04/06/2026
Een mooi en pakkend antwoord op inclusie van een bezorgde zorgjuf.
Beste Jurgen,
Ik las je berichtje over Jack en kinderen in het buitengewoon onderwijs , en dat zij recht hebben op inclusief onderwijs, met veel zorg maar ook met de nodige kanttekening. Als kleuterjuf zelf zijnde, wou ik daar graag op antwoorden.
Ik sta zelf in het onderwijs. Zowel in de kleuterklas als in het lager. Het "gewoon" basisonderwijs, voor alle duidelijkheid. Graag zou ik de 'droom' van vele ouders met kinderen on het buitengewoon onderwijs willen volgen. Kinderen hebben idd RECHT op onderwijs, ook dicht bij huis. Dat ze uren op de bus moeten zitten is terecht een schande. Dat zou geen enkel kind mogen meemaken. Maar aub, denk eerst even goed na voor je gaat roepen over inclusie en dat kinderen met extra noden zouden betrokken moeten worden in het gewoon onderwijs.
Dit is helemaal niet haalbaar.
En ik zal je uitleggen waarom, zo kan je ook de andere kant begrijpen. - kinderen in het buitengewoon onderwijs worden bewust in kleine groepjes gezet met kinderen met gelijkaardige problematiek.
Waarom? Omdat daar een specifieke zorgnood is. Leerkrachten en verzorgers hebben een echtra bachelor (een BanaBa) gestudeerd om in het buitengewoon onderwijs te kunnen en mógen werken. De meeste van deze kindjes zijn overgevoelig aan veel prikkels en hebben een specifiek apart curriculum afgestemd op hun eigen ontwikkeling. Daarnaast komt er ook vaak veel extra zorg en therapie aan te pas (zoals logo, kine, ergo, ....) dit gebeurt vaak tijdens de lesuren, omdat er op deze scholen daar tijd, plaats en ruimte voor is.
Er heerst daar een platform van erkenning, van begrip, van een liefdevolle omgeving waarin je kind met extra noden optimaal kan ontwikkelen. Het tekort aan scholen en plaatsen is volledig te wijten aan het wanbeleid van de politiek. Ik denk dat we over dat eerste deel helemaal op dezelfde golflengte zitten.
Wat je tweede vraag betreft: kinderen hebben recht op inclusief onderwijs, dát is een andere discussie. Wat je hier vraagt dient eigenlijk sterk genuanceerd te worden. Waarom, denk je, want je kind heeft toch ook recht op onderwijs? Natuurlijk! Maar.....
1. Leerkrachten in het basisonderwijs hebben géén extra opleiding buitengewoon onderwijs gevolgd. Maar zouden wél die zorgen en inhoud moeten kennen? Dat is extra druk leggen op mensen die niet gekozen hebben voor het deel 'buitengewone zorg'. Dit vraagt een bepaalde passie die niet iedereen deelt. Anders zou daar geen aparte opleiding voor bestaan. Zo riskeer je dat je kind in een klas komt waar de leerkracht niet de nodige kennis heeft om met jouw kind aan de slag te gaan.. wil je dat?
2. Leerkrachten hebben op dit moment een hele zware planning, waar reeds al extra zorg in zit - voor kinderen die nog mee kunnen in het basisonderwijs, maar vaak let heel wat aanpassingen. Dit wordt reeds verwacht vanuit het onderwijs, het M-decreet zorgde daar enkele jaren geleden al voor.
Leerkrachten moesten vroeger enkel kinderen met leerstoornissen opsporen, dit doorgeven aan het CLB, en er werd na veel trekken en sleuren, een doorverwijzing gedaan naar buitengewoon onderwijs omdat het voor het kind niet meer haalbaar was om mee te volgen in het gewone onderwijs.
Hedentendage worden deze kinderen zo lang mogelijk in de klas gehouden, met een waslijst aan extra ondersteuningsmogelijkheden, waaronder een interne ondersteuner van school, externe hulp van leersteun, revalidatietherapie (al dan niet tijdens de schooluren), aangepaste lesinhouden, koptelefoon en studybuddy in de klas,... en die kinderen hebben het in veel gevallen zeer lastig om alles tot een goed einde te brengen, om nog maar te zwijgen van het extra werk dit bij de leekrachten teweeg brengt.
Kinderen met ASS, ADHD, DCD, etc.. worden reeds op de meest inclusieve manieren betrokken in het basisonderwijs zodat zij niet naar het buitengewoon onderwijs zouden moeten worden doorgestuurd. Er wordt al heel erg veel ingezet hierop. Deze kinderen hebben soms moeite met het functioneren in grote groepen (vaak klassen tussen 20-30 leerlingen) waar in de meeste gevallen maar 1 leerkracht in de klas staat, die wekelijk slechts 2 uurtjes ondersteuning krijgt.
3. Niet alle scholen hebben evenveel werkingsmiddelen. Dit wordt bepaald door een aantal factoren. Zoals anderstalige leerlingen, leerlingen met laaggeschoolde ouders,... Op scholen waar door de overheid 'meer uren' worden toegekend (waar dus meer kinderen naar school gaan die aantikken aan bovenstaande criteria) zijn er met veel geluk meer geldelijke middelen om extra zorgleerkrachten aan te werven. Indien dit niet het geval is, dan zijn er geen extra handen en moet de klasleerkracht het maar zelf zien op te lossen.
4. Veel kinderen in het buitengewoon onderwijs kunnen, naast het inhoudelijke aspect van de leerstof, niet goed om met overprikkeling. Grote klasgroepen dus... Hoe kan je verwachten dat je dan zo een kindje in een klasgroep van 25 kinderen gaat zetten?
Is dat goed voor dat kind zijn ontwikkeling?
Gaat dat kindje gelukkig zijn?
Zal het zich goed voelen in al die drukte?
Kan je juf die extra zorg die daar bij komt, er óók nog bij nemen?
Bij 25 joelende kinderen, waarvan gemiddeld 5 kinderen al met extra zorgnoden in de kkas zitten en redelijke aanpassingen krijgen, en waar de juf al vaak op laatste krachten loopt omdat er weinig ondersteuning is?
Waar jouw kindje op dat moment waarschijnlijk , zonder dat dit met opzet wordt gedaan, zijn noden niet op de eerste plaats komen omdat er handen te kort zijn, tijd te kort is, en middelen te kort zijn?
Als dat is wat men met inclusie bedoelde, dan zijn ze 'goed' bezig. Leerkrachten krijgen de opdracht om kinderen te begeleiden waar ze geen extra jaar voor gestudeerd hebben, krijgen extra planlast, extra druk op de schouders van ouders en directie én inspectie, grotere klassen met een breder spectrum aan kinderen met stempels, allemaal samengepropt in een (veel te vaak) klein klaslokaal, met minimale ondersteuning en maximale werkdruk.
Dàt is de realiteit vandaag. Ik begrijp helemaal dat ouders hun kind in het onderwijs willen zien, en de droom van inclusie is een heel mooie droom. Maar in de realiteit is dit gewoon niet haalbaar. Allesinds niet op de manier waarop men nu bezig is.
Wat wel haalbaar(der) zou zijn is dat de overheid, ipv alle kinderen in 1 lokaal met een overwerkte leerkracht en onderbemand team te proppen.. er veel meer zou moeten ingezet worden op specialisatie van bepaalde zorgnoden, middelen vrijmaken om daar mensen in aan te werven.
Mensen met expertise. Of wel méér handen in 1 klas, ofwel méér scholen openen voor kinderen met extra zorgnoden en de expertise dààr breder maken, met meer mensen met vakkennis en passie voor die job, zodat kinderen niet meer uren op bussen moeten zitten, zodat élk kind wél een plaats dichtbij heeft, zodat elke ouder hun kind met een gerust hart kan afzetten, en dat kinderen in kleinere groepen de juiste zorg krijgen zodat ze kunnen ontwikkelen tot hun volle potentieel.
Ik hoop dat dit je een beetje een duidelijker beeld schept van hoe de situatie de dag van vandaag in elkaar zit, in het onderwijs.
Dus, wanneer je roept om inclusie, schreeuw dan aub
harder om meer geld voor meer mensen en ondersteuning in het onderwijs, en klop op tafel voor de leerkrachten die op dit moment de zorg van jouw kind er niet meer bij krijgen in hun planning, en krijs om extra hulp in de klassen. Zodat àlle kinderen hun recht op onderwijs ook degelijk werkelijkheid kan worden.
