20/03/2025
ကြက်နာရောဂါ ကာကွယ်နည်း
▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎
ကြက်နာခြင်းဆိုတဲ့စကားလုံးမှာ ကြက်တွေ အများအပြား နားမကျန်းဖြစ်ခြင်းကို ယေဘုယျ ဆိုလိုဟန် ရှိပါတယ်။ ဒေသကြက် (တိုင်းရင်းကြက်)တွေ ဆောင်းအကုန် နွေအကူးမှာ ရောဂါတမျိုးဖြစ်ပြီး နာမကျန်းဖြစ်ကြတာကို နှစ်စဥ်လို ကြုံနေကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကြုံရတဲ့ လက္ခဏာတွေအရ ကြက်နာရောဂါဆိုတာ ကြက်လည်လိမ်ရောဂါဖြစ်မယ်ထင်ပါတယ်။
လည်လိမ်ကြက်နာရောဂါက ဒေသကြက်ရော မွေးမြူရေးကြက်(အသားတိုးကြက်/ဥစားကြက်) တွေမှာပါ ဖြစ်တတ်တဲ့ ရောဂါတမျိုးပါ။ လည်လိမ်ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။
လည်လိမ်ကြက်နာဖြစ်ရင် ကူးစက်ပျံ့နှံ့နှုန်းများပြီး ကြက်အများစု ေ-သဆုံးတာများပါတယ်။ ရောဂါ အပြင်း/အပျော့ ပေါ်မူတည်ပြီး တွေ့ရတဲ့ လက္ခဏာတွေလည်း မတူပါ။ အပျော့စား၊ အသင့်တင့် အပြင်းစား၊ အပြင်းစား ဆိုပြီး ပုံစံ (၃) မျိုးလုံး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
လည်လိမ်ကြက်နာမှာ ကြက်က မှိုင်ကုပ်လာတာ၊ အစားပျက်တာ၊ အတောင်ကျတာ၊ အမွှေးပွစုတ်နေတာ၊ အမောက်တွေ ရောင်ရမ်း နီရဲလာတာ/ ညိုလာတာ၊ အစိမ်းရောင် ဝမ်းသွားတာတွေ တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။ ခေါင်း တဆတ်ဆက်တုန်နေတာ၊ လည်ပင်းလိမ်သွားတာ တွေလည်း တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ ပါးစပ်ဟပြီး အသက်ရှူတာ၊ မောနေတာ၊ ပါးစပ်က ချွဲကျနေတာ၊ နှာရည်ကျတာ၊ မျက်ရည်ဝိုင်းနေတာ တွေလည်း ဖြစ်တတ်ပါသေးတယ်။ ကြက်ဥ အုနှုန်းမမှန်တာ၊ ကြက်ဥ အရောင်ပြောင်းတာ၊ ကြက်ဥပုံစံမမှန်တာ တွေလည်း တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။ ရောဂါ ပြင်းထန်ရင် ရုတ်တရုတ် ကြက်တန်းပေါ်ကနေ ပြုတ်ကျေ-သဆုံးတာ၊ ကြက်တန်း/ဝပ်ကျင်းမှာ ရုတ်တရက် ေ-သ ဆုံးနေတာတွေ တွေ့ရများပါတယ်။
ဒီရောဂါက ရောဂါဖြစ်နေတဲ့ကြက်က ရှူထုတ်/ချောင်းဆိုးလိုက်တဲ့ လေထဲကတဆင့်လည်း ကူးစက်ပါတယ်။ ကြက်တကောင်မှတကောင်ကို ထိတွေ့မှုမှလည်း ကူးစက်ပါတယ်။ အစာခွက်၊ ရေခွက်၊ ကြက်ခြင်း၊ အစာသယ်ယာဥ်၊ ကြက်ဝယ်သူ၊ ကြက်မွေးသူ စတဲ့ တဆင့်ခံနည်းလမ်းကနေလည်း ကူးစက်ပျံ့နှံ့ပါတယ်။
ဒေသကြက်တွေမှာ ကြက်နာလည်လိမ်ရောဂါမဖြစ်ဖို့ဆိုရင် အရေးကြီးဆုံးကတော့ ကာကွယ်ဆေးပေးပြီး ကြိုတင်ကာကွယ်ထားဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ကြက်အသက် (၁၀) ရက်သားမှာ အိုင်တူးလည်လိမ်ကာကွယ် ဆေး (၁) စက်ကို မျက်လုံးတဖက်ထဲမှာပဲ မျက်စဥ်းခပ်ပေးရပါသည်။ ကြက်အသက် (၃ - ၄) လသားထိ ကာကွယ်ပါတယ်။ နောက်ထပ် (၃-၄) လပြည့်တိုင်း ကာကွယ်ဆေးကို မျက်စဥ်းခပ်ပေးနေရင် ရပါပြီ။
အိုင်တူးကာကွယ်ဆေးရရှိရန် မလွယ်ကူပါက ကုမ္ပဏီထုတ် (ND+IB )ကာကွယ်ဆေးများကို ကြက်အသက် (၇) ရက်၊ (၂၁) ရက် ၊ (၃၅) ရက် တို့တွင် ရေဖျော်တိုက်ပြီး ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။ သို့သော် ဒီ(ND+IB )ကာကွယ်ဆေးကို ၁ -၂ လ တကြိမ် ထပ်တိုက်နေဖို့ လိုနိုင်ပါတယ်။
ဘယ်ကာကွယ်ဆေးကိုပဲ သုံးသုံး ကာကွယ်ဆေးတွေကို ရောဂါအဖြစ်များတဲ့ ရာသီလ မတိုင်မီ ကြိုတင်အသုံးပြုထားတာ အကောင်းဆုံးနည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အိုင်တူးလည်လိမ်ကာကွယ်ဆေးမှာ မွေး/ကု ဌာနထုတ်ဆေးဖြစ်ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီထုတ် (ND+IB )ကာကွယ်ဆေးအများစုကတော့ ကြက်အကောင် (၁၀၀၀) စာ အတွက် ဆေး ၁ ပုလင်း ပုံစံဖြင့် မွေးမြူရေးဆေးဆိုင်တွေမှာ အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်ပါတယ်။
ဒေသကြက်ဆေးဆိုင်တွေမှာ ပုံစံမျိုးစုံနဲ့လာတဲ့ ကြက်နာကာကွယ်ဆေးတွေလည်း ရှိပါတယ်။ အဲ့ဒီဆေးတွေရဲ့ အထဲမှာပါတဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်း တိတိကျကျကိုတော့ သိရတာ နည်းပါတယ်။ ကာကွယ်တဲ့အာနိသင် ရရှိမှုကိုလည်း တယောက်နဲ့တယောက် အကြိုက်မတူကြပါ။
ဒေသအလိုက် သုံးကြတဲ့ တခြား နည်းတွေ နဲ့ အတွေ့အကြုံအရ သုံးကြတဲ့နည်းတွေလည်း များစွာရှိကြမှာပါ။ သူနည်းနဲ့သူတော့ ကောင်းချင်လည်း ကောင်းနိုင်ပါတယ်။ တကယ်သာ လည်လိမ်ရောဂါပိုးကြောင့် ကြက်နာလည်လိမ်ရောဂါဖြစ်တာဆိုရင် ကာကွယ်မှုရဖို့ မသေချာပါဘူး။ ဘယ်နည်းကိုသုံးသုံး အာနိသင်တကယ် ထိရောက်မှုရှိတဲ့ဆေးကိုတော့ ရွေးချယ်ဖို့လိုတာကို ပြောချင်တာပါ။
နောက်ထပ် ကာကွယ်တဲ့နည်းကတော့ အားဆေး၊ အားရှိမယ့် အစာ တွေကျွေးမွေးပြီး ကိုယ်ခံအားမြှင့်ပြီး ကြိုတင်တင်ကာကွယ်ထားခြင်းပါ။
ဇီဝလုံခြုံရေးဆိုတဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့နည်းလမ်းကို အမြဲသေချာဆောင်ရွက်ထားနိုင်ရင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု မရှိသလောက်နည်းသွားပါလိမ့်မယ်။
ရောဂါဖြစ်မှ ကုသဖို့ဆိုရင်တော့ ပျောက်ကင်းဖို့ မလွယ်ကူပါဘူး။ ပဋိဇီဝကုသဆေးတွေနဲ့ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်လာနိုင်မယ့် ဘတ်တီးရီးယားရောဂါတွေကို ကာကွယ်ကုသထားလို့ပဲ ရပါမယ်။ ကိုယ်ခံအားတက်စေမယ့် အားဆေးတွေ တိုက်ကျွေးခြင်းကလည်း ရောဂါသက်သာဖို့ အထောက်အကူပြု စေပါတယ်။ ရောဂါပျောက်ခြင်း / မပျောက်ခြင်းကတော့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါဖြစ်လို့ ကြက်ရဲ့ကိုယ်ခံအားနဲ့သာ အဓိက သက်ဆိုင်ပါတယ်။
ဒေါက်တာအောင်သူမျိုး (BVSc)
(တဆမ - ၃၈၂၇)
#ကြက်နာလည်လိမ်ရောဂါ
#ကာကွယ်နည်း
