17/11/2018
"Tâm trí là gì? Bí mật của nó và Cách kiểm soát"
Tâm trí ở trong cơ thể dạng vía, và không thể nhìn thấy bằng mắt thường và mạnh mẽ. Tâm trí là công cụ để chúng ta tiếp nhận thực tại. Giống như cặp mắt kính mà bạn dùng để nhìn, những khiếm khuyết hay vết ố của kính sẽ khiến bạn nhìn thấy những khiếm khuyết ở bên ngoài và sẽ nhuốm màu những gì bạn nhìn thấy. Trong Bliss Divine ( Tạm dịch Phúc lạc thánh thiện) Swami Sivananda có nói về tâm trí như sau: “ Sự hoạt động của tâm trí là nguyên nhân của tất cả những vẻ bề ngoài. Chừng nào còn tâm trí thì sẽ còn tất cả những sự khác nhau như lớn và nhỏ, cao và thấp, thấp kém và ưu việt, tốt và xấu, v.v…Nhưng người nghĩ thì khác với ý nghĩ. Tâm trí quá lắm chỉ là tài sản của bạn và nó ở bên ngoài bạn như tay chân bạn, quần áo bạn mặc và căn nhà bạn đang ở vậy.
Vì sao cần kiểm soát tâm trí?
Ta tiếp nhận thông tin bên ngoài như thế nào thì thực ra đó là một sự phản chiếu chất lượng và sự điều kiện hóa của tâm trí ta mà thôi. Nếu ta giận dữ thì ta sẽ tìm ra lý do để giận dữ về bất kỳ chuyện gì. Nếu ta u uất, mọi sự đều có vẻ u uất, v.v…Toàn bộ thế giới này là ở trong tâm trí ta. Chúng ta có cảm giác là thế giới này là một nơi rộng lớn và ta không kiểm soát nó được. Chúng ta cảm thấy mình là nạn nhân của quá nhiều điều. Yoga giúp chúng ta lấy lại sự sáng suốt và sức mạnh bằng cách giúp ta kiểm soát tâm trí. Tiến trình đi vào bên trong để tìm câu trả lời có nghĩa là tìm ra sự điều kiện hóa của trạng thái tâm trí của mình và điều chỉnh nó cho hợp với thực tế, nhờ đó đưa chúng ta đến một cái nhìn thật về bản thân mình và về thức tại, và giải thoát tar a khỏi cái nhìn méo mó và những ảo tưởng.
Để có thể kiểm soát tâm trí, ta phải tách mình ra khỏi nó và biết rằng tâm trí không phải là ta mà chỉ là công cụ của ta mà thôi. Cũng guống như mấy che khuất mặt trời có thể khiến ta nghĩ rằng mặt trời không có ở đó, nhưng nếu ta biết rằng mặt trời luôn ở đó thì ta có thể cảm thấy là sự tối đen hay lạnh lẽo chỉ là tình trạng tạm thời. Tâm trí có thể trải qua những tình trạng khác nhau nhưng bạn có thể làm cho nó thay đổi nếu như bạn không tin rằng những gì bạn nhìn thấy hay cảm thấy lại chính là bạn. Bạn luôn tách mình ra và biết trằng tâm trí không phải là bạn. Thay vì nói, “ Tôi tức giận”, bạn nói, “ Có sự tức giận trong tâm trí tôi”. Thay vì nói, “ Tôi ghét người này”, bạn nói, “ Có sự ghét bỏ trong tâm trí tôi”. Yoga, bằng cách làm cơ thể và tâm trí chậm lại, giúp bạn vun trồng tiến trình tách mình ra này.
Giờ thì chúng tôi sẽ cho các bạn một số những ẩn dụ để giúp bạn hiểu cơ chế hoạt động của tâm trí và để nhận biết tâm trí của riêng bạn. Vì chúng ta không nhận thức sự hoạt động của tâm trí nên ta trở thành nạn nhân của nó. Học để biết tâm trí hoạt động như thế nào cũng giống như học lái xe hơi vậy, nhờ đó ta có thể dẫn dắt tâm trí mình thay vì để tâm trí mặc sức tàn phá mà không có sự kiểm soát của ta.
1.Tâm trí như một hồ nước: nó liên tục có những sóng của các ý nghĩ. Swami Sivananda nói tâm trí “ ra sức tàn phá” thông qua sức mạnh của những biến động, trùi sụt. Vì thế nên những người thiền định mới phấn đấu làm dịu xuống nhữn sóng của ý nghĩ bằng sự tập trung. Một hồ nước trong không sóng có thể cho bạn một hình phản chiếu chân thực về chính bạn ( tâm trí sattvic); một hồ nước có sóng làm méo mó hình phản chiếu( tâm trí rajasic); một hồ nước đục bùn sẽ không cho phép bạn nhìn thấy rõ ( tâm trí tamasic)
2.Tâm trí như một con khỉ say rượu: nó rất “quậy” và nhảy nhót lung tung. Swami Sivananda nói tâm trí có những thói quen lang thang. Nó muốn sự đa dạng. Những ý nghĩ thì không có trật tự và lăng xăng, không có nhiều sự liên tục và tập trung. Biết như vậy và ta nên học giữ cho tâm trí tập trung nhiều hơn.
3.Tâm trí như một con ngựa hoang: nó không thích bị thuần hóa mà muốn đi theo đường riêng của nó. Giống như một đứa trẻ hư hỏng hay một con thú được huấn luyện tồi, tâm trí không thích bị huấn luyện và đi theo ý thích riêng của nó, chống lại những nỗ lực kiểm soát nó. Vì thế, mình phải dịu dàng với tâm trí và từ từ chiến được sự tin cậy của nó để hướng nó đi theo đường đúng.
4.Tâm trí như một thiếu nữ e thẹn: nó thích được giấu mình và không bị nhìn thấy. Khó mà vén mở những bí mật của tâm trí vì nó không dễ gì chịu hợp tác. Tuy nhiên, một khi ta có thể nhìn thấy nó là như thế nào rồi thì cái tâm trí náo động ấy sẽ tự nó lắng dịu xuống.
5.Tâm trí như một cái máy hát đĩa: nó có những rãnh và những thói tật. Tâm trí mọi người đều bị quy định đặc biệt bởi những kinh nghiệm trước đây và những thói quen. Có khi cái đĩa nhạc bị xước và phát ra tiếng nhạc rất tệ- như trong trường hợp những mẫu thói quen xấu của ta cứ lặp đi lặp lại- chúng ta đôi lúc cần phải giúp nhấc cây kim đĩa lên và đổi sang rãnh của thói quen tích cực hơn.
6.Tâm trí như một cái quạt quay tít: nó có thể chuyển động rất nhanh và bạn không thể phân biệt được những ý nghĩ, nhưng những ý nghĩ có thể có hại cho bạn. Vì vậy mà, trong Yoga, chúng tôi học làm chậm những sóng của suy nghĩ lại thông qua những asanas( tư thế), pranayama( kỹ thuật hít thở) và quan sát bản thân để chuyển đổi những mẫu rập khuôn của ý nghĩ. Ẩn dụ này còn cho thấy là khi tâm trí được tập trung thì sẽ mạnh mẽ như thế nào; một người tập trung có thể có vẻ như không làm gì cả nhưng thực ra tâm trí của người ấy cực kỳ năng động.
7.Tâm trí liên quan đến cơ thể: vì thế nếu bạn làm vững tư thế (asana) của bạn, bạn làm vững tâm trí. Tập asana là cách tốt nhất để bắt đầu kiểm soát tâm trí.
Composition of human feature lines and symbolic elements with metaphorical relationship to human mind consciousness imagination science and creativity
8.Tâm trí liên quan đến hơi thở: vì thế nếu bạn làm dịu xuống hơi thở của bạn và kiểm soát prana ( pranayama), bạn kiểm soát tâm trí. Hơi thở giống như gió tạo nên những sóng trên mặt hồ nước; khó mà kiểm soát được sóng, nhưng nếu không có gió, sẽ không có sóng.
9.Tâm trí liên quan đến các giác quan: kiểm soát các giác quan sẽ làm tâm trí dịu xuống và kiểm soát tâm trí có thể làm giảm tác động của sự kích thích các giác quan vốn làm xáo động tâm trí. Nếu tâm trí giữ được sự tập trung, các giác quan sẽ không hoạt động do các giác quan không thể hoạt động nếu không có sự hợp tác của tâm trí. Ý ở đây là chúng ta không hẳn là nạn nhân của những chi phối của giác quan và chúng ta có những cách để thoát khỏi sự cám dỗ của những giác quan.
10. Tâm trí, dù nhanh, nhưng chỉ có thể mỗi lần nghĩ đến một ý nghĩ mà thôi: nếu bạn cảm thấy căng thẳng quá, chỉ cần mỗi lúc làm một việc thôi. Đây là một ý quan trọng vì nó giúp chúng ta hiểu sự tập trung là gì, và vì sao ta cần tập trung vào một ý nghĩ tích cực, như một mantra chẳng hạn, nhằm giảm stress và lo âu.
11.Tâm trí hoạt động với tên gọi và hình thù: bản thân tâm trí bị giới hạn do nó chỉ hoạt động được khi kèm với từ ngữ và hình ảnh. Vì vậy nên chúng ta dùng từ ngữ hay hình ảnh để tập trung vào; chúng ta hiểu rằng từ ngữ và hình ảnh là cách hữu hạn dùng để biểu lộ thực tại vốn vượt quá tầm hiểu biết của tâm trí. Thế giới này như chúng ta biết chỉ là thế giới của những tên gọi và những hình thù, và còn có một thực tại vượt quá khỏi nó. Thực tại ấy có thể được cảm nghiệm chỉ khi nào chúng ta vượt lên khỏi tâm trí.
12.Tâm trí hoạt động bằng sự liên tưởng: Chúng ta có thể dùng xu hướng liên tưởng này của tâm trí để loại trừ những suy nghĩ không hữu ích và gia tăng những suy nghĩ hữu ích.
Yoga là môn khoa học tâm trí, Yoga bao gồm sự làm việc với ba tầng của tâm trí: tiềm thức, hữu thức và siêu thức. Những tu sĩ Yoga muốn làm sạch tiềm thức ( những bản năng và những cảm xúc), sử dụng trọn vẹn tầng hữu thức ( trí tuệ, lí trí) và phát triển siêu thức ( trực giác, linh tính). Việc này có thể đạt được qua Yoga và thực hành thiền định.
Trích trong “Triết lý và Thực hành Sivananda Yoga – Yoga Cổ điển” của Swami Sitaramanda.
