26/06/2026
ВАҲДАТИ МИЛЛӢ ЗАМИНАИ РУШДИ ТИББИ МУОСИР ВА СОЛИМИИ ҶОМЕА
Ҳар як давлат дар роҳи рушду пешрафти худ ба арзишҳое такя мекунад, ки суботи ҷомеа ва рушди устуворро таъмин менамоянд. Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон чунин арзиши муқаддас ва сарнавиштсоз Ваҳдати миллӣ мебошад. Маҳз Ваҳдати миллӣ ҳамчун дастоварди бузурги сиёсӣ барои эҳёи иқтисод, рушди иҷтимоӣ, таҳкими давлатдорӣ ва пешрафти тамоми соҳаҳо, аз ҷумла тандурустӣ ва илми тиб, заминаи устувор фароҳам овард.
Дар даврони соҳибистиқлолӣ, бахусус пас аз барқарор гардидани сулҳу суботи комил, бо сиёсати дурбинона ва созандаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соҳаи тандурустӣ ба яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати иҷтимоии давлат табдил ёфт. Дар натиҷа, давоми солҳои охир низоми тандурустии кишвар аз ҷиҳати инфрасохтор, таъминоти техникӣ, омодасозии кадрҳо ва ворид намудани технологияҳои муосир тағйироти куллӣ ба худ гирифт.
Имрӯз рушди тибби муосирро бидуни фазои орому осуда ва ваҳдати миллӣ тасаввур кардан ғайриимкон аст. Маҳз суботи сиёсӣ имконият фароҳам овард, ки муассисаҳои нави тиббӣ бунёд гардида, марказҳои ташхисию табобатӣ бо таҷҳизоти замонавӣ таъмин карда шаванд. Дар тамоми минтақаҳои ҷумҳурӣ беморхонаҳо, марказҳои саломатӣ, муассисаҳои кӯмаки аввалияи тиббию санитарӣ ва лабораторияҳои муосир таъсис ёфта, сатҳу сифати хизматрасонии тиббӣ ба таври назаррас беҳтар гардид.
Яке аз самтҳои муҳимтарини рушди соҳа ташаккули заминаи муосири ташхиси озмоишгоҳӣ мебошад. Имрӯз дар озмоишгоҳҳои кишвар технологияҳои пешрафтаи ташхисӣ, аз ҷумла усулҳои молекулавию генетикӣ ва иммунохимиявӣ ҷорӣ гардидаанд, ки имконият медиҳанд бемориҳои сироятӣ ва ғайрисироятӣ дар марҳилаҳои аввал муайян карда шаванд. Ин дастовардҳо барои баланд бардоштани сифати ташхис, интихоби табобати самаранок ва пешгирии авҷи бемориҳо аҳамияти калон доранд.
Ҳамзамон, дар шароити таҳдидҳои нави глобалӣ масъалаи амнияти биологӣ ба яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатии соҳаи тандурустӣ табдил ёфтааст. Таҷрибаи пандемияи COVID-19 собит намуд, ки танҳо давлатҳое метавонанд амнияти саломатии аҳолии худро таъмин намоянд, ки дорои низоми муосири мониторинг, шабакаи пуриқтидори озмоишгоҳӣ ва кадрҳои баландихтисос бошанд. Тоҷикистон низ дар ин самт қадамҳои устувор гузошта, имкониятҳои ташхиси озмоишгоҳӣ, мониторинги эпидемиологӣ ва назорати санитариро ба таври назаррас тақвият бахшид.
Дар баробари рушди инфрасохтор, таваҷҷуҳи махсус ба рушди илмҳои тиббӣ низ равона гардид. Имрӯз муҳаққиқони тоҷик дар самтҳои эпидемиология, микробиология, вирусология, иммунология, генетика, фармакология ва тибби профилактикӣ таҳқиқоти илмиро анҷом дода, натиҷаҳои онҳо дар амалияи тандурустӣ татбиқ мегарданд. Ин раванд ба баланд гардидани иқтидори илмии мамлакат ва омода намудани насли нави олимону табибони соҳибтахассус мусоидат менамояд.
Аз ҷумла, барои муассисаҳои илмии соҳа шароити мусоид фароҳам оварда шудааст, то таҳқиқоти илмӣ дар самти пешгирии бемориҳои сироятӣ ва ғайрисироятӣ, омӯзиши омилҳои хавфи саломатӣ, муқовимати зиддимикробӣ, амнияти озуқаворӣ ва амнияти биологӣ густариш ёбанд. Дар чунин шароит фаъолияти муассисаҳои илмӣ ба ҳаллу фасли масъалаҳои воқеии тандурустии мамлакат равона гардидааст.
Самти дигари муҳими рушди тандурустӣ омодасозии кадрҳои баландихтисос мебошад. Дар солҳои охир барномаҳои таълимии муассисаҳои таҳсилоти олии тиббӣ мутобиқ ба талаботи стандартҳои байналмилалӣ такмил ёфта, садҳо нафар мутахассисон дар марказҳои пешрафтаи илмии хориҷи кишвар такмили ихтисос намудаанд. Ин имконият фароҳам овард, ки сатҳи дониш ва малакаи касбии кормандони соҳаи тиб ба талаботи замони муосир ҷавобгӯ бошад.
Ваҳдати миллӣ инчунин барои густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ шароити мусоид муҳайё намуд. Имрӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон бо созмонҳои байналмилалӣ ва марказҳои илмии пешрафтаи ҷаҳон дар самти мубориза бар зидди бемориҳои сироятӣ, таҳкими низоми амнияти санитариву эпидемиологӣ, рушди хизматрасонии аввалияи тиббӣ ва татбиқи технологияҳои нав ҳамкории судмандро ба роҳ мондааст.
Дар баробари ин, яке аз дастовардҳои муҳими сиёсати иҷтимоии давлат рушди тибби профилактикӣ мебошад. Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки ояндаи тандурустӣ пеш аз ҳама ба пешгирии бемориҳо вобаста аст. Аз ин рӯ, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон татбиқи барномаҳои миллӣ оид ба ташаккули тарзи ҳаёти солим, пешгирии бемориҳои ғайрисироятӣ, беҳтар намудани ғизои аҳолӣ, баланд бардоштани фаъолияти ҷисмонӣ ва маърифати тиббии шаҳрвандон яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ ба ҳисоб меравад.
Бо итминон метавон гуфт, ки имрӯз рушди илми тиб ва тандурустии Тоҷикистон самараи мустақими фазои сулҳу субот ва сиёсати созандаи давлат мебошад. Ваҳдати миллӣ барои рушди муассисаҳои илмӣ, ворид намудани технологияҳои нав, омодасозии кадрҳои соҳибтахассус ва таҳкими амнияти биологии кишвар заминаи устувор фароҳам овардааст.
Мо – олимон, муҳаққиқон ва кормандони соҳаи тандурустӣ – вазифадорем, ки ин фазои сулҳу оромиро бо меҳнати содиқона, таҳқиқоти илмии босифат ва рушди тибби профилактикӣ таҳким бахшем. Зеро саломатии миллат на танҳо нишондиҳандаи рушди иҷтимоӣ, балки яке аз муҳимтарин омилҳои амнияти миллӣ ва рушди устувори давлат мебошад.
Дар замони ҷаҳонишавӣ ва таҳдидҳои нави биологӣ Тоҷикистон бо такя ба Ваҳдати миллӣ, сиёсати хирадмандонаи роҳбарияти давлат ва иқтидори илмии худ метавонад низоми тандурустиро боз ҳам мустаҳкам намуда, саломатии аҳолиро ҳамчун сарвати бебаҳои миллӣ ҳифз намояд.
Рӯзизода М.М. доктори илмҳои тиб, директори Муассисаи давлатии «Пажӯҳишгоҳи тибби профилактикии Тоҷикистон»
