The Body Knows

10/20/2026

10/20/2026

Terapia optogenetyczna przywróciła część widzenia osobom z zaawansowanym zwyrodnieniem barwnikowym siatkówki. W rozszerzonym badaniu PIONEER dziesięciu pacjentów otrzymało do oka terapię genową ChrimsonR i nosiło okulary stymulujące światłem. Siedem osób stało się wrażliwszych na światło, a sześć osiągnęło klinicznie istotną poprawę: potrafiły dostrzegać, lokalizować i sięgać po przedmioty. Jedno ciężkie zdarzenie niepożądane ustąpiło w ciągu kilku minut. Poprawa jest częściowa: nikt nie odzyskał normalnego wzroku, nikt nie potrafi czytać ani rozpoznawać twarzy. To wciąż wczesny etap badań nad tą metodą. Metoda nie naprawia siatkówki, lecz dzięki białku wrażliwemu na światło i specjalnym okularom pozwala jej komórkom na nowo reagować na światło. Czy taka częściowa poprawa widzenia zmieniłaby życie osoby niewidomej?

Source / Credit: New England Journal of Medicine 2026; GenSight Biologics, badanie PIONEER

10/20/2026

Ekstrakt z kadzidłowca zmniejszał zmiany endometriozy w badaniach laboratoryjnych. Zespół z Korei Południowej testował ekstrakt z Boswellia serrata na ludzkiej linii komórek endometriozy oraz na mysim modelu choroby. Ekstrakt hamował wzrost zmian i uruchamiał śmierć nieprawidłowych komórek poprzez stres siateczki śródplazmatycznej i białko p53, a u myszy zmiany były mniejsze. Podobne wyniki dało wcześniejsze badanie na szczurach. Kluczowe ograniczenie: są to wyłącznie badania przedkliniczne, na komórkach i zwierzętach. Nie ma żadnych badań na ludziach, więc nie wiadomo, czy ekstrakt działa u kobiet i czy jest bezpieczny. Endometrioza dotyka około co dziesiątej kobiety w wieku rozrodczym, a obecne metody leczenia bywają obciążające. Czy interesują Cię takie roślinne kierunki badań?

Source / Credit: Integrative Medicine Research 2023; International Journal of Molecular Sciences 2022

10/20/2026

Zaawansowane obrazowanie stomatologiczne pozwala zobaczyć zmiany, których nie widać na zwykłym zdjęciu rentgenowskim. Tomografia CBCT pokazuje szczękę w trzech wymiarach i w badaniach porównawczych wykrywała zmiany okołowierzchołkowe u 52% pacjentów, podczas gdy klasyczne zdjęcie RTG u 31%, a różnica była istotna statystycznie. Lekarze sięgają po CBCT także przy podejrzeniu ukrytych stanów zapalnych kości szczęki, na przykład po leczeniu kanałowym. Trzeba jednak pamiętać, że badanie to wiąże się z większą dawką promieniowania niż zwykłe zdjęcie, dlatego wykonuje się je tylko wtedy, gdy są do tego wskazania, a nie jako rutynowe badanie przesiewowe. Obrazowanie 3D bywa też pomocne przy planowaniu leczenia implantologicznego oraz ocenie zębów zatrzymanych i torbieli. Czy Twój dentysta proponował Ci kiedyś tomografię 3D?

Source / Credit: Journal of Endodontics; przeglądy badań nad obrazowaniem CBCT

10/20/2026

Picie bardzo gorących napojów wiązało się z wyraźnie wyższym ryzykiem raka przełyku. W analizie Oxford Population Health połączono dane UK Biobank i Million Women Study: 977 282 osoby obserwowano przez 11–14 lat i odnotowano 2 348 przypadków raka przełyku. Osoby pijące napoje określane jako bardzo gorące miały ponad trzykrotnie wyższe ryzyko raka płaskonabłonkowego niż pijące napoje ciepłe (ryzyko względne 3,17), a przy co najmniej sześciu gorących napojach dziennie ryzyko rosło o 71%. Związku nie stwierdzono dla gruczolakoraka. Badanie jest obserwacyjne, a temperaturę napojów uczestnicy określali sami. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem od lat klasyfikuje napoje powyżej 65°C jako prawdopodobnie rakotwórcze. Zdaniem autorów kluczowe znaczenie ma nie sam napój, lecz jego temperatura w chwili picia. Czy od dziś poczekasz, aż herbata trochę przestygnie?

Source / Credit: International Journal of Cancer 2025, Oxford Population Health

10/20/2026

W zębach mlecznych dzieci autystycznych wykryto wyższe stężenia 19 substancji chemicznych. Pilotażowe badanie z UT Health San Antonio objęło 38 dzieci: 22 z autyzmem i 16 z grupy porównawczej. Zęby mleczne rosną warstwami od okresu płodowego, więc zachowują zapis wczesnych ekspozycji środowiskowych, trochę jak słoje drzewa. Naukowcy podkreślają, że to badanie pilotażowe na małej grupie. Wyższy poziom substancji w zębach pokazuje związek, ale nie dowodzi, że to one powodują autyzm, którego przyczyny są złożone i w dużej mierze genetyczne. Potrzebne są znacznie większe badania, zanim wyciągnie się wnioski. Rodzice nie powinni obwiniać się na podstawie takich doniesień. Podobne analizy zębów mlecznych stosuje się też do badania narażenia na ołów i inne metale, ponieważ zęby przechowują próbki z okresu, którego nie da się już odtworzyć z krwi. Jak reagujecie na nagłówki łączące środowisko z autyzmem?

Source / Credit: UT Health San Antonio, badanie pilotażowe

10/19/2026

Przyjmowanie 2000 mg N-acetylocysteiny dziennie przez sześć miesięcy poprawiło objawy schizofrenii w badaniu z udziałem 140 pacjentów. NAC dokładano do standardowego leczenia, a poprawa dotyczyła głównie objawów negatywnych: niskiej motywacji, spłyconej ekspresji emocji, wycofania społecznego i zaniedbywania siebie. Poprawiły się też ogólne funkcjonowanie i niektóre ruchy mimowolne. N-acetylocysteina zwiększa poziom glutationu, ważnego przeciwutleniacza, którego u chorych na schizofrenię bywa za mało. Uczciwie trzeba dodać drugą stronę: korzyści zniknęły miesiąc po zakończeniu kuracji, a późniejsze badania dawały mieszane wyniki. NAC nie zastępuje leków przeciwpsychotycznych i nie jest zatwierdzoną terapią schizofrenii. Każdą suplementację przy tej chorobie trzeba omawiać z psychiatrą. NAC jest znana medycynie od dekad jako lek na zatrucie paracetamolem i środek rozrzedzający śluz, a jej dostępność bez recepty bywa myląca, bo dawki z badań psychiatrycznych są wysokie i wymagają nadzoru. Zaskoczyła Was ta informacja?

Source / Credit: Berk i wsp., Biological Psychiatry, badanie z 2008 roku

10/19/2026

Naukowcy z Korei pokazali, że komórki raka jelita grubego można cofnąć do stanu zbliżonego do normalnego, zamiast je zabijać. Zespół z KAIST zbudował cyfrowy model sieci genów i wskazał trzy główne regulatory: MYB, HDAC2 i FOXA2. Gdy uciszono je jednocześnie, komórki nowotworowe w laboratorium odzyskiwały cechy zwykłych komórek jelita, a guzy z tak przeprogramowanych komórek były u myszy o około 70 procent mniejsze. Autorzy nazywają to terapią odwracającą raka i szukają sposobu, by przełożyć mechanizm na leki. Podkreślmy jasno etap prac: to badania przedkliniczne na komórkach i zwierzętach. Żaden pacjent nie był tak leczony i nie wiadomo, czy podejście sprawdzi się u ludzi. Podejście różni się od klasycznej chemioterapii: zamiast niszczyć guz wraz ze zdrowymi tkankami, ma przeprogramować same komórki nowotworowe tak, by przestały się dzielić i zachowywały jak prawidłowe. Czy koncepcja nawracania komórek raka zamiast ich niszczenia brzmi dla Was przekonująco?

Source / Credit: KAIST, Advanced Science

10/19/2026

Szczepionka ELI-002 wywołała silną odpowiedź odpornościową u pacjentów po leczeniu raka trzustki i jelita grubego. Preparat jest gotowy, a nie szyty na miarę: uczy limfocyty T rozpoznawać mutacje KRAS, obecne w większości raków trzustki. W badaniu fazy pierwszej AMPLIFY-201 wzięło udział 25 pacjentów po operacji, u których choroba mogła powrócić. Odpowiedź odpornościową rozwinęło 84 procent uczestników, a u osób z najsilniejszą odpowiedzią czas bez nawrotu i przeżycie były wyraźnie dłuższe niż zwykle w tej chorobie. To jednak dopiero faza pierwsza, bez grupy kontrolnej, więc wyniki trzeba potwierdzić. Trwa większe badanie fazy drugiej z nową wersją szczepionki. Szczepionka celuje w mutacje G12D i G12R białka KRAS i jest dostarczana w formie, która kieruje antygeny prosto do węzłów chłonnych, gdzie dojrzewa odpowiedź limfocytów T. Czy szczepionki przeciwnowotworowe to Waszym zdaniem przyszłość onkologii?

Source / Credit: badanie AMPLIFY-201, Nature Medicine, UCLA i MD Anderson