25/07/2026
ภาวะกระเพาะปัสสาวะบีบตัวไวเกิน คืออะไร
ภาวะกระเพาะปัสสาวะบีบตัวไวเกิน (overactive bladder, OAB) เป็นชื่อของ กลุ่มอาการของระบบทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง ซึ่งประกอบด้วย 4 อาการ ดังนี้
• ปวดปัสสาวะรีบเร่ง (urgency) หมายถึง อาการรู้สึกอยากถ่ายปัสสาวะซึ่งเกิดขึ้นฉับพลันและรุนแรงจนไม่สามารถรอได้ (โดยปกติคนเราจะสามารถกลั้นปัสสาวะและ ชะลอการถ่ายปัสสาวะได้
• ปัสสาวะบ่อย (frequency) หมายถึง มีการถ่ายปัสสาวะที่บ่อยกว่าปกติ คือ มากกว่า 8 ครั้งต่อวัน (24 ชั่วโมง) (จำนวนครั้งที่แต่ละบุคคลถ่ายปัสสาวะในระหว่างวัน อาจแตกต่างกันแต่ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่มีความเห็นว่าการปัสสาวะมากกว่า 8 ครั้ง ในหนึ่งวัน เข้าข่ายว่า “ปัสสาวะบ่อยกว่าปกติ”)
• กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ หรือปัสสาวะเล็ดราด (urge incontinence) หมายถึง การเล็ดราดของปัสสาวะที่ไม่สามารถควบคุมได้เนื่องจากความรู้สึกปวดปัสสาวะอย่างฉับพลัน (แม้อาการเล็ดราดของปัสสาวะอาจเป็นอาการอย่างหนึ่งของภาวะ OAB แต่ไม่ใช่ทุกคน ที่จะต้องมีอาการนี้ร่วมด้วย)
• ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน (nocturia) หมายถึง ตื่นขึ้นมาเพื่อปัสสาวะตั้งแต่ 1 ครั้งขึ้นไปหลังจากเข้านอนแล้ว (คนส่วนใหญ่สามารถนอนหลับได้ 6-8 ชั่วโมงโดยไม่ต้อง ปัสสาวะ ดังนั้นการตื่นขึ้นมาเพื่อปัสสาวะตั้งแต่ 1 ครั้งขึ้นไป จึงเข้าเกณฑ์พิจารณา)
ปัจจุบันให้ความสำคัญของอาการปัสสาวะเร่งรีบ (urgency) เป็นอาการสำคัญ โดยอาจมีปัสสาวะเล็ดราดตามหลังอาการปัสสาวะเร่งรีบ (urge incontinence) ร่วมด้วยหรือไม่มีก็ได้ และพบว่าผู้ป่วยมักจะมีอาการปัสสาวะบ่อย (frequency) ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน (nocturia) ร่วมอยู่ด้วย
บทความจาก หนังสือคําแนะนําสําหรับแพทย์ในการดูแลรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะกระเพสะปัสสาวะ บีบตัวไวเกิน ในประเทศไทย โดย ชมรมควบคุมระบบขับถ่ายปัสสาวะแห่งประเทศไทย
