19/07/2026
बच्चा जन्मिँदा निस्कने साल (Placenta) को धेरै महत्वपूर्ण जैविक प्रयोगहरू छन्। पहिले धेरै ठाउँमा यसलाई फालिने वस्तु मानिन्थ्यो, तर अहिले चिकित्सा अनुसन्धान र जैविक उपचारमा यसको उपयोग बढेको छ।
मुख्य प्रयोगहरू:
1. स्टेम सेल (Stem Cell) संकलन – साल र नाल (Umbilical cord) बाट प्राप्त स्टेम सेलहरू रक्तसम्बन्धी केही रोग (जस्तै ल्युकेमिया), प्रतिरक्षा प्रणालीका रोग तथा अनुसन्धानमा प्रयोग गरिन्छ।
2. घाउ निको पार्ने उपचार – सालको झिल्ली (Amniotic membrane) जलेको घाउ, पुरानो घाउ, तथा आँखाको केही शल्यक्रियामा प्रयोग गरिन्छ।
3. औषधि तथा अनुसन्धान – सालबाट विभिन्न प्रोटिन, ग्रोथ फ्याक्टर र जैविक पदार्थ निकालेर पुनर्जीवन (regenerative medicine) सम्बन्धी अनुसन्धानमा प्रयोग गरिन्छ।
4. सौन्दर्य प्रसाधन – केही देशहरूमा सालबाट प्राप्त जैविक पदार्थ प्रयोग गरेर सौन्दर्य सामग्री बनाइन्छ, यद्यपि यसको प्रभावकारिताबारे वैज्ञानिक प्रमाण सबै दाबीका लागि पर्याप्त छैन।
5. शैक्षिक अनुसन्धान – मेडिकल कलेज तथा अनुसन्धान संस्थाहरूले भ्रूण विकास, गर्भावस्था र विभिन्न रोगहरूको अध्ययनका लागि प्रयोग गर्छन्।
नेपालमा सामान्यतया प्रसूति पछि साललाई बायोमेडिकल फोहोर व्यवस्थापन मापदण्डअनुसार सुरक्षित रूपमा नष्ट गरिन्छ। यदि अनुसन्धान वा स्टेम सेल बैंकिङका लागि प्रयोग गर्ने हो भने, आमाको स्पष्ट सहमति र सम्बन्धित कानुनी तथा नैतिक प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ।
