27/05/2026
Tổn thương tắc mạch cấp tính/Đái tháo đường 2
1. Mô tả tổn thương :
📌Màu sắc : Toàn bộ vùng mu bàn chân và các ngón chân phải có màu tím thẫm, đen xám và có chỗ chuyển sang màu xanh lục bẩn (dấu hiệu của hoại tử mô và phân hủy hemoglobin).
📌Ranh giới tổn thương rõ ràng (Demarcation line): Có một đường ranh giới rất sắc nét phân tách giữa vùng mô hoại tử/thiếu máu cục bộ nặng (phía dưới cổ chân) và vùng da lành ấm phía trên cổ chân.
📌Đây là dấu hiệu kinh điển của tình trạng hoại tử khô hoặc hoại tử thứ phát do tắc nghẽn mạch máu nuôi dưỡng cấp tính tại một vị trí cố định.
📌Tổn thương các ngón chân: Các ngón chân (đặc biệt là ngón cái và ngón II, III) có hiện tượng teo khô, thâm nhiễm đen sâu, mất tính căng bóng của da lành, biểu hiện của thiếu máu nuôi dưỡng hoại tử giai đoạn tiến triển.
📌Phù nề nhẹ: Có hiện tượng phù nề nhẹ ở vùng quanh cổ chân ngay sát ranh giới tổn thương.
2.Chẩn đoán
Hoại tử (Gangrene) do Thiếu máu cục bộ cấp tính hoặc mạn tính giai đoạn trễ chi dưới (Acute/Chronic Limb-Threatening Ischemia - CLI/ALTI)
3.Nguyên nhân cần nghĩ đến bao gồm:
📌Tắc mạch cấp tính (Acute Arterial Occlusion): Thuyên tắc mạch (Embolism) từ tim (rung nhĩ, huyết khối buồng tim) hoặc huyết khối tại chỗ (Thrombosis) trên nền mảng xơ vữa có sẵn dẫn đến mất nguồn máu nuôi đột ngột vùng dưới cổ chân.
📌Bệnh động mạch ngoại biên giai đoạn cuối (PAD Grade IV / Rutherford Category 6): Thiếu máu chi trầm trọng đe dọa tính mạng, thường gặp ở bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường lâu năm, tăng huyết áp, hút thuốc lá hoặc xơ vữa mạch máu lan tỏa.
📌Nhiễm trùng kết hợp hoại tử thứ phát: Mặc dù trông giống hoại tử khô (dry gangrene), nhưng sự thay đổi màu sắc sang xanh lục và tím sẫm diện rộng cũng không loại trừ hoàn toàn một tình trạng hoại tử ướt (wet gangrene) siêu nhiễm khuẩn nếu sờ có cảm giác ướt, mùi hôi hoặc có dấu hiệu lép bép sinh hơi dưới da (gas gangrene) – điều này cần thăm khám trực tiếp để xác định.
4.Cận lâm sàng
📌Siêu âm Doppler mạch máu chi dưới: Đánh giá dòng chảy, phát hiện vị trí và mức độ tắc nghẽn của động mạch chày trước, chày sau, động mạch mác.
📌Chụp CT Angiography (CTA) chi dưới: Tiêu chuẩn vàng để dựng hình cây mạch máu, xác định chính xác vị trí tắc khẩn cấp nhằm phục vụ kế hoạch can thiệp (nếu còn chỉ định cứu vãn một phần chi).