https://www.facebook.com/104658342457969/

BS. Ngô Đức Lộc, Can Tho (2026)

29/05/2026

Nhiều bệnh nhân tiểu đường sụt cân vì mắc lỗi này

Dạo gần đây tôi gặp rất nhiều bệnh nhân tiểu đường có chung một nỗi lo:

“Bác sĩ ơi, đường em ổn mà sao em cứ sụt cân?”
“Em ăn rất ít rồi mà đường vẫn tăng…”
“Em sợ ăn nhiều nên ngày nào cũng cố nhịn.”

Và thật ra, rất nhiều người đang hiểu sai mục tiêu điều trị.

Nhiều bệnh nhân nghĩ rằng chỉ cần đường huyết không quá cao là xem như đã điều trị tốt. Vì vậy họ bắt đầu ăn ngày càng ít hơn, cắt cơm, cắt trái cây, ăn uống dè dặt suốt ngày chỉ vì sợ đường tăng.

Ban đầu, đường huyết có thể nhìn khá ổn. Nhưng một thời gian sau thì người bắt đầu mệt, sụt cân, mất cơ, mất mỡ, thiếu sức sống. Có người đi vài bước đã mệt, làm việc không nổi, lúc nào cũng lừ đừ nhưng vẫn tự an ủi rằng “đường còn tốt là được”.

Thật ra đó không phải là “ổn” thật sự.

Khi cơ thể thiếu năng lượng kéo dài, gan sẽ giảm sản xuất đường, cơ bắp bị phân hủy để tạo năng lượng nên đường huyết đôi khi nhìn không quá cao. Nhưng cái giá phải trả là cơ thể ngày càng suy nhược.

Đặc biệt, nếu trong gia đình đã có người bị tiểu đường, ví dụ cha mẹ bị bệnh, thì bản thân mình vốn đã mang sẵn yếu tố di truyền. Điều đó có nghĩa là đường huyết của mình sẽ dễ tăng hơn người khác là chuyện gần như chắc chắn. Vì vậy điều trị đúng không phải là cố nhịn ăn cho bằng được để có một con số đẹp.

Mục tiêu đúng phải là ăn uống tương đối bình thường để cơ thể có đủ năng lượng, giữ được sức khỏe, giữ được khối cơ và đạt cân nặng hợp lý. Nếu đường huyết còn cao thì bác sĩ sẽ điều chỉnh thuốc phù hợp để kiểm soát đường, chứ không phải bắt người bệnh nhịn ăn mãi.

Tôi thường hỏi bệnh nhân một câu rất thật:
“Em muốn nhịn ăn để đường đẹp nhưng người ngày càng ốm và mệt, hay muốn ăn uống bình thường, khỏe hơn và dùng thuốc để giữ đường ổn định?”

Đa số đều im lặng vài giây sau câu hỏi đó.

Vì cuối cùng, điều người bệnh cần không phải là một con số đẹp bằng mọi giá.

Mà là một cơ thể khỏe hơn, có sức sống hơn và sống lâu dài với bệnh theo cách bình thường nhất có thể.

28/05/2026

“TRƯỜNG HỢP CỦA EM GIỐNG BÀI VIẾT CỦA ANH 80%…”

Sau bài viết về cô sinh viên được ngưng tiêm insulin sau 4 năm, tôi nhận được một tin nhắn:

“Em đọc bài viết của bác sĩ… và trường hợp của em giống khoảng 80%.”

Tin nhắn đó đến từ một cô gái 23 tuổi.

Em cao 1m63, nặng 52kg, bị đái tháo đường khoảng 1 năm.
Lúc mới phát hiện bệnh, đường huyết của em là 225mg/dL, HbA1c 10.8%.

Với độ tuổi còn trẻ và mức đường huyết khá cao, em được nghĩ nhiều đến đái tháo đường típ 1 và bắt đầu điều trị bằng phác đồ tiêm 4 mũi mỗi ngày:

* Lantus 30 đơn vị
* Apidra 10-10-10 trước 3 bữa ăn

Trong thời gian sau đó, em đi khám ở nhiều nơi khác nhau vì vẫn luôn cảm thấy có điều gì đó chưa thật sự rõ ràng.

Có nơi tiếp tục điều trị theo hướng típ 1.
Có nơi yêu cầu làm thêm xét nghiệm để phân biệt típ 1 hay típ 2.

Khi nhắn tin cho tôi, phác đồ hiện tại của em là:

* Lantus 20
* Mixtard 15-13

Nhưng HbA1c vẫn còn 8.5%.

Điều khiến em chú ý chính là bài viết tôi đăng trên Facebook vài ngày trước.
Em nói trường hợp của mình “giống khoảng 80%”, và rất mong được gặp tôi để đánh giá lại.

Thật lòng mà nói, lúc đọc tin nhắn đó tôi vừa bất ngờ, vừa thấy hơi áp lực.

Vì khi một bệnh nhân chủ động tìm đến chỉ từ một bài viết, điều họ mang theo không chỉ là bệnh, mà còn là hy vọng.

Ngày em đến khám, tôi dành khá nhiều thời gian để xem lại toàn bộ quá trình điều trị trước đây.

Em phát hiện bệnh lúc còn khá trẻ nên gần như mặc định được nghĩ đến đái tháo đường típ 1.
Nhưng khi hỏi kỹ hơn, tôi nhận ra có nhiều điểm chưa thật sự “khớp”.

Hoàn cảnh khởi phát bệnh của em không quá rầm rộ.
Không nhiễm toan ceton.
Không sụt cân nhiều.
Đường huyết rất cao, nhưng diễn tiến lại không quá “điển hình” cho típ 1.

Tôi tiếp tục xem lại các xét nghiệm cũ.

Có một chi tiết làm tôi chú ý:
👉 C-peptide sau ăn của em vẫn còn khá tốt.

Điều đó có nghĩa là tụy của em chưa mất hoàn toàn khả năng tiết insulin.

Khi đó, tôi quyết định thử một hướng đi khác:

* giảm dần insulin
* phối hợp thuốc uống
* theo dõi đường huyết sát mỗi ngày

Những ngày sau đó, em liên tục gửi kết quả đường huyết cho tôi.

6.2
7.7
6.5
5.7
5.1…

Rồi từ giảm liều insulin,
đến ngưng hẳn.

Ba ngày sau ngưng tiêm, em nhắn:

“Sau 3 ngày ngưng tiêm…”

Kèm theo đó là những con số đường huyết rất đẹp.

Tối hôm qua, em gửi thêm cho tôi một tin nhắn mà có lẽ tôi sẽ nhớ khá lâu:

“Em xin chân thành gửi lời cảm ơn và sự biết ơn thật lòng đến bác sĩ…”

Đọc xong, tôi ngồi im khá lâu.

Không phải vì nghĩ mình vừa làm điều gì quá lớn.

Mà vì tôi chợt nhận ra:
đôi khi một bài viết chia sẻ rất bình thường trên Facebook,
lại có thể khiến một người quyết định đi khám lại,
đặt lại câu hỏi về chẩn đoán của mình,
và thay đổi hoàn toàn hướng điều trị.

Tôi viết những bài này không phải để nói rằng nơi nào đúng, nơi nào sai.

Y khoa vốn không phải lúc nào cũng rõ ràng ngay từ đầu.

Nhưng tôi nghĩ rằng:
👉 khi thấy điều gì chưa hợp lý,
👉 khi điều trị mãi không đúng như kỳ vọng,
thì việc dừng lại để đánh giá lại
là điều rất cần thiết.

Vì đôi khi,
một chẩn đoán đúng
không chỉ giúp giảm một vài con số đường huyết,

mà còn giúp ai đó
thoát khỏi những mũi tiêm họ tưởng mình sẽ phải mang theo suốt đời.

03/05/2026

Buổi tái khám đầu tiên sau một tháng điều trị của hai vợ chồng. Người chồng 33 tuổi, được chẩn đoán đái tháo đường (ĐTĐ) cách đây 6 tháng nhưng bị xếp vào ĐTĐ típ 2 và điều trị bằng thuốc viên. Trong suốt thời gian đó, tình trạng không cải thiện mà ngược lại ngày càng mệt, sụt cân dần. Khi đến khám lần đầu, cân nặng chỉ còn 50kg với chiều cao 1m68 – một thể trạng gầy rõ rệt.

Dựa trên các dữ kiện lâm sàng: tuổi còn trẻ, BMI thấp, không đáp ứng với thuốc uống liều cao, ceton niệu dương tính và C-peptid giảm thấp (0,4), chẩn đoán được điều chỉnh lại thành ĐTĐ típ 1. Bệnh nhân được ngưng toàn bộ thuốc viên và chuyển sang điều trị insulin.

Sau một tháng, trong lần tái khám này, cân nặng đã tăng trở lại 4kg. Một con số không lớn với nhiều người, nhưng với bệnh nhân, đó là dấu hiệu đầu tiên cho thấy cơ thể đã bắt đầu đi đúng hướng.

27/02/2026

27/2 – Khi bệnh nhân tìm lại được niềm tin

Làm nghề y nhiều năm, tôi nhận ra niềm vui lớn nhất không nằm ở những lời chúc ngày 27/2, mà nằm ở khoảnh khắc bệnh nhân bước vào phòng khám với ánh mắt khác đi so với lần đầu gặp.

Có những người đến trong tình trạng đường huyết cao, sụt cân nhiều tháng liền, mệt mỏi và hoang mang. Có người đã điều trị một thời gian nhưng chưa kiểm soát được, dần mất niềm tin vào thuốc, vào bác sĩ, thậm chí vào chính cơ thể mình.

Rồi sau vài tháng điều chỉnh lại phác đồ, theo dõi sát hơn, giải thích kỹ hơn, từng con số bắt đầu thay đổi. HbA1c giảm dần. Cân nặng tăng trở lại. Những cơn tăng đường huyết thưa hơn. Nhưng điều thay đổi rõ nhất không phải là chỉ số xét nghiệm, mà là ánh mắt của họ. Bớt lo lắng. Bớt hoang mang. Có thêm hy vọng.

Trong lĩnh vực nội tiết, chúng tôi hiếm khi tạo ra “phép màu” trong một đêm. Phần lớn là sự kiên trì, tỉ mỉ và đồng hành lâu dài. Điều trị đúng giúp đường huyết ổn định. Nhưng điều giữ bệnh nhân đi tiếp lại là niềm tin – tin rằng bệnh có thể kiểm soát, tin rằng mình không đơn độc.

Ngày 27/2, tôi biết ơn những người thầy đã dạy mình cách làm nghề tử tế. Và biết ơn những bệnh nhân đã cho tôi cơ hội được đồng hành cùng họ trên hành trình không hề ngắn.

Bởi sau cùng, điều khiến người thầy thuốc tiếp tục cố gắng không chỉ đơn thuần là con số trên kết quả xét nghiệm, mà còn là khi bệnh nhân tìm lại được niềm tin vào cuộc sống của chính mình.

Chúc mừng ngày Thầy thuốc Việt Nam!

22/02/2026

Đái tháo đường có chữa khỏi được không?

Đây là câu hỏi tôi được hỏi rất nhiều, và cũng là câu hỏi chứa nhiều kỳ vọng nhất. Câu trả lời không đơn giản là “có” hay “không”, mà còn phụ thuộc vào loại đái tháo đường (ĐTĐ).

Với ĐTĐ típ 1, hiện nay y học chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Ở típ 1, hệ miễn dịch đã phá hủy phần lớn tế bào beta của tụy – nơi sản xuất insulin. Khi insulin nội sinh gần như không còn, người bệnh cần insulin thay thế lâu dài để duy trì sự sống và ổn định chuyển hóa. Có những tiến bộ như ghép tụy hay các liệu pháp miễn dịch đang được nghiên cứu, nhưng vẫn chưa phải giải pháp phổ biến và bền vững cho tất cả bệnh nhân. Tuy nhiên, chưa chữa khỏi không đồng nghĩa với bất lực. Nếu điều trị đúng, theo dõi sát và cá nhân hóa phác đồ, người bệnh típ 1 hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh và hạn chế biến chứng trong nhiều năm.

Với ĐTĐ típ 2, câu chuyện có phần khác hơn. Trong những năm gần đây, khái niệm diabetes remission – tạm gọi là “lui bệnh đái tháo đường” – được sử dụng khi người bệnh đạt HbA1c dưới 6,5% trong ít nhất 3 tháng mà không cần dùng thuốc hạ đường huyết. Điều này không đồng nghĩa với chữa khỏi, mà là bệnh được đưa về trạng thái kiểm soát mà chưa cần điều trị bằng thuốc. Nghiên cứu DiRECT tại Anh cho thấy khi bệnh nhân béo phì giảm cân tích cực (trung bình ≥10–15 kg), gần một nửa số bệnh nhân ĐTĐ típ 2 mới mắc có thể đạt được tình trạng lui bệnh ĐTĐ sau 1 năm. Tuy nhiên, kết quả này phụ thuộc rất nhiều vào việc duy trì cân nặng và thay đổi lối sống lâu dài; nếu cân nặng tăng trở lại, đường huyết cũng có thể tăng theo.

Vì vậy, có lẽ câu hỏi quan trọng hơn không phải là “có chữa khỏi được không”, mà là “có kiểm soát tốt được không và có thể đưa bệnh về trạng thái lui bệnh hay không”. Y học hiện nay chưa thể xóa bỏ hoàn toàn ĐTĐ, nhưng có thể giúp người bệnh sống khỏe mạnh, làm việc bình thường và giảm tối đa nguy cơ biến chứng nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng. Trong lúc chờ đợi những bước tiến xa hơn của khoa học, điều quan trọng nhất vẫn là hành động đúng ngay từ hôm nay.

14/02/2026

Vì sao insulin trộn không phải lúc nào cũng đủ cho ĐTĐ típ 1?

Nhiều bệnh nhân cho rằng chỉ cần tiêm insulin đều đặn mỗi ngày là đủ. Tuy nhiên, trong ĐTĐ típ 1, vấn đề không chỉ nằm ở việc có tiêm hay không, mà là tiêm có phù hợp với nhu cầu thực sự của cơ thể hay không. Ở típ 1, cơ thể gần như không còn khả năng sản xuất insulin nội sinh, vì vậy cần thay thế đầy đủ cả insulin nền để kiểm soát đường huyết lúc đói, giữa các bữa ăn và ban đêm, lẫn insulin nhanh để xử lý lượng carbohydrate của từng bữa ăn.

Insulin trộn chứa cả hai thành phần này nhưng với một tỷ lệ cố định (ví dụ trong insulin Mixtard 30/70 có chứa 30% insulin bữa ăn và 70% insulin nền). Chính sự cố định đó lại trở thành giới hạn khi nhu cầu insulin của cơ thể thay đổi theo từng bữa ăn và từng ngày. Có hôm bệnh nhân ăn nhiều hơn, phần insulin nhanh trong hỗn hợp không đủ, dẫn đến tăng đường huyết sau ăn. Ngược lại, khi ăn ít hơn nhưng vẫn tiêm cùng liều, nguy cơ hạ đường huyết lại xuất hiện. Cơ thể vận động linh hoạt, nhưng insulin trộn thì không.

Trong nhiều trường hợp típ 1, đặc biệt ở người trẻ, hoạt động nhiều và chế độ ăn thay đổi, phác đồ basal–bolus với insulin nền riêng và insulin nhanh trước từng bữa ăn cho phép điều chỉnh linh hoạt hơn. Điều này không có nghĩa insulin trộn là sai, nhưng nó chỉ phù hợp khi bữa ăn và sinh hoạt tương đối ổn định. Khi đường huyết dao động nhiều hoặc đã từng có nhiễm toan ceton, sự linh hoạt trở nên quan trọng hơn số lần tiêm ít hay nhiều.

Điều trị ĐTĐ típ 1 không phải là chọn loại insulin tiện lợi nhất, mà là chọn cách thay thế insulin sát với sinh lý tự nhiên nhất. Và đôi khi, việc sợ tăng liều hoặc sợ tiêm nhiều mới chính là lý do khiến kiểm soát đường huyết chưa đạt mục tiêu.

13/02/2026

3 THÁNG ĐỂ LẤY LẠI MỘT NĂM ĐÃ MẤT

Em biết và tìm đến tôi qua mạng xã hội. Năm nay em 35 tuổi, đã mắc đái tháo đường (ĐTĐ) được 1 năm. Cao 1m68 nhưng chỉ nặng 48kg, BMI 17 – thiếu cân rõ rệt. Trước khi phát hiện bệnh, em nặng 56kg. Từ ngày được chẩn đoán đến nay, cân nặng giảm dần và gần như không thể tăng trở lại suốt một năm qua.

Hiện em đang tiêm insulin trộn 3 lần mỗi ngày, mỗi lần 10 đơn vị trước bữa ăn. Tuy nhiên đường huyết thường xuyên dao động ở mức 400–500mg/dL. Càng điều trị, em càng gầy hơn. Điều khiến em lo lắng không chỉ là những con số trên máy đo đường, mà là cảm giác cơ thể ngày một kiệt sức dù vẫn tiêm thuốc đều đặn mỗi ngày.

Em kể rằng trước đó vẫn đi khám sức khỏe định kỳ 6 tháng một lần, các xét nghiệm hoàn toàn bình thường. Đến tháng 10/2024, em đột ngột xuất hiện cảm giác khát nước dữ dội. Uống rất nhiều nhưng vẫn không hết khát kèm theo buồn nôn và nôn. Tối hôm đó đau đầu nhiều, lo sợ đột quỵ nên nhập viện. Ban đầu vẫn được nghĩ đến bệnh lý tiêu hóa. Đến khi thử đường huyết nhanh, kết quả là 590mg/dL và em được chẩn đoán nhiễm toan ceton.

Diễn tiến như vậy gần như không thể nhầm lẫn. Đó là bệnh cảnh điển hình của ĐTĐ típ 1.

Khi em đến khám, tôi cho làm lại các xét nghiệm cơ bản để đánh giá toàn diện tình trạng hiện tại. Kết quả cho thấy glucose đói 400mg/dL, HbA1c 12%, ceton niệu dương tính (++), cho thấy tình trạng tăng đường huyết kéo dài và kiểm soát cực kỳ kém. Ceton niệu dương tính khẳng định cơ thể đang thiếu insulin thực sự. Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, nguy cơ nhiễm toan ceton tái phát là hoàn toàn có thể xảy ra. Trong bối cảnh đó, phác đồ insulin trộn 10-10-10 mỗi ngày rõ ràng không đủ để kiểm soát bệnh và cần phải được điều chỉnh một cách bài bản hơn.

Tôi chuyển em sang phác đồ 4 mũi: một mũi insulin nền glargine 20 đơn vị và ba mũi insulin nhanh trước các bữa ăn, mỗi mũi 6 đơn vị. Đồng thời gắn máy theo dõi đường huyết liên tục để theo dõi sát sự biến động đường huyết trong ngày của em. Ở bệnh nhân ĐTĐ típ 1, đường huyết có thể thay đổi đáng kể giữa các thời điểm trong ngày, đặc biệt là quanh các bữa ăn và về đêm. Việc chỉ dựa vào các lần đo rời rạc rất khó phản ánh đầy đủ mức độ dao động thực sự. Khi có dữ liệu liên tục, việc điều chỉnh insulin mới có cơ sở rõ ràng và chính xác hơn.

Kết quả theo dõi đường huyết liên tục cho thấy đường huyết buổi sáng tương đối ổn định 100-120mg/dL. Tuy nhiên, đường huyết sau ăn tăng rất cao, nhiều thời điểm vượt 300–400mg/dL. Điều đó cho thấy liều insulin nền đã phù hợp, nhưng liều insulin nhanh trước bữa ăn còn thiếu. Ban đầu tôi cho em tiêm 6 đơn vị mỗi bữa, sau đó tăng dần lên 10 đơn vị rồi 14 đơn vị. So với tổng liều hiện tại (62 đơn vị), liều thuốc của em trước khi đến khám không thấm thía gì.

Khi tăng lên 14 đơn vị, đường sau ăn cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên vẫn xuất hiện tình trạng có lúc đường tăng vọt, có lúc lại tụt xuống thấp. Vấn đề không nằm hoàn toàn ở thuốc mà ở sự thay đổi khẩu phần ăn. Có bữa em ăn nhiều, có bữa ăn ăn ít. Liều insulin cố định trong khi lượng thức ăn thay đổi chính là nguyên nhân tạo nên sự dao động này.

Với bệnh nhân ĐTĐ típ 1, không thể vừa ăn hoàn toàn theo cảm hứng vừa giữ một liều insulin cố định. Bệnh nhân bắt buộc phải lựa chọn: (1) hoặc giữ bữa ăn tương đối ổn định mỗi ngày để phù hợp với liều insulin đã định sẵn, (2) hoặc chấp nhận ăn linh hoạt, nhưng khi đó phải học cách điều chỉnh liều insulin theo đúng lượng carbohydrate của từng bữa. Điều trị típ 1 thực chất là quá trình người bệnh chủ động tham gia vào sự cân bằng này, chứ không chỉ đơn thuần là tiêm thuốc đúng giờ.

Sau ba tuần điều chỉnh sát sao, cân nặng của em tăng thêm 2kg – lần tăng cân đầu tiên sau suốt một năm chỉ thấy cơ thể hao mòn dần. Hai ký không phải là con số lớn với nhiều người, nhưng với em, đó là dấu hiệu đầu tiên cho thấy cơ thể đang thật sự đáp ứng điều trị.

Đường huyết sau ăn giảm rõ rệt, những đỉnh tăng vọt không còn xuất hiện dày đặc như trước. Quan trọng hơn, em bắt đầu hiểu cơ thể mình phản ứng ra sao với từng kiểu bữa ăn, và biết vì sao có lúc cần tăng liều, có lúc phải điều chỉnh giảm.

Ba tháng sau khi bắt đầu điều chỉnh phác đồ, em tái khám. HbA1c giảm từ 12% xuống còn 7,4%. Cân nặng đạt 55kg, gần như trở về mức trước khi mắc bệnh. Nhưng điều khiến tôi ấn tượng nhất không phải là những con số trên kết quả xét nghiệm. Đó là gương mặt em. Không còn vẻ hốc hác và mệt mỏi của lần đầu gặp, thay vào đó là sự đầy đặn, ánh mắt có sức sống và một nụ cười nhẹ nhưng đủ để thấy sự an tâm đã trở lại. Sau một năm cơ thể hao mòn vì đường huyết không kiểm soát, chỉ trong ba tháng đi đúng hướng, em như tìm lại được chính mình.

Điều trị típ 1 không chỉ là tiêm insulin. Đó là quá trình bệnh nhân hiểu cơ thể mình, học cách phối hợp giữa thuốc và bữa ăn, và kiên nhẫn điều chỉnh từng bước.

Khi chẩn đoán đúng, điều trị đúng và người bệnh thực sự hiểu cơ thể mình, vài tháng có thể đủ để thay đổi hoàn toàn một hành trình tưởng chừng bế tắc.

Huế, 13/02/2026.

08/02/2026

Đái tháo đường típ 1 hay típ 2: chẩn đoán đúng quan trọng đến mức nào?

Chẩn đoán phân biệt giữa đái tháo đường típ 1 và típ 2 nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng trong thực tế, chỉ cần sai ngay từ đầu, người bệnh có thể phải đi một con đường hoàn toàn khác. Và cái giá phải trả không nhỏ.

Đái tháo đường típ 1 là bệnh bắt buộc phải điều trị bằng insulin, không có lựa chọn khác. Nếu thiếu insulin, đường huyết sẽ tăng, và nguy hiểm nhất là nhiễm toan ceton – một tình trạng có thể đe dọa tính mạng.

Ngược lại, đái tháo đường típ 2 thì khác. Rất nhiều trường hợp chỉ cần thuốc uống, kết hợp ăn uống, vận động là đã có thể kiểm soát đường huyết tốt trong nhiều năm.

Vấn đề nằm ở chỗ, nếu chẩn đoán nhầm, thì cả hai hướng đều dẫn đến thiệt thòi cho người bệnh.

Tôi đã gặp những bệnh nhân đái tháo đường típ 1, nhưng lại được chẩn đoán là típ 2. Họ được cho uống thuốc, đường huyết không giảm, rồi bắt đầu đau bụng, buồn nôn, nôn ói, thở mệt… và nhập viện trong tình trạng nhiễm toan ceton.

Ở chiều ngược lại, cũng không ít bệnh nhân thực chất là típ 2, nhưng vì còn trẻ nên được chẩn đoán là típ 1 và bắt đầu tiêm insulin. Trong khi lẽ ra, chỉ cần vài viên thuốc mỗi ngày là đủ.

Tiêm insulin không phải là điều gì sai, nhưng tiêm insulin khi không cần thiết là một gánh nặng: tâm lý, sinh hoạt, chi phí, và cả cảm giác “mình bệnh nặng lắm”.

Vậy làm sao để phân biệt?

Khi tiếp cận một bệnh nhân, tôi luôn quay lại những điều rất cơ bản: tuổi – tổng trạng – hoàn cảnh khởi phát bệnh.

Đái tháo đường típ 1 thường gặp ở người trẻ, tổng trạng gầy, sụt cân, và bệnh khởi phát khá đột ngột, chỉ trong vài giờ đến vài ngày. Triệu chứng thường rầm rộ: tiểu nhiều, khát nước, mệt mỏi, sụt cân nhanh. 50% trường hợp ĐTĐ típ 1 nhập viện lần đầu trong tình trạng nhiễm toan ceton.

Đái tháo đường típ 2 thì âm thầm hơn, bệnh nhân thường lớn tuổi hơn, thừa cân hoặc béo phì, triệu chứng không rõ ràng, nhiều người chỉ phát hiện bệnh một cách tình cờ khi đi khám sức khỏe.

Những điều này không phải lúc nào cũng đúng tuyệt đối, nhưng chúng giúp ta dừng lại để suy nghĩ, thay vì vội vàng gắn cho bệnh nhân một “cái nhãn” rồi đi tiếp.

Tất nhiên sẽ còn đó những trường hợp rất khó phân biệt, khi đó sẽ cần thêm sự hỗ trợ của xét nghiệm, và đôi khi cần phải điều trị thử.

Nhưng dù thế nào đi nữa,
điều quan trọng nhất vẫn là:
đừng chẩn đoán chỉ dựa vào tuổi.

Vì chỉ cần sai một chữ “típ”,
người bệnh có thể phải tiêm insulin suốt nhiều năm,
hoặc tệ hơn, phải nhập viện vì một biến chứng hoàn toàn có thể tránh được.

Và đó là điều mà cả bác sĩ lẫn bệnh nhân
đều không ai mong muốn.

03/02/2026

Chúc mừng em, từ hôm nay em không còn phải tiêm insulin nữa!

Chiều thứ Hai, tôi lại ngồi ở phòng khám bảo hiểm của Bệnh viện Trường – công việc quen thuộc đến mức… hơi buồn. Phòng khám bảo hiểm thường là vậy: mấy bạn trẻ vào than đau ngực, khó thở;
mấy cô chú lớn tuổi thì mệt mỏi, đau gối, mất ngủ, đi lại khó khăn. Đủ loại triệu chứng, đủ loại câu chuyện, nhưng đa phần đều rất quen tai.

Thỉnh thoảng mới có một ca khiến mình phải ngẩng đầu lên, suy nghĩ lại từ đầu. Tuần rồi, tôi gặp một ca như thế.

Hôm đó, bước vào phòng khám là một cô bé sinh viên năm 4, 22 tuổi, đến khám vì… đái tháo đường. Em đã bị bệnh được 4 năm – nghĩa là phát hiện khi mới 18 tuổi. Với độ tuổi đó, gần như mặc định em được chẩn đoán đái tháo đường típ 1 và điều trị bằng phác đồ tiêm insulin 4 mũi mỗi ngày.

Hiện tại, em đang tiêm insulin nền Lantus 22 đơn vị buổi tối và insulin nhanh Novorapid 12 đơn vị trước ba bữa ăn trong ngày. Em nặng 58kg, cao 1m5. Tổng liều insulin là 58 đơn vị/ngày ~ 1 UI/kg/ngày là một liều không hề thấp. Thế nhưng, đường huyết của em lại kiểm soát rất kém: đường huyết đói buổi sáng dao động từ 100 đến 250 mg/dL, HbA1c lên đến 10%. Em đang điều trị ở một bệnh viện tư trong thành phố, không rõ “ngọn gió” nào đã thổi em đến phòng khám bảo hiểm ngay chính ngôi trường em đang học.

Như thường lệ, khi tiếp cận một ca bệnh đến khám lần đầu, việc đầu tiên luôn là đặt lại câu hỏi chẩn đoán: "Em có thật sự là đái tháo đường típ 1 không?". Để trả lời câu hỏi này, tôi dựa vào 3 đặc điểm lâm sàng cơ bản đó là tuổi khởi phát, BMI và hoàn cảnh phát hiện bệnh. Khởi phát bệnh năm 18 tuổi thì đúng là phù hợp típ 1, tuy nhiên BMI của em là 25,8 (béo phì), và đặc biệt mẹ em bị đái tháo đường típ 2. Tôi hỏi lại hoàn cảnh phát hiện bệnh cách đây 4 năm. Em trả lời rất nhẹ nhàng: “Dạ lúc đó mẹ dẫn em đi khám sức khỏe, rồi phát hiện luôn.”

Chính câu trả lời này khiến tôi dừng lại.

Đái tháo đường típ 1 thường khởi phát cấp tính, rầm rộ: tiểu nhiều, khát nước, sụt cân nhanh; thậm chí 50% bệnh nhân nhập viện lần đầu trong tình trạng nhiễm toan ceton. Còn ở em, bệnh được phát hiện tình cờ, hoàn toàn không có bối cảnh cấp cứu. Cộng với béo phì và tiền căn gia đình, mọi thứ bắt đầu nghiêng nhiều hơn về đái tháo đường típ 2.

Để khẳng định, tôi cho em làm thêm một xét nghiệm: C-peptide máu sau ăn. Kết quả trả về: 3ng/mL cho thấy tế bào beta tụy vẫn còn tiết insulin. Khi đó, tôi quyết định một bước mà có lẽ em chưa từng nghĩ tới: ngưng tiêm insulin, chuyển sang điều trị thử bằng thuốc uống.

Với HbA1c 10%, tôi khởi trị bằng 3 thuốc: metformin, sitagliptin và đặc biệt là gliclazide MR 60 mg. Tôi dặn em: uống thuốc, bấm đường huyết sáng – chiều mỗi ngày và báo kết quả cho tôi sớm. Hôm sau, em nhắn tin: đường huyết sáng 120 mg/dL, chiều 130 mg/dL, và ngày kế tiếp kết quả cũng gần như vậy.

Tôi mỉm cười.
Và nói với em một câu mà có lẽ em đã chờ đợi suốt 4 năm qua:

“Em không phải đái tháo đường típ 1.
Em bị đái tháo đường típ 2.
Và chúc mừng em – em sẽ không còn phải tiêm 4 mũi insulin mỗi ngày nữa.”

Đôi khi, trong phòng khám tưởng chừng rất “chán”,
chỉ cần một ca bệnh đúng,
là đủ để nhắc mình nhớ: chẩn đoán đúng còn quan trọng hơn điều trị mạnh.

01/01/2026

🎉 CHÀO NĂM MỚI – CHÚC MỘT NĂM AN KHANG & KHOẺ MẠNH

Sức khỏe không đến từ những điều lớn lao,
mà bắt đầu từ ăn uống điều độ – vận động đều đặn – kiểm tra sức khỏe đúng hẹn.

31/12/2025

❌ Vì sao bỏ ăn sáng không tốt cho người đái tháo đường?

1️⃣ Dễ hạ đường huyết
• Đặc biệt nguy hiểm nếu dùng insulin hoặc SU
• Biểu hiện: run tay, vã mồ hôi, choáng váng, mê

2️⃣ Đường huyết sau đó tăng cao hơn
• Bỏ bữa → gan tăng phóng thích glucose → tăng đường huyết trưa/chiều.
• Có thể làm HbA1c xấu hơn.

3️⃣ Ăn bù – ăn quá mức
• Dễ ăn nhiều tinh bột, thức ăn nhanh → tăng đường huyết sau ăn.

4️⃣ Tăng nguy cơ tim mạch
• Một số nghiên cứu ghi nhận bỏ ăn sáng liên quan đến kháng insulin, rối loạn lipid và tăng nguy cơ tim mạch.

⸻

⚠️ Trường hợp nào có thể cân nhắc?
• Một số người áp dụng nhịn ăn gián đoạn (intermittent fasting)
→ CHỈ nên thực hiện khi:
• Đái tháo đường típ 2 ổn định
• Không dùng insulin/sulfonylurea
• Có theo dõi đường huyết chặt chẽ
• Được bác sĩ tư vấn và theo dõi

⛔ Không áp dụng cho:
• ĐTĐ típ 1
• Người cao tuổi, phụ nữ có thai
• Người có tiền sử hạ đường huyết

⸻

✅ Ăn sáng thế nào là tốt cho bệnh nhân đái tháo đường?

✔️ Nguyên tắc:
• Ít đường – ít tinh bột nhanh
• Giàu đạm + chất xơ
• Chia khẩu phần hợp lý

🍽️ Gợi ý bữa sáng:
• Trứng + rau + 1 lát bánh mì đen
• Sữa không đường + yến mạch + hạt
• Đậu hũ / cá + rau

⸻

🎯 Kết luận

Bỏ ăn sáng không phải là cách kiểm soát đường huyết an toàn cho đa số bệnh nhân đái tháo đường.
Ăn sáng đúng – đủ – hợp lý giúp ổn định đường huyết và giảm biến chứng lâu dài.

BS. Ngô Đức Lộc

29/05/2026

28/05/2026

03/05/2026

27/02/2026

22/02/2026

14/02/2026

13/02/2026

08/02/2026

03/02/2026

01/01/2026

31/12/2025

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Category