Dr Kalyan Sapkota- Endocrinologist

13/05/2026

Hantavirus

12/05/2026

Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome (PMOS) भनेको पहिले Polycystic O***y Syndrome (PCOS) भनेर चिनिने अवस्थाको नयाँ नाम हो ।
यो परिवर्तनले वास्तवमा यो रोगको सही स्वरूपलाई झन् स्पष्ट बनाउँछ । विश्वभर करिब ८ मध्ये १ महिलामा देखिने यो समस्या १७ करोडभन्दा बढी महिलालाई असर गर्ने दीर्घकालीन हर्मोनल र मेटाबोलिक अवस्था हो ।

“PCOS” भन्ने नामले “cyst” र “ovary” मा मात्र ध्यान केन्द्रित गरेको थियो, जबकि धेरै महिलामा वास्तवमा cyst हुँदैन ।
तर PMOS भने दीर्घकालीन endocrine (हर्मोन सम्बन्धी) र metabolic (मेटाबोलिज्म सम्बन्धी) अवस्था हो । पुरानो नामका कारण रोग बुझ्न कठिन भएको, ढिलो निदान हुने, उपचारको गुणस्तर कमजोर हुने तथा अनुसन्धान र लगानी कम हुने समस्या देखिएको थियो ।

09/05/2026

मोटोपन (Obesity) केवल शरीरको तौल वा रूपसँग मात्र सम्बन्धित समस्या होइन। यो एक दीर्घकालीन स्वास्थ्य अवस्था हो जसले Type 2 Diabetes, उच्च रक्तचाप, मुटु रोग, कलेजोमा बोसो जम्ने समस्या (fatty liver), निद्रासम्बन्धी समस्या, जोर्नी दुखाइ लगायत अन्य धेरै रोगहरूको जोखिम बढाउँछ।

स्वस्थ रूपमा तौल घटाउनु भनेको बिस्तारै र टिकाउ तरिकाले गर्नु हो। अत्यधिक डाइटिङ वा खाना छोड्नु प्रायः हानिकारक हुन्छ र लामो समय टिक्दैन। साना जीवनशैली परिवर्तनहरूले ठूलो फाइदा दिन सक्छन्:

* सन्तुलित खाना खाने (तरकारी, फलफूल, प्रोटिन र फाइबर बढी)
* चिनीयुक्त पेय पदार्थ र जंक फूड कम गर्ने
* नियमित शारीरिक व्यायाम गर्ने
* पर्याप्त निद्रा लिने र तनाव व्यवस्थापन गर्ने
* धूम्रपान र अत्यधिक मदिरा सेवन नगर्ने

शरीरको तौल ५–१०% मात्र घटाउँदा पनि रक्तचाप, सुगर, ऊर्जा स्तर र समग्र स्वास्थ्यमा उल्लेखनीय सुधार आउन सक्छ।

मोटोपन उपचारयोग्य अवस्था हो, र आवश्यक परेमा चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ। केही व्यक्तिहरूलाई पोषण परामर्श, औषधि वा ब्यारियाट्रिक सर्जरीको पनि आवश्यकता पर्न सक्छ। यसको मुख्य लक्ष्य केवल तौल घटाउनु मात्र होइन, समग्र स्वास्थ्य र जीवनको गुणस्तर सुधार गर्नु हो।

22/04/2026

Obesity awareness.

14/04/2026

Happy New Year 2083! 🎉

Stay happy, stay healthy, and have a wonderful year ahead.

नयाँ वर्ष २०८३ को हार्दिक मंगलमय शुभकामना!

08/04/2026

थाइराइड स्वास्थ्य: मिथक र वास्तविकता

थाइराइड घाँटीमा हुने सानो ग्रन्थि हो, तर यसले तपाईंको ऊर्जा, तौल, मुड र शरीरको काम गर्ने गति (metabolism) नियन्त्रण गर्छ। Hypothyroidism र Hyperthyroidism धेरै सामान्य भए पनि धेरै भ्रम छन्।

मिथक १: “थाइराइड भनेको तौल बढ्ने मात्र हो”

✅ वास्तविकता:
• Hypothyroidism → तौल बढ्न सक्छ
• Hyperthyroidism → तौल घट्न सक्छ
थाइराइडले शरीरका धेरै कुरा असर गर्छ, तौल मात्र होइन।

मिथक २: “औषधि खायो भने जिन्दगीभर भर पर्नुपर्छ”

✅ वास्तविकता:
• धेरै अवस्थामा औषधि शरीरमा कमी भएको हर्मोन पूर्ति गर्ने हो
यो लत (addiction) होइन, आवश्यक उपचार हो
आफैं औषधि बन्द गर्दा समस्या झन् बढ्न सक्छ

मिथक ३: “थाइराइड महिलामा मात्र हुन्छ”

✅ वास्तविकता:
• महिलामा बढी हुन्छ
तर पुरुष र बच्चामा पनि हुन सक्छ

मिथक ४: “लक्षण छैन भने थाइराइड छैन”

✅ वास्तविकता:
• सुरुवातमा कुनै लक्षण नदेखिन सक्छ
थाहा पाउन TSH जाँच आवश्यक हुन्छ

मिथक ५: “नुनमा आयोडिन भयो भने सबै थाइराइड ठीक हुन्छ”

✅ वास्तविकता:
• आयोडिन कमीले Goiter हुन सक्छ
• तर धेरै थाइराइड रोगहरू autoimmune हुन्छन्
जस्तै: Hashimoto’s thyroiditis, Graves’ disease
त्यसैले आयोडिन मात्र पर्याप्त हुँदैन

मिथक ६: “रिपोर्ट नर्मल भयो भने औषधि बन्द गर्न मिल्छ”

✅ वास्तविकता:
रिपोर्ट नर्मल हुनु भनेको औषधिले काम गरिरहेको हो
डाक्टरको सल्लाह बिना बन्द गर्दा रोग फर्किन सक्छ

मिथक ७: “घाँटी सुन्नियो भने सबै थाइराइड हो”

✅ वास्तविकता:
• सबै घाँटीको सुन्निने समस्या थाइराइड होइन
• तर Thyroid nodules जस्ता समस्या जाँच गर्नैपर्छ

मिथक ८: “खाना मिलाएर मात्र थाइराइड निको हुन्छ”

✅ वास्तविकता:
राम्रो खानपान सहयोगी हो
तर औषधि आवश्यक हुन्छ, विकल्प होइन

कहिले जाँच गर्ने?
• अचानक तौल बढ्नु वा घट्नु
• थकान
• कपाल झर्नु
• महिनावारी गडबडी
• मुटु धड्किनु वा चिन्ता बढ्नु
• घाँटी सुन्निनु

थाइराइड स्वस्थ राख्ने उपाय
• आयोडिन भएको नुन प्रयोग गर्ने
• औषधि बिहान खाली पेट नियमित खाने
• आफैं औषधि सुरु/बन्द नगर्ने
• नियमित जाँच गर्ने
• तनाव कम गर्ने र राम्रो निद्रा लिने

“थाइराइड रोग सामान्य छ, तर सही समयमा जाँच र उपचार गरेमा सजिलै नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ।”

゚

30/03/2026

Type 2 Diabetes Reversal: Myth होइन, Science हो ✅

Type 2 Diabetes लाई पूर्ण “निकै भएको” भन्न मिल्दैन, तर remission (नियन्त्रणमा फर्काउने) सम्भव छ—र यो evidence-based हो।

🔬 ठूला अध्ययनहरू जस्तै DiRECT Trial ले देखाएको छ:
➡️ ≥10–15 kg तौल घटाउँदा धेरै बिरामीमा diabetes remission सम्भव
➡️ कयौंले औषधि बिना नै normal sugar कायम राखे

💡 कसरी सम्भव?
• Calorie restriction
• Sustained weight loss
• Physical activity
• Early intervention

⚠️ तर सम्झनुहोस्:
👉 यो “cure” होइन, remission हो
👉 Lifestyle बिग्रिए फेरि फर्किन सक्छ

📌 Bottom line:
सही समयमा सही प्रयास गरे, Type 2 diabetes उल्टाउन सकिन्छ।

30/03/2026

22/03/2026

Induced Hyperglycemia
Glucose lowering therapy should be initiated when preprandial glucose repeatedly exceed 7.8 (140 mg/dL) or
post-prandial glucose 11.1 mmol/L (200 mg/dL),

J. Clin. Med. 2021, 10, 2154

22/03/2026

Type 2 Diabetes Mellitus को व्यवस्थापन व्यक्तिगत (patient-centered) रूपमा गर्नुपर्छ, जसमा रक्तचिनी नियन्त्रण र जटिलता रोकथाम मुख्य लक्ष्य हुन्छ।

• जीवनशैली परिवर्तन (आहार, व्यायाम, तौल नियन्त्रण) उपचारको आधार हो।

• उमेर, सह-रोग र hypoglycemia को जोखिम अनुसार HbA1c लक्ष्य निर्धारण गर्नुपर्छ।

• जीवनशैलीले मात्र पर्याप्त नभएमा औषधि सुरु गर्नुपर्छ, प्रायः metformin पहिलो रोजाइ हुन्छ।

• अन्य औषधि छनोट गर्दा मुटु रोग, मिर्गौला रोग वा heart failure जस्ता अवस्थालाई ध्यान दिनुपर्छ।

• विशेषगरी insulin वा sulfonylurea प्रयोग गर्दा hypoglycemia को जोखिममा सतर्क रहनुपर्छ।

• बिरामीको औषधि पालन (adherence), खर्च धान्ने क्षमता र बुझाइ नियमित मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ।

• आँखाको, मिर्गौलाको र नसासम्बन्धी (microvascular) तथा मुटुसम्बन्धी (macrovascular) जटिलताको नियमित जाँच आवश्यक छ।

• रक्तचाप र लिपिड नियन्त्रणलाई पनि समग्र उपचारको भाग बनाउनुपर्छ।

• नियमित follow-up मा HbA1c, मिर्गौला कार्य र जीवनशैली सुधारको मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ।