18/05/2026
🌿Jak sobie radzić z brakiem apetytu, nudnościami, wymiotami, zmianami odczuwanego smaku w przebiegu chemioterapii?
Jeśli jesteś w trakcie chemioterapii, możesz zauważyć, że jedzenie przestaje sprawiać Ci
przyjemność albo pojawiają się nudności, wymioty czy zmiany smaku.
To częste i wynika z działania leczenia na cały organizm, nie tylko na chorobę.
Istnieje kilka prostych sposobów, które pomogą Ci lepiej sobie z tym poradzić.
🔸️Gdy nie masz apetytu:
Może się zdarzyć, że w ogóle nie czujesz głodu.
W takiej sytuacji nie czekaj na apetyt -staraj
się jeść małe porcje, ale regularnie, co 2–3 godziny.
Nawet kilka kęsów ma znaczenie.
Wybieraj to, co jesteś w stanie zjeść - nie musi to być „idealny” posiłek.
Dobrze sprawdzają
się produkty bardziej kaloryczne w małej objętości, np. jogurt, koktajl, zupa krem czy kanapka z dodatkami.
Jeśli masz więcej apetytu rano, wykorzystaj ten moment.
🔸️Gdy pojawiają się nudności lub wymioty:
Nudności mogą być bardzo męczące, ale można je trochę złagodzić.
Spróbuj jeść lekkie produkty, oparte na zasadach diety lekkostrawnej – żeby nie zalegała długo w przewodzie pokarmowym.
Czasami zaleca się spożywanie posiłków o zmienionej konsystencji; papkowata bądź płynna.
Pokarmy rozdrobnione umożliwiają sprawne przyjmowanie posiłku bez konieczności gryzienia.
Unikaj potraw tłustych i o intensywnym zapachu. Często lepiej tolerowane są posiłki chłodne lub letnie.
Jedz powoli i pij małymi łykami przez cały dzień. Pamiętaj, aby po posiłku utrzymywać pozycje pionową, co będzie wpływać na zapobieganie cofaniu się treści pokarmowej z przewodu pokarmowego.
Jeśli wymioty są częste lub nasilone - koniecznie powiedz o tym lekarzowi.
Są dostępne skuteczne leki, które mogą Ci bardzo pomóc.
💧 Nawodnienie:
Podczas nudności i wymiotów kluczowe znaczenie ma właściwe nawodnienie organizmu
staraj się spożywać około 1,5–2 litrów płynów dziennie, co odpowiada mniej więcej 6–8
szklankom.
Odwodnienie może bowiem nasilać nudności i spowalniać metabolizm leków.
W takich przypadkach warto sięgać po płyny o działaniu przeciwwymiotnym, np. wodę
mineralną, napar lub napój z imbiru, a także czarną herbatę bez dodatków.
Przeciwskazane:
Jeżeli jesteś w ciężkim stanie z wymiotami bądź nudnościami przeciwskazane jest spożywanie produktów podrażniających błonę śluzową żołądka takich jak mocny napar z kawy również naparu z mięty, ponieważ wpływa on na rozszerzenie dolnego zwieracza przełyku i może prowokować wymioty .
Najważniejsze zalecenia w diecie lekkostrawnej:
🥦Spożywaj 5-6 posiłków dziennie, w regularnych odstępach czasowych (co 2-3 godziny).
🍅Ostatni posiłek spożywaj 2-3 godziny przed snem.
🌽Spożywaj posiłki w spokojnej atmosferze i bez pośpiechu, przy stole, w tym czasie unikaj
np. oglądania telewizji, czytania gazet itp.
🍆 Dokładnie przeżuwaj pokarmy, aby nie obciążać przewodu pokarmowego, zalecaną metodą przygotowywania potraw jest przede wszystkim gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez obsmażania oraz pieczenie w folii, pergaminie lub naczyniach żaroodpornych bez dodatku tłuszczu.
🥑Spożywaj posiłki o umiarkowanej temperaturze, aby nie podrażniać przewodu pokarmowego. Unikaj spożywania potraw gorących i zimnych.
🥕Wyeliminuj z diety produkty długo zalegające w żołądku, wzmagające wydzielanie soku
żołądkowego, wzmagające perystaltykę jelit, powodujące wzdęcia oraz bogate w błonnik
pokarmowy np. tłuste produkty, potrawy smażone na tłuszczu i wędzone, nasiona roślin strączkowych, alkohol, ostre przyprawy.
🥬Stosuj techniki kulinarne, dzięki którym błonnik pokarmowy będzie lepiej tolerowany
Gdy jedzenie smakuje inaczej:
Możesz mieć wrażenie, że jedzenie smakuje metalicznie albo „nijako”. To również częsty
objaw.
Warto wtedy próbować różnych smaków - dodawać zioła, sok z cytryny, delikatne przyprawy. W diecie lekkostrawnej ostre przyprawy są przeciwwskazane, natomiast u niektórych chorych w trakcie chemioterapii są dobrze tolerowane, a wręcz poprawiają stopień odczuwania smaku i chęć na spożycie posiłku.
Jeśli mięso Ci nie odpowiada, spróbuj innych źródeł białka, np.jajek, ryb czy nabiału.
Niektórym pomaga jedzenie chłodnych potraw albo używanie plastikowych sztućców.
Dbaj
też o higienę jamy ustnej - to naprawdę robi różnicę.
🥗 spożywaj małe porcje nawet 6-8 razy dziennie
🥗 włączenie do diety zimnych produktów spożywczych: sorbety owocowe, pokrojone i
zamrożone kawałki banana, a także ssanie kostek z zamrożonego ananasa, arbuza lub innych mrożonych owoców (malin, truskawek) w celu stymulacji smaku
Kilka ważnych zasad na co dzień
Staraj się:
🍏 jeść regularnie, nawet jeśli nie czujesz głodu,
🍉 pić odpowiednią ilość płynów (jeśli lekarz nie zaleci inaczej), 🍋 wybierać świeże, bezpieczne produkty,
🍑 słuchać swojego organizmu - każdy reaguje inaczej
Produkty przeciwskazane:
Ścisła zasada żywienia w trakcie chemioterapii dotyczy eliminacji grejpfruta i jego przetworów. Jest to spowodowane interakcją żywności z lekiem.
Mianowicie flawonoidy zawarte w tym owocu hamują aktywność enzymów odpowiedzialnych za biotransformację leku co w konsekwencji może zmieniać metabolizm leków i nasilać toksyczność
chemioterapii.
Kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Nie zostawaj z tym sam/a. Skontaktuj się z lekarzem lub dietetykiem, jeśli:
🌿 nie jesteś w stanie jeść lub pić,
🌿 często wymiotujesz,
🌿 szybko tracisz na wadze,
🌿 czujesz duże osłabienie.
Źródła:
Kłęk S.: Leczenie żywieniowe w onkologii. Współczesne podejście., PZWL, 2020.
Kłęk S., Jankowski M., Kruszewski W.J. i wsp.: Clinical Nutrition in Oncology: Polish
Recommendations. Oncol. Clin. Pract. 2015, 11: 172–188.
Kłęk S. i wsp.: Standardy Żywienia dojelitowego i pozajelitowego. POLSPEN. Scientifica,
Kraków 2019.
Narodowe Centrum Edukacji Narodowej „Dieta w trakcie chemioterapii”
Zachwieja Z.: Leki i pożywienie – interakcje. MedPharm, Wrocław 2008.
Brzegowy M, Maciejewska-Cebulak M, Turek K.: Nie daj się rakowi! Wsparcie żywieniowe
w chorobie nowotworowej. Wydawnictwo M., Kraków, 2018.
Autor: Patrycja Zielonka, studentka dietetyki GAMNS ✍️
