16/09/2026
THUỐC ĐIỀU TRỊ BÉO PHÌ ĐANG THAY ĐỔI. NHƯNG CHĂM SÓC TỐT KHÔNG CHỈ LÀ DÙNG THUỐC.
Điều trị béo phì đang thay đổi rất nhanh. Trong những năm gần đây, các thuốc mới, đặc biệt là những liệu pháp dựa trên incretin như GLP-1, đã mở rộng đáng kể các lựa chọn điều trị cho người trưởng thành sống với béo phì.
Đây là một bước tiến quan trọng. Nhưng cùng với những tiến bộ đó là một câu hỏi đáng được đặt ra: Làm thế nào để những thuốc tốt hơn thực sự dẫn đến chăm sóc béo phì tốt hơn?
Cuối năm 2025, Tổ chức Y tế Thế giới - World Health Organization (WHO) lần đầu tiên ban hành hướng dẫn toàn cầu về sử dụng các liệu pháp GLP-1 trong điều trị béo phì ở người trưởng thành. WHO đưa ra khuyến nghị có điều kiện cho việc sử dụng các liệu pháp này trong điều trị dài hạn, đồng thời nhấn mạnh rằng thuốc không phải là một giải pháp độc lập. Chúng cần được đặt trong một cách tiếp cận toàn diện đối với béo phì, một bệnh mạn tính có thể tái phát.
Gần đây hơn, European Association for the Study of Obesity (EASOobesity - EASO) cũng nhấn mạnh thông điệp tương tự: các liệu pháp incretin đang thay đổi những gì chúng ta có thể làm trong điều trị béo phì, nhưng giá trị của chúng phụ thuộc vào cách chúng được tích hợp vào chăm sóc toàn diện, lâu dài và lấy con người làm trung tâm.
Trong thực hành, điều đó trước hết có nghĩa là không nên quyết định điều trị chỉ dựa vào BMI. BMI có thể cung cấp một phần thông tin, nhưng không phản ánh đầy đủ tình trạng sức khỏe của một người. Các biến chứng liên quan đến béo phì, tiền sử điều trị, sức khỏe tổng thể, nhu cầu và mục tiêu cá nhân, ưu tiên của mỗi người, cũng như lợi ích và nguy cơ của từng lựa chọn đều cần được xem xét.
Thuốc cũng chỉ là một phần của chăm sóc. Dinh dưỡng phù hợp, hoạt động thể chất, hỗ trợ thay đổi hành vi, giáo dục người bệnh và quản lý các biến chứng liên quan đến béo phì vẫn rất quan trọng. Ở một số người, hỗ trợ về tâm lý, chức năng vận động hoặc những nhu cầu khác cũng có thể cần thiết. Tuyên bố đồng thuận năm 2026 của EASO, European Federation of the Associations of Dietitians và European Coalition for People Living with Obesity cũng nhấn mạnh việc kết hợp điều trị bằng thuốc với chăm sóc dinh dưỡng, chức năng và tâm lý khi phù hợp.
Cách chúng ta đánh giá kết quả điều trị cũng cần rộng hơn. Thành công không chỉ được đo bằng số kilogram giảm được. Thay đổi cân nặng là một kết quả quan trọng, nhưng sức khỏe chuyển hóa, khả năng vận động và thực hiện các hoạt động hằng ngày, chất lượng cuộc sống, kiểm soát các bệnh liên quan đến béo phì và sức khỏe tổng thể cũng có ý nghĩa.
Theo dõi lâu dài cũng là một phần của điều trị. Béo phì là một bệnh mạn tính, có thể tái phát. Vì vậy, ở một số người, điều trị cần được theo dõi, đánh giá lại và điều chỉnh theo thời gian, thay vì chỉ kê một đơn thuốc rồi kết thúc.
Bên cạnh hiệu quả, an toàn và nguồn thuốc cũng rất quan trọng. Các thuốc này không phù hợp với tất cả mọi người. Tháng 7/2026, WHO cảnh báo về việc sử dụng GLP-1 ngoài chỉ định hoặc ngoài môi trường y tế, trong đó có việc mua thuốc qua các kênh trực tuyến và nguồn không chính thức. Việc sử dụng cần có chỉ định và theo dõi phù hợp của nhân viên y tế có chuyên môn, đồng thời thuốc cần đến từ những nguồn hợp pháp và đáng tin cậy.
Đối với Việt Nam, đây là một cuộc trao đổi ngày càng cần thiết. Khi các thuốc mới ngày càng được nhắc đến nhiều hơn trên truyền thông và mạng xã hội, chúng ta cần tránh thu hẹp điều trị béo phì thành câu chuyện “dùng thuốc gì để giảm cân”.
Những câu hỏi quan trọng hơn là: Người này cần được đánh giá như thế nào? Phương án điều trị nào phù hợp? Mục tiêu sức khỏe là gì? Và làm thế nào để kết quả có thể được theo dõi và duy trì một cách an toàn?
Chăm sóc béo phì tốt cần kết hợp đánh giá phù hợp, điều trị dựa trên bằng chứng, hỗ trợ liên tục và theo dõi lâu dài, đồng thời luôn đặt con người, chứ không chỉ cân nặng, ở trung tâm của chăm sóc.
Những thuốc mới có thể thay đổi những gì chúng ta có thể làm. Nhưng chất lượng chăm sóc vẫn phụ thuộc vào cách chúng ta sử dụng chúng.
Nguồn: World Health Organization, Guideline on the use of GLP-1 therapies for the treatment of obesity in adults, 2025; WHO, Statement on the safe and appropriate use of GLP-1 receptor agonists, 30/7/2026; European Association for the Study of Obesity, Integrating incretin-based therapies into comprehensive obesity care, 2026; EASO, EFAD & ECPO, Nutritional, Functional and Psychological Considerations for Obesity Management Medications in Adults, 2026.