Dịch Tài liệu Y khoa Anh - Việt

28/05/2026

Does the Timing of Immunotherapy Administration Affect Outcomes in Advanced Cancers?
Liệu thời gian dùng thuốc miễn dịch có ảnh hưởng đến kết quả điều trị đối với ung thư giai đoạn tiến triển?

A systematic review and meta-analysis published in JAMA Network Open found that early time-of-day immunotherapy was associated with improved survival outcomes in patients with advanced cancers. According to Inoue et al, this association appeared to be particularly pronounced in non–small cell lung cancer (NSCLC), renal cell carcinoma, gastric cancer, small cell lung cancer, and biliary tract cancer.
- Bài tổng quan hệ thống và phân tích gộp trên tạp chí JAMA Network Open cho thấy dùng thuốc miễn dịch sớm trong ngày có liên quan đến cải thiện kết quả sống còn ở bệnh nhân ung thư giai đoạn tiến triển. Theo Inoue và cs, mối liên quan này dường như đặc biệt rõ ở ung thư phổi không tế bào nhỏ, ung thư biểu mô thận, ung thư dạ dày, ung thư phổi tế bào nhỏ, và ung thư đường mật.

Circadian rhythms influence immune function and may therefore affect the efficacy of immune checkpoint inhibitor therapy. The analysis appeared to support this hypothesis, with the investigators writing that their findings “suggest that treatment timing may have clinical relevance….”
- Nhịp sinh học ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch và vì vậy có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch. Phân tích này dường như ủng hộ giả thuyết đó, các tác giả viết rằng những phát hiện của họ “gợi ý rằng thời điểm điều trị có thể có ý nghĩa lâm sàng…”.

“Prospective studies are needed to determine whether the observed associations are causal and to define standardized timing strategies across different cancer settings.”
- “Cần có nghiên cứu tiến cứu để xác định liệu các mối liên quan quan sát được có mang tính nhân quả hay không và để xác định chiến lược chuẩn hoá thời điểm điều trị cho các loại ung thư khác nhau.”

Theo The ASCO Post, 14/5/2026.

16/05/2026

05 Mẹo hỏi bệnh dành cho bác sĩ


Tip 1: Let Patients Finish Speaking
- Hãy để bệnh nhân nói hết

Doctors often interrupt patients early in their consultations. Studies show that this happens, on average, after about 11 seconds.
- Bác sĩ thường ngắt lời bệnh nhân quá sớm trong quá trình thăm khám. Các nghiên cứu cho thấy điều này thường xảy ra trung bình sau khoảng 11 giây.

Most patients, however, need less than 30 seconds to explain their concerns when allowed to speak without interruption.
- Tuy nhiên, hầu hết bệnh nhân chỉ cần chưa tới 30 giây để trình bày những lo lắng của mình khi được phép nói mà không bị ngắt lời.

When patients are interrupted too soon, important symptoms, details about the clinical context, and the sequence of events may not be fully mentioned, making the diagnosis more difficult.
- Khi bệnh nhân bị ngắt lời quá sớm, có thể các triệu chứng quan trọng, chi tiết về bệnh cảnh lâm sàng, và diễn tiến sự việc sẽ không được nhắc đến đầy đủ, khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn hơn.

Nguồn: Doctors: 5 History-Taking Tips That May Improve Diagnosis - Medscape - May 07, 2026.

08/05/2026

Thực hành chế độ ăn giảm muối



🫰For adults, WHO recommends less than 2000 mg/day of sodium (equivalent to less than 5 g/day salt), or just under a teaspoon.
- Đối với người trưởng thành, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị ăn dưới 2000 mg natri/ngày (tương đương dưới 5 g muối/ngày), tức chưa tới một muỗng cà phê.
_______

* Almost all populations are consuming too much sodium.
The global mean intake of adults is 4310 mg/day sodium (equivalent to 10.78 g/day salt) (1). This is more than double the World Health Organization recommendation for adults of less than 2000 mg/day sodium (equivalent to < 5 g/day salt, or approximately one teaspoon).
- Hầu hết các dân số trên thế giới đang tiêu thụ quá nhiều natri.
Mức tiêu thụ natri trung bình toàn cầu ở người trưởng thành là 4310 mg natri/ngày (tương đương 10,78 g muối/ngày). Con số này cao hơn gấp đôi khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho người trưởng thành là dưới 2000 mg natri/ngày (tương đương dưới 5 g muối/ngày, khoảng một muỗng cà phê).

** The primary health effect associated with diets high in sodium is raised blood pressure, which increases the risk of cardiovascular diseases, gastric cancer, obesity, osteoporosis, Meniere’s disease, and kidney disease.
An estimated 1.89 million deaths each year are associated with consuming too much sodium.
- Tác động sức khỏe chính liên quan đến chế độ ăn nhiều natri là tăng huyết áp, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ung thư dạ dày, béo phì, loãng xương, bệnh Ménière, và bệnh thận.
Ước tính mỗi năm có khoảng 1,89 triệu ca tử vong liên quan đến việc tiêu thụ quá nhiều natri.

*** Reducing sodium intake is one of the most cost-effective measures to improve health and reduce the burden of non-communicable diseases: for every US$ 1 invested in scaling up sodium reduction interventions, there will be a return of at least US$ 12.
- Giảm lượng natri là một trong những biện pháp tiết kiệm chi phí hiệu quả nhất để cải thiện sức khỏe và giảm gánh nặng bệnh không lây nhiễm: cứ mỗi 1 USD đầu tư mở rộng triển khai các biện pháp giảm natri sẽ mang lại ít nhất 12 USD lợi ích.

**** Recommendations for reducing sodium:
- For adults, WHO recommends less than 2000 mg/day of sodium (equivalent to less than 5 g/day salt), or just under a teaspoon.
+ Đối với người trưởng thành, WHO khuyến nghị tiêu thụ dưới 2000 mg natri/ngày (tương đương dưới 5 g muối/ngày), tức chưa tới một muỗng cà phê.

- If choosing to use table salt, WHO suggests replacing regular table salt with lower-sodium salt substitutes that contain potassium.
+ Nếu dùng muối ăn, WHO khuyến nghị thay muối thường bằng các loại muối giảm natri có chứa kali.

***** How can you reduce your sodium intake?/ Làm thế nào để giảm lượng natri?

- Eat mostly fresh, minimally processed foods
Ăn chủ yếu thực phẩm tươi, ít chế biến
- Remove the saltshaker/container from the table
Không để lọ muối trên bàn ăn
- Cook with little or no added sodium/salt
Nấu ăn với ít hoặc không thêm muối/natri
- Use herbs and spices to flavour food, rather than salt
Dùng rau thơm và gia vị tự nhiên thay cho muối
- Replace regular table salt with lower-sodium salt substitutes that contain potassium
Thay muối thường bằng muối giảm natri có chứa kali
- Limit the use of commercial sauces, dressings and instant products
Hạn chế dùng nước sốt công nghiệp, gia vị pha sẵn và thực phẩm ăn liền
- Limit the consumption of processed foods
Hạn chế tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn
- Choose foods with lower-sodium content, or low-sodium products
Chọn thực phẩm có hàm lượng natri thấp

# Sodium and salt converter/Quy đổi natri và muối

- 1 gram of salt is equivalent to 400 mg of sodium
1 g muối tương đương khoảng 400 mg natri
- 5 grams of salt is equivalent to 2000 mg of sodium
5 g muối tương đương khoảng 2000 mg natri

Nguồn: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sodium-reduction

07/05/2026

‘Promising’ Signal Only: ctDNA in Early Breast Cancer Not Yet Ready for Clinical Use
- Chỉ là một tín hiệu ‘đầy hứa hẹn’: ctDNA vẫn chưa sẵn sàng để ứng dụng trên lâm sàng với Ung thư vú giai đoạn sớm

Despite compelling prognostic associations across multiple retrospective data sets, no interventional trial has demonstrated that acting on circulating tumor DNA (ctDNA) testing results in early breast cancer improves patient outcomes. Clinicians should therefore proceed with caution until such evidence emerges, according to a presentation given at the at the 43rd Annual Miami Breast Cancer Conference.
- Mặc dù nhiều bộ dữ liệu hồi cứu cho thấy mối liên quan tiên lượng rất thuyết phục, hiện vẫn chưa có thử nghiệm can thiệp nào chứng minh việc đưa ra quyết định điều trị dựa trên kết quả xét nghiệm DNA khối u lưu hành trong máu (ctDNA) ở ung thư vú giai đoạn sớm có thể cải thiện kết cục cho bệnh nhân. Vì vậy, các bác sĩ lâm sàng cần thận trọng cho đến khi có thêm bằng chứng rõ ràng hơn, theo một bài trình bày tại Hội thảo hàng năm về ung thư vú lần thứ 43 tại Miami.

👉 Xem thêm gợi ý về áp dụng kết quả ctDNA trong thực hành lâm sàng trong bài “‘Promising’ Signal Only: ctDNA in Early Breast Cancer Not Yet Ready for Clinical Use”, The ASCO post in May 6, 2026.

03/05/2026

Menopause: 1 year with no me**es; average age 51; range 45–55; early menopause

29/04/2026

Luyện dịch Anh - Việt câu hỏi thi lâm sàng:



A 46-year-old patient presents with a cough for six months. The cough is productive of white sputum. The patient has no chest pain, nasal congestion, or shortness of breath. After a thorough evaluation, the patient is found to have laryngeal carcinoma.
- Bệnh nhân 46 tuổi đến khám vì bị ho kéo dài suốt 6 tháng. Ho có đờm trắng. Bệnh nhân không bị đau ngực, nghẹt mũi hay khó thở. Sau khi được thăm khám toàn diện, bệnh nhân được chẩn đoán mắc ung thư biểu mô thanh quản.

During a follow-up visit, the patient asks what would be an appropriate medication to keep the coughing to a minimum. Which drug among the following choices is most appropriate?
- Lúc tái khám, bệnh nhân hỏi có loại thuốc nào phù hợp để hạn chế ho đến mức tối thiểu. Vậy thuốc nào trong các lựa chọn dưới đây là phù hợp nhất?

A. Guaifenesin

B. Paracetamol

C. Phenylephrine

D. Codeine

Correct answer:
Codeine is used in the treatment of various etiologies producing chronic cough. In addition, 46% of patients with chronic cough do not have a distinct etiology despite a proper diagnostic evaluation.
- Codein thường được sử dụng trong điều trị ho mạn tính do nhiều nguyên nhân khác nhau. Ngoài ra, 46% số bệnh nhân bị ho mạn tính không xác định được nguyên nhân rõ ràng dù được đánh giá đầy đủ.

Codeine produces a decrease in cough frequency and severity in cough due to an unclear etiology.
- Codein giúp giảm tần suất và mức độ ho trong trường hợp ho không rõ nguyên nhân.

It is indicated in the management of prolonged cough, usually as 30 mg every 4 to 6 hours as needed.
- Thuốc được chỉ định để điều trị ho kéo dài, thường dùng với liều 30 mg mỗi 4-6 giờ khi cần.

The most common side effects are constipation and sedation. Given the patient's cancer, codeine addiction is not a significant concern.
- Tác dụng phụ thường gặp nhất là táo bón và an thần. Không cần quá lo ngại về nguy cơ nghiện codein trong trường hợp bệnh ung thư.

Source:

20/04/2026

How to face medical diagnoses with hope | Mark Pochapin, MD | TEDxNYU Langone Health
https://youtu.be/ZQQvgO5fKAU?si=trXVeBHpe5ihQCOK

23/03/2026

IN-DEPTH CONVERSATIONS WITH PATIENTS = BETTER OUTCOMES, LESS BURNOUT


In just 6 minutes, Dr. Andrew—an eye surgeon and TED Fellow—shares a powerful new perspective on healthcare, one that breaks the vicious cycle many of us face in our daily work.

Bởi vì:
- Bệnh nhân có xu hướng tin tưởng và quay lại với người thực sự lắng nghe họ, dù họ có thể không hiểu rõ hoặc chưa biết liệu điều trị thực sự có hiệu quả.
- Nhân viên y tế sẽ cảm thấy kết nối hơn với công việc, từ đó giảm áp lực và nguy cơ kiệt sức khi phải chăm sóc nhiều bệnh nhân.

After building a smartphone app to bring eye care to millions of people in remote areas, eye surgeon and TED Fellow Andrew Bastawrous confronted a new questi...

19/03/2026

🩸 First Aid for a Nosebleed | Xử trí khi bị chảy máu cam (chảy máu mũi)

1. Pinch the soft part of your nose and lean forward 🤥
👉 Kẹp phần cánh mũi và cúi người về phía trước

2. Breathe through your mouth and spit out any blood 🤮
👉 Thở bằng miệng và nhổ máu ra (nếu có máu chảy xuống họng)

3. Continue pinching the soft part of your nose for 10 minutes ⏰
👉 Tiếp tục kẹp cánh mũi trong 10 phút

🚑Seek medical advice if the bleeding lasts more than 30 minutes
👉 Tìm kiếm trợ giúp y tế nếu chảy máu kéo dài hơn 30 phút

Source: British Red Cross

17/03/2026

🤯Unwanted intrusive thoughts - Suy nghĩ xâm nhập không mong muốn

“Torturing a pet animal. Taking off your clothes in public...”

Đôi khi chúng ta có những suy nghĩ rất tiêu cực hoặc đáng sợ xuất hiện bất chợt trong đầu — dù bản thân hoàn toàn không hề muốn như vậy.

📌Điều quan trọng là: đó chỉ là “thought” (ý nghĩ), không phải “impulse” (sự thôi thúc hành động).

Những suy nghĩ này thực ra khá phổ biến và có thể xảy ra với bất kỳ ai, kể cả những người hoàn toàn bình thường.

👉Một cách để đối diện là: nhận ra nó, không cố gắng chống lại, và để nó tự trôi qua.

• Label these thoughts as “intrusive obsessive thoughts.”
→ Hãy gọi (gắn nhãn) những suy nghĩ này là “các suy nghĩ ám ảnh xâm nhập”.

• Remind yourself that these thoughts are automatic and you can safely ignore them.
→ Hãy nhắc bản thân rằng những suy nghĩ này là tự động xuất hiện và bạn có thể yên tâm bỏ qua chúng.

• Accept and allow the thoughts into your mind. Do not try to push them away.
→ Hãy chấp nhận và để những suy nghĩ đó tồn tại trong tâm trí bạn, đừng cố gắng xua đuổi chúng.

• Breathe diaphragmatically until your anxiety starts to go down.
→ Thở bụng cho đến khi cảm giác lo âu bắt đầu giảm bớt.

• Continue whatever you were doing prior to the intrusive thought.
→ Tiếp tục việc bạn đang làm trước khi những suy nghĩ xâm nhập xuất hiện.

Source: https://drmartinseif.com/intrusive-thoughts/; https://youtu.be/k5FcpiRxLCg?si=SRBdgj9dQmnOffmc

Do you have frightening, obsessive, or disturbing thoughts that intrude on your life? Learn the tools and strategies to overcome intrusive thoughts.If you or...