Khoa Nội - Bvđk Thảo Nguyên

28/08/2025

Những nguyên tắc sống còn về điều trị rối loạn lipid máu - Statin người bệnh đái tháo đường cần biết

Trong tuần được ngồi chủ tọa 2 Hội thảo quan trọng về điều trị rối loạn lipid máu ở BN đái tháo đường típ 2, với đủ các Speaker Tây lẫn Ta, và là chuyên gia Tim mạch, Tim mạch can thiệp, Nội tiết, Xơ vữa động mạch, thấy có nhiều câu hỏi được lặp đi lặp lại chứng tỏ nhiều người (cả nhân viên y tế và BN) chưa hiểu rõ. Gọi là nguyên tắc sống còn vì nếu hiểu và tuân thủ đúng thì sẽ có thể có cuộc sống khỏe mạnh, còn không thì sẽ có nguy cơ rất cao bị nằm một chỗ. Đó là:

1. Điều trị rối loạn Lipid máu, cùng kiểm soát đường huyết và huyết áp là 3 trụ cột chính trong phòng ngừa biến chứng và tử vong tim mạch ở BN ĐTĐ

2. Thuốc điều trị rối loạn mỡ máu được lựa chọn là Statin vì nó (1) làm giảm LDL-C là nguyên nhân chính gây xơ vữa động mạch, và (2) làm giảm biến cố tim mạch cả trong dự phòng tiên phát (ở BN chưa có biến chứng tim mạch) và dự phòng thứ phát (ở BN đã có biến chứng tim mạch).

3. Điều trị Statin càng sớm càng tốt: Vì BN ĐTĐ được xếp vào nhóm nguy cơ tim mạch cao/ rất cao. Tất cả các BN ĐTĐ típ 2 ≥ 40 tuổi hoặc BN trẻ hơn nhưng có yếu tố nguy cơ tim mạch (béo, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, biến chứng thận...) đều có chỉ định điều trị Statin

4. Điều trị Statin càng lâu càng tốt: Statin có bằng chứng hiệu quả bảo vệ tim mạch ở BN từ 40 - 75 tuổi, tuy nhiên với những người > 75 tuổi mà khỏe mạnh, dự kiến còn sống lâu thì vẫn được khuyên nên dùng tiếp Statin. Một số BN hay bỏ thuốc vì họ không nhìn được con số Lipid máu dễ dàng như đo huyết áp hay đo đường huyết mao mạch, và càng không thể nhìn được mảng xơ vữa ở mạch máu của họ.

5. Có uống thuốc nhưng phải đạt mục tiêu: Mục tiêu LDL-C phải < 2,6 hoặc < 1,8 hoặc < 1,4 mmol/L tùy BN đã có biến chứng tim mạch chưa, hay nguy cơ tim mạch cao hay trung bình. Ngay mục tiêu đơn giản nhất là < 2,6 mmol/L cũng thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng ở người bình thường (ghi trên tờ giấy xét nghiệm) là < 3,4 mmol/L.

6. Liều thuốc Statin là rất quan trọng: Cũng giống như khi dùng thuốc huyết áp hay đái tháo đường, BN có thể cần dùng thuốc Statin liều cao để đạt được mục tiêu. Nếu đã dùng liều cao mà vẫn chưa đạt mục tiêu LDL-C thì cần phối hợp thêm thuốc hạ Lipid máu khác.

7. Khi đã đạt mục tiêu mỡ máu thì có được ngừng hay giảm liều thuốc không ? Không vì thuốc Statin có có thêm các tác dụng chống viêm, ổn định mảng xơ vữa, thậm chí làm giảm mảng xơ vữa. Nó được coi là thuốc bảo vệ tim mạch nên cần duy trì lâu dài ở BN đái tháo đường.

8. Khi suy thận vẫn cần uống thuốc: BN đái tháo đường có suy thận nghĩa là nguy cơ tim mạch cao hơn, mục tiêu LDL-C cần thấp hơn nên càng cần điều trị rối loạn Lipid máu. Hơn nữa các thuốc Statin đã được chứng minh có lợi ích trên thận.

9. Khi Triglyceride máu cao thì phải điều trị thuốc Fibrate nhưng cũng có thể vẫn cần điều trị thuốc Statin: Nếu Triglyceride máu > 11,2 mmol/L thì BN sẽ được cho điều trị ưu tiên bằng thuốc Fibrate để phòng ngừa viêm tụy cấp, nhưng nếu Triglyceride > 5,6 mmol/L và < 11,2 mmol/L thì có thể cho điều trị Fibrate nếu nguy cơ tim mạch thấp hoặc Statin nếu nguy cơ tim mạch cao. Lưu ý là Statin có tác dụng làm giảm Triglyceride khoảng 10-30%.

10. Tăng men gan không phải là chống chỉ định của Statin: Có lẽ nguyên nhân phổ biến nhất gây tăng men gan nhẹ ở BN đái tháo đường là gan nhiễm mỡ, và họ là BN cần được điều trị tích cực rối loạn lipid máu chứ không phải là thuốc bổ gan. Tỷ lệ thuốc Statin gây tăng men gan là rất thấp.

11. Không uống Statin cách ngày: Phần lớn các Statin được chỉ định uống vào buổi tối, nhưng với các Statin có tác dụng dài như Atorvastatin , Rosuvastatin, Pitavastatin thì có thẻ uống bất cứ lúc nào trong ngày nhưng không đủ để có tác dụng khi uống cách ngày.

12. Làm gì khi nghi ngờ không “dung nạp” với Statin: Khi bị mệt, đau cơ, yếu cơ hoặc các tác dụng phụ khác nghi do Statin thì nên báo Bác sĩ. Vì thuốc này rất quan trọng với BN đái tháo đường, việc ngừng thuốc có thể gây hậu quả không tốt, nên khi có các biểu hiện trên thì hướng xử trí có thể là giảm liều thuốc Statin xuống liều thấp nhất, đổi sang Statin khác, uống Statin 2-3 lần/ tuần, hoặc đổi sang thuốc điều trị rối loạn mỡ máu khác. Sau đó sẽ đánh giá để quyết định hướng điều trị tiếp.
Nguồn: Khoa Nội tiết - ĐTĐ bệnh viện Bạch Mai

20/06/2021

?? TIÊM INSULIN TẠI NHÀ, TIÊM NHƯ THẾ NÀO??
Tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) ở Việt Nam ngày càng cao và Insulin là một trong các thuốc điều trị đái tháo đường giúp giảm đường máu hiệu quả.
Những bệnh nhân điều trị ngoại trú bằng Insulin rất cần thiết phải biết cách tiêm đúng kĩ thuật để phát huy được tác dụng của thuốc và hạn chế các tác dụng phụ.
1. Xác định vị trí tiêm: Vị trí da bụng thường được ưu tiên lựa chọn, cách rốn khoảng 5cm trở ra và phải đổi vị trí tiêm liên tục để tránh tác dụng phụ như loạn dưỡng mỡ ( vùng da tiêm sần cứng) cũng như đạt được hiệu quả của thuốc
2. Nếu thuốc Insulin sử dụng lần đầu bảo quản trong ngăn mát
tủ lạnh phải để thuốc ra ngoài trước 10-15 phút. Lăn nhẹ thuốc trong lòng bàn tay 15 - 20 lần (nếu là Insulin hỗn hợp).
3. Sát khuẩn nắp cao su lọ thuốc bằng cồn 70 độ, để khô.
4. Tháo nắp nhựa bơm tiêm kéo ngược Piston của bơm tiêm
để lấy một lượng khí đúng bằng lượng thuốc cần tiêm.
5. Đâm kim vào lọ thuốc, đẩy lượng không khí trong bơm tiêm vào lọ thuốc. Kim tiêm vẫn nằm trong lọ thuốc, dốc ngược lọ thuốc
ngang tầm mắt, kéo từ từ piston để lấy đủ lượng Insulin theo chỉ định. Rút kim, đậy nắp kim. Nếu có bọt khí: Búng nhẹ và đẩy khí ra ngoài bằng cách đẩy nhẹ piston lên.
6: Sát khuẩn vị trí tiêm từ trong ra ngoài theo hình xoáy ốc tối
thiểu 2 lần bằng cồn 70 độ.
7. Véo da bằng hai ngón tay (ngón cái và ngón trỏ) để cố định
da cho đến khi bơm hết thuốc.
8. Cầm bơm tiêm đâm 1 góc 45 - 90 độ so với mặt da (tùy
thuộc người bệnh gày hay béo).
9. Bơm thuốc từ từ cho đến khi hết thuốc trong bơm tiêm và giữ khoảng 6-10 giây
10. Rút kim, thả tay véo da, ấn nhẹ miếng bông vào vùng tiêm
Sau khi tiêm người bệnh cần phải ăn để tránh hạ đường huyết
Dr đặng hồng - khoa nội bvđk thảo nguyên

25/05/2021