07/09/2026
ตระกูล -ซีแปม พบเยอะเลยครับ 🤔
ทำไมคนไข้ชาวต่างชาติ
ชอบมาขอซื้อยานอนหลับในร้านยา
เภสัชกรร้บมืออย่างไร?
ปรากฏการณ์ที่ต่างชาติ โดยเฉพาะชาวตะวันตก/ฝรั่ง เดินเข้ามาถามซื้อ "ยานอนหลับ" หรือ "Sleeping Pills" บางรายก้อระบุชื่อการค้าหรือชื่อยาในกลุ่ม ยาในกลุ่ม Benzodiazepine และกลุ่ม Zolpidem & Zopiclone (Z-drugs) เป็นยากล่อมประสาทและยานอนหลับที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง ในร้านยาบ้านเรา เป็นเรื่องที่เภสัชกรกรุงเทพฯ และเมืองท่องเที่ยวเจอกันเป็นประจำครับ
ประเทศไทยเปรียบเสมือนสวรรค์แห่งการช้อปปิ้งสินค้าดูแลสุขภาพ นักท่องเที่ยวต่างชาติเดินทางมาเยือนเฉลี่ยปีละหลายสิบล้านคน จริงๆเลยนะ นักท่องเที่ยวต่างชาติดีๆ นิยมซื้อสินค้าเพื่อสุขภาพและยาสมุนไพรไทยจากร้านขายยาเป็นอย่างมาก เนื่องจากสินค้าไทยมีชื่อเสียงในเรื่องของประสิทธิภาพ ราคาเข้าถึงง่าย และมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว จนกลายเป็นของฝากยอดฮิตที่ต้อง "หิ้ว" กลับประเทศ
แต่ก้อมีนักท่องเที่ยวบางสัญชาติ บางประเทศ ชอบมาขอซื้อยากลุ่มดังกล่าว สาเหตุหลักๆ เกิดจากความต่างของกฎหมาย ยาที่มีในตลาดต่างประเทศ และพฤติกรรมเฉพาะตัวของนักท่องเที่ยวคนนั้น ไม่ใช่ทุกเชื้อชาตินะครับ ดีๆก้อมีเย๊อะ
เภสัชกรร้านยาเช่นเราที่เจอลูกค้าแบบนี้ ทุกวั้น ทุกวัน ขอมาเล่าให้ฟังว่าเค้าซื้อไปทำไม? เราควรรับมืออย่างไร?
1. #ทำไมร้านยาไม่มียานอนหลับขาย?
ยานอนหลับ, ยากล่อมประสาท หรือยาคลายเครียดในภาษาชาวบ้านนั้นๆ ทางการแพทย์จัดว่าอยู่ในกลุ่ม Benzodiazepines ( เช่น ไดอะซีแพม Diazepam, อัลพราโซแลม Alprazolam, ลอราซีแพม Lorazepam, ฟลูราซีแพม Flurazepam) และ Z-drugs ( เช่น โซลพิเดม Zolpidem, โซพิโคลน Zopiclone) คือกลุ่มยาระงับประสาทและยานอนหลับที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง ออกฤทธิ์เพิ่มการทำงานของสารสื่อประสาท GABA (Gamma-aminobutyric acid) ในสมองเหมือนกัน แต่มีความจำเพาะเจาะจงกับตัวรับที่ต่างกัน
Benzodiazepines จับกับตัวรับ GABA-A: ยาจะไปจับกับหน่วยย่อย (subunit) ของตัวรับ GABA-A ในระบบประสาทส่วนกลางอย่างไม่จำเพาะเจาะจง กดการทำงานของสมอง ทำให้เซลล์ประสาทเกิดภาวะ Hyperpolarization (ประจุลบในเซลล์เพิ่มขึ้น) เซลล์จึงถูกกระตุ้นได้ยากขึ้น ส่งผลให้เกิดฤทธิ์ คลายความวิตกกังวล, ระงับประสาท, นอนหลับ, คลายกล้ามเนื้อ และกันชัก
ส่วน Z-drugs บางทีก้อเรียกว่า Non-benzodiazepines) จับแบบจำเพาะเจาะจงกว่า ต่อ Alpha-1 subunit (BZ₁ receptor) ซึ่งเป็นจุดที่ควบคุมการนอนหลับโดยตรง โดยเพิ่มการทำงานของสารสื่อประสาท GABA เพื่อทำให้สมองสงบลง เน้นฤทธิ์ยานอนหลับ
ควรทราบก่อนเลยนะครับว่า ตามกฏหมาย ยานอนหลับและยากล่อมประสาทหลายชนิดจัดเป็นวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาทประเภท 2, 3 หรือ 4 ตามพระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท => #ร้านขายยาไม่สามารถขายยานอนหลับได้ตามกฎหมาย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กฎหมายจึงกำหนดให้แพทย์ในสถานพยาบาลหรือโรงพยาบาลที่ได้รับอนุญาตเท่านั้นเป็นผู้สั่งจ่ายยา ร้านขายยาแผนปัจจุบันไม่สามารถซื้อมาจำหน่ายได้
2. #ทำไมคนไข้ต่างชาติถึงชอบมาขอซื้อยานอนหลับ?
ชาวต่างชาติหลายคนนิยมมาหาซื้อยานอนหลับหรือยาคลายเครียดตามร้านยาในประเทศไทย เนื่องจากในประเทศบ้านเกิดของพวกเขา เช่น ประเทศในแถบตะวันตก ญี่ปุ่น หรือยุโรป มีกฎหมายควบคุมและขั้นตอนการจ่ายยาที่เข้มงวดมาก ทำให้ไม่สามารถหาซื้อยาเหล่านี้ได้ง่ายตามอำเภอใจ เรามาฟังดูซิว่า ทำไมน้า? เค้าถึงอยากได้ยากลุ่มนี้
2.1. ภาวะ จากการเดินทางข้าม Time Zone:
การเดินทางข้ามหลายทวีปทำให้วงจรการนอน (Circadian Rhythm) รวนอย่างหนัก นักท่องเที่ยวหลายคนต้องการตัวช่วยเร่งด่วนเพื่อให้ปรับเวลาได้เร็วที่สุดใน 1–2 วันแรก เลยอยากได้ตัวช่วยปรับการนอนให้หลับปุ๋ย
ในต่างประเทศ ยาที่ช่วยให้นอนหลับมีทั้งกลุ่ม OTC Sleeping Aids (เช่น Diphenhydramine, Doxylamine หรือ Melatonin) ซึ่งวางขายใน Supermarket/Pharmacy ได้โดยไม่ต้องมีใบสั่งแพทย์ ต่างชาติหลายคนจึงหมายถึงยาช่วยนอนหลับกลุ่มนี้ ไม่ได้หมายถึงยากลุ่มจิตเวชหรือวัตถุออกฤทธิ์ฯ เสมอไป
2.2. #เข้าใจผิดเกี่ยวกับกฎหมายยาในประเทศไทย:
ในประเทศแถบตะวันตกหรือประเทศพัฒนาแล้ว ยานอนหลับกลุ่มเบนโซไดอาซีปีน (Benzodiazepine) หรือยาจิตประสาท จะต้องได้รับการวินิจฉัยและสั่งจ่ายโดยแพทย์เฉพาะทางเท่านั้น การพบแพทย์มีค่าใช้จ่ายแพงและใช้เวลารอนาน
ต่างชาติจำนวนมากติดภาพจำว่า ประเทศไทยขายยาได้คล้าย OTC (Over-The-Counter) หรือ "ซื้ออะไรก้อได้แค่เดินเข้าร้านยา" โดยไม่ต้องมีใบสั่งแพทย์ มาถึงบ้านเราแล้วก้อเลยตุนยาที่อยากได้
หรือบางรายเมื่อเดินทางมาต่างประเทศแล้วยาหมด จึงลองเดินมาถามหา Re-fill ที่ร้านยา โดยไม่รู้ว่าบ้านเรากฏหมายเข้มงวดเรื่องนี้ (แต่ที กัญชา หาซื้อง้าย ง่าย...555 ทุกทำเลท่องเที่ยว ร้านกัญชาทางการแพทย์ มีให้ซื้อไป ปุ่นปู้น กันง่ายกว่าร้านสดวกซื้อเสียอีก)
2.3. #อยากได้ยาไปเสพตามความต้องการส่วนตัว:
มองโลกในความเป็นจริง เมืองไทยเป็นสวรรค์แห่งการปลดปล่อย
นักท่องเที่ยวบางตัว คิดว่ากูมีสตางค์ + Free Visa
=> อยากเที่ยวแบบไหนที่บ้านเค้าไม่มี,
=> อยากกินอะไร ร้านเปิด + Delivery 24 ชั่วโมง,
=> อยากเสพอะไร? ให้ไปยังข้อ 3.2
ถ้าบอกชื่อยา เช่น alprazolam, diazepam, clonazepam, zolpidem => ให้ไปยังข้อ 3.3
3.2 . เสนอทางเลือกกลุ่ม OTC Sleeping Aids ที่ถูกต้องตามกฎหมาย:
หากเป็นเพียง Jet Lag หรือต้องการตัวช่วยนอนหลับชั่วคราว สามารถจ่ายยาตามสิทธิของร้านยาได้:
- รุ่นที่ 1 (First-generation H1 Antagonists):
ตัวอย่างยา
- Diphenhydramine (25–50 mg) หรือ
- Hydroxyzine (10–25 mg)
อธิบายให้เข้าใจว่าเป็นยาลดภูมิแพ้ที่มีผลข้างเคียงทำให้ง่วง "This is a sedating antihistamine commonly used short-term as a sleep aid."
- หากในร้านมีจำหน่ายในรูปแบบยา ช่วยเรื่องการปรับจังหวะ Circadian Rhythm สำหรับ Jet Lag โดยตรง
- /Herbal options เช่น Magnesium, L-Theanine, Chamomile หรือ Valerian Root สำหรับผู้ที่ไม่ต้องการใช้ยาเคมี
Key Phrase: "However, for short-term relief or Jet Lag, I can offer an over-the-counter option like Diphenhydramine, which helps you relax and sleep."
3.3 #ชี้แจงข้อกฎหมายอย่างตรงไปตรงมา (Direct & Polite Explanation) ด้วยความสุภาพ อย่าปะทะ แต่ “เปลี่ยนจากการปฏิเสธเป็นการเสนอทางเลือก”
ทำหน้าที่เภสัชกร เราสามารถปฏิเสธการจ่ายวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท (กลุ่ม Benzodiazepines / Z-drugs) ทันที โดยอธิบายเหตุผลทางกฎหมาย:
Key Phrase: "In Thailand, prescription sleeping pills (like Zolpidem, Xanax, Va**um) are strictly controlled by law, they can only be prescribed and dispensed at a hospital by a physician."
I'm sorry, but prescription sleeping pills are strictly regulated by Thai law and can only be dispensed in hospitals with a doctor's prescription."
แทนที่จะพูดว่า ❌ “No sleeping pills.”
ลองพูดว่า
“I understand you need something to help you sleep. Some sleeping medicines require medical assessment, so I can't simply sell them over the counter. Let me ask a few questions and see what would be safe for you.”
3.4 #ส่งต่อโรงพยาบาลกรณีที่จำเป็น (Hospital Referral):
หากคนไข้มีอาการ withdrawal, ติดยาเรื้อรัง และยืนยันว่าต้องใช้ยาควบคุมกลุ่มเดิมเท่านั้น ให้แนะนำ Hospital / International Clinic ในพื้นที่ใกล้ร้านยาเรา
Key Phrase: "If you require your regular prescription medication, I can direct you to the nearest hospital/clinic where a doctor can evaluate you and issue a prescription."
#สรุปสุดท้าย อย่าไปเสียเวลาหรือเปลืองอารณ์กับคนไข้ที่ไม่พยายามทำความเข้าใจกับเราเลย
เอาเวลามาฝึกวิธีการสื่อสารในรูปแบบเภสัชกรร้านยามืออาชีพ ดีกว่านะครับ 😇
#เภสัชกรอุทัย
