21/02/2026
Đó là một chiều chủ Nhật cuối năm , kiểu buổi chiều bạn chỉ muốn yên tĩnh , và không làm gì cả .
Chuông cổng reo , tôi mở cửa .
Đứng đó là hai cậu bé , chừng 11, 12 - tuổi, người gầy nhom, đen nhẻm , trên tay cầm theo cái chổi, mấy cái giẻ lau cũ kỹ . Hai đứa nhìn tôi , vừa ngại ngùng , vừa hy vọng . Thằng anh hít một hơi sâu , khoanh tay lễ phép:
“Dạ …con chào cô . Cô ơi , cô có cần tụi con dọn cái sân , hay lau cái cửa kính để đón tết không ạ ?. Tụi con làm hết cho … cô trả tụi con 50 nghìn thôi cũng được.
50 nghìn ? . Tôi khựng lại. Cái sân này bừa bộn ,lại còn đống chậu cây cảnh ngổn ngang cần sắp xếp, làm loáng thoáng cũng mất 2, 3 tiếng . Tôi hỏi lại. “50 nghìn mỗi đứa hả ? “ .
Hai đứa nhìn nhau bối rối . Thằng em lắc đầu quầy quậy : “Dạ không… 50 nghìn cả hai ạ . Làm xong tụi con chia đôi “ .
25 nghìn cho hàng giờ lao động vất vả . Chỉ vì tụi nhỏ muốn tự kiếm tiền bằng sức của mình chứ không muốn ngửa tay đi xin . Tự nhiên sống mũi tôi cay cay .Có lẽ vì hoài niệm , tôi nhìn thấy hình ảnh của mình ngày xưa trong hai đứa trẻ này:
Muốn tìm một cơ hội , chứ không tìm sự thương hại.
“ Được rồi “ - Tôi nói- “ hai đứa làm đi “ .
Và bạn biết không… tụi nhỏ làm thật. Suốt hơn hai tiếng đồng hồ , tôi ngồi quan sát. Hai đứa trẻ làm một việc mà người lớn chúng ta đã quên cách làm, làm hết mình ngay cả khi không ai giám sát.
Không than vãn
Không làm tắt, ăn bớt công đoạn .
Không đòi hỏi thêm tiền nước nôi.
Tụi nhỏ cọ sạch từng viên gạch ngoài sân .
Sắp xếp lại từng chậu cây cảnh ngay ngắn.
Thậm chí , thằng em còn tự giác, quét sạch đám lá rụng ngoài vỉa hè , dù tôi không hề nhờ .
Khi xong việc , hai đứa lại gọi tôi. Mồ hôi nhễ nhại, lấm lem … nhưng ánh mắt thì lấp lánh tự hào .
Tôi rút ví , lấy ra hai tờ 200 nghìn, đưa cho tụi nhỏ, (Tổng cộng 400 nghìn ) .
Thằng anh sững người, rụt tay lại: “ Dạ cô ơi … tụi con nói 50 nghìn thôi mà.
“Cô biết “ - tôi cười- những người làm tốt, xứng đáng được thưởng . Coi như cô lì xì sớm cho hai đứa, vì sự tử tế này.
Thằng em cầm tờ tiền bằng cả hai tay như thể đang cầm báu vật . Rồi nó ngước lên , lí nhí : “ Con cảm ơn cô .. cảm ơn cô nhiều lắm."
Nhìn bóng hai đứa đạp cái xe cà tàng đi khuất, tôi nghe tui nó bàn nhau sẽ mua gì cho mẹ
Và đó là lúc tôi nhận ra : Dạy trẻ , giá trị của lao động thôi chưa đủ . Bạn còn phải cho chúng thấy rằng : Sự tử tế luôn được đền đáp xứng đáng. Hai cậu bé ấy không xin tiền từ thiện . Chúng bán sức lao động . Chúng hoàn thành lời hứa. Và thậm chí còn làm tốt hơn những gì đã hứa .
Trong một thế giới mà người ta hay cổ vũ cho những thứ. “ việc nhẹ lương cao , hay những lối tắt , mẹo vặt… tôi muốn hai đứa trẻ ấy ra về với niềm tin rằng : Những nỗ lực thầm lặng , sẽ không bao giờ bị lãng quên . Bởi vì khi bạn làm việc bằng sự liêm chính, bằng nỗ lực và lòng tự trọng … Cuộc đời, sớm hay muộn , cũng sẽ trả lại cho bạn gấp đôi .
Đó không chỉ là bài học cho trẻ em .
Đó là bài học cho tất cả chúng ta .
ST.