Quang Ninh YHGĐ, 43 Phương Liệt, Phương Liệt, Thanh Xuân, Hanoi (2026)

04/08/2026

Ngủ trưa quá 1 tiếng — kẻ phá giấc ngủ đêm của người cao tuổi

Một chị nhắn bs tuần trước: "Bs ơi, mẹ em tối nào cũng 11-12 giờ vẫn ngồi xem tivi, hỏi sao không ngủ thì mẹ bảo nằm xuống không được. Mà ban ngày mẹ ngủ trưa đến 2-3 tiếng. Có liên quan gì không bs?"

Bs đọc xong thở dài. Không phải vì khó trả lời, mà vì câu trả lời nằm ngay trong câu hỏi rồi mà cô bác chưa nhìn ra.

Hôm nay bs nói thẳng với cô bác chuyện này nhé.

1. Vì sao người cao tuổi hay ngủ trưa nhiều?

Cô bác biết không, người già vốn dĩ đã ngủ đêm ít hơn người trẻ rồi. Não tiết ít melatonin hơn, tức là cái tín hiệu "trời tối, đến giờ ngủ rồi" nó yếu đi, đồng hồ sinh học lệch dần, giấc ngủ sâu cũng ngắn lại. Đây là thay đổi bình thường theo tuổi, không phải lỗi của cụ.

Nhưng chính vì đêm ngủ đã ít, mà ban ngày lại ngủ thêm 2-3 tiếng, thì cụ đang dùng trước một phần "quota ngủ" hữu hạn của mình. Đến tối, cơ thể không còn đủ buồn ngủ để vào giấc nữa. Rồi trằn trọc, rồi thức khuya, rồi dậy sớm lúc 3-4 giờ sáng nằm hoài không ngủ lại được.

Bs hay giải thích bằng hình ảnh thế này: đồng hồ sinh học giống như một cái bình tích áp, suốt ngày thức thì áp lực ngủ tích dần, đến tối đủ cao cơ thể mới "xả van" được. Người trẻ bình to, ngủ trưa 1-2 tiếng tối vẫn ngủ ngon. Người cao tuổi bình đã nhỏ hơn rồi, ngủ trưa 2-3 tiếng là xả van sớm giữa ngày, tối đến bình vơi, không còn đủ áp lực để vào giấc nữa.

Thêm một điều nữa: nếu ngủ trưa quá 60 phút, cụ sẽ rơi vào giấc ngủ sâu. Tỉnh dậy người còn mơ màng, mệt hơn cả trước lúc ngủ, phải thêm 1-2 tiếng mới tỉnh hẳn. Lúc đó đã là 4-5 giờ chiều. Tối đến, cụ hoàn toàn không buồn ngủ.

2. Khi nào cần lo và làm gì ngay?

Cờ đỏ, cô bác cần đưa cụ đến cơ sở y tế ngay hoặc gọi 115 nếu thấy: cụ đột ngột lơ mơ khó đánh thức, lú lẫn không nhận ra người thân, hoặc ngủ li bì bất thường kéo dài nhiều giờ không rõ nguyên nhân.

Cần đặt lịch khám trong vài ngày tới nếu: cụ ngủ ngày nhiều nhưng đêm trằn trọc kéo dài hơn 3-4 tuần liên tục, hoặc cụ hay ngáy to và thỉnh thoảng "nín thở" lúc ngủ vì đây có thể là ngưng thở khi ngủ, cần được bác sĩ đánh giá.

3. Điều chỉnh thực tế cô bác có thể làm ngay

Bs nói thật: không có thần dược nào chữa ngủ trưa nhiều. Cái giúp được là điều chỉnh thói quen, và bắt đầu từ một việc rất đơn giản là đặt báo thức 20-30 phút cho giấc trưa. Nghe buồn cười nhưng thật sự hiệu quả, cụ nghỉ đủ để phục hồi mà không rơi vào giấc sâu.

Thêm vào đó: tránh nằm ngủ trưa sau 2 giờ chiều vì càng gần tối càng phá giấc đêm. Buổi sáng ra ngoài sớm dù chỉ 15-20 phút, ánh sáng ban mai giúp reset đồng hồ sinh học, tối đến cụ sẽ buồn ngủ đúng giờ hơn.

Về chuyện bổ sung hỗ trợ giấc ngủ: cô bác hỏi bs nhiều lắm. Bs chỉ nói thật rằng một số người cao tuổi ngủ kém có liên quan đến thiếu hụt magie, khoáng chất tham gia vào quá trình sản xuất melatonin và điều hòa hệ thần kinh. Người già ăn ít hơn, hấp thu kém hơn, nên thiếu thầm lặng không hiếm. Ưu tiên bổ sung qua thực phẩm trước như rau xanh đậm, các loại đậu, hạt bí. Nếu muốn dùng thêm dạng viên bổ sung thì nhớ trao đổi với bác sĩ điều trị trước, vì cần xem xét chức năng thận và thuốc đang dùng, đừng tự bổ sung theo cảm tính nhé. Và bổ sung magie chỉ là hỗ trợ thêm, không thay thế việc điều chỉnh thói quen ngủ đâu cô bác ạ.

Cô bác nhớ theo dõi giấc ngủ của cụ và tái khám định kỳ. Có gì băn khoăn thêm, cứ để lại bình luận, bs trao đổi thêm nhé.

Bs mong cô bác và gia đình ăn uống điều độ, ra nắng sớm mỗi sáng, và mỗi đêm ngủ ngon giấc trọn vẹn, vì "ngủ đúng giờ, đúng giấc là cách chăm mình tốt nhất rồi đó."

04/08/2026

Bổ sung kẽm cho trẻ: uống bao lâu, liều bao nhiêu mới đúng?

Tuần trước có anh nhắn bs: "Con em uống kẽm mấy tháng rồi mà vẫn biếng ăn như thường, có phải kẽm không hiệu quả không bs?" Bs đọc mà thương thật, tội con bé. Không phải kẽm vô dụng đâu anh ơi, mà là cách uống chưa đúng mà chưa ai nói rõ cho anh nghe. Hôm nay bs nói thẳng với bố mẹ về chuyện này, để con được bổ sung đúng cách, không uống hoài mà không thấy gì.

1. Uống bao lâu mới đủ?

Kẽm không phải như thuốc hạ sốt, uống là thấy tác dụng ngay. Cơ thể bé cần ít nhất 4 đến 8 tuần bổ sung liên tục mới bắt đầu thấy bé ăn ngon hơn, ít ốm hơn. Bs hay hình dung thế này cho dễ hiểu: kẽm trong cơ thể như nước trong một cái bình bị thủng từ lâu, phải đổ đủ, đủ lâu thì bình mới đầy trở lại, không thể đổ vài gáo rồi kỳ vọng ngay được.

Nhiều gia đình uống 2 đến 3 tuần thấy con chưa đổi thì bỏ, rồi tiếc công tiếc tiền. Bs hiểu bố mẹ sốt ruột lắm, nhưng bỏ đúng lúc gần đến kết quả thì thiệt cho con thôi.

Với bé biếng ăn kéo dài hoặc hay ốm vặt, bs thường gợi ý uống 2 đến 3 tháng, rồi nghỉ 1 đến 2 tháng, sau đó đánh giá lại. Không nên uống liên tục cả năm không nghỉ, vì uống quá dài, quá nhiều lại cản trở hấp thu đồng, cũng không tốt cho con.

2. Liều bao nhiêu là vừa?

Đây là phần bs thấy nhiều bố mẹ hay bị nhầm nhất. Liều kẽm bổ sung thông thường theo từng độ tuổi như sau:

- Trẻ dưới 6 tháng: khoảng 2mg mỗi ngày
- Trẻ 7 tháng đến 3 tuổi: khoảng 3 đến 5mg mỗi ngày
- Trẻ 4 đến 8 tuổi: khoảng 5 đến 8mg mỗi ngày
- Trẻ 9 đến 13 tuổi: khoảng 8 đến 9mg mỗi ngày

Đây là liều bổ sung duy trì, không phải liều điều trị bệnh thiếu kẽm nặng, bố mẹ lưu ý nhé. Nếu con đang điều trị bệnh lý cụ thể, liều có thể khác, cần hỏi bác sĩ nhi trực tiếp để tính đúng theo cân nặng của con.

3. Một chi tiết ít ai để ý

Kẽm hấp thu kém khi uống cùng sữa hoặc ngay sau bữa ăn nhiều canxi. Bs hay gợi ý cho bé uống kẽm giữa hai bữa ăn, cách bữa ít nhất một tiếng, vì như vậy kẽm mới được ruột hấp thu tốt, không bị canxi trong sữa "chen ngang" mất.

Ngoài ra, kẽm và vitamin D3 hay đi cùng nhau vì D3 giúp hệ miễn dịch của bé vận hành tốt hơn, hỗ trợ quá trình hấp thu vi chất nói chung. Trẻ ít ra nắng, hay ốm vặt thường thiếu D3 song song với kẽm mà bố mẹ ít để ý tới. Tốt nhất bổ sung gì cho con cũng nên hỏi bác sĩ nhi một lần cho chắc, đừng tự ý tăng liều theo cảm tính.

4. Khi nào cần đưa con đi khám ngay?

Bs cần nhắc bố mẹ mấy dấu hiệu không được chủ quan. Nếu con bỏ bú hoàn toàn hoặc không uống được gì, nôn tất cả, co giật, li bì khó đánh thức, thở khó hoặc môi tím, bố mẹ gọi 115 hoặc đưa con đến viện ngay, không chờ.

Còn nếu con biếng ăn kéo dài kèm chậm tăng cân, hay ốm vặt nhiều đợt trong năm, hoặc bố mẹ không chắc con có thật sự thiếu kẽm không thì nên đặt lịch khám nhi để bác sĩ đánh giá đúng, đừng tự bổ sung mãi mà không biết con đang ở đâu.

Bs biết nuôi con nhỏ không dễ, bố mẹ lo lắng là đúng. Nhưng bổ sung đúng cách, đúng liều, đúng thời gian thì con mới được lợi thật sự, không phải uống nhiều là tốt hơn đâu nhé.

Bố mẹ có băn khoăn gì về kẽm hay vi chất cho con, cứ để lại bình luận, bs trao đổi thêm. Chia sẻ bài này cho các mẹ trong nhóm cùng đọc, đặc biệt ai đang có con biếng ăn hay hay ốm vặt.

Chúc các con ăn ngon, lớn khỏe, bố mẹ an tâm, "nuôi con đúng cách, một lần hiểu đúng, cả năm yên tâm."

03/08/2026

Thoái hóa khớp gối – canxi và D3 có làm chậm tiến triển?

Tuần trước bs gặp một bác gái đã sống với đầu gối đau gần chục năm. Bác kể: "Bs ơi, sáng nào tôi cũng phải ngồi thêm vài phút ở mép giường, chờ gối bớt cứng rồi mới dám đứng dậy. Như người già rệu rã quá." Bs nghe xong, lặng một lúc. Không phải vì không biết nói gì, mà vì bs biết cái cảm giác đó nó mòn người ra thế nào, mỗi sáng.

Hôm nay bs muốn nói thẳng với cô bác về thoái hóa khớp gối, và câu hỏi mà nhiều người nhắn bs: canxi và D3 có làm chậm bệnh được không?

Chuyện gì đang xảy ra bên trong đầu gối?

Trong khớp gối có một lớp sụn mỏng, trơn, làm đệm giữa hai đầu xương. Cô bác hình dung như lớp lót cao su bên trong bản lề cửa, bao lâu còn nguyên thì đóng mở êm ru. Khi lớp lót đó mòn dần, hai đầu xương bắt đầu cọ vào nhau, gây đau, cứng, và sinh ra g*i xương. Sụn khớp không có mạch máu riêng, nên một khi đã mòn thì hồi phục rất kém, gần như không tự tái tạo lại được.

Điều cần hiểu thêm là thoái hóa khớp không chỉ là chuyện của riêng cái sụn. Xương dưới sụn, màng hoạt dịch tiết dịch bôi trơn, dây chằng và cơ xung quanh đều bị ảnh hưởng theo. Khi cơ yếu đi, khớp chịu lực nhiều hơn, sụn mòn nhanh hơn, cô bác ạ. Bệnh không chữa khỏi hoàn toàn được, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát để đi lại tốt hơn và làm chậm tiến triển.

Khi nào cần đến ngay, đừng chờ?

Bs phải nói thẳng phần này trước.

Nếu đầu gối sưng to đột ngột, đỏ nóng, đau dữ dội không giảm, hoặc cô bác bỗng không đi lại được, kèm theo sốt hay sút cân không rõ lý do, đó không phải thoái hóa thông thường. Cần đến cơ sở y tế ngay trong ngày để loại trừ nhiễm trùng khớp hoặc các bệnh khác nguy hiểm hơn.

Còn nếu cứng gối buổi sáng kéo dài hơn 30 phút, đau ảnh hưởng giấc ngủ, hoặc đau tăng nhanh dù không thay đổi gì nhiều trong sinh hoạt, cô bác nên đặt lịch khám sớm trong tuần để bác sĩ đánh giá lại, không để lâu thêm.

Vậy canxi và D3 giúp được gì thật sự?

Bs nói thật: canxi và D3 không "vá" lại phần sụn đã mòn. Không có chất bổ sung nào làm được điều đó.

Nhưng vai trò của chúng nằm ở tầng sâu hơn, ít người để ý tới. Xương dưới sụn, nếu bị loãng, sẽ kém chắc hơn và không đỡ được lực tốt cho sụn bên trên. Người thoái hóa khớp thường đi kèm loãng xương, mà loãng xương lại làm đau khớp nặng thêm, và hai bệnh này hay song hành ở cô bác lớn tuổi. Giữ đủ canxi và D3 giúp xương dưới sụn còn đủ chắc, từ đó giảm bớt một phần tốc độ thoái hóa thêm.

Ưu tiên trước hết là từ bữa ăn: cá nhỏ ăn được cả xương như cá cơm, đậu phụ, rau cải xanh, sữa chua, và tắm nắng buổi sáng sớm mỗi ngày 15 đến 20 phút là cách cơ thể tự tổng hợp D3. Nếu ăn uống không đủ hoặc ít ra ngoài, mới tính đến viên bổ sung. Nhưng cô bác nhớ hỏi bác sĩ điều trị trước, vì liều canxi và D3 phụ thuộc vào chức năng thận và các thuốc đang dùng kèm, không phải cứ uống thêm là tốt hơn.

Và quan trọng không kém: vận động nhẹ đều đặn như đi bộ mặt phẳng, đạp xe tại chỗ, bơi nhẹ giúp cơ quanh gối khỏe hơn, giảm lực đè lên khớp mỗi bước đi. Cô bác thử hình dung mà xem, cơ khỏe như đệm giảm xóc tốt hơn, đầu gối đỡ gánh hơn mỗi ngày.

Cô bác nhớ tái khám đúng hẹn và chụp X-quang gối định kỳ theo chỉ định của bác sĩ, đừng đợi đau nhiều mới đi. Có dấu hiệu bất thường như đã kể trên, đừng chủ quan nhé.

Bs gửi bài này cho ai đang sống chung với đầu gối đau nhiều năm đọc cùng. "Mỗi ngày đi thêm được vài bước thoải mái hơn, đó là chiến thắng rồi."

03/08/2026

Phụ nữ văn phòng ít ra nắng – nguy cơ thiếu D3 cao đến mức nào?

Chị đồng nghiệp của bs năm ngoái, làm văn phòng 8 năm, da trắng mịn, chưa bao giờ phơi nắng quá 10 phút. Khi xét nghiệm, chỉ số 25(OH)D chỉ còn 12 ng/mL. Chị ngạc nhiên lắm: "Em có thiếu gì đâu bs, em ăn uống đầy đủ mà." Bs nghe xong chỉ thở dài nhẹ, vì câu trả lời nằm ở chỗ chị không ngờ tới: Vitamin D3 không đến từ thức ăn, mà đến từ nắng. Và chị ấy lúc đó vừa bước qua tuổi 46.

Hôm nay bs muốn nói thẳng với chị em về chuyện này, vì bs thấy tình huống như vậy nhiều lắm, không phải hiếm.

1. Vì sao phụ nữ văn phòng lại dễ thiếu D3 đến vậy?

Vitamin D3, tên khoa học là cholecalciferol, là thứ da mình tự tổng hợp khi tia UVB chạm trực tiếp vào người. Ánh đèn văn phòng không làm được điều đó. Kính xe, kính cửa sổ, kem chống nắng đều chặn UVB gần như hoàn toàn. Chị em ngồi trong nhà 8 tiếng một ngày, đi xe có kính, về đến nhà là tối, thực ra da gần như không được tiếp xúc với nắng đủ để tổng hợp D3.

Với chị em đang ở giai đoạn tiền mãn kinh, khoảng tuổi 40 đến 55, câu chuyện còn đáng lo hơn. Bs hay dùng hình ảnh này cho dễ hiểu: thiếu D3 giống như có sẵn gạo nhưng lại không có nồi để nấu. Canxi ăn vào bao nhiêu mà thiếu D3, cơ thể không hấp thu được. Trong khi đó, estrogen giảm dần đang làm xương mất canxi nhanh hơn, cái cửa để canxi vào xương lại không mở, nên nguy cơ loãng xương tăng theo từng năm mà chị em không hay.

2. Dấu hiệu hay bị bỏ qua nhất

Thiếu D3 thường không đau, không sốt, không có triệu chứng rõ ràng. Chị em hay nghĩ mình chỉ "làm việc nhiều nên mệt", nhưng nếu thấy mỏi xương mỏi cơ không rõ lý do, dễ cáu, ngủ không sâu, hay ốm vặt mỗi mùa lạnh, đó là lúc nên nghĩ đến chuyện xét nghiệm D3.

Bs gặp nhiều chị đến phòng khám vì mệt mỏi kéo dài, xét nghiệm ra mới biết D3 đang rất thấp, mà chưa ai hỏi đến bao giờ.

3. Khi nào cần đến viện, khi nào cần khám sớm

Nếu chị em thấy đau xương lan tỏa kèm yếu cơ rõ rệt, khó đứng dậy khỏi ghế, leo cầu thang thấy chân run, đó là dấu hiệu cần đến cơ sở y tế ngay để kiểm tra, không chờ thêm.

Cần đặt lịch khám trong vài tuần nếu: trên 40 tuổi, làm việc trong nhà hơn 8 tiếng mỗi ngày, chưa xét nghiệm D3 lần nào, hay mỏi mà không giải thích được. Chị em có thể ghi lại xem mình hay ốm hơn mọi năm không, giấc ngủ có thay đổi không, mang theo khi gặp bác sĩ sẽ giúp ích nhiều lắm.

4. Vậy cần làm gì thực tế?

Bs khuyên chị em ba việc nhỏ mà rất thật.

Một là ra nắng 15 đến 20 phút trước 9 giờ sáng, để tay và chân tiếp xúc trực tiếp với nắng, không cần nhiều, chỉ cần đều.

Hai là xét nghiệm 25(OH)D ít nhất một lần nếu chưa từng làm, chỉ số này nói rất nhiều về tình trạng thật sự của cơ thể mình.

Ba là nếu thiếu thật, bác sĩ điều trị sẽ tư vấn liều bổ sung D3 phù hợp với kết quả của riêng từng chị, vì nhu cầu mỗi người mỗi khác, không có công thức chung. Bổ sung D3 chỉ là hỗ trợ thêm, không thay thế được việc ra nắng, ăn uống đủ chất và theo dõi với bác sĩ.

Chị em nhớ kiểm tra sức khỏe định kỳ nhé, xương chắc là nền tảng để sống khỏe về lâu dài. Có gì muốn hỏi thêm, cứ để lại bình luận, bs trao đổi thêm.

Bs mong chị em mỗi sáng có thêm vài phút nắng, ngủ ngon hơn, và xương luôn khỏe, vì "chăm mình từ hôm nay là món quà chị em tặng cho tương lai của mình."

03/08/2026

Ăn hoa quả ngay sau bữa cơm – tưởng bổ nhưng lại tăng đường huyết người già

Tuần trước có chị nhắn bs: "Bs ơi, mẹ em tiểu đường, em dặn cụ ăn hoa quả thay bánh kẹo. Cụ ngoan lắm, bữa nào ăn xong cũng có cam với chuối tráng miệng. Vậy mà đường huyết sau ăn cứ cao, bs dưới quê bảo phải xem lại chế độ ăn. Em không hiểu tại sao."

Bs đọc tin mà khựng lại. Vì chị lo đúng hướng, làm đúng ý — thay bánh kẹo bằng hoa quả, nghe rất có lí. Nhưng đây lại là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất mà bs gặp ở gia đình có bố mẹ tiểu đường. Hôm nay bs nói thẳng với cô bác về chuyện này nhé.

1. Vì sao hoa quả sau bữa cơm lại đẩy đường huyết lên?

Hoa quả chứa fructose và glucose, tức là đường tự nhiên, nhưng vẫn là đường. Khi cụ vừa ăn xong bữa cơm, cơ thể đang bận xử lí đường từ cơm rồi, mà lại thêm đường từ hoa quả dồn vào cùng lúc. Cô bác hình dung thế này cho dễ: như đổ thêm nước vào cái bể đang gần đầy, bể tràn là chắc.

Với người trẻ, tụy tiết insulin nhanh, xử lí kịp. Nhưng bố mẹ mình ngoài 60-70 tuổi, tụy đã chậm lại, khả năng điều tiết kém linh hoạt hơn nhiều, đường huyết sau ăn vì vậy dễ vọt lên cao hơn hẳn dù ăn cùng một lượng. Tội là cụ thường không kêu gì, con cháu không biết mà lo.

2. Dấu hiệu hay bị bỏ qua

Sau bữa ăn cụ hay buồn ngủ bất thường, mệt lả dù không làm gì nặng, đôi khi khát nước nhiều hoặc đi tiểu nhiều hơn, đó có thể là lúc đường huyết đang cao sau ăn mà chính cụ cũng không hay biết. Cô bác nào đang chăm bố mẹ tiểu đường, để ý kỹ mấy dấu hiệu nhỏ này nhé, đừng nghĩ "tại cụ lớn tuổi rồi vậy thôi."

3. Khi nào cần hành động ngay

Cụ lơ mơ, không tỉnh táo, da tái, vã mồ hôi lạnh sau bữa ăn, gọi 115 ngay, không chờ đợi gì hết.

Cần đặt lịch khám trong tuần nếu đường huyết sau ăn 2 tiếng liên tục trên 10 mmol/L, hoặc cụ hay mệt bất thường sau bữa ăn dù ăn bình thường. Cần xem lại phác đồ điều trị.

Theo dõi tại nhà nếu đường huyết sau ăn 2 tiếng ở mức 7,8 đến 10 mmol/L, ghi vào sổ và mang theo khi tái khám để bác sĩ điều trị điều chỉnh kịp thời.

4. Cô bác làm được ngay, không tốn tiền

Điều đơn giản nhất là dặn cụ ăn hoa quả cách bữa ít nhất 1,5 đến 2 tiếng, không ăn liền sau cơm. Chỉ thay đổi thời điểm ăn thôi, không cần bỏ hoa quả.

Chọn loại hoa quả ít đường hơn như ổi, bưởi, táo xanh, dưa lưới. Hạn chế chuối chín, xoài, vải, nhãn vì những loại này đường tăng nhanh, không phù hợp cho cụ tiểu đường.

Mỗi lần ăn chỉ một lượng nhỏ vừa đủ, khoảng một nắm tay, không ăn nhiều dù là hoa quả ít đường.

Và điều bs muốn nhắc đi nhắc lại: đây là hỗ trợ thêm trong sinh hoạt hằng ngày, không thay thế được thuốc tiểu đường cụ đang dùng. Đừng tự ý bỏ thuốc hay giảm liều dù thấy đường huyết đang ổn nhé, cô bác ạ.

Cô bác nhớ đưa bố mẹ tái khám định kỳ và đo đường huyết sau ăn thường xuyên, đó là cách đơn giản nhất để biết cụ đang được kiểm soát tốt chưa. Có gì thắc mắc cứ để lại bình luận, bs trao đổi thêm.

Chúc cô bác và gia đình ăn uống điều độ, bố mẹ giữ được đường huyết ổn định mỗi ngày. "Chăm đúng một chút, cụ khỏe thêm nhiều phần."

03/08/2026

Kẽm trong thực phẩm hàng ngày có đủ cho con không?

Tuần rồi có chị nhắn bs: "Bs ơi, con em ăn cơm đều, thịt heo, trứng đủ hết — mà sao cứ ốm vặt, chậm lớn vậy?" Bs hỏi lại: cháu có hay ăn hải sản, thịt bò, các loại đậu không? "Dạ ít lắm bé kén, chủ yếu trứng với thịt heo xay thôi ạ." Bs nghe xong mà thương — không phải chị chăm con sai, mà cái thực đơn nghe có vẻ "đủ" đó rất có thể đang thiếu một thứ thầm lặng: kẽm.

Hôm nay bs nói thật với bố mẹ về chuyện này nhé.

1. Vì sao kẽm quan trọng với con?

Kẽm là khoáng chất thiết yếu mà cơ thể trẻ không tự tổng hợp được, phải lấy từ thức ăn mỗi ngày. Bs hay ví von thế này cho bố mẹ dễ hình dung: nếu canxi là vật liệu xây xương thì kẽm giống người quản lý công trình, điều phối hệ miễn dịch, hỗ trợ tăng trưởng, giúp bé ăn ngon miệng hơn. Thiếu người quản lý, mọi thứ vẫn chạy nhưng chạy lộn xộn và hay hỏng vặt. Bé vẫn ăn, vẫn ngủ, nhưng cứ ốm vặt liên tục, cứ chậm lớn hơn bạn cùng lứa — mà không ai ngờ tới kẽm.

Vậy bố mẹ nhận ra thiếu kẽm bằng cách nào? Thường là mấy dấu hiệu này: bé hay ốm vặt, cảm cúm liên tục dù ăn uống trông có vẻ đủ; biếng ăn kéo dài, không hứng thú với bữa cơm; chậm tăng chiều cao và cân nặng so với bạn cùng lứa; vết thương nhỏ lâu lành hơn bình thường. Bố mẹ nào thấy con mình đang có vài điều trong số đó, bs nghĩ nên để ý thêm rồi đó nha.

2. Khi nào cần đưa con đi khám?

Bs muốn nói rõ phần này vì nhiều bố mẹ hay chờ đến khi bé "trông yếu lắm" mới đi, tội con lắm.

Nếu bé sụt cân rõ rệt, tiêu chảy kéo dài trên 5 ngày, hoặc có vết loét miệng không rõ nguyên nhân thì đưa con đi viện ngay trong ngày, đừng chần chừ.

Còn nếu bé biếng ăn liên tục quá 4 tuần, chiều cao hoặc cân nặng không tăng qua 2 đến 3 tháng, hay ốm hơn 4 đến 5 lần trong một năm thì bố mẹ nên đặt lịch khám nhi trong tuần tới, không cần đợi đến kỳ tái khám thường.

Bs hay dặn bố mẹ: ghi lại số lần con ốm mỗi tháng, cân và đo chiều cao đều đặn mỗi tháng một lần. Khi gặp bác sĩ có số liệu cụ thể, bs đánh giá được chính xác hơn rất nhiều cho con đó.

3. Bố mẹ có thể làm gì ngay từ bữa ăn hôm nay?

Bs nói thật: thực phẩm giàu kẽm nhất là hàu, thịt bò, cua, các loại đậu và hạt. Những thứ này bé kén ăn hay từ chối thẳng thừng. Nhưng không sao, bố mẹ không cần ép bé ăn đúng món, mà đổi cách chế biến thì dễ hơn nhiều: xay nhuyễn thịt bò vào cháo, trộn đậu lăng vào súp, bé thường không nhận ra mà vẫn hấp thu được.

Nếu thực đơn của con khó thay đổi, hoặc bố mẹ lo bé đang thiếu kẽm thật sự, bước tiếp theo là đưa con đi xét nghiệm để biết rõ tình trạng, rồi bác sĩ nhi khoa sẽ tư vấn có cần bổ sung thêm không và liều bao nhiêu. Bs nhắc nha: kẽm bổ sung chỉ là hỗ trợ, không thay thế được bữa ăn đa dạng, và đặc biệt không tự cho con uống liều người lớn vì có thể phản tác dụng đó bố mẹ ơi.

Bố mẹ cân và đo chiều cao cho con đều đặn mỗi tháng nhé, đó là cách đơn giản nhất để biết con đang lớn có đúng hướng không. Có gì thắc mắc, cứ để lại bình luận, bs trao đổi thêm, không chốt đơn đâu.

Chúc các bé ăn ngon, lớn khỏe, và bố mẹ bớt sốt ruột mỗi bữa cơm nhé. "Chăm con từ bữa ăn nhỏ, lớn lên con vững từng ngày."

02/08/2026

Trầm cảm mạn tính – thiếu magie và omega-3 có phải nguyên nhân?
.. "Bs ơi, tôi uống thuốc đều đặn mấy năm nay, đường huyết ổn, huyết áp ổn, nhưng sao người vẫn cứ trống rỗng, mệt mỏi hoài vậy bs?" Cô ngồi đó, giọng nhỏ, không khóc, chỉ nhìn bs với ánh mắt mà bs hiểu ngay là đã mang cái nặng đó lâu lắm rồi. Bs nghe mà lòng nặng theo.

Hóa ra cô không chỉ sống chung với bệnh nền mà còn đang sống chung với trầm cảm mạn tính, và chưa ai nhắc đến chuyện magie hay omega-3 cả. Hôm nay bs muốn nói thẳng về chuyện này với cô bác.

1. Trầm cảm mạn tính là gì, và tại sao dễ bị bỏ qua?

Trầm cảm mạn tính, tên y khoa là dysthymia, không phải trầm cảm nặng bùng phát rồi thôi. Nó âm ỉ như lửa than, kéo dài hơn hai năm, cô bác vẫn đi làm, vẫn sinh hoạt được, nhưng trong người luôn có cảm giác thiếu thiếu, nặng nặng. Ngủ không ngon hoặc ngủ nhiều mà vẫn mệt, khó tập trung hay quên, mất hứng với những thứ từng thích, hay bi quan dù không có chuyện gì lớn. Nhiều cô bác cứ nghĩ "già rồi vậy thôi", nhưng thật ra không phải vậy đâu.

2. Tại sao magie và omega-3 lại liên quan đến não và tâm trạng?

Bs giải thích nôm na thế này: não cần hai thứ để hoạt động ổn định, đó là chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, loại hormone giúp điều hòa tâm trạng, và màng tế bào thần kinh đủ dẻo dai để truyền tín hiệu.

Magie là bộ điều tốc cho hệ thần kinh, giúp não không bị quá tải hay tê liệt. Khi thiếu magie mạn tính, cái "van điều áp" đó bị lỏng, thần kinh dễ kích thích hơn, giấc ngủ kém hơn, cảm xúc bấp bênh hơn.

Omega-3, mà cụ thể là DHA và EPA, nó chính là nguyên liệu xây màng tế bào não. Thêm vào đó, EPA có khả năng giảm viêm thần kinh mạn tính, bởi vì viêm âm thầm trong não là một trong những thủ phạm được nhắc đến nhiều trong các ca trầm cảm kéo dài, đặc biệt ở người có bệnh nền mạn tính.

Thiếu cả hai, não như cái máy vừa thiếu dầu vừa hỏng linh kiện, chạy được nhưng trục trặc liên tục, cô bác ạ.

3. Khi nào cần đến viện ngay, khi nào cần gặp bác sĩ sớm?

Bs cần nói rõ phần này, cô bác đọc kỹ nhé.

Nếu cô bác có ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc không muốn sống tiếp, đây là cấp cứu tâm thần, gọi 115 ngay hoặc nhờ người thân đưa đến viện, không chờ đến hôm sau.

Nếu đang uống thuốc điều trị trầm cảm đủ liều mà sau bốn đến sáu tuần không thấy cải thiện, hoặc xuất hiện thêm lo âu nặng, mất ngủ trầm trọng, lú lẫn bất thường, cô bác đặt lịch gặp bác sĩ điều trị trong tuần này, đừng để thêm.

Ở nhà, cô bác có thể ghi lại tâm trạng mỗi sáng, chú ý giờ ngủ và bữa ăn. Thông tin đó giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ sát hơn với tình trạng thật của cô bác.

4. Vậy nên làm gì thực tế?

Trước tiên, tiếp tục thuốc đang điều trị trầm cảm, không tự ngưng dù thấy đỡ hơn, vì bác sĩ điều trị cần đánh giá đúng thời điểm mới an toàn.

Về magie và omega-3, bs muốn nói thẳng: có cơ sở để nói hai chất này hỗ trợ được, nhưng chỉ là hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị trầm cảm. Cô bác ưu tiên bổ sung qua ăn uống trước: rau xanh đậm, hạt bí, đậu đen giàu magie; cá hồi, cá thu, cá trích giàu omega-3. Nếu muốn dùng thêm dạng viên, nhất định hỏi bác sĩ điều trị trước, vì liều dùng và tương tác với thuốc tâm thần mỗi người mỗi khác, không có công thức chung.

Cô bác nhớ tái khám định kỳ và đừng chủ quan với những thay đổi nhỏ trong tâm trạng hay giấc ngủ, báo lại cho bác sĩ điều trị là cách chăm mình chu đáo nhất. Có điều gì băn khoăn, cứ để lại bình luận, bs trao đổi thêm thật lòng nhé.

Bs mong cô bác mỗi sáng thức dậy người nhẹ hơn một chút, bữa ăn ngon hơn một chút, và luôn nhớ rằng "kiên nhẫn với bản thân cũng là một cách chữa lành."

02/08/2026

Chuột rút khi mang thai – magie hay canxi mới đúng?

Chị nhắn bs lúc gần 11 giờ đêm: "Bs ơi, em bầu tháng thứ 5, chuột rút ban đêm đau điếng lên, không biết nên uống canxi hay magie hả bs?" Bs đọc mà thương. Vừa mang bầu, vừa mất ngủ vì đau, lại còn phân vân không biết uống gì cho đúng. Hôm nay bs viết thẳng cho chị em nghe nhé, vì câu hỏi này bs gặp hoài mà chưa bao giờ có dịp giải thích thật kỹ.

1. Vì sao mang thai lại hay bị chuột rút?

Chuột rút thường bắt đầu từ tháng thứ 4 trở đi, hay xuất hiện ban đêm ở bắp chân. Nguyên nhân chính là cơ thể chị đang phải "chia sẻ" khoáng chất cho hai người, mà magie lại là thứ hay bị thiếu âm thầm nhất.

Chị hình dung thế này cho dễ nhé: magie như bộ điều tốc của cơ bắp. Nó giúp cơ giãn ra sau mỗi lần co. Thiếu magie thì cơ co rồi không giãn được, cứ thế cứng ngắc lại và đau. Còn canxi thì ngược lại, canxi giúp cơ co. Khi hai thứ này mất cân bằng, cơ thể dễ phản ứng thái quá vào ban đêm khi chị đang nằm yên.

Thực ra chế độ ăn hàng ngày thường không thiếu canxi nhiều, vì cơm, rau, sữa, tôm tép đều có. Nhưng magie thì hay bị bỏ quên, ít ai để ý đến nó.

2. Khi nào cần đến viện ngay, chị em đừng bỏ qua phần này

Chuột rút thông thường thì đau rồi qua, nhưng có những dấu hiệu đi kèm mà chị tuyệt đối không được chủ quan.

Nếu chuột rút kèm sưng phù một bên chân đột ngột, chân đỏ và nóng hơn bên kia, hoặc đau âm ỉ bên trong bắp chân dù không vận động, đây có thể là dấu hiệu huyết khối tĩnh mạch sâu, không phải thiếu khoáng chất thông thường. Gọi bác sĩ sản hoặc ra viện ngay, không chờ đến sáng.

Nếu chuột rút kèm tim đập nhanh bất thường, khó thở, hoặc tê bì lan rộng, cũng cần được đánh giá ngay.

Còn nếu chị chuột rút thường xuyên hơn 3 lần một tuần, hoặc ban ngày cũng bắt đầu xuất hiện, nên báo bác sĩ sản trong lần khám thai gần nhất để được kiểm tra kỹ hơn.

3. Vậy nên làm gì cho đúng?

Bs nói thật nhé: không có công thức chung cho tất cả mọi chị. Nhưng với chị em bầu bị chuột rút ban đêm nhiều, magie thường là thứ cần ưu tiên xem xét trước, vì đây là thiếu hụt hay gặp hơn trong thai kỳ.

Trước khi nghĩ đến viên bổ sung, chị ăn thêm rau xanh đậm màu như cải xanh và bó xôi, các loại hạt, đậu đen, đậu xanh, chuối, đây là những nguồn magie tự nhiên tốt và hoàn toàn phù hợp khi mang thai.

Uống đủ nước cũng quan trọng, vì mất nước cũng góp phần gây chuột rút mà ít ai để ý đến.

Nếu chị muốn dùng viên bổ sung magie hoặc canxi, nhất định hỏi bác sĩ sản trước. Dùng sai liều canxi kéo dài có thể gây táo bón và tăng nguy cơ sỏi thận, không phải cứ bổ sung là tốt. Bác sĩ theo dõi thai kỳ của chị mới là người biết rõ chị đang thiếu gì và cần bổ sung liều bao nhiêu.

Và điều bs muốn nhắc: viên bổ sung chỉ hỗ trợ, không thay thế dinh dưỡng từ bữa ăn hàng ngày, và tuyệt đối không tự ý ngưng hay đổi bất kỳ thuốc nào đang được bác sĩ kê trong thai kỳ.

Chị em nhớ khám thai đúng lịch và báo bác sĩ sản nếu chuột rút xảy ra thường xuyên hoặc có dấu hiệu bất thường như bs vừa kể nhé. Có gì thắc mắc thêm, chị cứ để lại bình luận, bs trao đổi thêm.

Bs chúc chị em một thai kỳ khỏe mạnh, ngủ ngon giấc, và những tháng cuối thật nhẹ nhàng, vì "mẹ khỏe thì bé mới có nền tảng tốt nhất để chào đời."

02/08/2026

Uống sữa đặc có đường mỗi sáng – sai lầm phổ biến của người cao tuổi

Anh Minh ở Hà Nội nhắn bs tuần trước: "Bs ơi, mẹ em 72 tuổi, ở quê một mình. Em dặn hàng xóm mua sữa đặc có đường cho cụ uống mỗi sáng cho có sức. Vậy mà về thăm thấy cụ hay mệt, đường huyết đo được 10.2. Em không hiểu sao."

Bs đọc tin mà thở dài. Anh Minh lo cho mẹ, rất có hiếu, rất hợp lẽ thường. Nhưng đây lại là một trong những sai lầm bs gặp nhiều nhất ở gia đình có cha mẹ lớn tuổi. Hôm nay bs nói thẳng với cô bác về chuyện này nhé.

1. Sữa đặc có đường nguy hiểm hơn cô bác nghĩ

Sữa đặc có đường chứa khoảng 55% đường, cao hơn cả nhiều loại kẹo. Mỗi ly nhỏ buổi sáng có thể đẩy 30 đến 40g đường thẳng vào máu chỉ trong vài chục phút.

Cô bác hình dung thế này cho dễ: đường huyết của người cao tuổi giống như chiếc xe đã cũ, tăng tốc nhanh nhưng hãm rất chậm. Cùng lượng đường đó, một người trẻ khỏe mạnh có thể kéo về mức bình thường sau một tiếng, còn cụ có khi mất cả buổi sáng mà vẫn chưa xong. Trong khoảng thời gian đó, mạch máu, thận, mắt đang chịu áp lực liên tục mà không ai nhìn thấy được.

Thêm vào đó, người cao tuổi vốn nhạy cảm hơn với đường huyết dao động, kháng insulin cũng tăng dần theo tuổi, cho nên cùng một lượng đường nhưng tác động lên cụ sẽ nặng nề hơn người trẻ rất nhiều, cô bác ạ.

2. Những dấu hiệu hay bị đổ tại tuổi già

Bs muốn cô bác để ý mấy điều này, vì chúng rất dễ bị bỏ qua.

Sau bữa sáng mà cụ hay mệt, buồn ngủ, người lừ đừ thì đó không hẳn là "tại già rồi vậy thôi." Uống nước nhiều hơn bình thường, tiểu nhiều lần, đặc biệt ban đêm, hay nhức đầu thoáng qua buổi sáng, đây là những tín hiệu đường huyết đang bị đẩy lên cao mà cụ không biết diễn đạt thành lời, hoặc cụ nghĩ chuyện nhỏ không cần kể.

3. Khi nào cần hành động ngay

Bs nói rõ để cô bác không chủ quan nhé.

- Nếu cụ đã có tiểu đường hoặc tiền tiểu đường mà vẫn đang uống sữa đặc có đường mỗi ngày, cô bác liên hệ bác sĩ điều trị để đánh giá lại chế độ ăn ngay trong tuần này, đừng chờ đến lần tái khám sau.
- Nếu đo đường huyết lúc đói mà thấy từ 7 mmol/L trở lên, hoặc cụ đột ngột lú lẫn, tay chân run, vã mồ hôi lạnh, đây là cấp cứu, gọi 115 ngay, không chờ đợi.
- Cụ chưa có bệnh nền nhưng hay mệt sau bữa sáng và chưa từng đo đường huyết thì nên đặt lịch kiểm tra trong thời gian sớm. Ghi lại giờ ăn, lượng uống, và triệu chứng để báo bác sĩ cho đầy đủ.

4. Vậy thay bằng gì?

Bs nói thẳng: thay sữa đặc có đường bằng sữa tươi không đường hoặc sữa dành riêng cho người cao tuổi có kiểm soát đường. Đơn giản vậy thôi, nhưng khác biệt rất lớn cho cụ về lâu dài.

Nếu cụ thích ngọt, có thể tập uống nhạt dần, hoặc ăn sáng bằng cháo trắng, khoai lang hấp, trứng luộc, những thứ đơn giản mà giữ đường huyết ổn định hơn nhiều. Không cần phải kiêng khem quá khắt khe, chỉ cần thay đúng chỗ là đã bớt được một gánh nặng lớn cho cơ thể cụ mỗi ngày.

Cô bác nhớ nhắc người thân hoặc ai đang chăm cụ biết điều này nhé, vì đôi khi chỉ cần một chai sữa khác thôi là cụ đã khỏe hơn rất nhiều rồi đó.

Gửi bài này cho anh chị em trong nhà cùng đọc, để ai cũng biết chăm cụ đúng cách. Có băn khoăn gì cứ để lại bình luận, bs trao đổi thêm.

Bs mong cụ mỗi sáng thức dậy khỏe, ăn uống nhẹ nhàng, đường huyết ổn định, vì "chăm đúng một chút, cụ khỏe thêm nhiều năm."

02/08/2026

Thiếu kẽm có làm trẻ thấp còi, chậm dậy thì không?

Hôm trước có chị nhắn bs: "Con em 13 tuổi rồi mà vẫn thấp, chưa dậy thì, uống đủ sữa đủ canxi mà không thấy khác gì bs ơi. Có phải thiếu kẽm không?" Bs đọc xong, thở dài một cái. Câu hỏi đúng, nhưng đến hơi trễ. Bs nghe mà thương cả chị lẫn bé — lo lắng bấy nhiêu năm mà không biết bắt đầu từ đâu.

Hôm nay bs nói thẳng với bố mẹ về chuyện kẽm và sự phát triển của con nhé.

1. Kẽm làm gì trong cơ thể con?

Kẽm là vi khoáng, cơ thể chỉ cần một lượng nhỏ thôi, nhưng thiếu nó thì ảnh hưởng rất lớn với trẻ đang lớn. Bs hay ví von thế này cho bố mẹ dễ hình dung: nếu canxi là gạch xây tường, thì kẽm giống như người giám sát công trình, không có mặt thì cả công trình đình trệ dù gạch chất đầy sân. Kẽm tham gia điều phối hormone tăng trưởng, hỗ trợ phân chia tế bào và tổng hợp protein, tất cả đều là nguyên liệu để con cao lên và dậy thì đúng hạn.

Một điều ít bố mẹ biết là kẽm còn cần thiết để tuyến yên kích hoạt cái công tắc dậy thì. Thiếu kẽm kéo dài, công tắc đó bật chậm hơn bình thường, bố mẹ ạ.

2. Dấu hiệu bố mẹ có thể nhận ra ở con

Bs muốn bố mẹ đọc kỹ phần này, vì đây là chỗ nhiều gia đình hay bỏ qua nhất, cứ nghĩ con còn nhỏ, từ từ sẽ lớn.

- Con thấp hơn bạn bè cùng tuổi rõ rệt, tăng chiều cao chậm dù ăn uống đủ bữa.
- Dậy thì muộn hơn kỳ vọng, tức là trên 13 đến 14 tuổi mà chưa thấy dấu hiệu gì.
- Hay ốm vặt, vết thương lâu lành hơn bình thường, chán ăn kéo dài.
- Trẻ ăn chay hoặc kén thịt, ít ăn hải sản thì nguy cơ thiếu kẽm cao hơn hẳn, bố mẹ cần để ý nhóm này đặc biệt.

3. Khi nào bố mẹ cần đưa con đi khám ngay, không chờ thêm?

- Con trên 14 tuổi mà hoàn toàn chưa có dấu hiệu dậy thì, bố mẹ cần đưa con đến gặp bác sĩ nội tiết nhi trong tuần này, không nên để thêm.
- Chiều cao của con tụt hẳn so với biểu đồ tăng trưởng, cụ thể là dưới ngưỡng -2SD theo chuẩn của Bộ Y tế, đây là mức cần khám đánh giá chính thức, không phải chờ xem thêm.
- Con đang ăn rất kém, hay ốm liên tục và tăng cân chậm, bố mẹ nên đặt lịch kiểm tra vi chất và đánh giá chế độ ăn với bác sĩ nhi, không tự bổ sung trước khi có kết quả nhé.

4. Bố mẹ có thể làm gì ngay từ hôm nay?

Trước tiên, xem lại bữa ăn của con. Hải sản như hàu, tôm, cua, thịt đỏ như thịt bò, thịt heo nạc, và hạt bí ngô là những nguồn kẽm tốt nhất, bố mẹ ưu tiên cho con ăn những thứ này trước nhé.

Tiếp theo, đo chiều cao con và đối chiếu với biểu đồ tăng trưởng, bộ y tế có phiên bản miễn phí tra được dễ dàng, bố mẹ tải về là dùng được ngay.

Về bổ sung kẽm dạng viên, bs muốn nói thật: liều kẽm phù hợp khác nhau theo từng độ tuổi và tình trạng của từng bé. Bổ sung thừa kẽm cũng có hại, không phải cứ uống nhiều là tốt hơn đâu bố mẹ ạ. Vì vậy bs luôn khuyên bố mẹ hỏi bác sĩ nhi trước khi cho con uống thêm, đừng tự mua theo cảm tính. Kẽm chỉ hỗ trợ, và chỉ thật sự có tác dụng khi bé đang thiếu thật, chứ không phải thần dược cho mọi trẻ thấp còi.

Giai đoạn con lớn qua nhanh lắm bố mẹ ơi, bs biết bố mẹ đang lo lắng rất nhiều. Nhớ theo dõi chiều cao của con đều đặn và tái khám nhi định kỳ, đừng để chờ thêm một chút thành tiếc nuối sau này. Có gì băn khoăn về tình trạng của con, bố mẹ cứ để lại bình luận, bs trao đổi thêm nhé.

Chúc con lớn khỏe, cao thêm mỗi ngày, và bố mẹ luôn an tâm đồng hành cùng con. "Chăm đúng từ nhỏ, con lớn vững từ trong ra ngoài."

Quang Ninh YHGĐ

04/08/2026

04/08/2026

03/08/2026

03/08/2026

03/08/2026

03/08/2026

02/08/2026

02/08/2026

02/08/2026

02/08/2026

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Listing takedown request