08/02/2026
DOKTOR DAVUD KLİNİKASI
Yoğun bağırsağın USM müayinəsi üzrə PRAKTİK PROTOKOL
1. Məqsəd
Yoğun bağırsaq patologiyalarının (iltihabi, funksional, infiltrativ, neoplastik) qeyri-invaziv, ardıcıl və klinikaya uyğun qiymətləndirilməsi.
2. Əhatə dairəsi
• Transabdominal USM
• İntravaginal USM (qadın pasiyentlər)
• İntrarektal USM (rektum və a**l ka**l)
⸻
3. Ümumi prinsiplər
• Müayinə klinik şikayət + anamnez + USM semiotikası əsasında aparılır
• Endoskopiya yalnız USM-də struktur və ya infiltrativ şübhə olduqda tövsiyə edilir
• USM nəticəsi morfoloji ehtimalla uzlaşdırılır, avtomatik “biopsiya göstərişi” verilmir
⸻
4. Transabdominal USM – PROTOKOL
Göstərişlər
• Qarın ağrısı, ishal, qəbizlik
• Şişkinlik, meteorizm
• Kolit, divertikulit, şiş şübhəsi
• Endoskopiya əks-göstərişli olduqda
Texniki icra
• Konveks + linear prob
• Acqarına (ən azı 6 saat)
• Su ilə lümen distensiyası (zərurət olduqda)
Qiymətləndirmə meyarları
• Divar qalınlığı (mm)
• Laylılığın qorunması
• Simmetriya / asimmetriya
• Peristaltika
• Perikolonik toxuma
• Doppler vaskulyarizasiya
Klinik qərar
• Simmetrik qalınlaşma + hiperemiya → kolit
• Asimmetrik qalınlaşma + lay itkisi → şiş şübhəsi
• Lokal qalınlaşma + yağ toxuması reaksiyası → divertikulit
5. İntravaginal USM – PROTOKOL (qadınlar)
Göstərişlər
• Aşağı qarın və çanaq ağrısı
• Menstruasiya ilə əlaqəli bağırsaq simptomları
• Endometrioz şübhəsi
• Rektosigmoid zona patologiyaları
Qiymətləndirmə
• Rektosigmoid divarın qalınlığı
• Seroz–muskulyar qatın vəziyyəti
• Hipoxogen infiltratlar
• Lümen retraksiyası
Klinik qərar
• Düyünvari hipoxogen infiltrat → dərin infiltrativ endometrioz
• Düzxətli qalınlaşma → kolit
• Sabit, sərt kütlə → neoplastik proses şübhəsi
6. İntrarektal USM – PROTOKOL
Göstərişlər
• Rektal qanaxma
• Tenesmus
• Rektal şiş şübhəsi
• Fistula, abses, sfinkter patologiyaları
Qiymətləndirmə
• Rektal divarın 5 qatlı strukturu
• İnfiltrasiyanın dərinliyi (T-staj)
• Perirektal toxuma
• Sfinkterlərin simmetriyası
Klinik qərar
• Qatlar qorunur → iltihabi proses
• Muskulyar qat keçilib → T2–T3
• Perirektal yayılma → T3–T4
• Hipoxogen trakt → fistula
7. Endoskopiyaya yönləndirmə KRİTERİYALARI
Endoskopiya yalnız aşağıdakı hallarda tövsiyə edilir:
• USM-də asimmetrik infiltrasiya
• Laylılığın tam itməsi
• Proqressiv lümen daralması
• USM + klinika uyğunsuzluğu
8. Sənədləşmə
Hər müayinə üçün:
• USM protokolu (ölçülər, şəkillər)
• Klinik interpretasiya
• İlkin diaqnoz
• Tövsiyə (izləm / müalicə / əlavə müayinə)
9. Prinsipial mövqe (klinikanın fəlsəfəsi)
• USM müstəqil diaqnostik metod kimi qəbul edilir
• Endoskopiya və morfologiya kor-koranə qızıl standart deyil
• Klinik məntiq + dinamika əsas qərarverici faktordur
DOKTOR DAVUD TİBB MƏRKƏZİ