04/06/2026
Tôi vẫn nhớ như in cái buổi sáng hôm ấy, khi tiếng tát khô khốc vang lên giữa vỉa hè ồn ào. Bà nội tôi – bà Hòa – quỳ sụp xuống nền xi măng, má đỏ ửng in dấu bàn tay người ta. Đôi quang gánh cá rơi tõm, những con cá nục, cá cơm còn tươi rói trượt dài trên mặt đường bụi bặm. Tôi đứng cách đó không xa, tay cầm túi bánh mì, tim đập thình thịch như muốn vỡ ra. Lúc đó tôi chỉ nghĩ một điều: sao lại có thể như vậy được? Một bà lão gánh cá bán lẻ mà bị đối xử tàn tệ đến thế. Nhưng tôi không hề biết rằng, đằng sau cú tát ấy là cả một câu chuyện dài, và sự thật sau này mới khiến cả nhà tôi tan nát rồi lại gom lại từng mảnh.
Gia đình tôi sống trong con hẻm nhỏ ven biển, nhà cấp bốn chật hẹp, tường loang lổ nước mưa. Ba tôi mất sớm vì tai nạn trên biển, mẹ tôi đi bước nữa rồi cũng bỏ đi theo người khác khi tôi còn bé. Từ đó bà nội gánh hết trên vai. Ông nội tôi – ông Tư – nằm một chỗ vì bệnh phổi, ho khan suốt ngày đêm. Tôi năm nay hai mươi hai tuổi, làm thợ xây tự do, ngày nào cũng dậy từ tờ mờ sáng đi làm, chiều về phụ bà nội lo cơm nước. Thằng em út Tí lên tám, học lớp hai, mỗi sáng bà nội phải dặn dò nó học hành cho tử tế. “Bà già rồi, chỉ mong tụi con khá lên một chút,” bà hay nói thế, giọng khàn khàn vì gió biển.
Sáng hôm đó tôi dậy sớm hơn thường lệ vì tối qua bà nội dặn mua ít bánh mì cho Tí ăn sáng. Tôi đi ngang qua khu chợ tạm trên quốc lộ thì thấy cảnh ấy. Bà nội tôi đã gánh cá từ bến cảng về từ tờ mờ sáng. Bà thức đến hai giờ khuya để chờ ghe cập bờ, xin chịu cá của ông Sáu chủ ghe. “Ông ơi, cho bà chịu ít bữa nữa, ông Tư nhà bà còn nằm viện,” bà van nài. Ông Sáu thở dài nhưng vẫn gật đầu. Bà chọn từng con cá không dập, không rách mang, gánh về nhà kho nhanh cho ông nội ăn rồi lại tất tả ra chợ.
Tôi biết bà khổ. Tiền thuốc ông nội mỗi tháng gần hai triệu, tiền học Tí, tiền điện nước, tiền gạo. Bà chỉ bán được vài trăm nghìn một buổi là mừng. Tôi hay bảo bà nghỉ đi, để tôi lo, nhưng bà lắc đầu: “Con đi làm vất vả, bà ngồi nhà buồn chết. Gánh được ngày nào hay ngày ấy.” Bà mặc áo bà ba cũ kỹ, nón lá mỏng dính, dép nhựa mòn gót, lầm lũi bước từng bước trên con hẻm ướt át. Tôi thấy mà xót nhưng không biết phải làm sao.
Khi tôi đến nơi, bà đã bày hàng dưới gốc cây dầu. Cá tươi óng ánh, bà lau từng con một như lau cho con cháu. Khách qua lại mua vài ký, bà cười tươi dù lưng đau nhức. Rồi tiếng xe công vụ vang lên. Chiếc ô tô trắng đỗ phắt, mấy người mặc đồng phục vàng bước xuống. Tôi đứng xa, ban đầu chỉ nghĩ họ kiểm tra như mọi ngày. Ai ngờ mọi thứ nhanh đến mức tôi không kịp phản ứng.
“Ai cho bày bán lấn vỉa hè? Vận chuyển hàng hóa quá tải!” Giọng trung úy oang oang. Bà nội tôi run run đứng dậy, hai đầu gối đau nhức. “Dạ các chú, con chỉ gánh vai thôi mà chú…” Bà giải thích, giọng nhỏ xíu. Họ liệt kê đủ thứ: lấn chiếm, không giấy phép, quá tải. Tổng cộng hai triệu đồng. Bà nội móc túi, chỉ có hơn trăm nghìn lẻ. Bà quỳ xuống, chắp tay van xin: “Các chú thông cảm, nhà con ông bệnh, cháu đang học. Con không có tiền…”
Tôi đứng đó, tay siết chặt túi bánh mì, tim như ngừng đập. Nhưng lúc ấy tôi không hề biết rằng, đằng sau bộ đồng phục vàng chói ấy là những áp lực mà không ai nhìn thấy. Không ai trong xóm hiểu chuyện gì đang xảy ra. Mọi người chỉ thấy một bà lão bị phạt nặng, bị tát, bị tịch thu hết cá.
Trung úy quát lớn, bước tới giật rổ cá. Bà nội ôm chặt lấy, không buông. Rồi cái tát ấy vang lên. Mu bàn tay cứng ngắc kèm chiếc đồng hồ kim loại quẹt ngang má bà. Nón lá bay ra, bà loạng choạng ngã dúi dụi. Má bà sưng vù, máu rỉ ra khóe miệng. Những con cá rơi vãi, nước tanh loang lổ. Tôi muốn lao tới nhưng chân như chôn cứng. Bà nội quỳ đó, hai tay run rẩy nhặt từng tờ tiền lẻ dính nước cá. Mùi tanh, mùi khói xe, mùi mồ hôi hòa quyện khiến tôi buồn nôn.
Mấy người bán hàng xung quanh cúi mặt, không ai dám lên tiếng. Bà bán rau bên cạnh thì thầm: “Bà Hòa ơi, bà có sao không?” Bà nội cười méo xẹo: “Không sao, tại bà già té chút.” Nhưng tôi biết bà đau lắm. Không chỉ đau thể xác, mà đau cái tủi nhục giữa chợ đông người. Ông nội ở nhà chắc đang chờ bà về với ít cá kho. Thằng Tí chắc đang mong bà mang bánh về. Còn tôi, thằng cháu trai trưởng thành, đứng nhìn bà bị hành hạ mà không dám làm gì.
Cảnh sát thu hết hai rổ cá bỏ vào cốp xe, nổ máy rời đi. Bà nội ngồi bệt trên tấm bạt ướt, vai run run. Tôi không nhịn được nữa, chạy tới: “Bà ơi! Cháu đây…” Bà ngẩng lên, mắt đỏ hoe nhưng cố cười: “Con mua bánh cho Tí hả? Bà hôm nay… ế cá rồi.” Tôi giúp bà gấp bạt, tay bà lạnh ngắt. Bà kể lại hết, giọng đứt quãng. Tôi nghe mà tức đến run người.
Nhưng drama không dừng lại ở đó. Chiều hôm ấy về nhà,…Xem tiếp ở dưới phần bình luận👇👇👇