21/08/2026
🦠 ယခုတလော ဖြစ်နေကြသော ကာလဝမ်းရောဂါ (Cholera) အကြောင်း
တစေ့တစောင်း
ကာလဝမ်းရောဂါသည် Vibrio cholerae ဟုခေါ်သောဘက်တီးရီးယားပိုးတခုကြောင့် ဖြစ်သော ကူးစက်ရောဂါတမျိုးဖြစ်ပြီး
မသန့်ရှင်းသောရေနှင့် အစားအစာမှတဆင့် ကူးစက်ပါသည်။
🚨 သတိထားရမည့် လက္ခဏာများ
- ရုတ်တရက် (ဆန်ဆေး)ရေလိုဝမ်းအများကြီးသွားခြင်း၊ဝမ်းအရည်များသည်
ငါးညှီနံ့ နံခြင်း၊
- အန်ခြင်း၊
- ရေငတ်ခြင်း၊
- ပါးစပ်ခြောက်ခြင်း၊
- ဆီးနည်းလာခြင်း၊
- မျက်လုံးချိုင့်ခြင်း၊
- အားနည်းခြင်း၊
မူးဝေခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ပါတယ်။
⚠️ ကလေးငယ်များ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းအလွန် လျင်မြန်စွာဖြစ်နိုင်သောကြောင့် အချိန်တိုအတွင်းအရေးပေါ်ကုသမှုလိုအပ်နိုင်ပါသည်။သို့ကြောင့် ပိုမို၍ ဂရုစိုက်ကြရပါမယ်။
➡️ဝမ်းလျှောလျှင် ဘာလုပ်ကြမလဲ?
ORS (ဓာတ်ဆားရည်) ကို ချက်ချင်းတိုက်/သောက်ပါ။
အန်နေပါကလည်း နည်းနည်းစီ၊ မကြာခဏ (နား၍ )တိုက်ပေးပါ။
❗ ဝမ်းအများကြီးသွားခြင်း၊ အလွန်အမင်းအားနည်းခြင်း၊ မသောက်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းလက္ခဏာများရှိပါက နီးစပ်ရာဆေးရုံ/ဆေးခန်း/ကျန်းမာရေးဌာနများသို့ အမြန်ဆုံးသွားပါ။
🛡️ ကာကွယ်ရန်
✅ စိတ်ချရသော သန့်ရှင်းသည့်ရေကို သောက်ပါ။(safe water)
✅ အစာမစားမီနှင့် အိမ်သာအသုံးပြုပြီးတိုင်း(ဆီးသွား/ဝမ်းသွားပြီးတိုင်း) ဆပ်ပြာနှင့်ရေဖြင့် စနစ်တကျလက်ဆေးပါ။
✅ အစားအစာများကို ကျက်အောင်ချက်ပြီး ပူပူနွေးနွေးစားပါ။
✅ မသန့်ရှင်းသော ရေ၊ရေခဲနှင့် အစိမ်းစားရသောအစားအစာများကို ရှောင်ပါ။
✅ အစားအစာများကို ယင်မနားအောင် ဖုံးအုပ်ထားပါ။ယင်နားစာများကိုလည်း
မစားကြပါနှင့်။
✅ ဝမ်းလျှောနေသူ၏ မစင်၊ အန်ဖတ်များကို စနစ်တကျ(တခါသုံးလက်အိတ်များသုံးခြင်းစသည်)ရှင်းလင်းပါ။ပြုစုပြီး လက်ကို ရေနှင့်ဆပ်ပြာဖြင့် ဆေးပါ။
💚 ကာလဝမ်းရောဂါသည် အချိန်မီကုသမှုနှင့် ရေဓာတ်မှန်ကန်စွာဖြည့်တင်းခြင်းဖြင့် အသက်အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်သော ရောဂါဖြစ်ပါသည်။
ဝမ်းလျှောခြင်းကို ပေါ့ပေါ့ဆဆ မထားကြပါနှင့်။
ဝမ်းအရည်သွားသည်နှင့် ဓါတ်ဆားကို စတင်တိုက်ပါ — အန္တရာယ်ရှိသောလက္ခဏာများရှိလာပါက ဆေးရုံသို့ အမြန်ဆုံးသွားရောက်ပြသကုသမှုခံယူပါ။
ဝမ်းသွားလျှင် ပြုလုပ်ပေးသင့်တာလေးတွေလည်း ထပ်မံ ရှယ်ပေးလိုက်ပါတယ်။
#ကာလဝမ်းရောဂါ
💩 ယခုရက်ပိုင်း ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ရောဂါများဖြစ်ပွားနေကြတာတွေ့နေရတာမို့ ဝမ်းလျှောစေတဲ့အကြောင်းရင်းတွေထဲကမှ
ဝမ်းပျက်ပိုးကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ဘာလို့ဖြစ်တာလဲ?
ဘယ်လိုကာကွယ်ကြမလဲ? ဒီ ၂ခုက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါတယ်🤔😊
"ဝမ်းပျက်တယ်" ဆိုသည်မှာ တနေ့တာ ၂၄နာရီအတွင်း ဝမ်းအပျော့/ဝမ်းအရည်များ ၃ကြိမ်ထက်ကျော်လွန်ပြီး ဝမ်းသွားနေခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ဖြစ်ပွားပုံမှာ.....
ဝမ်းပျက်စေသောပိုးရှိသော
-သောက်ရေ
-အစားအသောက်
-ရေခဲ
-လက်မသန့်ခြင်း
-ယင်နားသောအစာ(ယင်ကောင်က ဝမ်းပျက်ပိုးရှိသောမစင်ပေါ်ကိုနားမယ်၊ပြီးလျှင်အစားအစာတွေပေါ်လာနားစဥ် သူ့ခြေထောက်တွေမှ ဝမ်းပိုးတွေက အစားအစာတွေဆီမှာကျန်ခဲ့ပြီး ၎င်းယင်နားစာကိုစားမိပါက ဝမ်းပျက်ကြခြင်းဖြစ်ပါတယ်)။
တို့မှတဆင့် ကူးစက်ပါတယ်။
(Incubation period)ရောဂါပျိုးချိန်
ဝမ်းပျက်ပိုးဝင်ပြီး နာရီပိုင်းအတွင်းမှ
၅ ရက်အတွင်း လက္ခဏာပြပါတယ်။
(အများဆုံး ၂–၃ ရက်အတွင်း)
➡️ဝမ်းပျက်ရခြင်းအကြောင်းရင်းများ
(Virus) ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများ
Rotavirus
Norovirus
(Bacteria) ဘက်တီးရီးယားပိုးများ
Cholera
Escherichia coli
Salmonella
Shigella
Campylobacter jejuni
(Parasite)ကပ်ပါးကောင်များ
Giardia lamblia
Entamoeba histolytica
⏩️ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်လာပါက ရောဂါပိုးကြောင့် အသက်ဆုံးရသည်ထက် ရေဓါတ်ခမ်းခြောက်မှုကြောင့်ဖြစ်ခြင်းက ပိုများပါတယ်။ဝမ်း အဆက်မပြတ် သွားပြီးလျှင်" Dehydration" လို့ခေါ်တဲ့ "ရေဓါတ်ခန်းခြောက်မှု" ဖြစ်လာတာကို အဓိကအရေး
တကြီးကုသပေးကြရမှာပါ။ဒီစာစုလေးမှာ ရေဓါတ်ဖြည့်ပေးခြင်းကိုပဲ အဓိကထားပြီး ပြောပြပါရစေ။
Dehydration ရေဓါတ်ခန်းခြောက်ခြင်းလက္ခဏာများ.....
အပျော့စားလက္ခဏာ
-ရေဆာ
-ပါးစပ်ခြောက်
အလယ်အလတ် လက္ခဏာ
-မျက်လုံးချိုင့်
-ဆီးနည်း
-Skin turgor အရေပြားရှုံ့တွဲ ကျနေခြင်း
ပြင်းထန် လက္ခဏာ
-သွေးပေါင်ကျခြင်း၊
-နှလုံးခုန်နှုန်းမြန်ခြင်း၊
-Shockသွေးလန့်ခြင်း၊
-သတိလစ်ခြင်း စသည်ဖြင့် တွေ့ရပါတယ်။
⚠️ဒါကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်ပြီဆိုတာနှင့် "ဓါတ်ဆား" ကို အရင်ဆုံး သတိရပါ။
WHO ORS အထုပ်ကြီး (၁ ထုပ်)+
သန့်ရှင်းသော ရေ ၁ လီတာ (1 Litre ) ထဲသို့ ထည့်ဖျော်ပါ။ဖျော်ချိန်ကိုမှတ်သားပါ။၂၄နာရီကျော်လျှင်သွန်ပစ်ရမှာမို့ပါ။
‼️သတိပြုရန်မှာ
အထုပ်ကို တဝက်၊ လေးပုံတစ်ပုံ ခွဲမဖျော်ကြပါနှင့်။သီးစုံဓါတ်ဆားအထုပ်တွေသုံး၍မရပါ။ရေ ၁ လီတာထက် ပိုနည်း သို့မဟုတ် ပိုများပြီးလည်း ထည့်ဖျော်၍မရပါ။
သကြား၊ ဆား၊ နို့၊ ဖျော်ရည် စသည့် အခြားအရာများထဲ ရောမထည့်ပါနှင့်။
ညရေးညတာ ဓါတ်ဆားထုပ်အဆင်သင့်မရှိခဲ့ပါက အိမ်ရှိ သကြား လက်ဘက်ရည်ဇွန်း ၆ဇွန်း(6tsp)+အိမ်သုံးဆား လက်ဘက်ရည်ဇွန်းတဝက် (1/2 tsp)+ရေ ၁လီတာဘူးနှင့်ဖျော်စပ်သောက်သုံးထားလို့ရပါတယ်။
၂၄နာရီကျော်သွား၍ ဓါတ်ဆားမကုန်လျှင် သွန်ပစ်ပါ။(ဒီဖျော်နည်းသည် ယာယီသောက်ရန်သာဖြစ်ပါတယ်။ WHO ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ ညွှန်ထားသော ဓါတ်ဆားထုပ်ကသာ ဆက်လက်သောက်သုံးရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပါတယ်)
ဘယ်လိုတိုက်ရမလဲ?
ဖြည်းဖြည်းနဲ့ မကြာခဏ တိုက်ပါ။
အသက် ၂ နှစ်အောက်
ဝမ်းသွားတိုင်း ၅၀-၁၀၀ မီလီလီတာ တိုက်ပါ။
အသက် ၂ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်
ဝမ်းသွားတိုင်း ၁၀၀-၂၀၀ မီလီလီတာတိုက်ပါ။
အသက် ၁၀ နှစ်အထက်နှင့် လူကြီးများအတွက်
ဝမ်းသွားတိုင်း ၂၀၀-၂၅၀ မီလီလီတာ သို့မဟုတ် သောက်နိုင်သလောက် သောက်ပါစေ။
အန်နေလျှင် ဓါတ်ဆား(ORS)ကို ၅မိနစ်တခါခန့် လက်ဘက်ရည်ဇွန်း ၁ဇွန်းစီ(၅ မီလီလီတာ)သာ တိုက်ပေးပါ၊တဖြည်းဖြည်းဝင်လာပါလိမ့်မယ်။
ဓါတ်ဆားမဝင်/အလတ်အလတ်ရေဓါတ်ခန်းခြောက်ခြင်းစသဖြင့် အခြေအနေတွေဆိုးရွားလာပါက ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်းပြပေးကြပါ။
ဝမ်းလျှောရောဂါပိုးကို ကာကွယ်ကြဖို့မှာ အောက်ပါလမ်းကြောင်းတွေကနေ ကူးစက်တယ်ဆိုတာသိထားရပါမယ်။
F***s (မစင်)
Fingers ( လက်)
Flies (ယင်)
Food (အစားအစာ)
Fluids (ရေ၊ အရည်) တွေ သန့်ရှင်းမှုမရှိခြင်းမှ ကူးစက်တာမို့ဒီနေရာတွေကိုကာကွယ်ကြဖို့ပါပဲ။မှတ်မိလွယ်အောင် ဥပမာလေးတွေပြောပြပါဦးမယ်။
Fingers-လက်မသန့်ခြင်း
လူတယောက် ဝမ်းလျှောနေတယ်။
အိမ်သာတက်ပြီး လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့်
မဆေးဘူး။
အဲဒီလက်နှင့် ထမင်း၊ အသုပ်၊ မုန့်တွေကို ကိုင်တယ်။
နောက်တယောက်က သူကိုင်ထားတဲ့ အဲဒီ့အစားအစာကို စားလိုက်လျှင် ပိုးက ပါးစပ်ကနေ အူထဲရောက်ပြီး ဝမ်းလျှောနိုင်ပါတယ်။
- Fluids မသန့်ရှင်းသောရေ
ပိုးပါတဲ့ မစင်ကြောင့် ရေအရင်းအမြစ် ညစ်ညမ်းသွားတယ်။
အဲဒီရေနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆေးတာ၊
ရေခဲလုပ်တာ၊ ဟင်းချက်တာ၊ရေစစ်သောက်တာမျိုး လုပ်တယ်။
ဒီအရာတွေမိမိတို့ ပါးစပ်ထဲကို ရောက်သွားပြီး စားသုံးသူကို ဝမ်းရောဂါ ကူးစက်စေပါတယ်။
– ယင်နားစာစားကြခြင်း(အထက်မှာပြောခဲ့သလိုရောဂါကူးစက်စေပါတယ်) အစားအစာများကို ဖုံးအုပ်ထားကြပါ။
– သားငါးအစိမ်းစားခြင်း
ပင်လယ်စာ၊ အသား၊ ငါးကို မကျက်တကျက် စားခြင်း၊သစ်သီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို
စနစ်တကျ ရေမဆေးဘဲ စားခြင်း တို့ကြောင့်
ဒီလိုအစားအစာတွေမှာ ပိုးကျန်နေပြီး ဝမ်းလျှောရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် လက်သန့်,အစားသန့်,ရေသန့် အောင်ဂရုစိုက်နေထိုင်ကြမှသာ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောပိုးတွေကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်ဆိုတာ တင်ပြလိုက်ရပါတယ်😊😊။
