30/05/2026
Ai quan tâm chuyện ăn uống của người bệnh hơn BS gây mê chứ?
Chia sẻ của bác sỹ Đào Ngô Quyền, khoa Gây mê hồi sức, bệnh viện Thống Nhất.
https://www.facebook.com/share/p/1DatWpXfhG/
BÁC SĨ GÂY MÊ Ở PHÒNG MỔ SỢ GÌ NHẤT⁉️
Gây mê hồi sức (GMHS) là một chuyên khoa đòi hỏi người bác sĩ phải tính toán rất nhiều trước khi bắt đầu công việc.
Trước khi bệnh nhân được đưa vào phòng mổ, bác sĩ đã phải đánh giá các chỉ số từ tuổi, cân nặng, chiều cao, bệnh nền, chức năng tim phổi, thuốc đang sử dụng, kết quả xét nghiệm, nguy cơ đường thở khó, lượng dịch truyền cần dùng và cả liều lượng thuốc mê dự kiến cho từng giai đoạn của cuộc phẫu thuật. Nói cách khác, càng nhiều thông tin chính xác thì cuộc gây mê càng an toàn.
Và cũng vì quen làm việc dựa trên các dữ kiện được tính toán trước như vậy nên thứ bác sĩ gây mê sợ nhất thường không phải ca mổ khó, mà là những thông tin không chính xác hoặc những yếu tố nằm ngoài dự kiến.
Trong số đó, CHUYỆN ĂN UỐNG của bệnh nhân là một trong những thông tin quan trọng nhất trước khi bước vào phòng mổ.
Chỉ cần sai lệch ở chi tiết này, toàn bộ những tính toán ban đầu về mức độ an toàn của cuộc gây mê có thể thay đổi theo một hướng rất tồi tệ.
Mục tiêu của gây mê là sẽ đưa bệnh nhân vào trạng thái ngủ sâu, không đau đớn để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phẫu thuật viên thực hiện cuộc mổ. Để làm được điều đó, các thuốc gây mê sẽ tác động lên hệ thần kinh trung ương, làm giảm ý thức và đồng thời làm suy giảm nhiều phản xạ tự nhiên của cơ thể, trong đó có phản xạ bảo vệ đường thở.
Bình thường khi còn tỉnh, nếu có thức ăn hay dịch từ dạ dày trào ngược lên họng, cơ thể sẽ ho hoặc nuốt để ngăn chúng đi xuống phổi.
Còn lúc mê thì khác, nếu trong dạ dày vẫn còn thức ăn hoặc dịch vị, chúng có thể trào ngược lên họng rồi lọt vào phổi trong quá trình gây mê. Khi đó, hậu quả không chỉ là một cơn sặc đơn thuần mà có thể dẫn tới viêm phổi hít, suy hô hấp cấp, phải thở máy kéo dài và nhiều biến chứng nghiêm trọng khác.
Nếu sáng hôm nay mổ, thông thường từ đêm hôm trước bệnh nhân đã được dặn nhịn ăn. Thức ăn đặc như cơm, bún, phở, bánh mì, thịt cá thường cần ít nhất khoảng 6 - 8 giờ để dạ dày làm trống. Với những bữa ăn nhiều dầu mỡ, thịt đỏ hay ăn rất no thì thời gian này còn có thể kéo dài hơn. Sữa mẹ khoảng 4 giờ, sữa công thức khoảng 6 giờ. Nước lọc hoặc các loại nước trong suốt có thể ngắn hơn, khoảng 2 giờ trước gây mê.
Thực ra bác sĩ gây mê không trách bệnh nhân vì lỡ đói hay lỡ quên. Điều họ sợ thật sự là bệnh nhân ăn rồi nhưng không khai báo 🙂
Việc phải hoãn một cuộc mổ vài giờ thường dễ xử lý hơn rất nhiều so với việc đối mặt với biến chứng hô hấp xảy ra ngay trên bàn mổ.
Vấn đề bắt đầu từ một số bệnh nhân khi phải chờ mổ từ sáng sớm, bụng đói cồn cào nên ăn tạm một cái bánh. Có người khát quá làm vài ngụm sữa hoặc cà phê. Thậm chí có người thừa nhận là mình có ăn nhưng nghĩ ăn ít như vậy chắc không ảnh hưởng gì nên không nói.
Rồi khi bệnh nhân được đẩy tới phòng mổ rồi thì thường có tâm lý chỉ muốn ca mổ diễn ra đúng kế hoạch nên ngại khai báo. Cứ thế vô tình / cố ý đưa bản thân vào một nguy cơ biến chứng hô hấp, thở máy vô cùng nặng nề.
Rõ ràng đây là nhóm biến chứng hoàn toàn có thể phòng tránh được chỉ bằng một câu trả lời trung thực. Vì vậy, nếu lỡ ăn một cái bánh, uống một hộp sữa, một ly cà phê hay thậm chí chỉ nhớ không chắc mình đã uống gì trước mổ, hãy báo ngay cho nhân viên y tế.
Đừng tự đánh giá rằng lượng đó ít nên không sao. Đừng tự quyết định rằng chắc dạ dày đã tiêu hóa hết rồi. Đừng bao giờ nói dối bác sĩ, đặc biệt là bác sĩ Gây mê…
