28/05/2026
कर्डिसेप्स्का फाईदाहरू:-
यसका गुणका आधारमा जीवन शक्तिवर्धक प्राकृतिक सञ्जीवनीबुटीका रूपमा चिनिन्छ । शरीरका विभिन्न महत्वपूर्ण अंगहरू किड्नी, मुटु, मस्तिष्क, कलेजो र फोक्सो स्वस्थ तथा स्वस्फुर्त बनाउनुका साथै असाध्य मानिएको क्यान्सर, एड्स र क्षयरोगका लागि समेत उपयुक्त मानिन्छ । रोगप्रतिरोधात्मक क्षमताको वृद्धि गर्ने भएकोले मानव शरिरको कोषहरूको शक्ति प्रदायक पोषणको रूपमा कर्डिसेप्सलाई लिइन्छ । यसले सुगर तथा रक्तचापलाई सन्तुलित राख्न मद्दत् गर्दछ ।
कर्डिसेप्स्मा पाईने खाद्य तत्वहरू:-
कर्डिसेप्स सिनेन्सिस्मा कर्डिसेपिन एसिड, पोलिस्याक्राइड्स, फैटि एसिड, एमिनो एसिड, भिटामिन B1, B2, B12, E, K, मिनरल्स क्याल्सियम, म्याग्नेसियम, सोडियम, पोटासियम, इन्जाइमहरू, प्रोटिन लगायत थुप्रै पोषकतत्वहरू पाइन्छ ।
उत्पत्ति:-
हजारौं वर्ष पहिलेदेखि नेपालको हिमाली क्षेत्र, तिब्बत र चीनमा प्रयोग हुँदै आएको कर्डिसेप्स् अत्यन्त दुर्लभ जडिबुटी हो। यसलाई नेपालमा यार्सागुम्बा भनेर चिनिन्छ । यसको नामाकरण नेपालको हिमाली भेगका शेर्पा भाषाबाट भएको हो। हिमालका चौरीहरू दिनभरी हराउने बेलुका आफैँ आउने दिनभरी कहाँ जाने कहाँ अत्तोपत्तो नपाउने भएपछि एकदिन एक जना गोठालोले चौंरी पच्छ्याउँदै जाँदा यो दुसीजन्य च्याउ प्रजातिको कर्डिसेप्स खान चौंरी हराउने कुरा फेला पारेपछि यसको अनुसन्धान सुरू भएको पाईन्छ । यो १८००० फिट अर्थात् ५४०० मिटरको हिमाली उचाइमा मात्र पाइने हुनाले यसको संकलन तथा उत्पादन अति नै कठिन हुन्छ । नेपाल र चीनको तिब्बति क्षेत्रको कर्डिसेप्स्लाई विश्वको उच्चस्तरीय कर्डिसेप्स मानिन्छ । कर्डिसेप्स् भारतको उत्तरी सिमावर्ती क्षेत्र, भुटान र जापानमा पनि पाइन्छ । चीनमा यसलाई हजारौं वर्ष पहिलेदेखि लोक कल्याणकारी प्राचिन औषधीय खाद्यको रूपमा प्रयोग गर्दै आएको पाइन्छ । सन् ६२० को चिनिया लिखित इतिहासमा तात्कालिन समयका राजखान्दानले निरोगी रहन र यौन शक्ती बढाउन यसको सुप खाने प्रचलन रहेको पाइन्छ । अध्ययनहरू अनुसार हाल विश्वका सबै देशहरूमा शारिरिक शक्ति बढाउनका निम्ति कर्डिसेप्सको प्रयोग गरेको पाइन्छ । कर्डिसेप्सका विभिन्न प्रजातिहरू छन् । ती मध्ये हिमाली क्षेत्रमा पाईने कर्डिसेप्स महत्वपूर्ण र पोषक तत्व एवं औषधीय गुणले परिपुर्ण हुन्छ जसलाई वैज्ञानिकहरूले कर्डिसेप्स सिनेन्सिस् नामकरण गरेका छन् ।
