02/06/2026
Emosiyalar və Nitq İnkişafı: Uşağın Duyğularını İfadə Etməyi Öyrənməsi
Uşağın nitqi yalnız sözlərdən ibarət deyil. Nitq eyni zamanda hisslərin, düşüncələrin və emosiyaların ifadə vasitəsidir. Uşaq sevincini, kədərini, qorxusunu və ya həyəcanını sözlərlə ifadə etməyi öyrəndikcə onun həm ünsiyyət bacarıqları, həm də sosial münasibətləri inkişaf edir.
Erkən yaşlardan etibarən uşaqlar emosiyaları ilk növbədə mimika, jest və davranışlarla göstərirlər. Nitq inkişaf etdikcə isə bu emosiyalar sözlərlə ifadə olunmağa başlayır. Məsələn, “Mən sevinirəm”, “Qorxdum”, “Mənə xoş olmadı” kimi ifadələr uşağın özünü daha düzgün təqdim etməsinə imkan yaradır.
Nitqində gecikmə və ya çətinlik yaşayan uşaqlarda emosiyaların ifadəsi də məhdud ola bilər. Bu zaman onlar hisslərini sözlərlə deyil, ağlamaq, qışqırmaq və ya aqressiv davranışlarla göstərməyə meylli olurlar. Buna görə də loqopedik məşğələlərdə emosional lüğətin formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Valideynlər ev şəraitində aşağıdakı fəaliyyətlərlə uşağın həm emosional, həm də nitq inkişafını dəstəkləyə bilərlər:
🔹 Şəkillər üzərində emosiyaları tanımaq və adlandırmaq;
🔹 Güzgü qarşısında müxtəlif üz ifadələri göstərmək;
🔹 Hekayə qəhrəmanlarının hissləri haqqında söhbət etmək;
🔹 “Bu vəziyyətdə sən nə hiss edərdin?” kimi suallar vermək;
🔹 Gün ərzində yaşanan hadisələri və hissləri birlikdə müzakirə etmək.
Emosiyalar haqqında danışmaq uşağın söz ehtiyatını artırmaqla yanaşı, empatiya və sosial bacarıqlarının inkişafına da kömək edir. Öz hisslərini ifadə etməyi bacaran uşaq həmyaşıdları və böyüklərlə daha sağlam ünsiyyət qurur, problemləri daha rahat həll edir və özünəinam hissi formalaşdırır.
Unutmayaq ki, uşağın hər bir hissi dəyərlidir. Ona duyğularını tanımağı və sözlərlə ifadə etməyi öyrətmək gələcəkdə güclü ünsiyyət bacarıqlarının əsasını qoyur.
Defektoloq-loqoped Aytən Aslanova
“Uşaq hisslərini sözlərlə ifadə etməyi öyrəndikcə, dünyanı daha yaxşı anlamağa və anlatmağa başlayır.”