓာတ်များအကြောင်းသိကောင်းစရာ
———————————————————————————————

ဆီးချိုရောဂါ ဆိုတာကတော့ လူတိုင်းသိပြီး၊ ကြားဖူးပြီးသား ရောဂါတခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သွေးတွင်း အဆီဓာတ် ဆိုတာကတော့ သေသေချာချာ သိနားလည်တဲ့သူ နည်းမယ် ထင်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဒီ ခေါင်းစဉ်လေးအကြောင်း ရှင်းပြရခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

သွေးတွင်းအဆီဓာတ် (Lipid Profile )ကို စစ်ဆေးကြည့်တဲ့အခါ -
-Total cholesterol (TCL)
-Triglycerides (TG)
-HDL
-LDL
ဆိုပြီး အမျိုးအစား (၄) မျိုး နဲ့ အဖြေ ထွက်လေ့ရှိပါတယ်။
လွယ်လွယ်မှတ်ထားရရင် ဒီ(၄)မျိုးထဲမှာ -
HDL ဆိုတဲ့ အဆီတမျိုးပဲ ကောင်းတဲ့ Cholesterol ဖြစ်ပြီး ကျန် (၃) မျိုးက ဆိုးတဲ့ Cholesterol တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆီးချိုရောဂါ ရှိပြီဆိုရင် Insulin resistance လို့ခေါ်တဲ့ ရှိပြီးသား ခန္ဓာကိုယ်က အင်ဆူလင်တွေ အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့ တဲ့အတွက် အသည်းကနေ VLDL ဆိုတဲ့ Cholesterol တွေ ပိုပြီးထွက်လာကြတယ်။ ဒါ့ကြောင့် သွေးထဲမှာ Triglycerides (TG) တွေလည်း ပိုပြီး များလာပါတယ်။
LDL Cholesterol တွေဟာ သွေးလွှတ်ကြောတွေရဲ့ နံရံတွေမှာ အဆီဖတ်တွေအနေနဲ့ ကပ်နေပြီး စုပုံလာစေတဲ့အတွက် သွေးကြောနံရံတွေကို ကျဉ်းလာစေပါတယ်။
အဲ့ဒီကနေမှ တဆင့် နှလုံးသွေးကြောတွေ ကျဉ်းတာ / ပိတ်တာ ၊ ဦးနှောက်သွေးကြောတွေ ပိတ်ပြီး လေဖြတ်တာတွေ ဖြစ်လာစေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

HDL Cholesterol တွေက သွေးလွှတ်ကြောတွေထဲက အဆီတွေ/Cholesterol တွေကို ဖယ်ရှားပေးတဲ့နေရာမှာ ကူညီပေးပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် သူ့ကို Good Cholesterol လို့ ခေါ်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆီးချိုရောဂါသမားတွေမှာတော့ အဲ့ဒီ ကောင်းတဲ့ Cholesterol (HDL ) တွေ နည်းနေတတ်ပါတယ်။
ဒါ့ကြောင့် သွေးကြောတွေထဲမှာ အဆီတွေစုပုံလာတာကို ဖယ်ရှားမပေးနိုင်တော့ပါဘူး။

ဆီးချိုရောဂါရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေ အားလုံးနီးပါးဟာလည်း ဒီ မကောင်းတဲ့ အဆီတွေများလာလို့ / ကောင်းတဲ့ အဆီတွေ နည်းသွားလို့ ဖြစ်ရတာတွေချည်းပါပဲ ။
ဒီလို မများရမယ့် အဆီတွေ များပြီး ၊ များရမယ့် အဆီတွေ နည်းသွားတာကို Dislipidemia လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဆီးချိုရောဂါကြောင့်မဟုတ်ဘဲ တခြားအကြောင်းတွေကြောင့်လည်း Dislipidemia ရတတ်ပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ဆီးချိုလူနာတယောက်ဟာ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို မများအောင် / ပုံမှန်ဖြစ်အောင်သေချာ ထိန်းသိမ်းပြီး ကုသမှု ခံယူဖို့သလို
သွေးတွင် အဆီဓာတ်ကိုလည်း များမလာအောင်/ များနေရင်လည်း နည်းသွားအောင် သေချာထိန်းသိမ်းပြီး ကုသမှု ခံယူဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
ဆီးချိုသမားတယောက် အဆီကျဆေးမပါဘဲ ဆီးချိုဆေးတွေချည်းပဲ သောက်ပြီး ကုနေမယ်ဆိုရင်အိတ်ပေါက်နဲ့ ဖားကောက်နေသလိုပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ဆီးချိုရောဂါရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးတွေကို ကာကွယ်တားဆီးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဆီးချိုရောဂါသည်တွေ သွေးတွင်းအဆီဓာတ်မများအောင် ထိန်းသိမ်းဖို့ ဆိုရင် -

- အဆီအဆိမ့်တွေ ရှောင်ရပါမယ်။
- အချိုမှုန့် ရှောင်ရပါမယ်။
- ပုံမှန်ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ရပါမယ်။
- ကိုယ်အလေးချိန်များနေတဲ့သူတွေဆိုရင် ( BMI များပြီး Over weight ဖြစ်နေတဲ့သူတွေဆိုရင် ) ဝိတ် ချဖို့ လိုပါမယ်။
- ဆီးချိုကို HbA1C - 7 အောက်ကျတဲ့အထိ သေချာထိန်းဖို့လိုပါမယ်။
- သွေးတွင်း အဆီတွေကို အကြမ်းအားဖြင့် LDL 100 အောက်လျော့အောင်/ Triglycerides (TG) 150 အောက်လျော့အောင် အဆီကျဆေးတွေ သေချာသောက်ဖို့လိုပြီး ၊HDL 40- 50 ကျော်အောင် Unsaturated Fat ပါတဲ့ အစားအစာ/ ဆေး (ဥပမာ - Omega-3 ) စတာတွေ စားသုံး/သောက်သုံးသင့်ပါတယ်။

ဒါမှသာ ဆီးချိုရောဂါရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်မလာနိုင်အောင် ကာကွယ်တားဆီးနိုင်မှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီပုံထဲက သွေးပုလင်းထဲက သွေးတွေဟာ မနက်ဘာမှ မစားရသေးခင် (Fasting) မှာ ဖောက်ထားတာပါ။ ဘာမှ မစစ်ရသေးဘဲ ဒီတိုင်းထောင်ထားရင်တောင် အဆီတွေ အခဲလိုက်ဖြစ်နေတာ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။
ဒီလူနာဟာ ဆီးချို ၄၀၀/ ၅၀၀ ကျော်နေပြီး၊ HbA1C လည်း 13 ကျော်နေပါတယ်။ အပ်ကလေးနဲ့ 2 cc - 3 cc လောက်စုပ်တဲ့ အထဲမှာတောင် အဆီတွေ ဒီလောက်ပါနေရင် တကိုယ်လုံးသာဆိုရင် ဘယ်လောက်တောင် များလိုက်မလဲ စဉ်းစားသာကြည့်ကြပါ။ သူ့ သွေးကြောတွေထဲမှာ အဆီတွေ ဘယ်လောက်တောင် စုပုံပြီး သွေးကြောတွေ ဘယ်လောက်တောင် / ဘယ်နှစ်နေရာတောင် ကျဉ်းနေပြီလဲ ဆိုတာ စဉ်းစားသာကြည့်ကြပေတော့ ။

ဘယ်လောက်တောင် ကြောက်စရာကောင်းလိုက်တဲ့ ဆီးချိုရောဂါလည်းဆိုတာ အားလုံး သိရှိ နားလည် သဘောပေါက်ကြဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး ရှင်းပြရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

အားလုံး ဆီးချိုရောဂါ ကင်းဝေးပြီး ၊ ကျန်းမာပျော်ရွှင်သောဘဝများ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ။ ။

်ထိုက်ဦး
၃၀.၅.၂၀၂၅

29/05/2025

အူအတက်ရောင်ခြင်းအကြောင်းသိကောင်းစရာ
——————————————————————

အူအတက် လို့ ပြောလိုက်ရင် လူတိုင်းနီးပါး သိပြီးသား၊ ရင်းနှီးပြီးသားပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။
အဲ့ဒီ အူအတက်ကလေး ရောင်တဲ့အခါ ခံစားရမယ့် လက္ခဏာတွေ အကြောင်းရယ်၊ မခွဲဖြစ်လိုက်လို့ အချိန်ကြာသွားရင် ဖြစ်တတ်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေ အကြောင်းကို ရှင်းပြပါမယ်။

အူအတက်ဆိုတာ လူတိုင်းမှာ ရှိပြီးသား
အစိတ်အပိုင်းတခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် လူတိုင်း အူအတက်ရောင်နိုင် ပါတယ်။

အူအတက်ရဲ့ အပေါက်ဝ ကလေးဟာ အစားအစာတခုခုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဝမ်းအမာ (စမြင်းတုံး) ကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ သံကောင်တွေကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ အူရောင်စေတဲ့ ဘက်တီးရီးယားပိုးတွေကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ စတဲ့ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပိတ်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီ အဝလေး ပိတ်သွားတဲ့အခါ အူအတက်ကလေးဟာ စပြီး ရောင်ရမ်းလာပါတယ်။
အူနံရံတွေမှာ ရှိနေတဲ့ ဘက်တီးရီးယားပိုးတွေဟာ ရောင်နေတဲ့ အူနံရံထဲကို ဖောက်ဝင်သွားကြပါတယ်။ အဲ့ဒီအခါ အူအတက်နံရံတွေဟာ အလွန်ရောင်ရမ်းလာပြီး ပေါက်သွားတဲ့အထိ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

အူအတက်ရောင်ခြင်းရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေကတော့ -

- အစာအိမ်နေရာ (ရင်ခေါင်းတည့်တည့်) မှာ အရင်စပြီး နာတာ အောင့်တာ ခံစားရနိုင်ပါတယ်။
- တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ရင်ခေါင်းနေရာက မအောင့်တော့ဘဲ ဝမ်းဗိုက်ညာဘက်အောက်ပိုင်း အူအတက်ရှိတဲ့နေရာမှာ နာလာ/အောင့်လာတတ်ပါတယ်။
- အစားပျက်ပြီး ပျို့တာ အန်တာ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
- ဝမ်းအရည်တွေ သွားတတ်ပါတယ်။
- ဖျားလာတတ်ပါတယ်။

ဒီ လက္ခဏာတွေပေါ်လာပြီဆိုရင် နီးစပ်ရာဆေးရုံဆေးခန်း ကို သွားပြပြီး အူအတက်ရောင်တာ ဟုတ်/ မဟုတ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးကြည့်သင့်ပါတယ်။

စမ်းသပ်စစ်ဆေးကြည့်လို့ အူအတက်ရောင်နေတာ သေချာရင် တော့ ခွဲစိတ်ပြီး ရောင်နေတဲ့ အူအတက်ကလေးကို ဖြတ်ထုတ်ပစ်ဖို့ လိုပါတယ်။
အူအတက်ကလေးကိုပဲ ခွဲစိတ် ဖြတ်ထုတ်ပစ်ရတယ်ဆိုရင် ခွဲရာလေးလည်း သေးသေးလေးပဲ ဖြစ်ပြီး အနာကျက်တာလည်း မြန်ပါတယ်။ ၁ ပတ် ၊ ၁၀ ရက်လောက်ဆို အနာကျက် ချုပ်ရိုးဖြည်ပြီး ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်ပြီး စားနိုင်သောက်နိုင် မှာပဲ ဖြစ်ပါတ ယ်။

တချို့က ခွဲစိတ်ရမှာ ကြောက်ပြီး အောင့်တာသက်သာအောင် ဆေးမြီးတို/ ထိုးဆေး/ စပ်ဆေး တွေနဲ့ ထိုးလိုက် သောက်လိုက် လုပ်တဲ့အခါ ရောင်နေတဲ့ အူအတက်ကလေးက ရောင်ရုံတင်မကဘဲ ပေါက်သွားတာ ၊ ပြည်တွေတည်လာတာ မျိုးတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီလို ပေါက်သွားတာ၊ ပြည်တွေတည်လာတာမျိုးတွေ ဖြစ်လာရင် ပိုးဆိပ်တွေတက်ပြီး သွေးလန့်ခြင်း( Shock ) ရတဲ့အထိ ဆိုးရွား အန္တရာယ်များစေပါတယ်။
အရေးပေါ်ခွဲစိတ်ရတဲ့ အခါမှာလည်း ခွဲကြောင်းရာ အကြီးကြီး ခွဲရပြီး ဝမ်းဗိုက်အတွင်းထဲမှာလည်း ပေါက်သွားလို့ ထွက်လာတဲ့ ပြည်တွေ၊ အစာဟောင်းတွေ၊ မစင် တွေ ကို သေချာဆေးကြောသန့်ရှင်းပေးရပြီး အနာကျက်နှေးတာ၊ပိုးဆိပ်တက်တာတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အူအတက်ရောင်သွားတဲ့အခါ ဝမ်းဗိုက်အတွင်းမှာ အူတွေ၊ကလီစာတွေကို ဖုံးအုပ်ပေးထားတဲ့ Omentum ဆိုတဲ့ အဖတ်ကြီးက အူအတက်ကို လာပြီး ဖုံးအုပ် ရစ်ပတ် လိုက်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာ ရောင်နေတဲ့ အူအတက်ရယ်၊ Omentum ရယ် ၊ လုံးထွေး ရစ်ပတ်ပြီး အလုံးကြီးတလုံးအနေနဲ့ ဖြစ်ပေါ်လာစေပါတယ်။ အဲ့ဒါကို Appendicular Mass လို့ ခေါ်ပါတယ်။
အဲ့လို အလုံးကြီးပေါ်လာတဲ့အခါ ချက်ချင်းတန်းမခွဲရသေးဘဲ အလုံးအထွေးကြီး ပြန် ပြေသွားတဲ့အထိ ဆေးတွေ ထိုးရင်း ချိတ်ရင်း စောင့်ကြည့်ရပါတယ် ။
အလုံးအထွေးကြီး ပြန်ပြေ သွားပြီဆိုမှ အူအတက်ကို ခွဲစိတ် ဖြတ်ထုတ်ပစ်ရပါတယ်။

အူအတက်ရောင်ပြီ ဆိုရင် စောစောစီးစီး စမ်းသပ်စစ်ဆေးဖော်ထုတ်ပြီး လိုအပ်လျှင် ခွဲစိတ် ဖြတ်ထုတ်ပြီး ကုသမှု ခံယူသင့်ပါတယ်။
အချိန်ကြာလာတာနဲ့ အမျှ အူအတက်ရောင်ခြင်းရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးတွေ ဖြစ်တဲ့ အူအတက်ပေါက်သွားတာ၊ ပြည်တည်သွားတာ၊ အလုံးအထွေးကြီး ဖြစ်သွားတာ စတာတွေ ခံစားရစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျန်းမာပျော်ရွှင်သော ဘဝများ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ။ ။

်ထိုက်ဦး

29.5.2025

20/05/2025

တီဘီရောဂါပိုးကြောင့်ဦးနှောက်အမြှေးပါးရောင်ခြင်းအကြောင်းသိကောင်းစရာ
————————————————————————-

ဒီအကြောင်းကို ရေးဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းကတော့-
ပြီးခဲ့တဲ့ (၃) ရက်လောက်က အသက် (၃) နှစ်ခွဲ ကလေးငယ်လေးတယောက် တီဘီ ပိုးကြောင့် ဦးနှောက်အမြှေးပါးရောင် လို့ အပြင်းအထန် တွန့်လိမ်ကောက်ကွေး၊ တက်ပြီး ရောက်လာပါတယ် ။ ဆေးရုံက တီဘီရောဂါလို့ ရောဂါရှာဖွေ စစ်ဆေးပြီးတီဘီဆေး ပေးထားတာကို အိမ်သားတွေ က ဆေးက ပြင်းလို့ဆိုပြီး မတိုက်ဘဲ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ်ရပ်ထားကြပါတယ်။
အခုတော့ တီဘီပိုးက ဦးနှောက်ထဲအထိ ရောက်ပြီး ဒုက္ခပေးနေပါပြီ ။ (Mortality Rate- about 50% )ဆိုတော့ အတော် အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ အခြေအနေပါပဲ ။ အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရတယ်။
တိုတိုတုတ်တုတ်ပြောရရင် သေတတ်တယ်၊ သေနိုင်တယ် ပေါ့ ။

ကျနော်တို့လူမျိုးတွေက “အသက်အန္တရာယ်ရှိတယ်နော် “ လို့ ပြောတာထက် “ သေတတ်တယ်နော် “ လို့ပြောမှ ခုန်ပေါက် ပြေးလွှား အူယားဖားယား ဆေးကုကြတာ များပါတယ်။ ရောဂါရဲ့ သဘာဝ၊ အတိမ်အနက် ၊ အရေးကြီး မကြီး သူတို့ စိတ်မဝင်စားကြပါဘူး။
ဒါ့ကြောင့် တီဘီရောဂါကုနေတဲ့ ဆရာဝန်တယောက်အနေနဲ့ လက်လှမ်းမီသလောက် ရှင်းပြဖို့ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ယူဆပြီး ဒီခေါင်းစဉ်လေးကို ရေးဖြစ်ပါတယ်။

တီဘီရောဂါလို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ လူတိုင်းသိပြီးသားပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အများစုကတော့ အဆုတ်တီဘီ ကိုပဲ သိကြတာများပါတယ်။ တီဘီ ရောဂါပိုး ဟာ အဆုတ်ထဲတင် မကဘဲ ခန္ဓာကိုယ် နေရာအနှံ့မှာလည်း ဝင်ရောက်နိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီ အထဲကမှ ဦးနှောက်ထဲကို ဝင်ပြီး ဒုက္ခပေးတဲ့ တီဘီ ရောဂါအကြောင်းကို အဓိကထားပြီး ရှင်းပြပါမယ်။ ဦးနှောက်ထဲကိုဝင်ပြီး ဦးနှောက်အမြှေးပါး ရောင်ရမ်းစေတဲ့ ရောဂါပိုးတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ကျနော်တို့ရဲ့ တီဘီရောဂါအဖြစ်များတဲ့နိုင်ငံ မှာတော့ ဦးနှောက်မြှေး ရောင်စေတဲ့ အဓိက တရားခံဟာ တီဘီ ပိုးတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လူကြီး လူငယ်၊ ကျား မ မရွေး ဖြစ်စေနိုင်ပေမယ့် အထူးသဖြင့် (၅)နှစ်အောက် ကလေးငယ်တွေမှာ ပိုပြီး အဖြစ်များပါတယ်။
ဒါ့ကြောင့် အိမ် တအိမ်မှာ လူကြီး တယောက်ယောက် တီဘီရောဂါ ရှိနေပြီ၊ ဖြစ်နေပြီ ဆိုတာနဲ့ တအိမ်တည်း အတူနေတဲ့ လူတွေအားလုံးကို ဓာတ်မှန်ရိုက်၊ သလိပ်စစ် အကုန် လုပ်ဖို့လိုပါမယ်။ အထူးသဖြင့် (၅) နှစ်အောက် ကလေးတွေ ရှိနေရင် တီဘီကာကွယ်ဆေး (TPT) တွေ တိုက်ဖို့ လိုပါတယ်။ အရေးလည်းကြီးပါတယ်။ (အရင်က အသက်(၅) နှစ်အောက်ကလေးတွေ အတွက်ပဲ ဆေးတွေပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ၊ အခု(၅) နှစ်အထက် ကလေးတွေ အတွက်ပါ ဆေးတွေပေးနိုင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်)

**တီဘီရောဂါ ကာကွယ်ဆေး (TPT)အကြောင်းကို သပ်သပ် ခေါင်းစဉ်တခုနဲ့ ထပ်ရှင်းပြပါအုံးမယ်။

ကလေးငယ်တွေ တီဘီရောဂါ ကူးစက်ခံရတဲ့အခါ လူကြီးတွေထက် ပိုပြီး ပြင်းထန်တတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တီဘီပိုးတွေဟာ ဦးနှောက်ထဲအထိ ရောက်သွားပြီး ဦးနှောက်အမြှေးပါးရောင်စေနိုင်ပါတယ်။
တီဘီရောဂါပိုးကြောင့် ဦးနှောက်အမြှေးပါးရောင်ပြီဆိုရင် -
မကုဘဲ ထားရင် အကုန်လုံး အသက်အန္တရာယ်ရှိပြီး၊
ကုသနေရင်းနဲ့ ကိုပဲ ၅၀ % လောက်အထိ သေစေနိုင်ပါတယ်။
အယောက် ၁၀၀ မှာ အယောက် ၅၀ ပဲ အသက်ရှင်ပြီး ၅၀ သေဆုံးစေနိုင်တယ် ဆိုတာ နည်းနည်းနောနော အန္တရာယ် မဟုတ်ပါဘူး။ အတော်ကြောက်ဖို့ ကောင်းတဲ့ ကိစ္စပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးနှောက် အမြှေးပါးရောင်တဲ့အခါ တွေ့ရမယ့် ရောဂါ လက္ခဏာတွေကတော့ -
- ဖျားမယ်
- ခေါင်းကိုက်မယ်
- လည်ပင်းနာလာမယ်၊ ဇက်ကြီးတောင့် လာမယ်
- တချိန်လုံး အိပ်ချင် နေမယ်
- ပျို့မယ် ၊ အန်မယ်
- အလင်းစူးစူးတွေ မကြည့်နိုင်တော့ဘဲ ကြောက်လာမယ်
- တက် မယ်
စတဲ့ လက္ခဏာတွေ ခံစားလာရပါမယ်။

အဆုတ်ထဲကို ဝင်တဲ့ တီဘီ ပိုးကို သလိပ်ထွေးခိုင်းပြီး စစ်ဆေးကြည့်ရသလိုပါပဲ၊ ဦးနှောက်ထဲကို ဝင်နေတဲ့ တီဘီပိုးကို ဟုတ်မဟုတ်/ သေချာအောင် ဦးနှောက်ထဲကနေ ကျောရိုးတလျောက်အထိ စီးဆင်းလည်ပတ်နေတဲ့ အရည် ( CSF - Cerebrospinal Fluid) ကို ခါးရိုးဆစ်ကနေ ဖောက်ယူ ပြီး စစ်ဆေးကြည့်လို့ ရပါတယ်။ စစ်ဆေးကြည့်ဖို့လည်း မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။

ခါးဆစ်ကနေ အပ်နဲ့ဖောက်ပြီး ( CSF) အရည်ကို ယူတာဟာ ကလေးကို ချည့် သွားစေတယ်တို့ ၊ မသန်မစွမ်း ဖြစ်သွားစေတယ် တို့ ၊ အသက်အန္တရာယ်ရှိတယ် တို့ ဆိုတဲ့ အရပ်ထဲက အယူတွေ အားလုံးဟာ လွဲမှား နေပါတယ်။ ခါးဆစ်ဖောက်ပြီး မကြာဘူး သေသွားကြတာချည်းပဲ လို့ ပြောနေကြတာတွေ အများကြီးပါပဲ ။
အဲ့လို သတင်းတွေကြားပြီး ခါးဆစ်ဖောက်စစ်မယ်လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ ဟင့်အင် မစစ်ချင်ဘူးဆိုပြီး ဆေးရုံတွေက ထွက်ပြေးကြတဲ့လူနာတွေလည်း အများကြီးပါပဲ ။
ဒါတွေဟာ လူနာတွေအတွက် အတော်ကို နစ်နာစေပါတယ်။ ရောဂါအတိအကျသိတာ နောက်ကျလေလေ ၊ သေဆုံးဖို့ အခွင့်အရေး များလေလေပါပဲ ။

တကယ်တော့ ခါးဆစ်ဖောက်ပြီး စစ်ဆေးဖို့ လိုပြီဆိုကတည်းက ရောဂါပြင်းထန်နေပါပြီ ။ တီဘီပိုးကြောင့် ဦးနှောက်ကို ဒုက္ခပေးပြီး အမြှေးပါးရောင်နေပါပြီ ။ ဒါကို တိတိကျကျသိဖို့ အတွက် ခါးဆစ်ဖောက်ပြီး စစ်ဖို့ မဖြစ်မနေလိုအပ်ပါတယ်။စစ်ဆေးပြီး အဖြေတိတိကျကျသိရလို့ ကုပြီဟေ့ ဆိုရင်တောင် သေဆုံးနှုန်းက ၅၀% ရှိတယ်ဆိုတာ မမေ့ကြပါနဲ့ ။
ပြီးတော့ ဆေးရုံမရောက်ခင်မှာ ရွာကဆေးထိုးဆရာတွေနဲ့ ထိုးလိုက် ၊ ပယောဂ ဆရာနဲ့ ပြပြီး တုတ်နဲ့ရိုက်လိုက် ၊ ရေမန်း တိုက်လိုက်နဲ့ မန်းမှုတ် နေကြသေးတော့ ကုသမှုတွေ အတော် နောက်ကျ သွားစေပါတယ်။ ဒါလည်း သေဆုံးဖို့ အခွင့်အရေး ပိုများစေတာပါပဲ ။
ဒီတော့ ခါးဆစ်ဖောက်လို့ သေတာမဟုတ်ဘဲ ရောဂါကြောင့် သာ သေဆုံးရတာဖြစ်ပါတယ်လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နားလည်ထားကြဖို့လိုပါတယ် ။
မဟုတ်ရင် ရောဂါရှာဖွေတာ နောက်ကျ ပြီး ကုသမှုတွေပါ ထပ် နောက်ကျ ကုန်ရင် လူနာအတွက် ဆိုးကျိုးတွေသာ ရစေမှာ ဖြစ်ပါတယ် ။

တီဘီရောဂါဟာ တဦးနဲ့ တဦး လေထဲကနေတဆင့် ကူးစက်စေနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အိမ်တအိမ်မှာ လူကြီး တယောက် တီဘီ ရောဂါဖြစ်ပြီ ဆိုရင် ကလေးငယ်တွေ ရှိနေရင် တီဘီ ကာကွယ်ဆေး တိုက်လို့ ရနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ၊ တီဘီရောဂါ ဖြစ်ကြောင်း သေချာအောင် စစ်ဆေးပြီး တီဘီဆေး သောက်ရပြီ ဆိုရင်လည်း ဆေးကို သတ်မှတ်ထားတဲ့ပမာန၊ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်ကာလအထိ မှန်မှန်၊ မပျက်မကွက် သောက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း သိရှိနားလည် သဘောပေါက်ကြဖို့ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်လိုက်ရပါတယ်။

တီဘီရောဂါဟာ မကူးစက်ခင်ကတည်းက ကြိုတင်ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ရင် ပိုကောင်းပြီး ၊
ရောဂါကူးစက်ခံရပြီ ဆိုရင်လည်း စောစော ရောဂါရှာပြီး စောစော/ မြန်မြန် ကုသမှုခံယူမယ်ဆိုရင် လုံးဝ ပျောက်ကင်းနိုင်တဲ့ ရောဂါပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကာကွယ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ ကာကွယ်တဲ့ ဆေးတွေလည်း ရနေပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက် တီဘီရောဂါကြောင့် အသက်တွေ ဆုံးရှုံးရတာမျိုး လုံးဝ မဖြစ်သင့်တော့ပါဘူး ။
လွဲမှားနေတဲ့ ကျန်းမာရေး အယူအဆတွေကြောင့် မဖြစ်သင့်တာတွေ ဖြစ်ကြ၊ မဆုံးရှုံးသင့်တာတွေ ဆုံးရှုံးကြရတာတွေ မြင်ရတွေ့ရတာ အတော်ရင်နာဖို့ ကောင်းပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်တွေ အားလုံး တီဘီရောဂါ ကူးစက်မခံရအောင် နည်းမျိုးစုံနဲ့ ကာကွယ်သင့်ပါတယ်။ တီဘီရောဂါ ရှိပြီဆိုရင်လည်းတီဘီဆေးကို ညွှန်ကြားတဲ့အတိုင်း တိတိကျကျလိုက်နာပြီး တိုက်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ အဲ့လိုမလုပ်မိလို့ တီဘီပိုးတွေ ဦးနှောက်ထဲရောက်ပြီး ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရင် အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရပါလိမ့်မယ်။

အားလုံးတီဘီရောဂါကင်းဝေး/ပပျောက်ပြီး
ကျန်းမာပျော်ရွှင်သောဘဝများ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ။ ။

်ထိုက်ဦး
20.5.2025

22/04/2025

ယားနာနှင့်လိမ်းဆေးများအကြောင်းသိကောင်းစရာ
———————————————————————————

“ယားနာ” လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ တမာ ယားနာပျောက်ဆေး ဝယ်လိမ်းတဲ့သူတွေ ၊ စကင်နယ် (Skineal) ဆိုတဲ့ လိမ်းဆေး ဝယ်လိမ်းတဲ့သူတွေ ၊
မြွေနှစ်ကောင် / ငှက် နှစ်ကောင် လိမ်းဆေး ဝယ်လိမ်းတဲ့သူတွေ ၊ ဟိုအရွက်ဒီအရွက်တွေနဲ့ ပွတ်ကြတဲ့ သူတွေ ၊ ယားနာပျောက်ဆေးဆိုပြီးရော တွေ့ရာ ကြုံရာ ဆေးတွေ ဝယ် လိမ်းကြတဲ့သူတွေ အများကြီး တွေ့ရကြုံရလို့ ယားနာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သိထားသင့်တဲ့ အချက်လေးတွေ ကို ရှင်းပြပေးပါမယ်။

ဗမာလို ယားနာလို့ ပေါင်းပြီး/ လုံးပြီး ခေါ်ပေမယ့် တချို့ အရေပြားပေါ်က အဖုအပိန့်တွေဟာ ယားရုံပဲ ယားပြီး မနာ ပါ၊ တချို့က နာပဲ နာပြီး မယားပါ ၊ တချို့က နာလည်း မနာ ၊ ယားလည်း မယားပါ ။

ခန္ဓာကိုယ် အရေပြားပေါ်မှာ အဖု အပိန့် ၊ အနီကွက် အဖြူကွက် ၊ အရည်ကြည်ဖု ၊ စတာတွေ ပေါ်လာ ပြီ ဆိုတာ နဲ့ ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ ရောဂါတွေ ကို အကြမ်းအားဖြင့် (၆)မျိုးလောက် ခွဲခြားသိရပါမယ်။

(၁) ဘက်တီးရီးယားပိုးတွေ(Bacteria)ကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ ယားနာ
ဥပမာ - Staphylococcus၊ Impetigo

(၂) ဗိုင်းရပ်စ်(Virus) တွေကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ ယားနာ
ဥပမာ - ရေယုန် (Herpes Zoster) , ရေကျောက် (Chickenpox), ကြွက်နို့ ( Warts)

(၃)မှို (Fungus)တွေကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ ယားနာ
ဥပမာ - ပွေး (Ringworms ), ညှင်း ( Tinea versicolor)

(၄)ကပ်ပါးကောင်တွေ(Parasites) ကြောင့်ဖြစ်ရတဲ့ ယားနာ
ဥပမာ - ဝဲ ( Scabies)

(၅)တခုခုကို ဓာတ်မတည့်လို့ ပေါ်လာရတဲ့ အဖုအပိန့် ယားနာ
ဥပမာ - Contact Dermatitis၊ Seborrheic dermatitis၊ Eczema ( နှင်းခူ)

(၆)တခြားအရေပြားရောဂါများ
ဥပမာ - Psoriasis / အရေပြားကင်ဆာအမျိုးမျိုး/
ဆိုပြီး ခွဲခြား မှတ်သားထားရပါမယ်။

ဒီလိုမျိုး အရေပြားပေါ်ကအဖုအပိန့်/ အကွက်/ အစက်အပြောက် တွေဟာ မတူတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေ အမျိုးမျိုးကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ကုသ ပုံ ကုသနည်းတွေလည်း မတူ ကြပါဘူး ။ လိမ်းဆေးတွေကလည်း ရောဂါတခုချင်းစီအတွက် အသုံးပြုရတာချင်း မတူကြပါဘူး။

အကြမ်းအားဖြင့် လိမ်းဆေးတွေမှာ ပါဝင်တဲ့ ဆေးတွေ အကြောင်းသိထားဖို့ လိုပါတယ်။

(1)Bacteria ပိုးတွေကို သေစေတဲ့ Antibiotic ပါတဲ့ လိမ်းဆေး
(ဥပမာ - Clindamycin, Neomycin, Chloramphenicol, Mupiocin )
(2) မှိုပိုးတွေကို သေစေတဲ့ Antifungal ပါတဲ့ လိမ်းဆေး
(ဥပမာ- Ketoconazole, Miconazole, Terbinafine)
(3) ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး သေစေတဲ့ Antiviral ပါတဲ့ဆေး
(ဥပမာ - Aciclovir )
(4) ဝဲ ပိုးတွေကို သေစေတဲ့ လိမ်းဆေး
(ဥပမာ - Permethrin Cream / Lotion)
(5) အရေပြား ဓာတ်မတည့် / ယားယံတာ သက်သာစေတဲ့ Antihistamine ပါတဲ့ လိမ်းဆေး
(ဥပမာ - Calamine Lotion)
(6) အရေပြား ရောင်ရမ်းတာ သက်သာစေတဲ့ Steroid ပါတဲ့ လိမ်းဆေး
(ဥပမာ - Hydrocortisone, Betamethasone, Clobetasone )

လိမ်းဆေးတွေကို တမျိုးချင်းစီ ထုတ်ထားတာရှိသလို ဆေး (၂) မျိုး ၊ (၃) မျိုး ၊ (၄) မျိုး အထိ ပေါင်းထား/ ရောထားတဲ့ လိမ်းဆေးတွေလည်း ရှိပါတယ် ။
ဥပမာ - နှစ်မျိုးအရော (Antibacterial + Antifungal) or ( Antibacterial + Steroid)
သုံးမျိုးအရော (Antibacterial + Antifungal + Steroid)

တော်တော်များများက ကိုယ်ပေါ်မှာ အဖုအပိန့် / ယားနာ ဖြစ်ပြီ ဆိုတာနဲ့ ဆိုင်တွေမှာ ဆေးတွေ ဝယ် လိမ်းကြပါတယ် ။ အများသောအားဖြင့် နှစ်မျိုး/ သုံးမျိုး ရောထားတဲ့ လိမ်းဆေးတွေ များပါတယ် ။
အဲ့လို ဆေး အရောတွေ လိမ်းလိုက်တာဟာ ဖြစ်တဲ့ ရောဂါနဲ့ လိမ်းဆေး တည့်ရင် ပြသနာ မရှိပေမယ့် ၊ ဖြစ်တာ တခြား လိမ်းဆေးတခြား ဖြစ်နေရင် ပြသနာ ရှိပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့် / မှို ပိုးကြောင့် / ဒါမှ မဟုတ် ဝဲ ပိုးတွေကြောင့် ယားနေတာကို Steroid ပါတဲ့ အရော လိမ်းဆေး တခုခုကို လိမ်းမိရင် လိမ်းကာစမှာ သက်သာ သလို ရှိပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာ ယားနာတွေ ပိုဆိုးလာ / ပိုများလာတာ မျိုးတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
ဆေး မတိုးတော့ဘဲ ဆေးယဉ်ပါးသွားပြီး အချိန်အကြာကြီး ဆေးတွေ သောက်/ ဆေးတွေ လိမ်းပြီး
ကုသရတာမျိုးတွေလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
တချို့ ဆိုရင် Steroid ပါတဲ့ လိမ်းဆေးတွေ လိမ်းမိလို့ အရေပြားမှာ အဖြူကွက်ကြီး ပေါ်လာတာ ၊ အရေပြားတွေ ပါးလာတာ မျိုးတွေတောင် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ကိုယ့် ခန္ဓာကိုယ် အရေပြားမှာ ယားနာ
တခုခု ဖြစ်ပြီ ဆိုတာတဲ့ တွေ့ရာကြုံရာ လိမ်းဆေးတွေ ကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ ကိုယ် ဝယ် မလိမ်းဘဲ နားလည်တတ်ကျွမ်းတဲ့ ဆရာဝန်တွေကို ပြသ/ တိုင်ပင်/ မေးမြန်းပြီးမှ လိမ်းဆေးတွေ ကို စနစ်တကျ လိမ်းဖို့ လိုပါတယ်။

ရောဂါတခုချင်းစီ အလိုက် ( ပွေး အမျိုးမျိုး / ဝဲ / ညှင်း/ နှင်းခူ စတာတွေအတွက် ကုသရမယ့် လိမ်းဆေး/ သောက်ဆေးတွေ အကြောင်း အလျဉ်းသင့်သလို ဆက်ပြီး ရေး ပါအုံးမယ်။

အားလုံးပဲ အနာ နဲ့ ဆေး တည့်ကြပါစေ ။ ။

်ထိုက်ဦး
22.4.2025