03/09/2026
Ky studim përfaqëson një analizë të gjerë të strukturës gjenetike të popullatës shqiptare, bazuar në 2,000 individë jo te afert gjenetikisht nga të 12 qarqet e Shqipërisë dhe në analizën e 16 markerëve autozomikë STR (Short Tandem Repeats, sekuenca të shkurtra të ADN-së ne gjenome, që përsëriten në mënyrë të njëpasnjëshme dhe përdoren gjerësisht në identifikim personi ose ajo qe quhet ADN-Fingerprinting). Një nga gjetjet kryesore është shkalla e lartë e homogjenitetit gjenetik ndërmjet Veriut, Qendrës dhe Jugut të Shqipërisë. Analizat PCA dhe FST nuk evidentuan ndarje të qarta apo diferencim të rëndësishëm gjenetik ndërmjet këtyre tre rajoneve, duke treguar se dallimet gjeografike, historike dhe kulturore brenda vendit nuk përkthehen në tre struktura të veçuara gjenetikisht. Në një kontekst më të gjerë, krahasimi me popullata të tjera evropiane tregon se popullata shqiptare pozicionohet brenda peizazhit gjenetik të Evropës Juglindore, me afërsi të veçantë me popullatat ballkanike, veçanërisht me Greqinë dhe Malin e Zi, ndërsa lidhje të tjera evidentohen me popullata si Italia dhe popullata të tjera evropiane. Pema filogjenetike e bazuar në distancën gjenetike të Nei-t e mbështet këtë pozicionim, duke reflektuar një model të përbashkët variacioni gjenetik në hapësirën ballkanike dhe evropiane. Në tërësi, rezultatet sugjerojnë një popullatë shqiptare relativisht kohezive në nivelin e brendshëm Veri–Qendër–Jug, e cila njëkohësisht ndan afersi gjenetike me popullatat e tjera të Evropës Juglindore. Përtej rëndësisë së tij për gjenetikën e popullatave dhe gjenetikën forenzike, ky studim kontribuon në pasurimin e të dhënave shkencore mbi shqiptarët dhe në vendosjen e tyre në kontekstin më të gjerë të diversitetit gjenetik evropian.
Ky studim nuk thotë se shqiptarët janë “njësoj” me popullatat fqinje dhe as se ADN-ja përcakton drejtpërdrejt historinë, gjuhën apo kulturën. Ai tregon se, në bazë të 16 markerëve autosomikë STR, ekziston një afërsi gjenetike brenda peizazhit të përgjithshëm evropian dhe një strukturë e brendshme shqiptare homogjene.
Studimi aksesohet permes linkut: https://www.mdpi.com/2073-4425/17/9/1059