08/06/2023
SUY NGẪM:
CÓ LINH HỒN KHÔNG ?
Đạo Phật không thừa nhận có Linh hồn. (Tôi chưa được đọc tài liệu nào Phật phủ nhận, mà chỉ là Ngài không nói đến Linh hồn). Theo tôi hiểu, vì người Đông phương, nhất là người châu Á rất coi trọng phần siêu hình (Linh hồn), nếu Phật nói có Linh hồn, họ sẽ dồn hết lòng tin vào đó, rồi xem nhẹ, bỏ bê cuộc sống hiện tại, trở thành sống chơi vơi trong cõi đời trần thế. Vì thế Phật không nói đến Linh hồn, mà nói trệch sang “Tâm thức”, “tính biết”! Tôi hiểu Tâm thức chỉ là một phần cụ thể của Linh hồn.
Mặt khác, cũng cần hiểu rằng: Phật chỉ giảng dậy những điều cần thiết đối với loài người lúc đó, Những mẩu chuyện sau đây đã minh chứng điều này:
- Một hôm, Phật từ trên núi xuống, cầm trong tay một nắm lá và hỏi các đệ tử: Loại lá này trong tay ta nhiều hay trong rừng nhiều? Mọi người đều trả lời: Loại là ấy trong rừng nhiều, trong tay đức Thế tôn ít. “Đúng vậy, những điều ta biết như lá trong rừng, những điều ta giảng cho các con ít như nắm lá này”!
- Một để tử hỏi: “Thưa đức Thế tôn, có kiếp sống sau kiếp này không”? Phật trả lời ẩn dụ: “Như một người bị trúng mũi tên, đưa đến thầy thuốc, nhưng y nằng nặc đòi phải biết mũi tên đó là từ người nào, thuộc dòng họ nào… bắn tới. Thế thì y sẽ chết trước khi rút được mũi tên đó ra”!
Tức là, Phật dậy: Hãy lo cho cuộc sống hiện tại thật tốt đi, đừng nghĩ nhiều về những điều chưa đến!
- Sau Phật thì Ngài Ca Diếp có thể quán thấy những con vật vô cùng nhỏ bé sống trong nước. Một hôm Ngài Ca Diếp hỏi: “Thưa đức Thế tôn, khi uống nước, con quán thấy rất nhiều con vật, như vậy mình uống nước thì có sát sinh không”? Phật trả lời: “Ông uống thì cứ uống, quán chiếu vào đó làm gì”? Chứng tỏ Phật thừa nhận sát sinh là vay mượn sự sống của muôn loài để nuôi sống mình, nhưng Ngài không nói ra, vì nhiều người sẽ hoang mang trước lời khuyên giữ giới. Ngược lại với kẻ láu cá, khôn vặt lại dựa vào đó để sát sinh bừa bãi, sẽ không có lợi cho nhận thức của mọi người.
- Một người hỏi: “Thưa đức Thế tôn có Thượng Đế không ạ”? – “Làm gì có”! Sau vài câu thăm hỏi, người đó đi ra, người thứ hai bước vào, cũng với câu hỏi như thế Phật trả lời: “Có chứ, sao lại không”! Rồi người thứ ba bước vào, cũng câu hỏi ấy, Phật trả lời “Có khi có, có khi không”!
Sau đó Ngài Anan hỏi Phật: “Vì sao cùng một câu hỏi mà thầy lại trả lời theo ba cách khác nhau”? Phật trả lời: “Bởi vì người thứ nhất quá hướng ngoại, không tin vào chính mình nên ta trả lời không có Thượng Đế để ông ta không có chỗ bám víu, phải trông cậy vào chính mình”! Người thứ hai, ngược lại, quá ngạo mạn, coi mình là nhất nên ta trả lời Có Thượng Đế để ông ta bớt tự phụ. Còn người thứ ba, khi tin khi không nên ta trả lời có khi có, có khi không có Thượng Đế!
v.v…
Nhìn ở góc độ khác, đạo Phật thừa nhận và nói: Kiếp sống hiện tại là “Quả” của kiếp trước và là “Nhân” của kiếp sau. Thế thì, cái gì giữ vai trò chuyên chở Nghiệp từ kiếp này sang kiếp khác? Phải chăng là Linh hồn?
Những ví dụ trên cho thấy nhiều điều Phật không nói đến, thậm chí phủ nhận cũng chẳng phải là không có. Cái vĩ đại của Phật là Ngài bỏ qua mọi chi tiết, chấp nhận những lời của mình là không thống nhất, cốt giúp cho người đối diện nhận thấy, ngộ ra vấn đề quan trọng trước mắt.
Từ đó tôi nghiệm ra rằng: Chúng ta học tập, nghiên cứu Phật pháp, chẳng nên bám vào ngôn từ, mà phải hiểu ẩn ý của Phật, của lời kinh, như thế mới thực sự hiểu Phật một cách sáng suốt, sâu sắc…
