08/09/2026
वर्षायाम (मनसुन) मा अत्यधिक ओसिलो वातावरण र दूषित पानीका कारण विभिन्न किसिमका सरुवा रोगहरू फैलने जोखिम उच्च हुन्छ। यस मौसममा देखिने मुख्य रोगहरू र तिनका लक्षणहरू
१. पानी र खानाबाट सर्ने रोगहरू
झाडापखाला र हैजा (Diarrhea & Cholera): दूषित पानी वा खानेकुराको सेवनले गर्दा हुन्छ। लगातार पातलो दिशा हुने, बान्ता हुने र शरीरमा पानीको मात्रा कम (निर्जलीकरण) हुने यसका मुख्य लक्षण हुन्।
टाइफाइड (Typhoid): 'साल्मोनेला' ब्याक्टेरियाको सङ्क्रमणका कारण हुन्छ। उच्च ज्वरो आउनु, टाउको दुख्नु, पेट दुख्नु र आलस्य हुनु यसका लक्षण हुन्।
हेपाटाइटिस 'ए' र 'ई' (Jaundice/Hepatitis): दूषित पानीका कारण कलेजोमा सङ्क्रमण भई आँखा र छाला पहेंलो हुने, थकाइ लाग्ने र भोक नलाग्ने हुन्छ।
२. लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने रोगहरू
डेङ्गु (Dengue): सफा पानी जमेको ठाउँमा हुर्कने 'एडिस' जातिको लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्छ। उच्च ज्वरो आउनु, आँखाको गेडी दुख्नु, जोर्नी तथा मांसपेशीमा तीव्र दर्द हुनु र छालामा रातो डाबर आउनु यसका मुख्य लक्षण हुन्।
मलेरिया (Malaria): सङ्क्रमित पोथी 'एनोफिलिज' लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्छ। काँपिएर ज्वरो आउनु, पसिना आउनु र टाउको दुख्नु यसका लक्षण हुन्।
३. अन्य सङ्क्रमण तथा छालाको समस्या
भाइरल फिभर र रुघाखोकी: मौसम परिवर्तन र भाइरसका कारण घाँटी दुख्ने, सिङ्गान बग्ने, काँपिएर ज्वरो आउने र शरीर दुख्ने हुन्छ।
दाद तथा फङ्गल इन्फेक्सन:भिजेको लुगा धेरै बेर लगाउनाले वा ओसिलो छालाका कारण काँध, काखी वा औंलाको बीचमा चिलाउने र डाबर आउने हुन्छ।
लेप्टोस्पाइरोसिस (Leptospirosis): दूषित पानी वा भेलमा हिँड्दा जनावर (विशेष गरी मुसा) को पिसाबबाट ब्याक्टेरिया छालाको काटिएको भागबाट शरीरमा प्रवेश गर्छ।
बच्ने मुख्य उपायहरू
१ उमालेको वा शुद्धिकरण गरिएको पानी मात्र पिउने: पानी कम्तीमा ५ मिनेट उबालेर वा पियुष/क्लोरीन प्रयोग गरेर मात्र पिउनुपर्छ।
२ ताजा र सफा खाना खाने: बासी, खुला तथा झिँगा भन्केको खानेकुरा नखाने।
३ सरसफाइमा ध्यान दिने: खाना खानुअघि र शौचालयको प्रयोगपछि साबुनपानीले थिचिएर हात धुने।
४ लामखुट्टेबाट बच्ने: घरवरिपरि पानी जम्न नदिने, झुल टाँगेर सुत्ने र पूरै शरीर ढाक्ने लुगा लगाउने।
५ भेल र दूषित पानीमा नहिँड्ने: बाढी वा जमेको पानीमा हिँड्नुपरेमा गमबुट वा सुरक्षाका उपाय अपनाउने।
