07/05/2025
လူကြီးမင်းတို့ရဲ့
အဖိုးတန်
တိုက်ကြက်များ၊ အလှမွေး ကြက်များ၊
အိမ်မွေး Small scale village chicken
များအတွက်
ကြက်လည်လိမ်ရောဂါ (Newcastle disease) နှင့်
ကြက်အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါ (Infectious Bronchities) နှစ်မျိုးအတွက်
မျက်စင်းခတ်ပေးရုံဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ပါပြီ
ကာကွယ်ဆေးအား ကြက်အသက် တစ်ပတ်သားတွင် စတင်ပေးသင့်ပြီး
၁၄ရက် ခြားကာ Booster dose ပေးရပါမည်။
Dr Sai Vet Clinic &Spa
Dr Sai တိရစ္ဆာန် အထွေထွေ ရောဂါကု ဆေးခန်း
Pet Spa, Pet Food & Accessories
ဆိုင်တွင်
#ကောင်ရေ တစ်ရာစာ
ကာကွယ်ဆေး မျက်စင်း
ဝယ်ယူရရှိနိုင်ပါသည်။
#တိရစ္ဆာန် များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး တိုင်ပင် ဆွေးနွေး နိုင်ပါသည်။
ND နှင့် IB ရောဂါအကြောင်းလေး
စိတ်ဝင်စားခဲ့ရင်တော့
စာကိုအဆုံးထိ လေ့လာ ဖတ်ရှု
ပေးပါရန်။
#ကြက်လည်လိမ်ရောဂါ
(Newcastle Disease)
**Newcastle Disease (ND)** သည် ကြက်များတွင် အဖြစ်များသော ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး **Avian Paramyxovirus Type 1 (APMV-1)** ကြောင့်ဖြစ်ပွားသည်။ ဤရောဂါသည် ကြက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို ကြီးမားစွာထိခိုက်နိုင်ကာ အထူးသဖြင့် အပူပိုင်းဒေသများတွင် စိုးရိမ်ရသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။
---
# # # **ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအကြောင်းရင်း**
- **ကူးစက်နည်း** :
- ရောဂါပိုးရှိသော ကြက်၏ နှာခေါင်း/ပါးစပ်မှ အရည်၊ မစင်များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း။
- လေထုမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခြင်း (အထူးသဖြင့် မွေးမြူရေးခြံများတွင်)။
- ရောဂါပိုးကပ်ညှိနေသော အစာ၊ ရေ၊ ကိရိယာများမှတစ်ဆင့်။
- **အန္တရာယ်မြင့်မားသောအချက်များ** :
- ကာကွယ်ဆေးမထိုးထားသော ကြက်များ။
- ကြပ်တည်းသော မွေးမြူရေးခြံများ။
- ရောဂါဖြစ်ပွားနေသော ဒေသမှ ကြက်များကို ဝယ်ယူခြင်း။
---
# # # **ရောဂါလက္ခဏာများ**
Newcastle Disease သည် **ပြင်းထန်မှုအလိုက် လက္ခဏာအမျိုးမျိုးပြသနိုင်သည်** :
1. **ပြင်းထန်အမျိုးအစား (Velogenic ND)** :
- ရုတ်တရက် သေဆုံးမှုမြင့်မားခြင်း (၁၀၀% အထိ)။
- အသက်ရှူကြပ်ခြင်း၊ နှာခေါင်းမှ အရည်များကျခြင်း။
- အာရုံကြောလက္ခဏာများ (လည်ပင်းကောက်ခြင်း၊ ခြေလက်များတုန်ခြင်း)။
- ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော၊ အစိမ်းရောင်မစင်စွန့်ခြင်း။
2. **အလယ်အလတ်ပြင်းထန်သောအမျိုးအစား (Mesogenic ND)** :
- သေဆုံးနှုန်း ၅၀% အောက်။
- အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာများ၊ ဥအုနှုန်းကျခြင်း။
3. **ပျော့ပျောင်းသောအမျိုးအစား (Lentogenic ND)** :
- လက္ခဏာမပြင်းထန်ဘဲ နှာစေးခြင်း၊ ဥအရည်အသွေးကျခြင်းသာ ဖြစ်တတ်သည်။
---
# # # # **ကာကွယ်ခြင်း**
1. **ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်း** :
- **Live Vaccines** (La Sota, B1 strain) : ငှက်ကလေးများအား နှာခေါင်းမှတစ်ဆင့် ဖြန်းခြင်း။ မျက်စင်းခတ်ခြင်း။
- **Inactivated Vaccines** : မိခင်၏ခုခံအားကို ဥမှတစ်ဆင့် ကလေးငှက်များသို့ လွှဲပြောင်းပေးရန်။
2. **ဇီဝလုံခြုံရေးစည်းမျဉ်းများ** :
- ခြံအတွင်း သန့်ရှင်းရေးနှင့် ပိုးသတ်ခြင်း။
- ရောဂါဖြစ်ပွားနေသော ဒေသမှ ကြက်များကို မဝယ်ယူခြင်း။
---
# # # **သတိပြုရန်**
- Newcastle Disease သည် **လူသို့ကူးစက်နိုင်သော်လည်း** ပြင်းထန်မှုမရှိပါ (မျက်လုံးနီခြင်း၊ ဖျားခြင်းစသည့် လက္ခဏာများသာဖြစ်တတ်သည်)။
- ကြက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းအတွက် **စီးပွားရေးဆုံးရှုံးမှုကြီးမားသော** ရောဂါဖြစ်သဖြင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်းသည် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်။
*------------*
#ကြက်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါ
(Infectious Bronchitis)
**Infectious Bronchitis (IB)** သည် ကြက်များတွင် အဖြစ်များသော **Coronavirus** (Avian Coronavirus) ကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤရောဂါသည် **ကြက်ငယ်များတွင် အထူးပြင်းထန်ပြီး**၊ ဥဘက်ဆိုင်ရာပြဿနာများ (ဥအရည်အသွေးကျခြင်း၊ ဥအုနှုန်းကျခြင်း) ကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။
---
# # # **ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအကြောင်းရင်း**
- **ကူးစက်နည်း** :
- **လေထုမှတစ်ဆင့်** (ရောဂါပိုးရှိသောကြက်၏ နှာချေ/ချောင်းဆိုးမှုများမှ)။
- **တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း** (ရောဂါပိုးရှိကြက်၊ အစာ၊ ရေ၊ ခြံပစ္စည်းများမှတစ်ဆင့်)။
- **မိခင်ကြက်မှ ဥမှတစ်ဆင့်** (အလွန်ရှားပါး)။
- **အန္တရာယ်မြင့်မားသောအချက်များ** :
- ကာကွယ်ဆေးမထိုးထားသော ကြက်များ။
- လေဝင်လေထွက်မကောင်းသော ကျပ်တည်းသည့်ခြံများ။
- ရာသီဥတုအေးမြခြင်း (ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကောင်းစွာရှင်သန်နိုင်)။
---
# # # **ရောဂါလက္ခဏာများ**
# # # # **၁။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာများ**
- နှာချေ/ချောင်းဆိုးခြင်း။
- အသက်ရှူကြပ်ခြင်း၊ မျက်လုံးနှင့်နှာခေါင်းမှ အရည်များထွက်ခြင်း။
- လည်ချောင်းတွင် အသံပြောင်းခြင်း (ကြက်များ အသံဩခြင်း)။
# # # # **၂။ ဥဘက်ဆိုင်ရာလက္ခဏာများ** (ကြက်မကြီးများတွင်)
- ဥအရည်အသွေးကျခြင်း (ဥခွံပါး/အက်ခြင်း၊ ဥအနှစ်နှင့်အကာရောနေခြင်း)။
- ဥအုနှုန်း ၅၀% အထိ ကျဆင်းခြင်း။
# # # # **၃။ အခြားလက္ခဏာများ**
- အစာစားနှုန်းကျခြင်း၊ အားနည်းခြင်း။
- ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း (IBV ၏ အချို့မျိုးကွဲများတွင်)။
---
# # # # **ကာကွယ်ခြင်း**
1. **ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်း** :
- **Live Attenuated Vaccines** (ဥပမာ - Massachusetts strain, H120) : ငှက်ကလေးများအား နှာခေါင်း/မျက်စိမှ ဖြန်းခြင်း။
- **Inactivated Vaccines** : ကြက်မကြီးများအား ထိုးဆေးအဖြစ်ပေးခြင်း (မိခင်မှ ကလေးငှက်သို့ ခုခံအားလွှဲပြောင်းရန်)။
2. **ဇီဝလုံခြုံရေးအစီအမံများ** :
- ခြံအတွင်း သန့်ရှင်းရေးနှင့် ပိုးသတ်ခြင်း (ဗိုင်းရပ်စ်သည် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရက်ပေါင်းများစွာ ရှင်သန်နိုင်)။
- ရောဂါဖြစ်ပွားနေသော ခြံမှ ကြက်များကို သီးသန့်ခွဲထားခြင်း။
---
# # # **သတိပြုရန်**
- Infectious Bronchitis သည် **Newcastle Disease** နှင့် လက္ခဏာဆင်တူသော်လည်း **ပိုမိုပျော့ပျောင်းပြီး** သေဆုံးနှုန်းနည်းသည်။
- **မျိုးကွဲများစွာရှိသောကြောင့်** ကာကွယ်ဆေးသည် တစ်မျိုးတည်းအတွက်သာ ကာကွယ်နိုင်ပြီး၊ ဒေသအလိုက် မျိုးကွဲအများစုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်။
- ရောဂါဖြစ်ပါက **ခြံတစ်ခုလုံးကို ကုသရန်** လိုအပ်ပြီး၊ ပြန်လည်ကျန်းမာလာသော ကြက်များသည်လည်း ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်နိုင်သေးသည်။
Sai တိရစ္ဆာန် အထွေထွေ ရောဂါကု ဆေးခန်း
