Ratunkowa 360

02/08/2026

Ból brzucha u dziecka – nie daj się zwieść pozornie dobremu stanowi pacjenta.

Ból brzucha stanowi jedną z najczęstszych interwencji ZRM wobec pacjenta pediatrycznego.

Większość dzieci z bólem brzucha nie wymaga leczenia operacyjnego, jednak to właśnie w tej grupie kryją się stany wymagające pilnej interwencji.

W medycynie przedszpitalnej najważniejsze nie jest postawienie ostatecznego rozpoznania, lecz zidentyfikowanie dziecka, które wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia.

⚠️ Ból brzucha u dziecka jest objawem, a nie rozpoznaniem.

🔑 Key points
• Rozpoznanie stanu bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia
• Identyfikacja możliwej patologii chirurgicznej
• Stabilizacja stanu ogólnego i wdrożenie postępowania objawowego
• Seryjna ocena dziecka i wychwycenie niekorzystnej dynamiki objawów
• Ocena wskazań do diagnostyki i leczenia w warunkach SOR

📝 Wywiad ukierunkowany na decyzję kliniczną
Samo pytanie „gdzie boli?” jest niewystarczające.
Należy ustalić:
• Początek i dynamikę bólu
• Charakter bólu
• Objawy towarzyszące

🚩 Szczególną czujność powinny wzbudzić
• Objawy otrzewnowe i odruchowa obrona mięśniowa
• Perystaltyka przeszkodowa albo jej brak
• Wymioty żółciowe lub krwawe
• Krew w stolcu lub smolisty stolec
• Brak stolca i gazów z wymiotami
• Znaczne wzdęcie brzucha
• Zaburzenia perfuzji i tachykardia niewspółmierna do bólu lub gorączki
• Ból brzucha z dodatnim objawem Kehra
• Ból moszny u chłopca
• Możliwość ciąży u nastolatki z bólem podbrzusza

👶 Ocena dziecka
Oceniaj całe dziecko, zgodnie z:
• ABCDE
• Pediatric Assessment Triangle
• Nie tylko brzuch!!!

💡 Pamiętaj:
Prawidłowe parametry życiowe nie wykluczają rozwijającej się patologii chirurgicznej.

Hipotensja u dziecka jest objawem późnym.

💊 Nie opóźniaj leczenia przeciwbólowego!

Aktualne wytyczne potwierdzają, że właściwie prowadzona analgezja:
• nie utrudnia rozpoznania ostrego brzucha,
• zmniejsza stres,
• poprawia komfort dziecka,
• ułatwia wiarygodną ocenę kliniczną.

💊 Paracetamol
• 15 mg/kg mc. p.o. lub i.v.
• co 4–6 godzin
• maksymalnie zwykle 60 mg/kg mc./dobę
⚠️ Ostrożnie przy:
• niewydolności wątroby
• niedożywieniu
• niepewnym wywiadzie dotyczącym wcześniejszych dawek

💊 Ibuprofen
• 10 mg/kg mc. p.o.
• co 6–8 godzin
• maksymalnie zwykle 30–40 mg/kg/dobę
⚠️ Nie stosować rutynowo przy:
• ciężkim odwodnieniu
• niewydolności nerek
• krwawieniu z przewodu pokarmowego
• sepsie
• istotnej hipoperfuzji

💊 Metamizol
• 10–15 mg/kg mc. i.v. lub p.o.
• Dawkowanie zgodnie z ChPL.
⛔ Przeciwwskazania
• agranulocytoza w wywiadzie
• ciężka niewydolność szpiku
• ostra niewydolność nerek lub wątroby
• nadwrażliwość na pirazolony
• ostrożnie przy hipotensji

💉 Morfina
W bólu silnym można rozważyć:
• 0,05–0,1 mg/kg mc. i.v.
• Powolne podanie
• Miareczkowanie dawki
📊 Monitorowanie
• częstość oddechów
• saturacja
• świadomość
• ciśnienie tętnicze
• skuteczność leczenia

💉 Fentanyl
Alternatywa w bólu silnym, szczególnie gdy potrzebny jest szybki efekt i mniejszy wpływ hemodynamiczny.
• 1–2 µg/kg mc. i.v.
• lub donosowo

🚑 W praktyce ZRM najważniejsze
• Seryjna ocena dziecka
• Wczesne rozpoznanie czerwonych flag
• Stabilizacja stanu pacjenta
• Ocena wskazań do hospitalizacji
• Wybór właściwego ośrodka docelowego

01/07/2026

🧠 DRGAWKI U DZIECI W PRAKTYCE PRZEDSZPITALNEJ – CO NAPRAWDĘ WYNIKA Z AKTUALNEJ EBM?

Pomimo postępu w diagnostyce i leczeniu padaczki, przedłużające się napady drgawkowe pozostają jednym z najczęstszych stanów nagłych w neurologii dziecięcej.

Aktualne dane z lat 2023–2026 potwierdzają, że kluczowym czynnikiem wpływającym na skuteczność leczenia pozostaje czas do podania pierwszego leku przeciwdrgawkowego.

Napad utrzymujący się ≥5 minut należy traktować jako rozwijający się stan padaczkowy wymagający natychmiastowej interwencji farmakologicznej. Ryzyko zgonu u pacjenta w stanie padaczkowym szacuje się na około 2–7%.

💉 Leczenie pierwszego rzutu

Benzodiazepiny (midazolam, diazepam) pozostają lekami pierwszego wyboru w środowisku przedszpitalnym.

Aktualne rekomendacje wskazują na wysoką skuteczność midazolamu podawanego:
• donosowo,
• domięśniowo
• na śluzówkę policzka.
*Alternatywą pozostaje diazepam podawany doodbytniczo.

📌 Praktyczne dawkowanie benzodiazepin
Midazolam → donosowo → 0,2 mg/kg mc. (maks. 10 mg)
Midazolam → domięśniowo → 0,2 mg/kg mc. (maks. 10 mg)
Midazolam → napoliczkowo → 0,2–0,3 mg/kg mc.
Midazolam → dożylnie → 0,15 mg/kg mc (maks. 7,5 mg)
Diazepam → doodbytniczo → 0,5 mg/kg (maks. 20 mg)
Diazepam → dożylnie → 0,2–0,25 mg/kg mc. (maks. 10 mg)

Najważniejszą zaletą jest możliwość szybkiego wdrożenia leczenia bez opóźnień związanych z uzyskaniem dostępu naczyniowego.

W praktyce klinicznej oznacza to wcześniejsze przerwanie aktywności napadowej oraz ograniczenie ryzyka progresji do opornego stanu padaczkowego.

⚠️ Jednocześnie możliwość alternatywnych dróg podaży leków przeciwdrgawkowych nie zwalnia ratownika z prób uzyskania dostępu naczyniowego.

Należy pamiętać, że stan kliniczny dziecka może ulec pogorszeniu, a pacjent może wymagać rozszerzenia zaawansowanych czynności ratunkowych, dalszej farmakoterapii lub intensywnego leczenia. W takich sytuacjach wcześniejsze uzyskanie dostępu dożylnego lub doszpikowego może mieć istotne znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta i sprawności dalszego postępowania.

🔍 Równolegle należy poszukiwać odwracalnych przyczyn drgawek

Leczenie przeciwdrgawkowe nie zwalnia z obowiązku równoczesnego poszukiwania i korygowania odwracalnych przyczyn napadu.

W praktyce przedszpitalnej szczególne znaczenie mają:
• hipoglikemia – wymagająca natychmiastowej korekcji glikemii,
• gorączka – u dzieci z drgawkami gorączkowymi leczenie przeciwgorączkowe stanowi równie istotny element postępowania jak leczenie przeciwdrgawkowe.

Opanowanie napadu nie zawsze kończy leczenie – równie ważne jest usunięcie czynnika, który doprowadził do jego wystąpienia.

⚠️ Ustąpienie drgawek nie oznacza zakończenia napadu
Jest to jeden z najważniejszych, a jednocześnie najrzadziej omawianych problemów w medycynie ratunkowej.

Benzodiazepiny skutecznie tłumią kliniczną manifestację napadu poprzez zahamowanie aktywności ruchowej. Nie zawsze oznacza to jednak zakończenie aktywności padaczkowej w ośrodkowym układzie nerwowym.

Coraz większą uwagę zwraca się na:
• rozprzężenie elektryczno-kliniczne,
• stan padaczkowy nie drgawkowy (NCSE).

W praktyce oznacza to sytuację, w której drgawki toniczno-kloniczne ustąpiły, natomiast aktywność napadowa utrzymuje się nadal i może zostać potwierdzona dopiero w badaniu EEG.

🩺 Jak ocenić dziecko po ustąpieniu drgawek?

Po zakończeniu napadu ocena neurologiczna staje się równie ważna jak samo leczenie przeciwdrgawkowe.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:
• tempo odzyskiwania świadomości,
• adekwatność reakcji do wieku,
• zdolność nawiązania kontaktu,
• reakcję na polecenia,
• obecność automatyzmów,
• przymusowe ustawienie gałek ocznych,
• oczopląs,
• rytmiczne ruchy powiek,
• subtelne mioklonie twarzy lub kończyn,
• asymetrię napięcia mięśni i siły mięśniowej.

⚠️ Dziecko, które po ustąpieniu drgawek pozostaje nieproporcjonalnie długo nieprzytomne lub nie odzyskuje oczekiwanego stanu neurologicznego, powinno budzić podejrzenie utrzymującej się aktywności padaczkowej, w tym NCSE, do czasu jego wykluczenia.

Należy pamiętać, że benzodiazepiny mogą również obniżać poziom świadomości, dlatego ocena neurologiczna zawsze wymaga interpretacji w kontekście zastosowanego leczenia.

🚑 Nie każde drgawki wymagają transportu do szpitala
To jeden z najczęściej powielanych mitów.

Aktualna wiedza neurologiczna i pediatryczna nie wskazuje, aby każdy epizod drgawek był bezwzględnym wskazaniem do transportu przez ZRM do szpitala.

Szczególnie dotyczy to dzieci z prostymi drgawkami gorączkowymi:
• wiek 6–60 miesięcy,
• napad uogólniony,
• czas trwania

22/06/2026

🧠❄️HIE U NOWORODKA W WARUNKACH PRZEDSZPITALNYCH – CZY ZRM MOŻE WPŁYNĄĆ NA KWALIFIKACJĘ DO HIPOTERMII TERAPEUTYCZNEJ?

Hipotermia terapeutyczna pozostaje standardem postępowania u noworodków ≥36 tygodnia ciąży z umiarkowaną lub ciężką encefalopatią niedotlenieniowo-niedokrwienną (Hypoxic-Ischemic-Encephalopathy – HIE). Aktualne dowody naukowe wskazują, że największą skuteczność osiąga się, gdy leczenie zostanie wdrożone w ciągu pierwszych 6 godzin życia.

W praktyce systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego rzadko spotykamy sytuację, w której czas i sposób transportu dziecka do ośrodka referencyjnego ma tak ogromne znaczenie dla jego zdrowia i może mieć wpływ na ostateczny efekt leczenia.

Dlatego tak istotna jest ocena ryzyka wystąpienia HIE u noworodka już podczas pierwszego kontaktu z zespołem ratownictwa medycznego.

To właśnie ZRM może być pierwszym zespołem medycznym uczestniczącym w porodzie pozaszpitalnym, prowadzącym resuscytację noworodka oraz dokumentującym pierwsze objawy rozwijającej się encefalopatii.

Wywiad i wstępna ocena pacjenta przez ZRM mogą mieć kluczowe znaczenie dla późniejszej kwalifikacji pacjenta do hipotermii leczniczej.

📍SCENARIUSZ KLINICZNY:
ZRM zostaje zadysponowany do porodu w warunkach domowych. Po urodzeniu noworodek nie podejmuje efektywnego oddechu, wymaga wentylacji dodatnim ciśnieniem, a następnie zaawansowanych czynności resuscytacyjnych. Po uzyskaniu stabilizacji utrzymuje się hipotonia, ograniczona spontaniczna aktywność ruchowa oraz osłabiona reaktywność.

Czy taki pacjent może być kandydatem do hipotermii terapeutycznej?

👉TAK

I właśnie w tym momencie rozpoczyna się jedna z najważniejszych ról zespołu ratownictwa medycznego.

📋🚑POSTĘPOWANIE ZRM NA MIEJSCU ZDARZENIA

🩺1. STABILIZACJA NOWORODKA WEDŁUG AKTUALNYCH ZALECEŃ NLS/ERC – PIERWSZY ETAP NEUROPROTEKCJI
U noworodka urodzonego w umiarkowanej lub ciężkiej zamartwicy okołoporodowej działania ZRM powinny koncentrować się nie tylko na przywróceniu podstawowych funkcji życiowych, ale również na ograniczeniu wtórnego uszkodzenia mózgu.

DROŻNOŚĆ DRÓG ODDECHOWYCH I WENTYLACJA

Skuteczna wentylacja pozostaje najważniejszą interwencją w resuscytacji noworodka.

Należy ocenić:
• skuteczność unoszenia klatki piersiowej,
• częstość akcji serca,
• saturację przedprzewodową (prawa kończyna górna),
• odpowiedź kliniczną na prowadzone działania.

W przypadku intubacji dotchawiczej lub stosowania zaawansowanych metod udrażniania dróg oddechowych należy wykorzystać kapnometrię.

ETCO₂ umożliwia:
• potwierdzenie prawidłowego położenia rurki intubacyjnej,
• ocenę skuteczności wentylacji,
• pośrednią ocenę jakości RKO,
• ograniczenie ryzyka hiperwentylacji.

Coraz więcej danych wskazuje na znaczenie prawidłowego poziomu PaCO₂ dla przepływu mózgowego.

Szczególnie niebezpieczna jest hipokapnia wynikająca z hiperwentylacji, prowadząca do zwężenia naczyń mózgowych i ograniczenia perfuzji OUN.

Kapnometria może stanowić cenne narzędzie wspomagające utrzymanie optymalnej wentylacji.

Tlenoterapia powinna być prowadzona pod kontrolą saturacji zgodnie z aktualnymi zaleceniami NLS.

Zarówno hipoksja, jak i hiperoksja mogą przyczyniać się do pogorszenia uszkodzenia neurologicznego.

STABILIZACJA KRĄŻENIA

Należy dążyć do:
• utrzymania skutecznej perfuzji,
• monitorowania HR i EKG,
• szybkiego rozpoznawania zaburzeń rytmu,
• zapewnienia dostępu naczyniowego zgodnie z algorytmami NLS/ERC.

KONTROLA GLIKEMII
Hipoglikemia jest niezależnym czynnikiem pogarszającym rokowanie neurologiczne.

U noworodka po ciężkiej zamartwicy należy możliwie wcześnie ocenić glikemię i wdrożyć odpowiednie postępowanie zgodnie z obowiązującymi procedurami.

TEMPERATURA CIAŁA
Jest to jeden z najczęściej pomijanych parametrów w opiece przedszpitalnej.

Należy:
• monitorować temperaturę (min. co 10 – 15 minut),
• po wstępnej stabilizacji pacjenta z wysokim ryzykiem HIE należy ograniczyć aktywne ogrzewanie pacjenta (pod kontrolą temperatury),
• unikać hipertermii,
• unikać niekontrolowanego aktywnego chłodzenia,
• unikać głębokiej samoistnej hipotermii u pacjentów z bardzo ciężką postacią encefalopatii.

Hipertermia może nasilać wtórne uszkodzenie mózgu, natomiast niekontrolowana hipotermia może prowadzić do powikłań hemodynamicznych i metabolicznych.

🔎2. IDENTYFIKACJA PACJENTA ZAGROŻONEGO HIE

Wstępne podejrzenie HIE:
• 10 min (niezależnie od metody),
• W przypadku dostępności analizatora do gazometrii pH≤7,0, SB≥(-16) w 1 godzinie życia,
• obecność objawów neurologicznych po wstępnej stabilizacji pacjenta,
• wiotkość,
• zaburzenia świadomości (letarg, brak aktywności, słaba reakcja na bodźce, brak odruchu ssania!!!),
• osłabione odruchy noworodkowe (brak odruchu Moro!!!).

📋3. DOKŁADNA DOKUMENTACJA PRZEBIEGU ZDARZENIA
Dla neonatologa kwalifikującego pacjenta do hipotermii terapeutycznej istotne mogą być:
• czas urodzenia,
• czas do uzyskania spontanicznego oddechu,
• czas trwania wentylacji dodatnim ciśnieniem,
• czas trwania RKO,
• zastosowane leki (czas podania, droga podania, dawka),
• wstępna ocena neurologiczna noworodka,
• przebieg adaptacji pourodzeniowej,
• zmiany stanu klinicznego podczas opieki przedszpitalnej.

W wielu przypadkach są to dane, których później nie będzie można odtworzyć.

📞4. WCZESNE POWIADOMIENIE SZPITALA
W przypadku podejrzenia HIE ZRM powinien transportować pacjenta do ośrodka dysponującego sprzętem do prowadzenia leczenia hipotermią u noworodków.

Warto już na etapie przedszpitalnym przekazać informację o rozpoznaniu zamartwicy i ryzyku rozwinięcia HIE.
Pozwala to zespołowi neonatologicznemu przygotować proces kwalifikacji do hipotermii terapeutycznej jeszcze przed przyjęciem pacjenta.

🎯CO WYNIKA Z AKTUALNEJ WIEDZY EMB?

Zespół ratownictwa medycznego nie prowadzi hipotermii terapeutycznej.

Może jednak bezpośrednio wpłynąć na:
• rozpoznanie pacjenta zagrożonego HIE,
• ograniczenie wtórnego uszkodzenia mózgu,
• zachowanie danych niezbędnych do kwalifikacji,
• skrócenia czasu do wdrożenia leczenia specjalistycznego.

W przypadku noworodka po ciężkiej zamartwicy okołoporodowej najważniejsze pytanie nie brzmi:

„Czy powinienem rozpocząć hipotermię terapeutyczną?”

⚠️Najważniejsze pytanie brzmi:

❓„Czy rozpoznałem pacjenta, który może odnieść korzyść z hipotermii terapeutycznej i czy zrobiłem wszystko, aby nie utracił tej szansy?”

To właśnie od jakości działań podjętych przez ZRM w pierwszych minutach życia noworodka może zależeć jego dalsze rokowanie neurologiczne.

🔮PERSPEKTYWA NA PRZYSZŁOŚĆ
Wraz z rozwojem wiedzy dotyczącej neuroprotekcji noworodka pojawia się pytanie, czy w wybranych przypadkach ciężkiej zamartwicy okołoporodowej i przedłużonej resuscytacji możliwe będzie wdrażanie elementów kontrolowanej neuroprotekcji już na etapie przedszpitalnym.

Obecnie aktualne wytyczne nie rekomendują rutynowego rozpoczynania hipotermii terapeutycznej przez standardowe zespoły ratownictwa medycznego. Temat ten pozostaje jednak przedmiotem badań i dyskusji w środowisku neonatologicznym oraz medycyny ratunkowej.



📚Piśmiennictwo:
• AAP Clinical Report 2026 – Therapeutic Hypothermia for Neonatal Hypoxic-Ischemic Encephalopathy
• ERC Guidelines – Newborn Life Support
• ILCOR CoSTR – Neonatal Life Support
• Standardy opieki medycznej and noworodkiem w Polsce (Zalecenia Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego) wydanie V (2023)
• Chakkarapani E. et al. Neonatal Encephalopathy and Hypoxic-Ischemic Encephalopathy. Pediatric Research, 2025
• Dolan S.M. et al. Updates in Treatment of Hypoxic-Ischemic Encephalopathy. Seminars in Perinatology, 2025
• Cochrane Reviev – Cooling for Newborns with Hypoxic Ischaemic Encephalopathy

17/06/2026

Wrzucę trochę kij w mrowisko – świadomie żeby wywołać dyskusję.

Obserwujemy częstą praktykę w działaniach ZRM-ów w postaci niezabezpieczania dostępów obwodowych u dzieci w sytuacjach, kiedy istnieją ku temu wskazania.

Często słysząc argument: „nie chcieliśmy traumatyzować dziecka” – nie trafia do mnie ten argument.

Dlaczego?

Bo warto odpowiedzieć sobie na jedno podstawowe pytanie.

Jeżeli dziecko nie wymaga zabezpieczenia dostępu naczyniowego, to dlaczego jest transportowane przez ZRM do szpitala?

Zgodnie z ideą funkcjonowania Państwowego Ratownictwa Medycznego pacjent transportowany przez ZRM jest pacjentem w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego lub z uzasadnionym podejrzeniem takiego stanu. Nie jest to transport planowy ani transport socjalny. To sytuacja, w której istnieje ryzyko konieczności wdrożenia pilnego leczenia.

Dziecko może być wydolne w chwili badania. Może być stabilne przez cały transport. Ale równie dobrze jego stan może ulec gwałtownemu pogorszeniu. Pediatria wielokrotnie pokazuje, że dzieci przez długi czas kompensują zaburzenia, a następnie dekompensują się bardzo szybko.

W przypadku:
* drgawek,
* ciężkich infekcji,
* sepsy,
* odwodnienia,
* urazów,
* zaburzeń świadomości,
* reakcji anafilaktycznych,
* niewydolności oddechowej,

czas do podania leków lub płynów może mieć kluczowe znaczenie.

Oczywiście nie twierdzę, że każde dziecko należy „na siłę” kłuć za wszelką cenę.

Ale uważam, że powinniśmy odwrócić sposób myślenia.

Pytanie nie powinno brzmieć:

‼️„Czy trzeba założyć dziecku wenflon?”

Pytanie powinno brzmieć:

„Jaki mamy powód, żeby go nie założyć?”

Jeżeli istnieją wskazania do transportu przez ZRM, to powinna istnieć również świadoma analiza potrzeby zabezpieczenia dostępu naczyniowego.

A jeśli nie udało się uzyskać dostępu obwodowego?

Współczesna medycyna ratunkowa nie kończy się na stwierdzeniu „nie udało się”. Mamy dostęp doszpikowy, mamy alternatywne drogi podania leków, mamy algorytmy postępowania w trudnym dostępie naczyniowym.

Dlatego osobiście większym problemem niż samo niezałożenie wkłucia jest sytuacja, w której decyzja ta wynika z przyzwyczajenia, niechęci do procedury albo przekonania, że „w szpitalu założą”.

Bo jeśli dziecko pogorszy się za pięć minut, to będzie już za późno na dyskusję o tym, czy wkłucie było potrzebne.

Jestem ciekaw opinii ratowników, pielęgniarek systemu, lekarzy SOR i pediatrów.

Czy brak dostępu naczyniowego u dziecka transportowanego przez ZRM powinien być wyjątkiem wymagającym uzasadnienia, czy nadal traktujemy to jako całkowicie akceptowalny standard postępowania?

16/06/2026

🚑 Noworodek jest senny. To fizjologia czy początek katastrofy?

Zespół zostaje zadysponowany do 2-dniowego noworodka.

Rodzice zgłaszają, że dziecko od kilku godzin „jest jakieś inne”. Mniej je, więcej śpi, trudniej je wybudzić do karmienia.

Na miejscu:
* oddech zachowany,
* saturacja prawidłowa,
* akcja serca prawidłowa,
* bez cech urazu.

Dziecko nie drga. Nie ma bezdechów. Nie wygląda na ciężko chore.

Czyli wszystko dobrze?

Niekoniecznie.

Bo jednym z najbardziej podstępnych stanów zagrożenia życia u noworodka jest hipoglikemia.

I właśnie dlatego warto o niej porozmawiać.

Hipoglikemia noworodkowa nie wygląda tak, jak większość z nas sobie wyobraża

Przez lata uczono nas, że ciężka hipoglikemia to:

* drgawki,
* śpiączka,
* ciężkie zaburzenia świadomości.

Problem polega na tym, że kiedy pojawiają się takie objawy, mózg może już być niedostatecznie zaopatrywany w glukozę od dłuższego czasu.

Współczesne badania pokazują coś znacznie bardziej niepokojącego.

Wiele noworodków z istotną hipoglikemią:

* nie drga,
* nie ma bezdechów,
* nie wygląda dramatycznie.

Są po prostu:

* bardziej senne,
* słabiej ssą,
* mniej aktywne,
* trudniejsze do wybudzenia.

I właśnie dlatego są łatwe do przeoczenia.

Kto jest najbardziej zagrożony?

Jeżeli w wywiadzie słyszysz:

* wcześniak,
* dziecko matki z cukrzycą,
* SGA,
* LGA,
* poród powikłany niedotlenieniem,
* sepsa,
* hipotermia,

powinieneś automatycznie pomyśleć o glikemii.

Nie dlatego, że wszystkie te dzieci będą miały hipoglikemię.

Dlatego, że właśnie w tych grupach spotykamy ją najczęściej.

Hipotermia i hipoglikemia – duet, którego nie wolno ignorować:

* noworodek po porodzie domowym
* temperatura 35,5°C
* senny
* nie chce jeść

Czy przyczyną jest wychłodzenie?

Być może.

Ale równie dobrze wychłodzenie może być skutkiem hipoglikemii.

A hipoglikemia może być nasilana przez wychłodzenie.

To błędne koło, które w praktyce przedszpitalnej widzimy częściej, niż nam się wydaje.

Dlaczego warto oznaczyć glikemię?

Bo to jedno z niewielu badań, które:

* wykonasz natychmiast,
* kosztuje kilka sekund,
* może całkowicie zmienić dalsze postępowanie.

Badania przesiewowe wykazały, że znaczna część noworodków z hipoglikemią nie prezentuje początkowo żadnych ciężkich objawów neurologicznych.

Glikemia często staje się pierwszym sygnałem ostrzegawczym.

„Ale jaki wynik jest niebezpieczny?”

To pytanie zadaje sobie współczesna neonatologia.

I odpowiedź nie jest tak prosta, jak byśmy chcieli.

Nie istnieje jedna wartość glikemii, która u każdego noworodka oznacza identyczne ryzyko.

Znaczenie mają:

* głębokość spadku,
* czas trwania,
* wiek dziecka,
* choroby współistniejące,
* niedotlenienie,
* wcześniactwo.

Wiemy jednak jedno.

Ciężka hipoglikemia jest niebezpieczna.

I wiemy to coraz lepiej.

Co mówią najnowsze badania?

W 2024 roku Roeper i wsp. pokazali, że noworodki z glikemią ≤30 mg/dl (≤1,7 mmol/l) częściej osiągały gorsze wyniki neurorozwojowe w wieku szkolnym:

* niższe wyniki poznawcze
* więcej zaburzeń wzrokowo-ruchowych
* więcej problemów funkcjonalnych

Innymi słowy:

Hipoglikemia nie kończy się w momencie podania glukozy.

Jej konsekwencje mogą być widoczne wiele lat później.

Co zabieram ze sobą na dyżur?

* Senny noworodek to nie zawsze „spokojne dziecko”.

* Brak drgawek nie wyklucza ciężkiej hipoglikemii.

* Hipotermia i hipoglikemia często występują razem.

* Dziecko matki z cukrzycą to pacjent wysokiego ryzyka.

* Glikemia jest jednym z najważniejszych parametrów ocenianych u noworodka z zaburzeniami stanu ogólnego.

I najważniejsze:

Noworodek nie musi wyglądać ciężko, żeby być ciężko chorym.

Czasami jedynym objawem jest to, że rodzice mówią:

„On po prostu nie jest dziś sobą”.

A to często wystarczający powód, żeby wyjąć glukometr.

📚 Analizowane publikacje:

1. Giouleka S. i wsp. Diagnosis and Management of Neonatal Hypoglycemia: A Comprehensive Review of Guidelines (2023).
2. Roeper M. i wsp. Transitional Neonatal Hypoglycemia and Adverse Neurodevelopment in Midchildhood (2024).
3. Diggikar S. i wsp. Neonatal Hypoglycemia and Neurodevelopmental Outcomes: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis (2024).
4. Harding J.E. i wsp. Neonatal Hypoglycaemia (2024).
5. Luo K. i wsp. Systematic Review of Guidelines on Neonatal Hypoglycemia (2024).
6. Ennis i wsp. Screening and Diagnosis of Neonatal Hypoglycaemia in At-Risk Infants Following AAP Recommendations (2023).
7. Roeper M. i wsp. Neonatal Hypoglycemia: Lack of Evidence for a Safe Management (2023).

14/06/2026

🚨 DZIECKO ZE STRIDOREM

Krup czy zapalenie nagłośni?

W pediatrii pierwsze sekundy często są ważniejsze niż monitor.

Dziecko z krupem zwykle szczeka, płacze, protestuje i walczy z Tobą o każdy centymetr przestrzeni.

Dziecko z zapaleniem nagłośni często siedzi cicho. Ślini się. Nie chce leżeć. Nie chce połykać. Nie wygląda na pacjenta, którego wystarczy “zbadać dokładniej”.

I właśnie tutaj wielu ratowników wpada w pułapkę.

🚫 Nie oglądaj gardła.
🚫 Nie używaj szpatułki.
🚫 Nie prowokuj płaczu.
🚫 Nie oddzielaj od rodzica.
🚫 Nie zmuszaj do leżenia.

Wszystkie te działania mogą gwałtownie pogorszyć stan dziecka.

Jeżeli podejrzewasz zapalenie nagłośni:

✅ zachowaj spokój
✅ minimalizuj stres
✅ wykonuj tylko niezbędne procedury
✅ zapewnij szybki i spokojny transport
✅ wcześnie poinformuj szpital

Pamiętaj:

Najlepsza intubacja to ta wykonana planowo.

Najgorsza to ta wykonywana w sytuacji CICO.

🚨 Najgroźniejsze dziecko ze stridorem często siedzi cicho.

To nie płacz jest alarmem.

Alarmem jest dziecko, które przestało płakać, bo nie ma już na to siły.

14/06/2026

Noworodek w opiece przedszpitalnej – dlaczego potrzebujemy narzędzi wspierających decyzje kliniczne?

Opieka nad noworodkiem należy do najbardziej wymagających obszarów medycyny ratunkowej. Nie wynika to wyłącznie ze specyfiki fizjologii noworodka, lecz przede wszystkim z faktu, że są to zdarzenia występujące stosunkowo rzadko, a jednocześnie wymagające natychmiastowego wdrożenia procedur o krytycznym znaczeniu dla przeżycia pacjenta.

W literaturze medycznej sytuacje tego typu określane są jako low-frequency, high-acuity events. Badania dotyczące utrzymywania kompetencji klinicznych wskazują, że umiejętności psychomotoryczne związane z rzadko wykonywanymi procedurami ulegają stopniowemu pogorszeniu, jeśli nie są regularnie utrwalane podczas szkoleń i symulacji wysokiej wierności.

Aktualne wytyczne ERC 2025, konsensus ILCOR oraz program AHA Neonatal Resuscitation Program jednoznacznie podkreślają, że najważniejszą interwencją w resuscytacji noworodka pozostaje skuteczna wentylacja. Jednocześnie proces opieki nad noworodkiem obejmuje znacznie więcej elementów niż samo postępowanie resuscytacyjne – wymaga utrzymania normotermii, monitorowania adaptacji pourodzeniowej, właściwej farmakoterapii, oceny zaburzeń metabolicznych oraz bezpiecznego przygotowania do transportu.

W środowisku o wysokim poziomie stresu i ograniczonym czasie na podejmowanie decyzji coraz większą rolę odgrywają tzw. cognitive aids – narzędzia wspomagające proces decyzyjny. Coraz więcej badań wskazuje, że ich stosowanie może poprawiać zgodność postępowania z obowiązującymi standardami oraz zmniejszać ryzyko pominięcia kluczowych elementów procedur, szczególnie w sytuacjach rzadkich i wysokiego ryzyka.

Przedstawioną Kartę Ratunkową Noworodka opracowaliśmy jako zintegrowane narzędzie referencyjne dla personelu medycznego, sprawującego opiekę nad noworodkiem w stanie zagrożenia życia. Łączy najważniejsze elementy aktualnych zaleceń ERC, ILCOR oraz AHA/NRP, zaadaptowane do potrzeb opieki przedszpitalnej i transportowej.

Karta stanowi materiał edukacyjny i pomoc decyzyjną. Nie zastępuje obowiązujących procedur lokalnych, szkolenia specjalistycznego ani indywidualnej oceny klinicznej pacjenta.

Piśmiennictwo:
• European Resuscitation Council Guidelines 2025 – Newborn Life Support
• ILCOR Consensus on Science with Treatment Recommendations 2025
• American Heart Association Guidelines for Neonatal Resuscitation 2025
• Neonatal Resuscitation Program (NRP), American Academy of Pediatrics
• Foglia EE, Ades A, Sawyer T i wsp. Effective Ventilation: The Most Critical Intervention for Successful Neonatal Resuscitation.

11/06/2026

11/06/2026

👶 Czy personel zespołów ratownictwa medycznego jest przygotowany do opieki nad noworodkiem?

Noworodki należą do najrzadziej spotykanych pacjentów w praktyce przedszpitalnej. Jednocześnie są grupą wymagającą szybkich decyzji, znajomości specyficznych algorytmów oraz umiejętności wykonywania procedur, które większość z nas realizuje niezwykle rzadko.

Problem nie zawsze dotyczy wiedzy.

Problemem często jest brak możliwości regularnego ćwiczenia umiejętności praktycznych.

Dlatego chcemy rozmawiać o neonatologii ratunkowej, pediatrii ratunkowej, symulacji medycznej oraz narzędziach wspierających podejmowanie decyzji klinicznych.

A jakie jest Twoje zdanie?

Czy czujesz się przygotowany do opieki nad noworodkiem w środowisku przedszpitalnym?

👇 Podziel się swoim doświadczeniem w komentarzu.

11/06/2026

🚑 Witamy w Ratunkowa 360

Ratunkowa 360 powstała z potrzeby rozwijania kompetencji personelu medycznego w zakresie neonatologii ratunkowej, pediatrii ratunkowej oraz medycyny stanów nagłych.

Naszą misją jest wspieranie ratowników medycznych, pielęgniarek, położnych i lekarzy w przygotowaniu do rzadkich, ale krytycznych zdarzeń klinicznych.

Na tej stronie znajdziesz:

👶 Neonatal Emergencies
🧒 Pediatric Emergencies
🩺 Clinical Skills
🚑 Case Studies
📚 Evidence-Based Medicine

Wiedza • Decyzje • Działanie