Naturalnie dbam o zdrowie

Naturalnie dbam o zdrowie Dane kontaktowe, mapa i wskazówki, formularz kontaktowy, godziny otwarcia, usługi, oceny, zdjęcia, filmy i ogłoszenia od Naturalnie dbam o zdrowie, Witryna poświęcona zdrowiu i dobremu samopoczuciu, Wroclaw, Wroclaw.

🍂 𝙋𝙍𝙕𝙔𝙂𝙊𝙏𝙐𝙅 𝙎𝙄𝙀̨ 𝙉𝘼 𝙅𝙀𝙎𝙄𝙀𝙉́ 𝙕 𝙃𝙀𝙍𝘽𝘼𝙉𝙊𝙑𝙐𝙈𝘿𝙯𝙞𝙚𝙣́ 𝟯𝟬/𝟯𝟬𝙁𝙞𝙣𝙖ł 𝙣𝙖𝙨𝙯𝙚𝙟 𝙥𝙧𝙯𝙮𝙜𝙤𝙩𝙤𝙬𝙖𝙬𝙘𝙯𝙚𝙟 𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣𝙣𝙚𝙟 𝙨𝙚𝙧𝙞𝙞. 𝟯𝟬 𝙙𝙣𝙞, 𝟰 𝙩𝙮𝙜𝙤𝙙𝙣𝙞𝙚 𝙞 𝙟...
08/09/2026

🍂 𝙋𝙍𝙕𝙔𝙂𝙊𝙏𝙐𝙅 𝙎𝙄𝙀̨ 𝙉𝘼 𝙅𝙀𝙎𝙄𝙀𝙉́ 𝙕 𝙃𝙀𝙍𝘽𝘼𝙉𝙊𝙑𝙐𝙈

𝘿𝙯𝙞𝙚𝙣́ 𝟯𝟬/𝟯𝟬

𝙁𝙞𝙣𝙖ł 𝙣𝙖𝙨𝙯𝙚𝙟 𝙥𝙧𝙯𝙮𝙜𝙤𝙩𝙤𝙬𝙖𝙬𝙘𝙯𝙚𝙟 𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣𝙣𝙚𝙟 𝙨𝙚𝙧𝙞𝙞. 𝟯𝟬 𝙙𝙣𝙞, 𝟰 𝙩𝙮𝙜𝙤𝙙𝙣𝙞𝙚 𝙞 𝙟𝙚𝙙𝙣𝙖 𝙣𝙖𝙟𝙬𝙖𝙯̇𝙣𝙞𝙚𝙟𝙨𝙯𝙖 𝙡𝙚𝙠𝙘𝙟𝙖. 🍁🤎

I naprawdę trudno uwierzyć, że to już ostatni dzień.

Przez 30 dni spotykaliśmy się tutaj codziennie.

Były pytania.
Były komentarze.
Było sporo ciekawości.
Były produkty, które znaliście od dawna, i takie, o które zaczęliście pytać dopiero podczas tej serii.

Ale przede wszystkim była jedna rzecz, na której zależało nam najbardziej:

𝙯̇𝙚𝙗𝙮 𝙨𝙪𝙥𝙡𝙚𝙢𝙚𝙣𝙩 𝙥𝙧𝙯𝙚𝙨𝙩𝙖ł 𝙗𝙮𝙘́ 𝙩𝙮𝙡𝙠𝙤 𝙗𝙞𝙖ł𝙮𝙢 𝙤𝙥𝙖𝙠𝙤𝙬𝙖𝙣𝙞𝙚𝙢 𝙯 𝙣𝙖𝙯𝙬𝙖̨ 𝙣𝙖 𝙚𝙩𝙮𝙠𝙞𝙚𝙘𝙞𝙚.

Chcieliśmy pokazać Wam, 𝙘𝙤 𝙬ł𝙖𝙨́𝙘𝙞𝙬𝙞𝙚 𝙯𝙣𝙖𝙟𝙙𝙪𝙟𝙚 𝙨𝙞𝙚̨ 𝙬 𝙨́𝙧𝙤𝙙𝙠𝙪, 𝙙𝙡𝙖𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤 𝙙𝙖𝙣𝙮 𝙨𝙠ł𝙖𝙙𝙣𝙞𝙠 𝙢𝙤𝙯̇𝙚 𝙗𝙮𝙘́ 𝙞𝙣𝙩𝙚𝙧𝙚𝙨𝙪𝙟𝙖̨𝙘𝙮 𝙞 𝙠𝙞𝙚𝙙𝙮 𝙬𝙖𝙧𝙩𝙤 𝙨𝙥𝙤𝙟𝙧𝙯𝙚𝙘́ 𝙣𝙖 𝙣𝙞𝙚𝙜𝙤 𝙩𝙧𝙤𝙘𝙝𝙚̨ 𝙨𝙯𝙚𝙧𝙯𝙚𝙟.

Bo świadomy wybór zaczyna się od wiedzy. 🌿

⸻

🍂 𝙏𝙔𝘿𝙕𝙄𝙀𝙉́ 𝟭 – 𝙯𝙖𝙘𝙯𝙚̨𝙡𝙞𝙨́𝙢𝙮 𝙤𝙙 𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣𝙣𝙚𝙜𝙤 𝙥𝙧𝙯𝙮𝙜𝙤𝙩𝙤𝙬𝙖𝙣𝙞𝙖

Na początku skupiliśmy się na produktach, które najczęściej kojarzą się z okresem jesienno-zimowym:

🌿 𝘼𝙣𝙙𝙧𝙤𝙜𝙧𝙖𝙥𝙝𝙞𝙨
🤍 𝘽𝙚𝙩𝙖-𝙜𝙡𝙪𝙠𝙖𝙣
☀️ 𝙒𝙞𝙩𝙖𝙢𝙞𝙣𝙖 𝘿𝟯 + 𝙆𝟮

I już wtedy pojawiła się pierwsza ważna zasada:

𝙣𝙞𝙚 𝙬𝙖𝙧𝙩𝙤 𝙘𝙯𝙚𝙠𝙖𝙘́ 𝙯 𝙙𝙗𝙖𝙣𝙞𝙚𝙢 𝙤 𝙨𝙞𝙚𝙗𝙞𝙚 𝙙𝙤 𝙢𝙤𝙢𝙚𝙣𝙩𝙪, 𝙠𝙞𝙚𝙙𝙮 𝙤𝙧𝙜𝙖𝙣𝙞𝙯𝙢 𝙯𝙖𝙘𝙯𝙮𝙣𝙖 𝙬𝙤ł𝙖𝙘́ 𝙤 𝙥𝙤𝙢𝙤𝙘.

Sen, dieta, ruch, światło dzienne i regularność nadal pozostają podstawą.

Suplementacja może tę podstawę uzupełniać.

⸻

🍊 𝙏𝙔𝘿𝙕𝙄𝙀𝙉́ 𝟮 – 𝙯𝙖𝙟𝙧𝙯𝙚𝙡𝙞𝙨́𝙢𝙮 𝙜ł𝙚̨𝙗𝙞𝙚𝙟, 𝙙𝙤 𝙠𝙤𝙢𝙤́𝙧𝙠𝙞

Tutaj zrobiło się bardziej biochemicznie. 😉

Rozmawialiśmy o:

🍊 𝙒𝙞𝙩𝙖𝙢𝙞𝙣𝙞𝙚 𝘾
🌿 𝙉𝘼𝘾
⚡ 𝙆𝙤𝙚𝙣𝙯𝙮𝙢𝙞𝙚 𝙌𝟭𝟬

Mówiliśmy o ochronie antyoksydacyjnej, glutationie, cysteinie i mitochondriach.

I chyba właśnie wtedy najmocniej było widać, że suplementacja nie polega wyłącznie na pytaniu:

„𝙉𝙖 𝙘𝙤 𝙟𝙚𝙨𝙩 𝙩𝙚𝙣 𝙥𝙧𝙤𝙙𝙪𝙠𝙩?”

Czasami ciekawsze pytanie brzmi:

„𝘾𝙤 𝙬ł𝙖𝙨́𝙘𝙞𝙬𝙞𝙚 𝙧𝙤𝙗𝙞 𝙩𝙖 𝙨𝙪𝙗𝙨𝙩𝙖𝙣𝙘𝙟𝙖 𝙬 𝙤𝙧𝙜𝙖𝙣𝙞𝙯𝙢𝙞𝙚?”

Bo NAC, witamina C i Q10 mogą pojawiać się w podobnych rozmowach, ale biologicznie robią zupełnie różne rzeczy.

⸻

🌸 𝙏𝙔𝘿𝙕𝙄𝙀𝙉́ 𝟯 – 𝙗𝙚𝙖𝙪𝙩𝙮 𝙤𝙙 𝙨́𝙧𝙤𝙙𝙠𝙖

Potem przyszła pora na produkty, które szczególnie zainteresowały osoby dbające o skórę, włosy i paznokcie:

💧 𝙆𝙬𝙖𝙨 𝙝𝙞𝙖𝙡𝙪𝙧𝙤𝙣𝙤𝙬𝙮
🌿 𝙆𝙧𝙯𝙚𝙢 𝙤𝙧𝙜𝙖𝙣𝙞𝙘𝙯𝙣𝙮
💇‍♀️ 𝘽𝙞𝙤𝙩𝙮𝙣𝙖

I tutaj również chcieliśmy odejść od prostych haseł.

Bo kiedy wypadają włosy albo pogarsza się kondycja skóry, odpowiedzią nie zawsze jest kolejny suplement.

Czasami trzeba zapytać o:

żelazo, ferrytynę,
tarczycę,
dietę i białko,
hormony,
stres,
sen.

𝙉𝙖𝙟𝙥𝙞𝙚𝙧𝙬 𝙥𝙧𝙯𝙮𝙘𝙯𝙮𝙣𝙖. 𝙋𝙤́𝙯́𝙣𝙞𝙚𝙟 𝙨́𝙬𝙞𝙖𝙙𝙤𝙢𝙚 𝙬𝙨𝙥𝙖𝙧𝙘𝙞𝙚.

To zdanie zdecydowanie warto zabrać ze sobą dalej. 🤎

⸻

🌙 𝙏𝙔𝘿𝙕𝙄𝙀𝙉́ 𝟰 – 𝙬𝙞𝙚𝙘𝙯𝙤́𝙧, 𝙪𝙠ł𝙖𝙙 𝙣𝙚𝙧𝙬𝙤𝙬𝙮 𝙞 𝙧𝙮𝙩𝙢 𝙙𝙤𝙗𝙤𝙬𝙮

Ostatni tydzień zrobił się najbardziej cozy.

Koc.
Lampka.
Książka.
Trochę ciszy.

A obok tego:

🧠 𝙊𝙧𝙤𝙩𝙖𝙣 𝙡𝙞𝙩𝙪 𝟱 𝙢𝙜
🌿 𝙂𝘼𝘽𝘼 𝟱𝟱𝟬 𝙢𝙜
🌙 𝙈𝙚𝙡𝙖𝙩𝙤𝙣𝙞𝙣𝙖

I właśnie tutaj pokazaliśmy chyba najlepiej, jak różne mogą być składniki, które na pierwszy rzut oka wrzuca się do jednej kategorii.

Lit nie jest melatoniną.
Melatonina nie jest GABA.
A GABA nie jest „tabletką, która wyłącza stres”.

Każda z tych substancji ma inną biologię, 𝙞𝙣𝙣𝙮 𝙢𝙚𝙘𝙝𝙖𝙣𝙞𝙯𝙢 𝙞 𝙞𝙣𝙣𝙮 𝙥𝙤𝙯𝙞𝙤𝙢 𝙙𝙤𝙬𝙤𝙙𝙤́𝙬 𝙣𝙖𝙪𝙠𝙤𝙬𝙮𝙘𝙝.

Dlatego nie tworzyliśmy z nich jednego cudownego zestawu.

Zamiast tego pokazaliśmy Wam różnice.

Bo chcemy, żeby wybór był świadomy.

⸻

🤎 𝙄 𝙥𝙤 𝟯𝟬 𝙙𝙣𝙞𝙖𝙘𝙝 𝙙𝙤𝙘𝙝𝙤𝙙𝙯𝙞𝙢𝙮 𝙙𝙤 𝙣𝙖𝙟𝙬𝙖𝙯̇𝙣𝙞𝙚𝙟𝙨𝙯𝙚𝙜𝙤 𝙥𝙪𝙣𝙠𝙩𝙪

Jeżeli ktoś zapytałby nas:

„𝙅𝙖𝙠𝙞 𝙨𝙪𝙥𝙡𝙚𝙢𝙚𝙣𝙩 𝙥𝙤𝙬𝙞𝙣𝙞𝙚𝙣𝙚𝙢 𝙠𝙪𝙥𝙞𝙘́ 𝙣𝙖 𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣́?”

najchętniej odpowiedzielibyśmy:

𝙉𝙖𝙟𝙥𝙞𝙚𝙧𝙬 𝙯𝙖𝙨𝙩𝙖𝙣𝙤́𝙬 𝙨𝙞𝙚̨, 𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤 𝙥𝙤𝙩𝙧𝙯𝙚𝙗𝙪𝙟𝙚𝙨𝙯.

Nie zaczynaj od koszyka.

Zacznij od siebie.

Jak śpisz?
Jak się odżywiasz?
Czy masz energię?
Czy jesteś ciągle zmęczony?
Czy wykonujesz badania?
Czy przyjmujesz leki?
Czy problem, który próbujesz rozwiązać suplementem, nie wymaga najpierw znalezienia przyczyny?

A później:

𝙘𝙯𝙮𝙩𝙖𝙟 𝙨𝙠ł𝙖𝙙. 𝙋𝙤𝙧𝙤́𝙬𝙣𝙪𝙟. 𝙋𝙮𝙩𝙖𝙟. 𝙒𝙮𝙗𝙞𝙚𝙧𝙖𝙟.

Nie dlatego, że coś jest modne.

Nie dlatego, że ktoś powiedział w internecie „musisz to brać”.

Tylko dlatego, że 𝙬𝙞𝙚𝙨𝙯, 𝙘𝙤 𝙬𝙮𝙗𝙞𝙚𝙧𝙖𝙨𝙯 𝙞 𝙥𝙤 𝙘𝙤.

⸻

🛒 𝘼 𝙟𝙚𝙨́𝙡𝙞 𝙥𝙤𝙙𝙘𝙯𝙖𝙨 𝙩𝙮𝙘𝙝 𝟯𝟬 𝙙𝙣𝙞 𝙠𝙩𝙤́𝙧𝙮𝙨́ 𝙥𝙧𝙤𝙙𝙪𝙠𝙩 𝙨𝙯𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤́𝙡𝙣𝙞𝙚 𝙯𝙬𝙧𝙤́𝙘𝙞ł 𝙒𝙖𝙨𝙯𝙖̨ 𝙪𝙬𝙖𝙜𝙚̨…

To właśnie teraz możecie spokojnie wrócić do niego na HerbaNovum.com i sprawdzić:

🤍 dokładny skład
🤍 ilość składnika w porcji
🤍 wielkość opakowania
🤍 dostępne warianty
🤍 sposób stosowania
🤍 aktualną dostępność

Nie musicie wybierać dziesięciu produktów.

𝘾𝙯𝙖𝙨𝙖𝙢𝙞 𝙟𝙚𝙙𝙚𝙣 𝙙𝙤𝙗𝙧𝙯𝙚 𝙙𝙤𝙗𝙧𝙖𝙣𝙮 𝙥𝙧𝙤𝙙𝙪𝙠𝙩 𝙢𝙖 𝙬𝙞𝙚̨𝙘𝙚𝙟 𝙨𝙚𝙣𝙨𝙪 𝙣𝙞𝙯̇ 𝙥𝙞𝙚̨𝙘́ 𝙠𝙪𝙥𝙞𝙤𝙣𝙮𝙘𝙝 𝙥𝙧𝙯𝙮𝙥𝙖𝙙𝙠𝙤𝙬𝙤.

👉 Link do wszystkich produktów z naszej jesiennej serii zostawimy w przypiętym komentarzu.

⸻

🍁 𝘼 𝙩𝙚𝙧𝙖𝙯 𝙘𝙝𝙘𝙚𝙢𝙮 𝙤𝙙𝙙𝙖𝙘́ 𝙜ł𝙤𝙨 𝙒𝙖𝙢

Przez 30 dni to my opowiadaliśmy.

Dzisiaj jesteśmy ciekawi Waszego zdania.

𝙉𝙖𝙥𝙞𝙨𝙯𝙘𝙞𝙚 𝙬 𝙠𝙤𝙢𝙚𝙣𝙩𝙖𝙧𝙯𝙪:

🌿 𝙆𝙩𝙤́𝙧𝙮 𝙥𝙧𝙤𝙙𝙪𝙠𝙩 𝙯 𝙘𝙖ł𝙚𝙟 𝙨𝙚𝙧𝙞𝙞 𝙯𝙖𝙞𝙣𝙩𝙚𝙧𝙚𝙨𝙤𝙬𝙖ł 𝙒𝙖𝙨 𝙣𝙖𝙟𝙗𝙖𝙧𝙙𝙯𝙞𝙚𝙟?

oraz

🍂 𝙊 𝙘𝙯𝙮𝙢 𝙘𝙝𝙘𝙞𝙚𝙡𝙞𝙗𝙮𝙨́𝙘𝙞𝙚 𝙥𝙧𝙯𝙚𝙘𝙯𝙮𝙩𝙖𝙘́ 𝙬 𝙠𝙤𝙡𝙚𝙟𝙣𝙚𝙟 𝙨𝙚𝙧𝙞𝙞 𝙃𝙚𝙧𝙗𝙖𝙉𝙤𝙫𝙪𝙢?

Może mitochondria?
Hormony?
Układ nerwowy?
Jelita?
Stawy?
Odporność?
Sen?
A może jeden konkretny składnik rozłożony na czynniki pierwsze?

Wasze odpowiedzi naprawdę pomogą nam wybrać kolejne tematy. 🤎

⸻

🍂 𝟯𝟬 𝙙𝙣𝙞 𝙯𝙖 𝙣𝙖𝙢𝙞.

Dziękujemy, że byliście tutaj z nami.

Za każde pytanie.
Za każdy komentarz.
Za każdą wiadomość.
Za każde zamówienie.
I za to, że chcecie wiedzieć 𝙬𝙞𝙚̨𝙘𝙚𝙟 𝙣𝙞𝙯̇ 𝙩𝙮𝙡𝙠𝙤 „𝙣𝙖 𝙘𝙤 𝙩𝙤 𝙟𝙚𝙨𝙩”.

Bo właśnie na tym chcemy budować HerbaNovum:

𝙣𝙖 𝙘𝙞𝙚𝙠𝙖𝙬𝙤𝙨́𝙘𝙞, 𝙬𝙞𝙚𝙙𝙯𝙮 𝙞 𝙨́𝙬𝙞𝙖𝙙𝙤𝙢𝙮𝙢 𝙬𝙮𝙗𝙤𝙧𝙯𝙚. 🌿

A jesień?

𝙅𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣́ 𝙙𝙤𝙥𝙞𝙚𝙧𝙤 𝙨𝙞𝙚̨ 𝙯𝙖𝙘𝙯𝙮𝙣𝙖. 🍁

I my zdecydowanie zostajemy z Wami dalej. 🤎

🧬🧠 LIT I EPIGENETYKA 👉czy niewielki pierwiastek może wpływać na to, które geny komórka „włącza” i „wyłącza”?💁‍♂️ Kiedy s...
07/09/2026

🧬🧠 LIT I EPIGENETYKA 👉czy niewielki pierwiastek może wpływać na to, które geny komórka „włącza” i „wyłącza”?

💁‍♂️ Kiedy słyszymy słowo „geny”, często myślimy o czymś zapisanym raz na zawsze.

DNA dostajemy od rodziców.

Sekwencja jest określona.

Koniec historii.

👉 Tyle że dla komórki samo posiadanie genu to dopiero początek.

Neuron, komórka skóry i komórka wątroby mają zasadniczo ten sam materiał genetyczny.

A mimo to działają zupełnie inaczej.

Dlaczego?

Bo każda z nich korzysta z innych fragmentów tego samego DNA.

Jedne geny są aktywne bardzo mocno.

Inne słabiej.

Jeszcze inne pozostają niemal całkowicie wyciszone.

I właśnie tutaj zaczyna się:

EPIGENETYKA.

🔬 EPIGENETYKA NIE ZMIENIA LITER DNA

Można wyobrazić sobie DNA jako ogromną książkę z instrukcjami.

Epigenetyka nie musi zmieniać jej tekstu.

Może natomiast wpływać na to:

które strony łatwiej otworzyć,

które fragmenty częściej odczytać,

a które pozostawić mniej dostępne.

To oczywiście uproszczenie.

Ale dobrze pokazuje podstawową zasadę.

💁‍♂️ Epigenetyka reguluje aktywność genów bez konieczności zmiany samej sekwencji DNA.

I robi to na kilka sposobów.

🧬 1. METYLACJA DNA

Do określonych fragmentów DNA mogą być dołączane grupy metylowe.

W zależności od miejsca może to wpływać na aktywność genu.

Często większa metylacja regionu regulatorowego wiąże się ze słabszą ekspresją genu.

Ale uwaga:

to nie jest prosty przełącznik:

„metylacja = gen wyłączony”.

Znaczenie zależy od miejsca i kontekstu biologicznego.

🧬 2. HISTONY

DNA w jądrze komórkowym nie znajduje się w formie luźnej nici.

Jest nawinięte na białka nazywane histonami.

To właśnie sposób upakowania DNA wpływa na to, jak łatwo komórka może odczytać dany fragment genomu.

Jedną z ważnych modyfikacji jest:

ACETYLACJA HISTONÓW.

I tutaj nagle wracamy do poprzedniej części naszej serii.

🌿 JELITA → MAŚLAN → EPIGENETYKA

Bakterie jelitowe produkują między innymi maślan.

Maślan może hamować część enzymów HDAC – deacetylaz histonowych.

Czyli metabolit powstający w jelitach może wpływać na mechanizmy regulujące aktywność genów.

Powstaje niezwykle ciekawy ciąg:

DIETA
⬇️
MIKROBIOTA
⬇️
MAŚLAN
⬇️
HDAC
⬇️
HISTONY
⬇️
EKSPRESJA GENÓW.

To doskonały przykład pokazujący, jak bardzo różne elementy biologii mogą się ze sobą łączyć.

🧬 3. mikroRNA

To niewielkie cząsteczki RNA, które również mogą regulować ekspresję genów.

Nie zmieniają DNA.

Mogą natomiast wpływać na to, czy powstałe mRNA zostanie wykorzystane do produkcji białka, czy zostanie zdegradowane.

Jedno mikroRNA może regulować wiele różnych genów.

A jeden gen może pozostawać pod kontrolą wielu mikroRNA.

Czyli znowu:

nie mamy jednego przełącznika.

Mamy ogromną sieć regulacyjną.

🔬 I GDZIE W TYM WSZYSTKIM POJAWIA SIĘ LIT?

💁‍♂️ Tutaj historia robi się naprawdę interesująca.

W badaniach eksperymentalnych oraz klinicznych obserwowano, że ekspozycja na lit może być związana ze zmianami ekspresji wielu genów.

Nie jest to szczególnie zaskakujące.

Lit wpływa przecież na wiele szlaków sygnałowych wewnątrz komórek.

A jednym z najważniejszych jest ponownie:

GSK-3β.

Jeżeli czytacie tę serię od początku, możecie mieć wrażenie, że GSK-3β pojawia się wszędzie.

I rzeczywiście pojawia się bardzo często.

Ten enzym uczestniczy między innymi w regulacji:

✨metabolizmu,
✨neuroplastyczności,
✨odpowiedzi zapalnej,
✨rytmu dobowego,
✨przeżycia komórek,
✨aktywności czynników transkrypcyjnych.

A czynniki transkrypcyjne decydują o tym, które geny będą odczytywane intensywniej.

Czyli wpływ litu na GSK-3β może sięgać znacznie dalej niż samo zahamowanie jednego enzymu.

Może zmieniać całe programy odpowiedzi komórki.

🧠 LIT → CREB → BDNF?

BDNF pojawiał się już wielokrotnie w naszej serii.

To jeden z ważnych regulatorów neuroplastyczności.

Jego ekspresja również podlega regulacji epigenetycznej.

W badaniach nad litem obserwowano zmiany w szlakach związanych z:

👉BDNF,

👉CREB,

👉neuroplastycznością.

👉CREB jest szczególnie ciekawy.

To czynnik transkrypcyjny, który może wpływać na ekspresję genów odpowiedzialnych między innymi za adaptację neuronalną.

Powstaje więc kolejny ciąg:

LIT
⬇️
SYGNALIZACJA WEWNĄTRZKOMÓRKOWA
⬇️
GSK-3β / CREB
⬇️
EKSPRESJA GENÓW
⬇️
ZMIANA FUNKCJONOWANIA KOMÓRKI.

🧬 CZY LIT MOŻE WPŁYWAĆ NA METYLACJĘ DNA?

Istnieją badania wskazujące na związki pomiędzy farmakologicznym leczeniem litem a zmianami wzorców metylacji DNA.

Badano między innymi osoby z chorobą afektywną dwubiegunową.

Obserwowano różnice w metylacji niektórych regionów genomu oraz zależności związane z odpowiedzią na leczenie.

Ale tutaj trzeba być bardzo ostrożnym.

Jeżeli porównujemy osoby leczone litem z osobami nieleczonymi, różnice mogą wynikać również z:

✨samej choroby,
✨innych leków,
✨wieku,
✨palenia,
✨stylu życia,
✨metabolizmu,
✨czasu trwania leczenia.

Dlatego:

ZWIĄZEK NIE ZAWSZE OZNACZA PRZYCZYNĘ.

🧠 A CO Z HISTONAMI?

Tutaj również istnieją interesujące dane eksperymentalne.

Lit może pośrednio wpływać na szlaki i enzymy związane z modyfikacją histonów.

W modelach komórkowych i zwierzęcych obserwowano zmiany dotyczące acetylacji histonów oraz ekspresji genów związanych z neuroplastycznością i przeżyciem komórek.

Ale jest jeszcze jeden problem.

Epigenetyka jest bardzo zależna od rodzaju komórki.

Zmiana obserwowana we krwi nie musi wyglądać identycznie w neuronie hipokampa.

A u człowieka nie możemy przecież pobrać fragmentu zdrowego mózgu tylko po to, aby sprawdzić wzór metylacji DNA.

Dlatego wiele badań wykonuje się na:

krwi,

ślinie,

komórkach jednojądrzastych

i innych dostępnych tkankach.

To daje wartościowe informacje.

Ale nie pozwala automatycznie stwierdzić:

„dokładnie to samo dzieje się w mózgu”.

🔬 LIT I mikroRNA

To kolejny ciekawy kierunek.

W badaniach obserwowano, że lit może wpływać na ekspresję niektórych mikroRNA związanych między innymi z:

✨neuroplastycznością,
✨odpowiedzią zapalną,
✨przeżyciem komórek,
✨sygnalizacją neurotroficzną.

To może częściowo tłumaczyć, dlaczego biologiczne działanie litu jest tak szerokie.

Bo zmiana jednego regulatorowego mikroRNA może wpływać na wiele różnych białek jednocześnie.

⚠️ CZY TO ZNACZY, ŻE LIT „PRZEPROGRAMOWUJE MÓZG”?

Nie.

To byłoby zdecydowanie zbyt daleko idące stwierdzenie.

Ekspresja genów zmienia się każdego dnia.

Wpływają na nią:

👉sen,

👉wysiłek,

👉stres,

👉posiłek,

👉infekcja,

👉nauka,

👉hormony,

👉środowisko.

Komórka cały czas dostosowuje swoją aktywność do warunków.

Wpływ substancji na ekspresję genów nie oznacza więc trwałego „przeprogramowania DNA”.

⏳ A CZY ZMIANY EPIGENETYCZNE SĄ TRWAŁE?

Niektóre mogą utrzymywać się długo.

Inne są bardzo dynamiczne i odwracalne.

Zależy to od:

👉rodzaju modyfikacji,

👉tkanki,

👉wieku,

👉czasu działania bodźca

👉i wielu dodatkowych czynników.

Epigenetyka nie jest nieruchomym zapisem.

Jest dynamicznym systemem regulacji.

I właśnie dlatego jest tak fascynująca.

🧬 LIT A STARZENIE EPIGENETYCZNE

Wraz z wiekiem zmienia się również nasz epigenom.

Na podstawie charakterystycznych wzorców metylacji DNA opracowano nawet tzw. zegary epigenetyczne, próbujące szacować biologiczny wiek organizmu.

Ale tutaj także trzeba oddzielić naukę od marketingu.

Nie mamy dowodu, że:

orotan litu „odmładza DNA”,

cofa biologiczny wiek,

ani resetuje zegar epigenetyczny człowieka.

Takie twierdzenia byłyby przedwczesne.

🔬 A BADANIE „NATURE” Z 2025 ROKU?

To badanie dotyczące niedoboru litu i patologii alzheimerowskiej przyniosło bardzo ciekawe dane molekularne.

Ograniczona dostępność endogennego litu wiązała się w modelach eksperymentalnych między innymi ze zmianami programów ekspresji genów w komórkach mózgu.

Obserwowano jednocześnie:

✨zwiększoną aktywność GSK-3β,
✨zmiany zapalne,
✨patologię amyloidową,
✨zmiany tau,
✨utratę synaps,
✨zaburzenia mieliny i aksonów.

To pokazuje coś bardzo ważnego:

dostępność litu może być powiązana z szeroką odpowiedzią molekularną komórki.

Ale nie oznacza to:

„orotan litu naprawia epigenom człowieka”.

Tego badanie nie wykazało.

⚠️ I JESZCZE JEDNO WAŻNE ROZRÓŻNIENIE

Większość danych dotyczących wpływu litu na epigenetykę pochodzi z:

👉leczenia farmakologicznego,

👉badań komórkowych,

👉modeli zwierzęcych.

Nie możemy automatycznie przenosić tych wyników na małe dawki orotanu litu.

To jedna z najważniejszych zasad całej naszej serii.

⭐ ALE POJAWIA SIĘ FASCYNUJĄCE PYTANIE

Być może znaczenie fizjologicznych ilości litu nie polega na jednym spektakularnym efekcie.

Być może znacznie ważniejszy jest subtelny wpływ na wiele regulatorów jednocześnie:

✅GSK-3β,

✅CREB,

✅szlaki neurotroficzne,

✅mikroRNA,

✅odpowiedź na stres komórkowy,

✅ekspresję genów.

Każda pojedyncza zmiana może być niewielka.

Ale jeśli wiele takich zmian działa jednocześnie i przez długi czas, efekt biologiczny może wyglądać zupełnie inaczej.

To jednak nadal hipoteza wymagająca dalszych badań.

I TERAZ ZOBACZCIE, JAK ŁĄCZĄ SIĘ POPRZEDNIE CZĘŚCI SERII:

JELITA
⬇️
MIKROBIOTA
⬇️
MAŚLAN
⬇️
HDAC
⬇️
EPIGENETYKA

➡️ a równolegle:

LIT
⬇️
GSK-3β / CREB / inne szlaki
⬇️
EKSPRESJA GENÓW.

Dwa zupełnie różne światy spotykają się na poziomie regulacji tej samej komórki.

I właśnie dlatego biologii człowieka nie da się sprowadzić do:

👉jednej substancji,

👉jednego receptora,

👉jednego genu.

To ogromna sieć wzajemnych zależności.

🧠 CO WARTO ZAPAMIĘTAĆ?

Epigenetyka nie zmienia sekwencji DNA.

Reguluje natomiast to, jak komórka wykorzystuje zapisane w nim informacje.

Lit może wpływać na ekspresję genów poprzez GSK-3β, CREB, mikroRNA i inne szlaki regulacyjne.

Istnieją również dane dotyczące zmian metylacji DNA oraz modyfikacji histonów podczas farmakologicznego stosowania litu.

Nie oznacza to jednak, że lit:

„włącza dobre geny”,

„wyłącza złe geny”,

„przeprogramowuje mózg”

czy „odmładza epigenom”.

Najciekawsze pytanie brzmi znacznie subtelniej:

🤔 czy fizjologiczna dostępność litu może być jednym z wielu niewielkich sygnałów środowiskowych, które pomagają komórkom odpowiednio dostosowywać ekspresję genów do zmieniających się warunków?

Na to pytanie nauka nadal nie zna pełnej odpowiedzi.

Ale właśnie dlatego warto obserwować kolejne badania.

Bo być może przyszłość badań nad litem nie będzie dotyczyć tylko tego, na jaki jeden enzym działa.

Być może będzie dotyczyć tego, jak mały pierwiastek wpisuje się w ogromną sieć regulującą funkcjonowanie całej komórki. 🧬🧠

💁‍♂️ Jeżeli śledzicie naszą serię o licie, napiszcie w komentarzu:

✍️ czy spodziewaliście się, że badania nad litem sięgają również epigenetyki?

💞 Jeśli uważacie, że warto mówić o nowych mechanizmach bez sensacyjnych obietnic, ale również bez ich ignorowania — udostępnijcie ten post dalej.

🍂 𝙋𝙍𝙕𝙔𝙂𝙊𝙏𝙐𝙅 𝙎𝙄𝙀̨ 𝙉𝘼 𝙅𝙀𝙎𝙄𝙀𝙉́ 𝙕 𝙃𝙀𝙍𝘽𝘼𝙉𝙊𝙑𝙐𝙈𝘿𝙯𝙞𝙚𝙣́ 𝟮𝟵/𝟯𝟬𝘾𝙤 𝙯𝙖𝙗𝙞𝙚𝙧𝙖𝙢𝙮 𝙯𝙚 𝙨𝙤𝙗𝙖̨ 𝙬 𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣́? 𝙉𝙞𝙚 𝙩𝙮𝙡𝙠𝙤 𝙨𝙪𝙥𝙡𝙚𝙢𝙚𝙣𝙩𝙮. 🍁To już przed...
07/09/2026

🍂 𝙋𝙍𝙕𝙔𝙂𝙊𝙏𝙐𝙅 𝙎𝙄𝙀̨ 𝙉𝘼 𝙅𝙀𝙎𝙄𝙀𝙉́ 𝙕 𝙃𝙀𝙍𝘽𝘼𝙉𝙊𝙑𝙐𝙈

𝘿𝙯𝙞𝙚𝙣́ 𝟮𝟵/𝟯𝟬

𝘾𝙤 𝙯𝙖𝙗𝙞𝙚𝙧𝙖𝙢𝙮 𝙯𝙚 𝙨𝙤𝙗𝙖̨ 𝙬 𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣́? 𝙉𝙞𝙚 𝙩𝙮𝙡𝙠𝙤 𝙨𝙪𝙥𝙡𝙚𝙢𝙚𝙣𝙩𝙮. 🍁

To już przedostatni dzień naszej 30-dniowej serii.

Przez ostatnie tygodnie przewinęło się tutaj naprawdę dużo tematów — odporność, energia, antyoksydacja, skóra, włosy, tkanka łączna, wieczorne wyciszenie i sen.

Były też konkretne produkty HerbaNovum.

Ale gdybym miała zebrać cały ten miesiąc w jednym zdaniu, powiedziałabym:

𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣𝙞𝙖̨ 𝙣𝙞𝙚 𝙘𝙝𝙤𝙙𝙯𝙞 𝙤 𝙩𝙤, 𝙯̇𝙚𝙗𝙮 𝙗𝙧𝙖𝙘́ 𝙬𝙨𝙯𝙮𝙨𝙩𝙠𝙤. 𝘾𝙝𝙤𝙙𝙯𝙞 𝙤 𝙩𝙤, 𝙯̇𝙚𝙗𝙮 𝙬𝙞𝙚𝙙𝙯𝙞𝙚𝙘́, 𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤 𝙣𝙖𝙥𝙧𝙖𝙬𝙙𝙚̨ 𝙥𝙤𝙩𝙧𝙯𝙚𝙗𝙪𝙟𝙚𝙢𝙮. 🤎

Bo dobra suplementacja nie zaczyna się od pełnego koszyka.

Zaczyna się od przyjrzenia się sobie.

Jak śpię?
Jak się odżywiam?
Czy mam energię?
Jak wygląda mój dzień?
Czy jestem ciągle w biegu?
Czy moja dieta rzeczywiście dostarcza tego, czego potrzebuję?

I dopiero później pojawia się pytanie:

𝙘𝙯𝙮 𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤𝙨́ 𝙬𝙖𝙧𝙩𝙤 𝙙𝙤ł𝙤𝙯̇𝙮𝙘́?

⸻

🌿 𝟭. 𝙊𝙙𝙥𝙤𝙧𝙣𝙤𝙨́𝙘́ 𝙯𝙖𝙘𝙯𝙮𝙣𝙖 𝙨𝙞𝙚̨ 𝙬𝙘𝙯𝙚𝙨́𝙣𝙞𝙚𝙟 𝙣𝙞𝙯̇ 𝙥𝙞𝙚𝙧𝙬𝙨𝙯𝙮 𝙠𝙖𝙩𝙖𝙧

Jesienią wiele osób przypomina sobie o odporności dopiero wtedy, kiedy sezon infekcyjny już się rozpędza.

A przecież organizm nie działa sezonowo z dnia na dzień.

Sen, dieta, aktywność, odpowiednia podaż składników odżywczych i regularność mają znaczenie przez cały rok.

Dlatego w naszej serii pojawiały się produkty takie jak m.in.:

🌿 𝘼𝙣𝙙𝙧𝙤𝙜𝙧𝙖𝙥𝙝𝙞𝙨
🤍 𝘽𝙚𝙩𝙖-𝙜𝙡𝙪𝙠𝙖𝙣
☀️ 𝙒𝙞𝙩𝙖𝙢𝙞𝙣𝙖 𝘿𝟯 + 𝙆𝟮

Nie jako „magiczna tarcza”, ale jako element szerszego podejścia do jesiennej rutyny.

⸻

🍊 𝟮. 𝘼𝙣𝙩𝙮𝙤𝙠𝙨𝙮𝙙𝙖𝙘𝙟𝙖 𝙩𝙤 𝙣𝙞𝙚 𝙟𝙚𝙙𝙚𝙣 𝙥𝙧𝙤𝙙𝙪𝙠𝙩

W drugim tygodniu dużo rozmawialiśmy o ochronie komórek i metabolizmie.

Pojawiły się:

🍊 𝙒𝙞𝙩𝙖𝙢𝙞𝙣𝙖 𝘾
🌿 𝙉𝘼𝘾
⚡ 𝙆𝙤𝙚𝙣𝙯𝙮𝙢 𝙌𝟭𝟬

Każdy z tych składników działa inaczej.

Witamina C jest antyoksydantem i bierze udział w wielu procesach enzymatycznych.

NAC dostarcza cysteiny, która jest potrzebna m.in. do syntezy glutationu.

Koenzym Q10 jest natomiast związany z funkcjonowaniem mitochondriów i produkcją energii komórkowej.

Czy trzeba stosować wszystkie trzy?

Nie.

Ale warto wiedzieć, dlaczego każdy z nich pojawia się tak często w rozmowach o metabolizmie i ochronie komórkowej.

⸻

🌸 𝟯. 𝙎𝙠𝙤́𝙧𝙖, 𝙬ł𝙤𝙨𝙮 𝙞 𝙥𝙖𝙯𝙣𝙤𝙠𝙘𝙞𝙚 𝙩𝙚𝙯̇ 𝙯𝙖𝙘𝙯𝙮𝙣𝙖𝙟𝙖̨ 𝙨𝙞𝙚̨ „𝙤𝙙 𝙨́𝙧𝙤𝙙𝙠𝙖”

Trzeci tydzień był zdecydowanie bardziej beauty. 🤎

Rozmawialiśmy o:

💧 𝙠𝙬𝙖𝙨𝙞𝙚 𝙝𝙞𝙖𝙡𝙪𝙧𝙤𝙣𝙤𝙬𝙮𝙢
🌿 𝙠𝙧𝙯𝙚𝙢𝙞𝙚
💇‍♀️ 𝙗𝙞𝙤𝙩𝙮𝙣𝙞𝙚

I tutaj pojawiła się jedna ważna lekcja.

Jeżeli wypadają włosy, skóra jest przesuszona albo paznokcie robią się kruche, nie zawsze oznacza to, że trzeba po prostu dołożyć kolejny suplement.

Czasem warto sprawdzić:

żelazo i ferrytynę,
tarczycę,
dietę,
białko,
hormony,
stres.

Suplement może być elementem układanki.

Ale najpierw dobrze wiedzieć, 𝙙𝙡𝙖𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤 𝙘𝙯𝙚𝙜𝙤𝙨́ 𝙨𝙯𝙪𝙠𝙖𝙢𝙮.

⸻

🌙 𝟰. 𝘼 𝙬𝙞𝙚𝙘𝙯𝙤𝙧𝙚𝙢… 𝙤𝙧𝙜𝙖𝙣𝙞𝙯𝙢 𝙩𝙚𝙯̇ 𝙥𝙤𝙩𝙧𝙯𝙚𝙗𝙪𝙟𝙚 𝙧𝙮𝙩𝙢𝙪

Czwarty tydzień był najspokojniejszy.

Pojawiły się:

🧠 𝙊𝙧𝙤𝙩𝙖𝙣 𝙡𝙞𝙩𝙪 𝟱 𝙢𝙜
🌿 𝙂𝘼𝘽𝘼 𝟱𝟱𝟬 𝙢𝙜
🌙 𝙈𝙚𝙡𝙖𝙩𝙤𝙣𝙞𝙣𝙖

I chyba właśnie tutaj najmocniej wybrzmiało:

𝙩𝙧𝙯𝙮 𝙥𝙧𝙤𝙙𝙪𝙠𝙩𝙮 𝙣𝙞𝙚 𝙤𝙯𝙣𝙖𝙘𝙯𝙖𝙟𝙖̨ 𝙟𝙚𝙙𝙣𝙚𝙜𝙤 „𝙯𝙚𝙨𝙩𝙖𝙬𝙪 𝙣𝙖 𝙨𝙚𝙣”.

Lit, GABA i melatonina to trzy zupełnie różne substancje.

Inna biologia.
Inny mechanizm.
Inny poziom dowodów.

A obok suplementacji nadal zostają rzeczy najbardziej podstawowe:

💡 mniej mocnego światła wieczorem
📱 telefon trochę dalej od poduszki
☕ mniej późnej kofeiny
🛏️ regularniejsza pora snu
🌙 trochę ciszy przed nocą

Czasami właśnie od tego warto zacząć.

⸻

🍂 𝘾𝙤 𝙬𝙞𝙚̨𝙘 𝙣𝙖𝙥𝙧𝙖𝙬𝙙𝙚̨ 𝙬𝙖𝙧𝙩𝙤 𝙯𝙖𝙗𝙧𝙖𝙘́ 𝙯𝙚 𝙨𝙤𝙗𝙖̨ 𝙬 𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣́?

Nie listę 15 suplementów.

Raczej kilka prostych zasad:

🌿 𝙘𝙯𝙮𝙩𝙖𝙟 𝙨𝙠ł𝙖𝙙, 𝙣𝙞𝙚 𝙩𝙮𝙡𝙠𝙤 𝙥𝙧𝙯𝙤́𝙙 𝙤𝙥𝙖𝙠𝙤𝙬𝙖𝙣𝙞𝙖
🌿 𝙣𝙞𝙚 𝙬𝙮𝙗𝙞𝙚𝙧𝙖𝙟 𝙥𝙧𝙤𝙙𝙪𝙠𝙩𝙪 𝙬𝙮ł𝙖̨𝙘𝙯𝙣𝙞𝙚 𝙙𝙡𝙖𝙩𝙚𝙜𝙤, 𝙯̇𝙚 𝙟𝙚𝙨𝙩 𝙢𝙤𝙙𝙣𝙮
🌿 𝙬𝙞𝙚̨𝙠𝙨𝙯𝙖 𝙙𝙖𝙬𝙠𝙖 𝙣𝙞𝙚 𝙯𝙖𝙬𝙨𝙯𝙚 𝙤𝙯𝙣𝙖𝙘𝙯𝙖 𝙡𝙚𝙥𝙨𝙯𝙮 𝙚𝙛𝙚𝙠𝙩
🌿 𝙟𝙚𝙯̇𝙚𝙡𝙞 𝙥𝙧𝙤𝙗𝙡𝙚𝙢 𝙩𝙧𝙬𝙖 𝙙ł𝙪𝙜𝙤 — 𝙨𝙯𝙪𝙠𝙖𝙟 𝙥𝙧𝙯𝙮𝙘𝙯𝙮𝙣𝙮
🌿 𝙨𝙪𝙥𝙡𝙚𝙢𝙚𝙣𝙩𝙖𝙘𝙟𝙖 𝙥𝙤𝙬𝙞𝙣𝙣𝙖 𝙪𝙯𝙪𝙥𝙚ł𝙣𝙞𝙖𝙘́ 𝙨𝙩𝙮𝙡 𝙯̇𝙮𝙘𝙞𝙖, 𝙖 𝙣𝙞𝙚 𝙥𝙧𝙤́𝙗𝙤𝙬𝙖𝙘́ 𝙜𝙤 𝙯𝙖𝙨𝙩𝙖̨𝙥𝙞𝙘́

I jeszcze jedno:

𝙣𝙞𝙚 𝙩𝙧𝙯𝙚𝙗𝙖 𝙧𝙤𝙗𝙞𝙘́ 𝙬𝙨𝙯𝙮𝙨𝙩𝙠𝙞𝙚𝙜𝙤 𝙣𝙖𝙧𝙖𝙯.

Czasem najlepszy początek to wybranie jednej rzeczy, którą naprawdę chcemy zmienić.

Lepszy sen.

Więcej ruchu.

Regularniejsze jedzenie.

Mniej telefonu wieczorem.

Albo jeden dobrze dobrany produkt zamiast kilku przypadkowych. 🤎

⸻

🛒 𝙅𝙚𝙨́𝙡𝙞 𝙠𝙩𝙤́𝙧𝙮𝙨́ 𝙥𝙧𝙤𝙙𝙪𝙠𝙩 𝙯 𝙣𝙖𝙨𝙯𝙚𝙟 𝙨𝙚𝙧𝙞𝙞 𝙯𝙤𝙨𝙩𝙖ł 𝙒𝙖𝙢 𝙬 𝙜ł𝙤𝙬𝙞𝙚…

To dobry moment, żeby wrócić do niego spokojnie.

Na HerbaNovum.com możecie sprawdzić:

🤍 pełne składy
🤍 dostępne warianty
🤍 zawartość składników
🤍 wielkości opakowań
🤍 aktualną dostępność

Nie musicie kupować wszystkiego.

𝙒𝙮𝙗𝙞𝙚𝙧𝙯𝙘𝙞𝙚 𝙩𝙤, 𝙘𝙤 𝙧𝙯𝙚𝙘𝙯𝙮𝙬𝙞𝙨́𝙘𝙞𝙚 𝙥𝙖𝙨𝙪𝙟𝙚 𝙙𝙤 𝙒𝙖𝙨𝙯𝙮𝙘𝙝 𝙥𝙤𝙩𝙧𝙯𝙚𝙗.

👉 Link do produktów zostawimy w przypiętym komentarzu.

A teraz jestem ciekawa:

𝙆𝙩𝙤́𝙧𝙮 𝙩𝙮𝙙𝙯𝙞𝙚𝙣́ 𝙣𝙖𝙨𝙯𝙚𝙟 𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣𝙣𝙚𝙟 𝙨𝙚𝙧𝙞𝙞 𝙗𝙮ł 𝙙𝙡𝙖 𝙒𝙖𝙨 𝙣𝙖𝙟𝙘𝙞𝙚𝙠𝙖𝙬𝙨𝙯𝙮?

🌿 𝟭 – 𝙤𝙙𝙥𝙤𝙧𝙣𝙤𝙨́𝙘́
⚡ 𝟮 – 𝙖𝙣𝙩𝙮𝙤𝙠𝙨𝙮𝙙𝙖𝙘𝙟𝙖 𝙞 𝙚𝙣𝙚𝙧𝙜𝙞𝙖
🌸 𝟯 – 𝙨𝙠𝙤́𝙧𝙖, 𝙬ł𝙤𝙨𝙮 𝙞 𝙗𝙚𝙖𝙪𝙩𝙮 𝙤𝙙 𝙨́𝙧𝙤𝙙𝙠𝙖
🌙 𝟰 – 𝙬𝙞𝙚𝙘𝙯𝙤́𝙧, 𝙂𝘼𝘽𝘼, 𝙡𝙞𝙩 𝙞 𝙢𝙚𝙡𝙖𝙩𝙤𝙣𝙞𝙣𝙖

Napiszcie numer w komentarzu. 👇

I koniecznie dopiszcie, 𝙠𝙩𝙤́𝙧𝙮 𝙥𝙧𝙤𝙙𝙪𝙠𝙩 𝙘𝙝𝙘𝙞𝙚𝙡𝙞𝙗𝙮𝙨́𝙘𝙞𝙚 𝙯𝙤𝙗𝙖𝙘𝙯𝙮𝙘́ 𝙟𝙚𝙨𝙯𝙘𝙯𝙚 𝙠𝙞𝙚𝙙𝙮𝙨́ 𝙬 𝙤𝙨𝙤𝙗𝙣𝙮𝙢, 𝙗𝙖𝙧𝙙𝙯𝙤 𝙙𝙤𝙠ł𝙖𝙙𝙣𝙮𝙢 𝙢𝙖𝙩𝙚𝙧𝙞𝙖𝙡𝙚 𝙚𝙙𝙪𝙠𝙖𝙘𝙮𝙟𝙣𝙮𝙢.

📅 𝙅𝙪𝙩𝙧𝙤 – 𝘿𝙯𝙞𝙚𝙣́ 𝟯𝟬/𝟯𝟬

𝙁𝙞𝙣𝙖ł 𝙣𝙖𝙨𝙯𝙚𝙟 𝙨𝙚𝙧𝙞𝙞 „𝙋𝙧𝙯𝙮𝙜𝙤𝙩𝙪𝙟 𝙨𝙞𝙚̨ 𝙣𝙖 𝙟𝙚𝙨𝙞𝙚𝙣́ 𝙯 𝙃𝙚𝙧𝙗𝙖𝙉𝙤𝙫𝙪𝙢”. 🍂🤎

30 dni, dziesiątki tematów i jedno wielkie podsumowanie.

06/09/2026

🌿 Każdy z Was zna tę roślinę… ale czy wiecie, jak wiele kryje w sobie chmiel zwyczajny?

Najczęściej kojarzymy go z piwem, tymczasem żeńskie szyszki chmielu od dawna wykorzystuje się w fitoterapii. 🌱

Chmiel ceniony jest przede wszystkim za działanie:
🌿 uspokajające i wspierające zasypianie,
🌿 rozluźniające przy napięciu nerwowym,
🌿 wspomagające trawienie i pracę przewodu pokarmowego,
🌿 przeciwutleniające i przeciwzapalne,
🌿 związane z obecnością fitoestrogenów – szczególnie interesujące w kontekście okresu menopauzalnego.

Jednym z najbardziej fascynujących związków występujących w chmielu jest ksantohumol – polifenol, który jest intensywnie badany pod kątem właściwości antyoksydacyjnych, przeciwzapalnych i metabolicznych.

🍃 Następnym razem, gdy zobaczycie chmiel podczas spaceru, być może spojrzycie na niego zupełnie inaczej.

Znaliście wcześniej jego zastosowanie w fitoterapii? A może sami zbieracie szyszki chmielu? Napiszcie w komentarzu. 👇

📌 Zapiszcie tę rolkę, żeby wrócić do niej w sezonie zbiorów, i udostępnijcie komuś, kto interesuje się ziołami.

🧠🌿 LIT I OŚ JELITA–MÓZG – czy mikrobiota może wpływać na neuroplastyczność, neurozapalenie i działanie litu?💁‍♂️Jeszcze ...
06/09/2026

🧠🌿 LIT I OŚ JELITA–MÓZG – czy mikrobiota może wpływać na neuroplastyczność, neurozapalenie i działanie litu?

💁‍♂️Jeszcze kilkanaście lat temu zdanie:

„bakterie żyjące w jelitach mogą wpływać na mózg”

brzmiałoby dla wielu osób dość egzotycznie.

💁🏻Dzisiaj o osi jelita–mózg mówi się niemal wszędzie.

Czasami wręcz za dużo.

👉Mikrobiocie przypisuje się wpływ na nastrój, pamięć, odporność, apetyt, a nawet choroby neurodegeneracyjne.

Problem polega na tym, że pomiędzy:

„istnieje biologiczne połączenie”

a

„wiemy, jak wykorzystać je w leczeniu człowieka”

jest ogromna różnica.

I właśnie dlatego warto spojrzeć na ten temat trochę dokładniej.

A przy okazji zadać bardzo ciekawe pytanie:

GDZIE W TEJ HISTORII MOŻE ZNAJDOWAĆ SIĘ LIT?

🔬 JELITO I MÓZG NAPRAWDĘ ZE SOBĄ ROZMAWIAJĄ

💁‍♂️ Ta komunikacja działa w obie strony.

Mózg wpływa między innymi na:

✨motorykę jelit,
✨wydzielanie,
✨ukrwienie,
✨przepuszczalność bariery jelitowej,
✨odpowiedź immunologiczną.

Z kolei jelita mogą wpływać na organizm poprzez:

✨nerw błędny,
✨układ odpornościowy,
✨hormony,
✨metabolity bakterii,
✨przemiany składników pokarmowych.

Nie istnieje więc jedna „droga jelito–mózg”.

To cała sieć komunikacyjna.

⚡ NERW BŁĘDNY – JEDNA Z GŁÓWNYCH AUTOSTRAD

Nerw błędny łączy pień mózgu z wieloma narządami.

Co ciekawe, ogromna część jego włókien przekazuje informacje właśnie z narządów do mózgu.

Czyli jelito nie jest tylko biernym wykonawcą poleceń.

Nieustannie przekazuje informacje o swoim stanie.

Oczywiście bakterie nie „wysyłają myśli do mózgu”.

Komunikacja odbywa się za pomocą bardzo konkretnych sygnałów biologicznych.

🌿 MAŚLAN, PROPIONIAN, OCTAN

Jednymi z najciekawszych metabolitów mikrobioty są krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe – SCFA.

Należą do nich:

👉 maślan,

👉propionian,

👉octan.

Powstają między innymi podczas fermentacji błonnika przez bakterie jelitowe.

I mogą wpływać na:

✨komórki nabłonka jelita,
✨układ odpornościowy,
✨metabolizm,
✨ekspresję genów.

💁‍♂️ Szczególne zainteresowanie budzi maślan.

Jest źródłem energii dla komórek jelita grubego, ale może również wpływać na enzymy HDAC, czyli deacetylazy histonowe.

A to prowadzi nas do:

EPIGENETYKI.

Czyli regulacji aktywności genów bez zmiany samego DNA.

I tutaj jelito zaczyna naprawdę interesować neurobiologów.

🧠 A CO Z BDNF I NEUROPLASTYCZNOŚCIĄ?

W naszej serii o licie wielokrotnie pojawiał się BDNF.

To jeden z ważniejszych czynników związanych z neuroplastycznością.

Badania na zwierzętach pokazują, że zmiany mikrobioty mogą wpływać na ekspresję BDNF w niektórych obszarach mózgu.

To bardzo ciekawe.

Ale nie oznacza:

„weź probiotyk i podniesiesz BDNF”.

Takiego prostego przełożenia na człowieka nie mamy.

Pokazuje to jednak coś ważnego:

jelita i neuroplastyczność mogą być biologicznie połączone.

🔥 MIKROBIOTA I NEUROZAPALENIE

Tutaj robi się jeszcze ciekawiej.

Jelito jest jednym z największych obszarów kontaktu układu odpornościowego ze środowiskiem.

Mikrobiota wpływa na dojrzewanie i aktywność wielu komórek odpornościowych.

Jeżeli zmienia się środowisko jelita, mogą zmieniać się również:

cytokiny,

aktywność limfocytów,

metabolity immunologiczne,

sygnały docierające do innych narządów.

Także do mózgu.

🧠 MIKROGLEJ RÓWNIEŻ „SŁUCHA” JELIT

To jeden z najbardziej fascynujących elementów osi jelita–mózg.

W badaniach na zwierzętach wykazano, że mikrobiota może wpływać na dojrzewanie i funkcjonowanie mikrogleju.

U zwierząt pozbawionych mikrobioty obserwowano nieprawidłowości dotyczące tych komórek.

Część zmian można było modyfikować za pomocą metabolitów bakteryjnych, w tym SCFA.

Powstaje więc biologicznie bardzo interesujący ciąg:

JELITO
⬇️
METABOLITY I ODPORNOŚĆ
⬇️
MIKROGLEJ
⬇️
ŚRODOWISKO MÓZGU

To nie znaczy jeszcze, że „zła flora jelitowa powoduje chorobę mózgu”.

Ale pokazuje, że układ odpornościowy jelita i mikroglej nie funkcjonują w całkowitej izolacji.

🛡️ A BARIERA KREW–MÓZG?

Ona również może pozostawać pod wpływem mikrobioty i jej metabolitów.

W modelach eksperymentalnych obserwowano wpływ mikrobioty na białka tworzące połączenia ścisłe bariery krew–mózg.

I nagle zaczynamy widzieć, jak poprzednie elementy naszej serii łączą się ze sobą:

jelita
⬇️
odporność
⬇️
mikroglej
⬇️
bariera krew–mózg
⬇️
astrocyty
⬇️
neurony.

To nie są osobne światy.

🔬 I TERAZ POJAWIA SIĘ LIT

Lit przyjmowany doustnie najpierw trafia do przewodu pokarmowego.

Następnie zostaje wchłonięty i dostaje się do krążenia.

💁🏻 Teoretycznie możemy więc rozważać kilka poziomów interakcji:

lit ↔ środowisko jelita

lit ↔ mikrobiota

lit ↔ układ odpornościowy

lit ↔ mózg.

Ale słowo:

TEORETYCZNIE

jest tutaj bardzo ważne.

🤔 Czy lit zmienia mikrobiotę?

Istnieją badania eksperymentalne sugerujące, że ekspozycja na lit może wpływać na skład mikrobioty oraz część jej metabolitów.

Większość takich danych pochodzi jednak z badań na zwierzętach.

Nie możemy więc powiedzieć:

„lit naprawia mikrobiom”.

👉 Zresztą nie istnieje jeden „idealny mikrobiom” wspólny dla wszystkich ludzi.

Mikrobiota jest niezwykle indywidualna.

Wpływają na nią między innymi:

✨dieta,
✨wiek,
✨leki,
✨aktywność fizyczna,
✨infekcje,
✨antybiotyki,
✨środowisko,
✨styl życia.

💁‍♂️ Dlatego samo stwierdzenie:

„tej bakterii jest więcej, a tej mniej”

nie mówi jeszcze, czy zmiana jest dobra czy zła.

👉 Znacznie ważniejsza może być funkcja całego ekosystemu.

🧬 MIKROBIOTA MOŻE TEŻ WPŁYWAĆ NA ODPOWIEDŹ ORGANIZMU NA SUBSTANCJE

To kolejny fascynujący kierunek badań.

Mikroorganizmy jelitowe mogą wpływać na metabolizm niektórych leków i związków.

Mogą również zmieniać:

👉stan zapalny,

👉przepuszczalność jelit,

👉metabolizm gospodarza,

👉produkcję metabolitów.

Teoretycznie więc mikrobiota może wpływać również na odpowiedź organizmu na lit.

W przypadku litu jest to jednak nadal słabo poznany obszar.

⭐ A CO Z SEROTONINĄ?

💁🏻 Tutaj warto rozprawić się z jednym z najbardziej popularnych uproszczeń.

Często słyszymy:

„większość serotoniny powstaje w jelitach, więc jelita produkują serotoninę dla mózgu”.

💁‍♂️ To nie działa w ten sposób.

Serotonina powstająca w jelicie nie przechodzi po prostu przez barierę krew–mózg i nie zasila mózgu.

Znacznie ciekawszy jest:

TRYPTOPFAN.

To aminokwas będący prekursorem serotoniny.

Ale może być również metabolizowany szlakiem kynureninowym.

A na metabolizm tryptofanu wpływają między innymi:

✨mikrobiota,

✨układ odpornościowy,

✨stan zapalny.

I znów powstaje połączenie:

jelito
⬇️
odporność
⬇️
metabolizm tryptofanu
⬇️
układ nerwowy.

🔥 LIT, MIKROGLEJ I GSK-3β

W poprzednich częściach serii opisywaliśmy, że lit może wpływać na GSK-3β i szlaki związane z funkcjonowaniem mikrogleju.

Jednocześnie mikrobiota również może wpływać na mikroglej.

Mamy więc dwa różne kierunki:

MIKROBIOTA
⬇️
metabolity + układ odpornościowy
⬇️
MIKROGLEJ

➡️ oraz:

LIT
⬇️
GSK-3β i inne szlaki komórkowe
⬇️
MIKROGLEJ.

🤔 Czy te dwa mechanizmy mogą się ze sobą spotykać?

Biologicznie jest to możliwe.

Ale na obecnym etapie pozostaje przede wszystkim interesującą hipotezą badawczą.

🧠 A CHOROBA ALZHEIMERA?

U osób z chorobą Alzheimera rzeczywiście obserwuje się różnice w składzie mikrobioty.

💁🏻 Ale tutaj trzeba być bardzo ostrożnym.

Choroba sama może zmieniać:

👉sposób odżywiania,

👉sen,

👉aktywność fizyczną,

👉przyjmowane leki,

👉styl życia.

A wszystkie te czynniki zmieniają mikrobiotę.

💁‍♂️ Dlatego znalezienie różnicy pomiędzy mikrobiotą osoby zdrowej i chorej nie oznacza automatycznie, że bakterie wywołały chorobę.

✅ Nie mamy również dowodu, że konkretny probiotyk zapobiega chorobie Alzheimera.

✅ Podobnie jak nie mamy dowodu, że:
orotan litu poprzez zmianę mikrobioty chroni przed Alzheimerem.

Takie stwierdzenie byłoby zdecydowanie przedwczesne.

🔬 A BADANIE „NATURE” Z 2025 ROKU?

Badanie dotyczące homeostazy litu i patologii alzheimerowskiej pokazało niezwykle ciekawe związki z:

amyloidem,

tau,

GSK-3β,

mikroglejem,

synapsami

i mieliną.

👉 Bardzo małe dawki orotanu litu dawały interesujące efekty w modelach mysich.

Ale badanie nie wykazało, że efekty te wynikały ze zmiany mikrobioty.

To osobny kierunek badań.

🌿 I BYĆ MOŻE NAJWAŻNIEJSZA RZECZ:

jeżeli chcemy wspierać mikrobiotę, nie powinniśmy myśleć tylko o jednej kapsułce.

💁‍♂️ Mikrobiota żyje przede wszystkim tym, co regularnie dostaje.

Ogromne znaczenie mają:

👉 różnorodność diety,

👉 produkty roślinne,

👉 błonnik,

👉 aktywność fizyczna,

👉 sen,

👉 leki,

👉antybiotyki

✅ cały styl życia.

Mikrobiom jest ekosystemem.

Nie pojedynczym parametrem.

⭐ I ZNÓW WRACAMY DO HOMEOSTAZY

💁🏻 Jeżeli czytacie naszą serię od początku, to słowo pojawia się bardzo często.

Nie bez powodu.

Zdrowie mózgu prawdopodobnie nie polega na:

👉maksymalnym BDNF,

👉maksymalnej autofagii,

👉maksymalnym zahamowaniu GSK-3β,

👉maksymalnej aktywności mikrogleju

👉czy stworzeniu jednego „idealnego mikrobiomu”.

✅ Potrzebujemy przede wszystkim równowagi i zdolności organizmu do adaptacji.

💁‍♂️ A teraz spójrzmy, jak rozrosła się nasza historia:

LIT
⬇️
GSK-3β
⬇️
BDNF i neuroplastyczność
⬇️
mitochondria
⬇️
autofagia
⬇️
mikroglej
⬇️
bariera krew–mózg
⬇️
układ glimfatyczny
⬇️
OŚ JELITA–MÓZG.

Oczywiście w prawdziwej biologii nie jest to jedna prosta linia.

Wszystkie te elementy komunikują się ze sobą w wielu kierunkach.

I właśnie dlatego badania nad fizjologiczną rolą litu stają się tak interesujące.

💁‍♂️ Być może najważniejsze pytanie nie brzmi już:

„co lit robi z jednym konkretnym szlakiem?”

Ale:

czy śladowe ilości naturalnie występującego litu są jednym z elementów środowiska, które pomaga komórkom utrzymywać prawidłową homeostazę?

Na to pytanie nauka nadal nie zna pełnej odpowiedzi.

Ale właśnie dlatego warto śledzić kolejne badania.

Bo być może przyszłość neurobiologii nie będzie polegała na znalezieniu jednej cudownej cząsteczki.

Być może będzie polegała na zrozumieniu całej sieci:

MÓZG ↔ ODPORNOŚĆ ↔ METABOLIZM ↔ JELITA.

A lit może okazać się jednym z małych elementów tej ogromnej układanki. 🧠🌿

📚 Post ma charakter edukacyjny.
Dane dotyczące wpływu litu na mikrobiotę oraz osi jelita–mózg pochodzą w dużej części z badań eksperymentalnych.
Nie wykazano, że suplementacja orotanem litu poprzez mikrobiotę poprawia neuroplastyczność, zmniejsza neurozapalenie lub zapobiega chorobom neurodegeneracyjnym u ludzi.

Jeśli ten temat był dla Ciebie ciekawy, zostaw reakcję — dzięki temu wiem, że warto dalej rozwijać tę serię. 🧠🌿

💞 A jeśli znasz kogoś, kogo interesuje mikrobiota, mózg, neuroplastyczność albo badania nad litem, 👉udostępnij mu ten post. Być może właśnie ten materiał pomoże komuś spojrzeć na oś jelita–mózg trochę szerzej i bardziej krytycznie.

✍️ Napisz też w komentarzu: który z opisanych mechanizmów najbardziej Cię zaskoczył — nerw błędny, mikroglej, BDNF, SCFA, a może możliwy związek z Litem

Adres

Wroclaw
Wroclaw

Telefon

+48695047075

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Naturalnie dbam o zdrowie umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij

Kategoria