کلينيکي تغذيه

09/04/2026

د پښتورګو تیږې او ځانګړی رژیم

د پښتورګو تیږې عموما هغه وخت رامینځته کیږي کله چې په تشومیتیازو کې د اجزاو غلظت د هغه کچې څخه پورته وي چې کرسټالیزیشن ترسره شي. د کیمیاوي اجزاو له مخې دوی په لاندې ډول ویشل شويدی:
۱. کلسیمی تیږې
۲. یوریک اسید تیږې
۳. سیسټین تیږې
۴. سټروایټ تیږې
د پښتورګو د تیږې د ډول په پام کې نیولو پرته، ناروغان باید وهڅول شي چې د مایعاتو څښل زیات کړي ترڅو په ورځ کې لږترلږه دوه لیتره ادرار تولید کړي. سربیره پردې، د سوډیم محدودیت د پښتورګو د تیږو لرونکو ناروغانو لپاره ګټور دي، ځکه چې د ادرار د سوډیم اخراج د کلسیم، یوریک اسید او سیسټین اخراج سره تړاو لري.
په تیرو وختونو کې د کلسیم ډبرو لرونکو ناروغانو ته د کلسیم د کم اخیستلو سپارښتنه کېدله. د کلسیم محدودیت(

15/02/2026

ډېر وخت ويل کېږي چې په ورځ کې يوه مڼه خوړل مو ډاکټر ته له تللو بسیا کوي، نو ايا دا ساده مڼه واقعي زموږ په روغتيا دومره مثبت اغېز لري؟ خلک مڼه خوښوي. هر کال شاوخوا ۱۰۰ میلیونه ټنه مڼې توليديږي. دا مڼه چې په بېلابېلو رنګونو او خوندونو کې موندل کېږي، د روغتيا ساتنې په برخه کې تل مهمه ونډه لري.🍏🍎🍏🍎🍏🍎🍏

ډېر وخت ويل کېږي چې په ورځ کې يوه مڼه خوړل مو ډاکټر ته له تللو بسیا کوي، نو ايا دا ساده مڼه واقعي زموږ په روغتيا دومره مثبت اغېز لري؟ خلک مڼه خوښوي. هر کال شاوخوا ۱۰۰ می....

14/02/2026

په خواړو کې د مُغذي توکو اندازه د بدن د اړتیاوو پوره کولولپاره په لاندې ډول ښودل شوې ده :
الف – د لویانو خواړه (هغه خواړه چی د ۲۲۰۰کیلوکالوری څخه تر ۲۸۰۰کیلوکالوری انرژی دبدن لپاره برابروی) :-
۱-کاربوهایدریت ۶۰٪
۲- پروتین ۱۵٪
۳- غوړی ۲۵٪
ب – د ماشومانو خواړه (هغه خواړه چی ۱۳۰۰ کیلوکالوری انرژی دبدن لپاره برابروی) :-
۱- کاربوهایدریت ۵۷٪
۲- پروتین ۱۳٪
۳- غوړی ۳۰٪
امیدواره میندوته ۳۰۰ کیلوکالوري انرژی په ورځ کې زیاته اړتیا ده او همدارنګه ۶۰ ملي ګرامه اوسپنه او ۴۰۰ ملي ګرامه فولیک اسید او دآیودین زیاته پیمانه باید ورکړل شي .
شیدې ورکونکو میندو ته ۵۰۰ کیلوکالوري انرژي په ورځ کې زیاته اړتیا ده او همدارنګه ۶۰ ملي ګرامه اوسپنه او ۴۰۰ ملي ګرامه فولیک اسید او دآیودین زیاته پیمانه باید ورکړل شی .

11/02/2026

د مزمن پانکریټایټس ناروغانو لپاره د خوړو رژیم

د اوږدمهاله پانکریټایټس په ناروغانو کې د پروټینی انرژۍ کمښت یوه عامه موندنه ده او لاملونه یې د خواړو وروسته تکراري درد (سیټوفوبیا)، سټیټوریا، انورکسیا، خواګرځي، اسهال او ډیری وختونه په ورته وخت کې الکوليزم پشمول څو اړخیز دي. سربیره پردې ډیر ناروغان د شکر ناروغۍ هم لري چې د انورکسیا او وزن کمولو کې مرسته کوي. که څه هم د هاریس-بینډیکټ معادلې پراساس د انرژۍ اړتیاوې چې تمه کیږي د ډیر خوراک څخه باید مخنیوی وشي ممکن د۱۵ څخه تر۳۰٪ پورې لوړې شي.

د مثال په توګه ناروغ باید د هاریس-بینډیکټ معادلې سره سم د ټول کالوریو په تغذیه کولو سره د نایتروجن توازن مثبت وساتي چې د ۲۰٪ سره مساوي دی چې نږدې ۲۵-۳۰ کیلوکالوری/کیلودبدن وزن سره مساوي دی. پروټین باید نږدې۱ څخه تر۱.۵ ګرام/کیلو/ورځ چمتو کړي او لیپیدونه (غوړي) باید د ټول کالوریو شاوخوا ۳۰٪ جوړ کړي چې د هر ناروغ د نښو نښانو پورې اړه لري (درد، سټیټوریا). هغه ناروغان چې شدید نښې تجربه کوي معمولا د غوړ نور محدودیت څخه ګټه پورته کوي (یعنې په ورځ کې۴۰-۶۰ ګرام).

په دې حالت کې ممکن MCTsد اړتیا وړ کالوریو د پوښښ لپاره هم ورکړل شي. کاربوهایډریټ باید د ورځني کالوریو۴۰-۶۰٪ پوښ کړي؛ په هرصورت، هایپرګلیسیمیا ممکن رامینځته شي او انسولین ممکن د نورمال حد ترمنځ د سیرم ګلوکوز غلظت ساتلو لپاره اړین وي. د الکولو څخه بشپړه ډډه کول هم اړین دي او د ایکسروکرین (exocrine) ناکافي درملنه د پانقراس انزایمونو ځای په ځای کولو پورې اړه لري چې د خواړو په وخت کې اداره کیږي. په شدید سټیټوریا ناروغانو کې په غوړو کې منحل ویټامینونه باید په دقت سره وڅارل شي.
سربیره پردې، د ګډو انټي اکسیډنټونو (سیلینیم، میتیونین، ویټامین A، C او E) ځای په ځای کول چې د حاد او اوږدمهاله پانکریټایټس ناروغانو کې د پانقراس سوزش او درد کمولو لپاره ښودل شوي دي. کوچنیو مطالعاتو وړاندیز کړی چې هره ورځ انټي اکسیډنټونه باید ۶۰۰ µg عضوي سیلینیم، ۹۰۰۰ IU ویټامین A، ۵۰۰ ملی ګرامه ویټامین سي، ۲۷۰ IU ویټامین E، او ۲ ګرامه میتیونین شامل وي.

««« دکلینیکی تغذیې لارښود »»»

25/01/2026

د شدید Hepatitis لپاره د خوړو رژیم درملنه

د ځيګر حاد ټپ (زخم) د لامل په پام کې نیولو پرته اکثرا د اشتها کموالی، زړه بدوالي او کانګې سره تړاو لري. په دې توګه، د ځيګر حاد ټپ احتمال لری چې د خولې له لارې د خواړو اخیستل کم کړي، مګر که ناروغي لنډمهاله وي د تغذی حالت تاثیرات هم کم وي. الکولي او غیر الکولي خواړه ممکن د ځيګر حاد ټپ د نه خوړلو هایپوګلیسیمیا لامل شي. چې دا په ځيګر کې د ګلایکوجن زیرمو د کمیدو او د امینو اسیدونو څخه د ګلایکونیوجنیسیس بندیدلو سره تړاو لری .
د تغذیې مدیریت موخه د حاد پړاو په جریان کې د هیپاټوسایټونو د بیا رغونې لپاره د انرژۍ، کوچنی او لویو غذايي زراتو کافي اندازه چمتو کول دي. په دې مرحله کې، د انرژۍ او پروټین اړتیاوې زیاتې کیږي؛ مګر د ډیرې انرژۍ او پروټین لرونکي رژیمونو څخه باید ډډه وشي.
هغه ناروغان چې د زیړئ (ویروسي حاد هیپاټایټس) سره مخ دي باید روغتیایی متوازن خواړه ورکړل شي، د پروټین په اخیستلو کې لږ زیاتوالی وشی (۱.۲-۱.۵ ګرام / کیلوګرام د بدن وزن). د غوړو په مصرف کې د جدي کمښت څخه باید ډډه وشي ځکه چې د کم غوړو لرونکی خواړه ناخوښ وی او ممکن د ناروغ د اشتها کمښت او خوارځواکۍ کچه لوړه کړي.
عموما لږ او مکرر خواړه ښه زغمل کیږي. که چیرې د اشتها کموالی، زړه بدوالی او کانګې دوام وکړي، د مایعاتو او/یا غذايي موادو اړتیاوې باید د ټیوب یا رزقی تغذیې له لارې ورکړل شي. د حاد پړاو په جریان کې ناروغ باید د ځیګرد سمیت له امله او همدارنګه د درملنې څخه شپږ میاشتې ورسته په بشپړه توګه د الکولو له مصرف څخه ډډه وکړي.
هغه ناروغان چې د بشپړ هیپاټایټس ناروغي لري ممکن د هایپوګلیسیمیا شدیدې پیښې سره مخ شي، چې د ګلایکوجن د ذخیرې د کمښت او د ګلایکونیوجنیسیس د خرابیدو له امله رامینځته کیږي. سربیره پردې، دوی ممکن د ډیر نایتروجن ضایع کیدو له امله شدید خوارځواکي رامینځته شي چې د ځیګر د مړینې (massive liver necrosis ) وروسته رامینځته کیږي. په دې حالت کې د میټابولیزم ثبات لازمي دی او د تغذیې درملنې په پرتله خورا مهم دی او باید د ورځني اړتیاو پوره کولو لپاره ترسره شي.
د کلینیکي تغذیې او میټابولیزم لپاره د اروپایی ټولنې (ESPEN ) لخوا چمتو شوي لارښوود سره سم دا ناروغان د ګلوکوز مداوم تطبیق (۱۵۰-۲۰۰ګرامه) ته اړتیا لري، چې ډیری وختونه د ډیکسټروز محلولونو له لارې په رزقی ډول ورکول کیږي. د داخلي (تیوب) تغذیې په حالت کې ناروغان باید د (nasoduodenal tube) ټیوب له لارې ترلاسه کړي؛ په هرصورت اوس مهال د فورمول ډول په اړه هیڅ سپارښتنې شتون نلري. د پروټین ډیر مقدار د تطبیق څخه باید مخنیوی وشي ځکه چې دا ممکن د ځیکرنه کنترول په مغز کې (hepatic encephalopathy) لامل شي. د ځیګرشدیده ناکامۍ (severe liver failure ) له امله د ګلوکوز، لاکټیټ، ټرای ګلیسریډ او امونیا کچه باید په پلازما کې له نږدې وڅارل شي او د سبسټریټ د کارولو د بدیل په توګه وکارول شي.

#دکلینکی تغذیې لارښود

22/01/2026

د چاغۍ درملنه
د وزن کمولو لپاره د رژیم مناسبه برنامه باید د خواړو ټولې ډلې ولري پرته لدې چې د دوی څخه یو هم شتون ونلری (د مثال په توګه د ټیټ کاربوهایډریټ رژیم). پدې برنامه کې د میوو او سبزیجاتو (خام یا پخه شوي ډولونه) ، د غوړ څخه پاک یا کمې غوړې شیدې او د شیدو محصولات او له نشایسته لرونکي خواړو څخه تیارشوی خواړه (د بېلګې په توګه ډوډۍ ، وريجې ، پاستا ، حبوبات) او کچالو ، لوبیا ، د پروټین کافي سرچینې لکه د سره غوښه ، چرګ ، کبان ، لوبیا ، هګۍ او مغز(پسته، بادام، غوزان او زړی) ، د غوړیو یوه ټاکلي اندازې لکه د غیر سنتر شوي زیتون غوړی (mono unsaturated olive oil) ورځني اړتیا په پام کې نیول شوی ده. د وزن کمولو د رژیم مناسبه برنامه د ښه خواړو لوښۍ (Eatwell Plate ) او خواړو معیارونو ادارې (Food Standards Agency ) پراساس توضیح کیدی شي.
د خواړو په هر رژیم کې په کافي اندازه پروټین (دواړه د نبات سرچینو او د څارویو پروټین) اخیستل اړین دي ترڅو د بدن په عضلاتي کتله کې مرسته وکړي. د وزن کمولو د رژیم په برنامه کې د پروټین اندازه باید د ۰.۸ تر ۱.۵ ګرام د بدن پرهر کیلوګرام وزن (۰.۳۶ تر ۰.۶۸ ګرام د بدن پرهرپاو وزن) هره ورځ واخیستل شي.
په ورته وخت کې د رژیم مناسبه برنامه باید د هررنګوالی ، تناسب ، وړتیا او ځانګړتیاوو له مخې باید ځانګړی د تغذیه او انرژي لرونکي رژیم وی چې د عمر ،جنس، د آرام میټابولیک نرخ ، روغتیا حالت ، د فزیکي فعالیت کچې او د ژوند طرز اړتیاوې پوره کړی.
د کالوری ټول کمښت باید له ۵۰۰ څخه تر ۱۰۰۰ کالوری (۲۰۹۳ څخه تر ۴۱۸۹ کیلوژول) په ورځ کې څخه کم نشي ترڅو د بدن وزن د ۰.۵ څخه تر ۱ کیلو (۱.۱ څخه تر ۲.۲ پوند) په اونۍ کې کم شي. د وزن له لاسه ورکولو پرمهال باید د ویټامینونو او منرالونو مناسب مقدار ته پاملرنه وشي (د مثال په توګه اوسپنه او کلسیم) او په خوړو کې ترلاسه شی.

د کلینیکی تغذيې لارښود

23/12/2025

🎉 I earned the emerging talent badge this week, recognizing me for creating engaging content that sparks an interest among my fans!

22/12/2025

د کولمو د التهابي ناروغۍ ناروغانو کې د خوارځواکۍ اصلي لاملونه
ډیری میکانیزمونه لیدل شوي چې د کولمو د التهابي ناروغۍ (inflammatory bowel disease) ناروغانو کې خوارځواکۍ کې مرسته کوي. د خولې له لارې د مغذي موادو خوراک کموالی یوه عامه علامه ده او ډیری وختونه د سختۍ یا ابسو په حالت کې د معدې درد، اسهال، بی اشتهایی، پړسوب او کانګې هم وي. سربیره پردې، د مخاطي غشا التهاب او ورسره تړلي اسهال یا وینه بهیدنه د پروټین، وینې، منرالونو، الکترولیتونو او فلزی عناصرو د ضایع کیدو لامل کیږي.
د جذب ساحې کمیدو، فستولا او د کوچني او لویې کولمو ترمنځ د باکتریا ډیر ودې له امله د تغذیې منفي اغیزه لري (د بیلګې په توګه ویټامینونه او منرالونه) چي هضم کمیدو او بی هضمی لامل کیږی. سربیره پردې، د التهاب یا تبې له امله د انرژۍ اړتیاو زیاتیږی چې کولی شي د وزن کمولو او د TNF الفا، IL-1 او 6 زیاتوالي له امله د منځني میټابولیزم بدلیدو لامل شي، چې په پایله کې د البومین او نورو پروټین ترکیب کمیدو لامل کیږي.

«««دکلینیکی تغذی لارښود»»»

13/12/2025

Big thanks to Nematullah Samari

for all your support! Congrats for being top fans on a streak 🔥!