S&B City Health Care

11/08/2026

09/08/2026

S & B CITY POLY CLINIC
🩺 तपाईंको स्वास्थ्य, हाम्रो जिम्मेवारी
📍 बी.पी. मार्ग, सफल चोक, कास्की मोडर्नाइज्ड स्कुलको ठीक अगाडि, पोखरा
📞 +977 9766113959

08/08/2026

औषधिको डोज पूरा किन आवश्यक छ?

आजकल ज्वरो आयो, घाँटी दुख्यो, खोकी लाग्यो वा शरीर दुख्यो भने धेरै मानिसको पहिलो रोजाइ अस्पताल वा चिकित्सक होइन, गुगल, सामाजिक सञ्जाल वा छिमेकीको सल्लाह बन्न थालेको छ। अझ कतिपय मानिस औषधि पसलमा गएर “दुईवटा एन्टिबायोटिक दिनुहोस्”, “फलानाले यही खाएर निको भएको थियो” वा “गुगलमा यही औषधि लेखेको थियो” भन्दै आफैँ औषधि छनोट गर्ने गर्छन्। प्रविधिले सूचना सर्वसुलभ बनाएको छ, जुन सकारात्मक पक्ष हो। तर सूचना र उपचार एउटै कुरा होइनन्। गुगल वा ChatGPT ले सामान्य स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी दिन सक्छ, तर बिरामीको शारीरिक अवस्था, रोगको कारण, परीक्षणको नतिजा, उमेर, तौल र अन्य औषधिसँग हुने असर–प्रभाव मूल्याङ्कन गरेर उपचार गर्ने काम चिकित्सक तथा योग्य स्वास्थ्यकर्मीको हो।

विशेषगरी एन्टिबायोटिक औषधि जथाभावी प्रयोग गर्नु वा चिकित्सकले तोकेको अवधि पूरा नगरी बीचमै छोड्नु गम्भीर स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छ। धेरैजसो मानिसलाई दुई–तीन दिनमै ज्वरो घटेपछि वा शरीर हल्का भएपछि रोग निको भइसकेको जस्तो लाग्छ र औषधि बन्द गरिहाल्छन्। तर लक्षण कम हुँदैमा शरीरभित्रका सबै जीवाणु नष्ट भएका हुँदैनन्। बाँकी रहेका जीवाणुहरू फेरि बढ्न थाल्छन् र समयसँगै पहिलेभन्दा बलिया बन्छन्। फलस्वरूप, पहिले प्रभावकारी रहेको एन्टिबायोटिकले भविष्यमा काम नगर्ने अवस्था आउन सक्छ। यसलाई एन्टिबायोटिक प्रतिरोध (Antibiotic Resistance) भनिन्छ, जुन आज विश्वव्यापी जनस्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।

यसको असर एउटा व्यक्तिमा मात्र सीमित हुँदैन। आज तपाईंले डोज पूरा गर्नुभएन भने भोलि तपाईंलाई वा अर्को व्यक्तिलाई गम्भीर संक्रमण हुँदा पहिले काम गर्ने औषधिले काम नगर्न सक्छ। त्यसपछि अझ शक्तिशाली, महँगा र बढी साइड इफेक्ट भएका एन्टिबायोटिक प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यसले उपचार खर्च बढाउनुका साथै उपचार अवधि लामो बनाउँछ र जटिलता तथा ज्यान जोखिमसमेत बढाउन सक्छ।

यसलाई एउटा सरल उदाहरणबाट बुझ्न सकिन्छ। यदि तपाईंले बगैँचामा उम्रिएको झारको माथिल्लो भाग मात्र काट्नुभयो भने केही दिनपछि त्यो फेरि उम्रिन्छ। तर जरैदेखि हटाउनुभयो भने मात्रै समस्या समाधान हुन्छ। एन्टिबायोटिक पनि त्यस्तै हो। पूरा डोज पूरा गर्दा जीवाणुहरू पूर्ण रूपमा नष्ट हुन्छन्, तर बीचमै औषधि छोड्दा बाँकी रहेका जीवाणुहरू फेरि बढ्छन् र झन् प्रतिरोधी बन्न सक्छन्।

अर्को उदाहरण, एउटा घरमा लागेको आगो निभाउन आधा बाल्टिन पानी हालेर बीचमै रोक्नुभयो भने आगो पूर्ण रूपमा निभ्दैन, बरु फेरि बल्न थाल्छ। रोगको उपचार पनि त्यस्तै हो। चिकित्सकले तोकेको अवधि पूरा गर्नुको उद्देश्य केही समयका लागि लक्षण कम गर्नु मात्र होइन, रोगलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्नु हो।

औषधिको सुरक्षित र प्रभावकारी प्रयोगमा फार्मासिस्ट र असिस्टेन्ट फार्मासिस्टको भूमिका पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। चिकित्सकले औषधि सिफारिस गरेपछि त्यसलाई सही व्यक्तिसम्म सही मात्रामा पुर्‍याउने, औषधि कहिले, कसरी र कति दिन खाने भन्ने स्पष्ट जानकारी दिने, सम्भावित साइड इफेक्ट तथा अन्य औषधिसँग हुने अन्तरक्रियाबारे सचेत गराउने र औषधिको सुरक्षित प्रयोग सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी उनीहरूको हुन्छ। उनीहरू औषधि बिक्री गर्ने व्यक्ति मात्र होइनन्, औषधिको विवेकपूर्ण प्रयोग सुनिश्चित गर्ने प्रशिक्षित स्वास्थ्यकर्मी हुन्।

त्यसैले कुनै पनि औषधि, विशेषगरी एन्टिबायोटिक, दर्ता भएको फार्मेसीबाट योग्य फार्मासिस्ट वा असिस्टेन्ट फार्मासिस्टको परामर्शसहित लिनु आवश्यक छ। चिकित्सकले लेखेको प्रेस्क्रिप्सन सही रूपमा बुझ्ने, औषधिको मात्रा, समय, अवधि र सेवन गर्ने तरिका स्पष्ट रूपमा सम्झाउने तथा बिरामीले गर्न सक्ने सामान्य गल्तीहरू सच्याउने काम उनीहरूले गर्छन्। औषधि सही व्यक्तिलाई, सही मात्रामा, सही समयमा र सही अवधिसम्म प्रयोग गराउन सहयोग गर्नु नै उनीहरूको व्यावसायिक दायित्व हो।

निश्चय नै स्वास्थ्य क्षेत्रमा केही व्यक्तिका गैरजिम्मेवार व्यवहारका कारण जनविश्वासमा प्रश्न उठेका घटनाहरू छन्। तर केही गलत अभ्यासका आधारमा सम्पूर्ण चिकित्सक, फार्मासिस्ट वा अन्य स्वास्थ्यकर्मीप्रति अविश्वास गर्नु उचित हुँदैन। अधिकांश स्वास्थ्यकर्मी वैज्ञानिक प्रमाण, व्यावसायिक नैतिकता र बिरामीको हितलाई केन्द्रमा राखेर सेवा गरिरहेका हुन्छन्।

याद राखौँ—रोगको लक्षण कम हुनु र रोग पूर्ण रूपमा निको हुनु एउटै कुरा होइन। त्यसैले आफैँ अनुमान गरेर, अरूको अनुभव सुनेर वा इन्टरनेटको भरमा औषधि सेवन गर्ने बानी त्यागौँ। चिकित्सकको सल्लाहअनुसार औषधि सुरु गरौँ, योग्य फार्मासिस्ट वा असिस्टेन्ट फार्मासिस्टबाट आवश्यक जानकारी लिऔँ, र विशेषगरी एन्टिबायोटिकको पूरा डोज पूरा गरौँ। आजको सानो सचेतनाले भोलिको ठूलो स्वास्थ्य जोखिमबाट हामी, हाम्रो परिवार र समाजलाई जोगाउन सक्छ।

18/07/2026

हामी अत्यन्त हर्षका साथ S&B CITY HEALTH CARE को शुभारम्भको जानकारी साझा गर्दैछौं।