10/09/2022
👨👨👦CHUYÊN MỤC CẨN NANG MẸ VÀ BÉ
Bệnh tay chân miệng là một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất đối với trẻ em, có nhiều biến chứng nghiêm trọng và có thể dẫn đến tử vong. Vậy nguyên nhân gây bệnh là gì? Biểu hiện bệnh như thế nào và cách chăm sóc tại nhà ra sao? Mama hy vọng có thể cung cấp các kiến thức cần thiết để ba mẹ có thể chăm sóc và theo dõi con mình khi mắc bệnh qua bài viết dưới đây.
1 .𝐓𝐨̂̉𝐧𝐠 𝐪𝐮𝐚𝐧 𝐯𝐞̂̀ 𝐛𝐞̣̂𝐧𝐡 𝐭𝐚𝐲 𝐜𝐡𝐚̂𝐧 𝐦𝐢𝐞̣̂𝐧𝐠 𝐨̛̉ 𝐭𝐫𝐞̉ 𝐞𝐦
𝑩𝒆̣̂𝒏𝒉 𝒕𝒂𝒚 𝒄𝒉𝒂̂𝒏 𝒎𝒊𝒆̣̂𝒏𝒈 𝒍𝒂̀ 𝒈𝒊̀?
Bệnh tay chân miệng ở trẻ là bệnh truyền nhiễm do siêu vi gây ra. Triệu chứng chính của bệnh là sang thương dạng bóng nước ở các vị trí đặc biệt như trong miệng, lòng bàn tay bàn chân, mông, đầu gối. Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và xử trí kịp thời. Bệnh thường hay gặp ở độ tuổi dưới 5.
𝑻𝒂́𝒄 𝒏𝒉𝒂̂𝒏 𝒈𝒂̂𝒚 𝒃𝒆̣̂𝒏𝒉 𝒕𝒂𝒚 𝒄𝒉𝒂̂𝒏 𝒎𝒊𝒆̣̂𝒏𝒈 𝒐̛̉ 𝒕𝒓𝒆̉
Siêu vi đường ruột thuốc nhóm Coxsackieviruses và Enterovirus 71 (EV71).
𝑫𝒂̂́𝒖 𝒉𝒊𝒆̣̂𝒖 𝒏𝒉𝒂̣̂𝒏 𝒃𝒊𝒆̂́𝒕 𝒃𝒆̣̂𝒏𝒉
Triệu chứng chính của bệnh là sang thương dạng bóng nước ở các vị trí đặc biệt như trong miệng, lòng bàn tay bàn chân, mông, đầu gối:
Tổn thương ở miệng: vết loét đỏ hay bóng nước đường kính 2 – 3 mm ở vòm khẩu cái, bên trong má, nướu, lưỡi.
Tổn thương bóng nước ở da:
Vị trí nổi bóng nước: lòng bàn tay bàn chân, gối, mông.
Kích thước bóng nước: 2 - 10 mm.
Tính chất của bóng nước: hình bầu dục, nổi cộm hay ẩn dưới da, trên nền hồng ban,... không đau, khi bóng nước khô đi để lại vết thâm da, không loét.
Các tổn thương có thể không điển hình: trẻ chỉ có loét miệng, tổn thương da rất ít, hay không phải bóng nước mà là dạng chấm, hồng ban.
Các mức độ bệnh từ nhẹ đến nặng
Độ 1: trẻ chỉ loét miệng và/hoặc tổn thương da.
Độ 2:
- Độ 2a: khi có thêm một trong các dấu hiệu sau:
Trẻ có giật mình 1 lần trong 30 phút.
Trẻ sốt trên 2 ngày hoặc sốt trên 39 độ C, nôn ói nhiều, lừ đừ, khó ngủ, quấy khóc vô cớ.
- Độ 2b: trẻ có thêm dấu hiệu thuộc nhóm 1 hoặc nhóm 2:
Nhóm 1: trẻ có một trong các biểu hiện sau: trẻ giật mình khoảng 2 lần trong 30 phút; ngủ gà ngủ gật; mạch đập nhanh trên 130 lần/phút (khi trẻ không bị sốt, được nằm yên).
Nhóm 2: có một trong các biểu hiện sau: Sốt cao khoảng 39 độ C không đáp ứng với thuốc hạ sốt; mạch nhanh trên 150 lần/phút (khi trẻ không bị sốt, được nằm yên); trẻ bị run tay/chân, run người, ngồi không vững, đi loạng choạng; rung giật mắt, lác mắt; yếu liệt tay/chân; nuốt sặc, thay đổi giọng nói;...
Độ 3: trẻ có thêm các dấu hiệu sau:
Mạch nhanh trên 170 lần/phút (khi trẻ không bị sốt, được nằm yên).
Một số trường hợp có thể có mạch chậm (khi xảy ra đây là dấu hiệu rất nặng).
Vã mồ hôi lạnh.
Huyết áp tăng.
Trẻ thở nhanh, có kiểu thở bất thường như: cơn ngừng thở, thở bằng bụng, thở nông, rút lõm ngực, khò khè, thở rít hít vào.
Rối loạn tri giác.
Tăng trương lực cơ.
Độ 4: Trẻ có thêm một trong các dấu hiệu sau:
Sốc.
Phù phổi cấp.
Tím tái, SpO2 < 92%.
Ngừng thở, thở nấc.
Chăm sóc và theo dõi bệnh tay chân miệng ở trẻ
Ba mẹ đặc biệt lưu ý: chỉ có bệnh ở mức độ 1 trẻ mới có thể được theo dõi và chăm sóc tại nhà. Từ mức độ 2 trở đi, trẻ bắt buộc phải được nhập viện để theo dõi và điều trị.
- Chăm sóc tại nhà trẻ mắc bệnh tay chân miệng độ 1:
Trẻ cần được cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ. Trẻ còn bú mẹ vẫn tiếp tục cho bú mẹ theo nhu cầu.
Hạ sốt khi sốt > 38,5 độ C, thuốc hạ sốt an toàn và hiệu quả cho trẻ là Paracetamol, sử dụng liều Paracetamol 10 – 15 mg/kg/lần (uống hay đặt hậu môn mỗi 4-6 giờ). Trên thị trường có rất nhiều thương hiệu Paracetamol nhưng thương hiệu Paracetamol nhập khẩu từ Pháp có nhóm sản phẩm chuyên biệt dành cho trẻ với đa dạng liều lượng và dạng dùng: Dạng gói bột sủi tiện lợi pha được chung với nước trái cây hoặc sữa cho bé dễ dàng sử dụng hay dạng viên đặt hậu môn dành cho trẻ khi bị nôn ói, khó uống thuốc. Sản phẩm đem lại hiệu quả hạ sốt nhanh chóng chỉ sau từ 10 - 60 phút.
Vệ sinh răng miệng.
Nghỉ ngơi, tránh kích thích.
Cho trẻ đi khám bệnh mỗi 1 - 2 ngày trong 8 - 10 ngày đầu của bệnh. Trẻ có sốt phải được đưa đi khám mỗi ngày cho đến khi hết sốt ít nhất 48 giờ.
- Cần đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu:
Sốt cao ≥ 39 độ C.
Thở nhanh, khó thở.
Trẻ có giật mình, lừ đừ, run chi, quấy khóc, bứt rứt khó ngủ, nôn nhiều.
Trẻ đi đứng loạng choạng.
Da trẻ nổi vân tím, vã mồ hôi, tay chân lạnh.
Trẻ co giật, hôn mê.
