Hormonenwijzer door Leen-Marie Reynvoet

Hormonenwijzer door Leen-Marie Reynvoet Verpleegkundig Menopauzeconsulent | Hormone Health Nurse. Evidence-based advies en ondersteuning voor vrouwen in de (peri)menopauze en bij hormonale disbalans.

Info & vorming โ€“ vanuit Gent, Belgiรซ. Focus op functies hormonen en hormoonsubstitutietherapie. Ik ben Leen-Marie Reynvoet. Als menopauzeverpleegkundige begeleid ik vrouwen in de (peri)menopauze met persoonlijk, wetenschappelijk onderbouwd advies. Ik bied consultaties, voorlichting over bio-identieke hormonen, workshops en vormingen voor zorgverleners. Daarnaast schrijf en redigeer ik betrouwbare

content over hormonen en vrouwengezondheid. Mijn missie: taboes doorbreken en vrouwen krachtig informeren.

๐— ๐—œ๐—š๐—ฅ๐—”๐—œ๐—ก๐—˜ ๐—˜๐—ก ๐—ฉ๐—ฅ๐—ข๐—จ๐—ช๐—˜๐—Ÿ๐—œ๐—๐—ž๐—˜ ๐—›๐—ข๐—ฅ๐— ๐—ข๐—ก๐—˜๐—กMigraine bij vrouwen blijkt sterk samen te hangen met schommelingen in geslachtshormonen...
12/09/2026

๐— ๐—œ๐—š๐—ฅ๐—”๐—œ๐—ก๐—˜ ๐—˜๐—ก ๐—ฉ๐—ฅ๐—ข๐—จ๐—ช๐—˜๐—Ÿ๐—œ๐—๐—ž๐—˜ ๐—›๐—ข๐—ฅ๐— ๐—ข๐—ก๐—˜๐—ก

Migraine bij vrouwen blijkt sterk samen te hangen met schommelingen in geslachtshormonen.

Vooral oestrogeen speelt een belangrijke rol. Maar ook progesteron, allopregnanolon en mogelijk testosteron lijken invloed te hebben op de gevoeligheid van de hersenen voor migraine.

De belangrijkste boodschap uit het onderzoek:

Niet alleen de hoeveelheid hormoon is belangrijk. Vooral snelle veranderingen in hormoonspiegels lijken migraine te kunnen uitlokken.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ข๐—˜๐—ฆ๐—ง๐—ฅ๐—ข๐—š๐—˜๐—˜๐—ก: ๐—ฉ๐—ข๐—ข๐—ฅ๐—”๐—Ÿ ๐——๐—˜ ๐——๐—”๐—Ÿ๐—œ๐—ก๐—š ๐—œ๐—ฆ ๐—•๐—˜๐—Ÿ๐—”๐—ก๐—š๐—ฅ๐—œ๐—๐—ž

Van alle hormonen is de relatie tussen oestrogeen en migraine het best onderzocht.

Veel migraineaanvallen rond de menstruatie ontstaan wanneer oestrogeen in korte tijd sterk daalt.

Dat gebeurt meestal in de laatste dagen vรณรณr de menstruatie.

Onderzoek laat zelfs zien dat vrouwen met migraine soms een snellere daling van oestrogeen hebben dan vrouwen zonder migraine, terwijl hun gemiddelde oestrogeenwaarden helemaal niet abnormaal hoeven te zijn.

Het probleem lijkt dus eerder te zijn:

een snelle hormonale verandering

dan:

een bepaalde โ€œte lageโ€ oestrogeenwaarde.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—›๐—ข๐—˜ ๐—ž๐—”๐—ก ๐—ข๐—˜๐—ฆ๐—ง๐—ฅ๐—ข๐—š๐—˜๐—˜๐—ก ๐—•๐—˜๐—ฆ๐—–๐—›๐—˜๐—ฅ๐— ๐—˜๐—ก?

Oestrogeen beรฏnvloedt verschillende systemen in de hersenen die bij migraine betrokken zijn.

Een voldoende stabiele oestrogeenspiegel zou onder andere kunnen:

โ–ช๏ธ de werking van serotonine ondersteunen
โ–ช๏ธ pijnverwerking in de hersenen beรฏnvloeden
โ–ช๏ธ de activiteit van het trigeminussysteem helpen reguleren
โ–ช๏ธ invloed hebben op CGRP, een belangrijke signaalstof bij migraine
โ–ช๏ธ de prikkelbaarheid van zenuwcellen beรฏnvloeden
โ–ช๏ธ invloed hebben op de bloedvaten en de doorbloeding van de hersenen

Hierdoor kan een relatief stabiele oestrogeenspiegel bij sommige vrouwen als een soort buffer tegen migraine functioneren.

Dat past bij wat tijdens de zwangerschap wordt gezien.

Tijdens een groot deel van de zwangerschap zijn oestrogeenspiegels hoog maar ook relatief stabiel. Vooral migraine zonder aura verbetert dan bij veel vrouwen.

Na de bevalling daalt oestrogeen zeer snel. Juist dan kan migraine opnieuw verschijnen of verergeren.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ฃ๐—˜๐—ฅ๐—œ๐— ๐—˜๐—ก๐—ข๐—ฃ๐—”๐—จ๐—ญ๐—˜: ๐—ฉ๐—˜๐—˜๐—Ÿ ๐—ฆ๐—–๐—›๐—ข๐— ๐— ๐—˜๐—Ÿ๐—œ๐—ก๐—š๐—˜๐—ก

Tijdens de perimenopauze kunnen oestrogeenspiegels sterk op en neer gaan.

Daardoor kan migraine:

โ–ช๏ธ vaker voorkomen
โ–ช๏ธ onvoorspelbaarder worden
โ–ช๏ธ heviger worden
โ–ช๏ธ opnieuw verschijnen bij vrouwen die eerder weinig last hadden

Na de natuurlijke menopauze worden de hormoonspiegels meestal l***r maar uiteindelijk ook stabieler.

Bij een deel van de vrouwen vermindert migraine dan weer.

Dat ondersteunt opnieuw het idee dat bij migraine vooral hormonale instabiliteit een probleem kan zijn.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ฃ๐—ฅ๐—ข๐—š๐—˜๐—ฆ๐—ง๐—˜๐—ฅ๐—ข๐—ก: ๐— ๐—ข๐—š๐—˜๐—Ÿ๐—œ๐—๐—ž ๐—˜๐—˜๐—ก ๐—ฅ๐—˜๐—  ๐—ข๐—ฃ ๐—ฃ๐—ฅ๐—œ๐—ž๐—ž๐—˜๐—Ÿ๐—•๐—”๐—”๐—ฅ๐—›๐—˜๐—œ๐——

De relatie tussen progesteron en migraine is minder duidelijk dan die van oestrogeen.

In bloedonderzoek wordt vaak geen duidelijk verschil in progesteronwaarden gevonden tussen vrouwen met en zonder migraine.

Toch zijn er goede biologische redenen waarom progesteron mogelijk beschermend kan werken.

Progesteron lijkt onder andere:

โ–ช๏ธ ontstekingsreacties in het zenuwstelsel af te remmen
โ–ช๏ธ de gevoeligheid van het trigeminussysteem te verminderen
โ–ช๏ธ overmatige prikkelbaarheid van zenuwcellen tegen te gaan
โ–ช๏ธ invloed uit te oefenen op systemen die pijnsignalen onderdrukken

Een belangrijk deel van deze werking ontstaat waarschijnlijk niet rechtstreeks door progesteron zelf, maar via een stof die eruit wordt gemaakt:

allopregnanolon.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—”๐—Ÿ๐—Ÿ๐—ข๐—ฃ๐—ฅ๐—˜๐—š๐—ก๐—”๐—ก๐—ข๐—Ÿ๐—ข๐—ก: ๐——๐—˜ ๐—ก๐—”๐—ง๐—จ๐—จ๐—ฅ๐—Ÿ๐—œ๐—๐—ž๐—˜ ๐—ฅ๐—˜๐—  ๐—ฉ๐—”๐—ก ๐—›๐—˜๐—ง ๐—•๐—ฅ๐—˜๐—œ๐—ก

Allopregnanolon is een zogenoemde neurosteroรฏde.

Het wordt onder andere uit progesteron gemaakt en werkt rechtstreeks in de hersenen.

Allopregnanolon versterkt de werking van GABA.

GABA is een van de belangrijkste remmende signaalstoffen van het zenuwstelsel.

Heel eenvoudig voorgesteld:

glutamaat = gaspedaal

GABA = rempedaal

Allopregnanolon helpt dat rempedaal sterker functioneren.

Daardoor kan het mogelijk:

โ–ช๏ธ overmatige hersenprikkelbaarheid verminderen
โ–ช๏ธ pijnsignalen afremmen
โ–ช๏ธ het trigeminussysteem rustiger maken
โ–ช๏ธ neuro-inflammatie verminderen
โ–ช๏ธ de drempel voor een migraineaanval verhogen

Dat maakt allopregnanolon bijzonder interessant bij migraine.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ช๐—”๐—ง ๐—ญ๐—œ๐—˜๐—ก ๐—ข๐—ก๐——๐—˜๐—ฅ๐—ญ๐—ข๐—˜๐—ž๐—˜๐—ก?

In enkele onderzoeken hadden vrouwen met migraine l***re allopregnanolonwaarden dan vrouwen zonder migraine.

Dat werd zowel gezien bij vrouwen met menstruatiegerelateerde migraine als bij postmenopauzale vrouwen met migraine.

Opvallend was dat progesteron zelf niet noodzakelijk l***r was.

Dat suggereert dat niet alleen de hoeveelheid progesteron belangrijk kan zijn, maar ook:

wat de hersenen met progesteron doen.

Met andere woorden:

progesteron โ†’ allopregnanolon โ†’ GABA-remming

kan belangrijker zijn dan alleen de progesteronwaarde in het bloed.

Het bewijs hiervoor is interessant, maar nog beperkt. De onderzoeken zijn relatief klein en bewijzen nog niet dat lage allopregnanolonwaarden migraine veroorzaken.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ง๐—˜๐—ฆ๐—ง๐—ข๐—ฆ๐—ง๐—˜๐—ฅ๐—ข๐—ก: ๐—ข๐—ข๐—ž ๐— ๐—ข๐—š๐—˜๐—Ÿ๐—œ๐—๐—ž ๐—•๐—˜๐—ฆ๐—–๐—›๐—˜๐—ฅ๐— ๐—˜๐—ก๐——

Testosteron wordt vaak als een mannelijk hormoon gezien, maar vrouwen produceren het eveneens en er bevinden zich androgeenreceptoren in verschillende delen van het zenuwstelsel.

De mogelijke relatie met migraine is nog onvoldoende onderzocht.

Uit experimenteel onderzoek blijkt dat testosteron mogelijk verschillende effecten heeft die migraine zouden kunnen afremmen.

Het zou onder andere kunnen:

โ–ช๏ธ ontstekingsreacties verminderen
โ–ช๏ธ de verwerking van pijn beรฏnvloeden
โ–ช๏ธ serotoninesystemen ondersteunen
โ–ช๏ธ vaatverwijdende effecten hebben
โ–ช๏ธ de prikkelbaarheid van de hersenschors verminderen
โ–ช๏ธ mogelijk cortical spreading depression afremmen

Cortical spreading depression is een golf van veranderde elektrische activiteit door de hersenschors en speelt vooral bij migraine met aura een belangrijke rol.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ช๐—”๐—ง ๐—Ÿ๐—”๐—”๐—ง ๐—ข๐—ก๐——๐—˜๐—ฅ๐—ญ๐—ข๐—˜๐—ž ๐—ก๐—”๐—”๐—ฅ ๐—ง๐—˜๐—ฆ๐—ง๐—ข๐—ฆ๐—ง๐—˜๐—ฅ๐—ข๐—ก ๐—ญ๐—œ๐—˜๐—ก?

Sommige onderzoeken vinden l***re testosteronwaarden bij vrouwen met migraine.

Er bestaan ook enkele kleine studies waarin migraine verbeterde tijdens testosteronbehandeling.

De huidige conclusie is daarom:

testosteron heeft biologisch gezien mogelijk een beschermende werking.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—˜๐—˜๐—ก ๐— ๐—ข๐—š๐—˜๐—Ÿ๐—œ๐—๐—ž ๐—•๐—˜๐—ฆ๐—–๐—›๐—˜๐—ฅ๐— ๐—˜๐—ก๐—— ๐—›๐—ข๐—ฅ๐— ๐—ข๐—ก๐—”๐—”๐—Ÿ ๐—ก๐—˜๐—ง๐—ช๐—˜๐—ฅ๐—ž

Migraine lijkt dus niet door รฉรฉn hormoon veroorzaakt te worden.

Waarschijnlijk gaat het om een samenspel tussen hormonen, zenuwcellen, bloedvaten, pijnsystemen en signaalstoffen zoals CGRP en GABA.

Zeer eenvoudig kan het zo worden voorgesteld:

Stabiel oestrogeen
โ†’ kan de migrainegevoeligheid verminderen

Snelle daling van oestrogeen
โ†’ kan een migraineaanval uitlokken

Progesteron
โ†’ mogelijk remmend en ontstekingsremmend

Allopregnanolon
โ†’ versterkt de natuurlijke GABA-remming in de hersenen

Testosteron
โ†’ mogelijk ontstekingsremmend en pijnremmend

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐——๐—˜ ๐—•๐—˜๐—Ÿ๐—”๐—ก๐—š๐—ฅ๐—œ๐—๐—ž๐—ฆ๐—ง๐—˜ ๐—•๐—ข๐—ข๐——๐—ฆ๐—–๐—›๐—”๐—ฃ

Bij hormonale migraine draait het waarschijnlijk minder om รฉรฉn โ€œgoedeโ€ of โ€œslechteโ€ hormoonwaarde.

Stabiliteit lijkt bijzonder belangrijk.

Vooral een snelle daling van oestrogeen is overtuigend gekoppeld aan menstruatiegerelateerde migraine.

Voor progesteron en testosteron kunnen via verschillende mechanismen mogelijk bijdragen aan bescherming tegen migraine.

Bij progesteron lijkt vooral de omzetting naar allopregnanolon interessant.

De huidige stand van de wetenschap kan daarom ongeveer zo worden samengevat:

โ–ช๏ธ Oestrogeendaling: sterk bewijs als migraine-uitlokker
โ–ช๏ธ Stabiel oestrogeen: beschermend bij veel vrouwen
โ–ช๏ธ Progesteron: mogelijk beschermend
โ–ช๏ธ Allopregnanolon: veelbelovende natuurlijke remmer van hersenprikkelbaarheid
โ–ช๏ธ Testosteron: mogelijk beschermend

Hormonen lijken migraine dus niet simpelweg โ€œaanโ€ of โ€œuitโ€ te zetten.

Ze veranderen waarschijnlijk vooral hoe gevoelig het zenuwstelsel is voor het ontstaan van een aanval.



โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•
โ„น๏ธVoor alle vragen rond hormonale en menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

Wat zien we in de praktijk (100.000+ vrouwen).
Eens goed afgesteld op hormoonsubstitutietherapie zagen wij al duizenden vrouwen in de groep klachtenvrij zijn.

๐— ๐—˜๐—ก๐—ข๐—ฃ๐—”๐—จ๐—ญ๐—”๐—Ÿ๐—˜ ๐—›๐—ข๐—ฅ๐— ๐—ข๐—ข๐—ก๐—ง๐—›๐—˜๐—ฅ๐—”๐—ฃ๐—œ๐—˜ ๐—˜๐—ก ๐——๐—˜ ๐—ฃ๐—ฅ๐—˜๐—ฉ๐—˜๐—ก๐—ง๐—œ๐—˜ ๐—ฉ๐—”๐—ก ๐—–๐—›๐—ฅ๐—ข๐—ก๐—œ๐—ฆ๐—–๐—›๐—˜ ๐—ญ๐—œ๐—˜๐—ž๐—ง๐—˜๐—กWoo, J. Y., & Naftolin, F. (2026). Journal of Menopaus...
10/09/2026

๐— ๐—˜๐—ก๐—ข๐—ฃ๐—”๐—จ๐—ญ๐—”๐—Ÿ๐—˜ ๐—›๐—ข๐—ฅ๐— ๐—ข๐—ข๐—ก๐—ง๐—›๐—˜๐—ฅ๐—”๐—ฃ๐—œ๐—˜ ๐—˜๐—ก ๐——๐—˜ ๐—ฃ๐—ฅ๐—˜๐—ฉ๐—˜๐—ก๐—ง๐—œ๐—˜ ๐—ฉ๐—”๐—ก ๐—–๐—›๐—ฅ๐—ข๐—ก๐—œ๐—ฆ๐—–๐—›๐—˜ ๐—ญ๐—œ๐—˜๐—ž๐—ง๐—˜๐—ก

Woo, J. Y., & Naftolin, F. (2026). Journal of Menopausal Medicine, 32, 65โ€“74.

Deze review bekijkt HST (Hormoonsubstitutietherapie) niet alleen als behandeling van menopauzeklachten. De auteurs onderzoeken ook wat het verlies van oestrogeen betekent voor de gezondheid op lange termijn en welke rol HST daarbij kan spelen.

Centraal staat รฉรฉn belangrijke boodschap: het moment waarop HST wordt gestart, telt.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐——๐—˜ ๐— ๐—˜๐—ก๐—ข๐—ฃ๐—”๐—จ๐—ญ๐—˜ ๐—œ๐—ฆ ๐—˜๐—˜๐—ก ๐—ž๐—”๐—ก๐—ง๐—˜๐—Ÿ๐—ฃ๐—จ๐—ก๐—ง

De menopauze gaat over veel meer dan het stoppen van de menstruaties.

Wanneer de hoeveelheid oestrogeen daalt, verandert er op verschillende plaatsen in het lichaam iets. Processen die uiteindelijk kunnen leiden tot bijvoorbeeld hart- en vaatziekten, diabetes of osteoporose kunnen daardoor versnellen.

Rond de menopauze worden onder andere gezien:

โ–ช๏ธ meer vet rond de buik
โ–ช๏ธ minder gunstige cholesterolwaarden
โ–ช๏ธ een minder goede verwerking van bloedsuiker
โ–ช๏ธ veranderingen in de bloedvaten
โ–ช๏ธ sneller botverlies

Deze veranderingen zijn niet alleen het gevolg van ouder worden.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ข๐—˜๐—ฆ๐—ง๐—ฅ๐—ข๐—š๐—˜๐—˜๐—ก ๐—ช๐—˜๐—ฅ๐—ž๐—ง ๐—œ๐—ก ๐—›๐—˜๐—ง ๐—›๐—˜๐—Ÿ๐—˜ ๐—Ÿ๐—œ๐—–๐—›๐—”๐—”๐— 

Oestrogeen is niet alleen belangrijk voor de menstruatiecyclus. Het heeft invloed op heel wat andere lichaamsfuncties.

๐—ฆ๐˜๐—ผ๐—ณ๐˜„๐—ถ๐˜€๐˜€๐—ฒ๐—น๐—ถ๐—ป๐—ด

Oestrogeen helpt het lichaam om suikers en vetten goed te verwerken. Wanneer oestrogeen daalt, kunnen buikvet en problemen met de bloedsuiker toenemen.

๐—›๐—ฎ๐—ฟ๐˜ ๐—ฒ๐—ป ๐—ฏ๐—น๐—ผ๐—ฒ๐—ฑ๐˜ƒ๐—ฎ๐˜๐—ฒ๐—ป

Oestrogeen helpt de bloedvaten gezond en soepel te houden. Wanneer oestrogeen daalt, kunnen bloedvaten stijver worden en kunnen veranderingen ontstaan die bijdragen aan hart- en vaatziekten.

๐—•๐—ผ๐˜๐˜๐—ฒ๐—ป

Oestrogeen beschermt tegen botverlies. Wanneer oestrogeen daalt, wordt meer bot afgebroken. Hierdoor neemt het risico op osteoporose en botbreuken toe.

๐—›๐—ฒ๐—ฟ๐˜€๐—ฒ๐—ป๐—ฒ๐—ป

Oestrogeen speelt ook een rol in de werking en energievoorziening van de hersenen. Tijdens de menopauze veranderen bepaalde processen in de hersenen, maar wat HST precies betekent voor het risico op dementie is nog niet voldoende duidelijk.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐——๐—˜ ๐—ฉ๐—˜๐—ฅ๐—”๐—ก๐——๐—˜๐—ฅ๐—œ๐—ก๐—š๐—˜๐—ก ๐—•๐—˜๐—š๐—œ๐—ก๐—ก๐—˜๐—ก ๐—”๐—Ÿ ๐—ฉ๐—ขฬ๐—ขฬ๐—ฅ ๐——๐—˜ ๐— ๐—˜๐—ก๐—ข๐—ฃ๐—”๐—จ๐—ญ๐—˜

De menopauze is het moment van de laatste menstruatie, maar veel lichamelijke veranderingen beginnen al eerder, tijdens de perimenopauze.

In deze periode kunnen al veranderingen optreden in buikvet, bloedsuiker, bloedvaten en hersenen.

De auteurs zien deze periode daarom als een belangrijk moment om aandacht te besteden aan leefstijl, hart- en vaatgezondheid, stofwisseling en, wanneer aangewezen, HST.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—•๐—œ๐— ๐—›๐—ฆ๐—ง ๐—ง๐—˜๐—Ÿ๐—ง ๐—›๐—˜๐—ง ๐— ๐—ข๐— ๐—˜๐—ก๐—ง ๐—ฉ๐—”๐—ก ๐—ฆ๐—ง๐—”๐—ฅ๐—ง๐—˜๐—ก

Oudere onderzoeken naar HST zorgden jarenlang voor veel ongerustheid.

Maar veel vrouwen in die onderzoeken begonnen pas op latere leeftijd met HST. Ze waren vaak al meer dan tien jaar voorbij de menopauze en sommigen hadden al hart- en vaatziekten of andere belangrijke gezondheidsproblemen.

Dat is niet hetzelfde als HST starten bij een gezonde vrouw rond de menopauze.

Volgens deze review is de verhouding tussen voordelen en risicoโ€™s het gunstigst wanneer geschikte gezonde vrouwen HST starten:

โ–ช๏ธ vรณรณr 60 jaar
โ–ช๏ธ of binnen 10 jaar na de menopauze

Dit wordt vaak het โ€˜window of opportunityโ€™ genoemd.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ก๐—œ๐—˜๐—ง ๐—”๐—Ÿ๐—Ÿ๐—˜ ๐—›๐—ฆ๐—ง ๐—œ๐—ฆ ๐—›๐—˜๐—ง๐—ญ๐—˜๐—Ÿ๐—™๐——๐—˜

Niet alleen het moment waarop HST wordt gestart is belangrijk. Ook welke hormonen worden gebruikt en hoe ze worden toegediend maakt verschil.

Oestrogeen kan bijvoorbeeld als tablet worden ingenomen of via de huid worden toegediend met een pleister, gel of andere vorm.

Oestrogeen via de huid heeft minder invloed op de bloedstolling dan oestrogeen in tabletvorm. Daarom wordt deze vorm vaak verkozen bij vrouwen met een verhoogd risico op trombose.

Ook het soort progesteron of progestageen dat samen met oestrogeen wordt gebruikt, kan verschil maken.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—•๐—ข๐—ฅ๐—ฆ๐—ง๐—ž๐—”๐—ก๐—ž๐—˜๐—ฅ

Het borstkankerrisico is niet bij iedere vorm van HST hetzelfde.

In een groot Amerikaans onderzoek werd een kleine stijging van het borstkankerrisico gezien bij een oudere combinatie van oestrogeen en een synthetisch progestageen.

Bij vrouwen zonder baarmoeder die alleen oestrogeen gebruikten, werd tijdens langdurige opvolging juist een l***r borstkankerrisico gevonden.

Ook het hormoon dat aan oestrogeen wordt toegevoegd om het baarmoederslijmvlies te beschermen, maakt verschil. Gemicroniseerd progesteron lijkt een gunstiger risicoprofiel te hebben dan sommige synthetische progestagenen.

HST is dus niet รฉรฉn behandeling. Het borstkankerrisico hangt onder andere af van welke hormonen worden gebruikt.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—š๐—”๐—Ÿ๐—ฆ๐—ง๐—˜๐—ก๐—˜๐—ก ๐—˜๐—ก ๐—ง๐—ฅ๐—ข๐— ๐—•๐—ข๐—ฆ๐—˜

Oestrogeen in tabletvorm verhoogt de kans op galstenen en heeft meer invloed op de bloedstolling.

Bij oestrogeen via de huid zijn deze effecten kleiner.

Daarom kan de manier waarop oestrogeen wordt toegediend belangrijk zijn bij de keuze van HST.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—•๐—˜๐—ฅ๐—ข๐—˜๐—ฅ๐—ง๐—˜

Volgens deze review lijkt het risico op beroerte niet verhoogd bij vrouwen die HST starten vรณรณr 60 jaar of binnen 10 jaar na de menopauze.

Het risico neemt toe met de leeftijd en bij hogere doseringen oestrogeen in tabletvorm. Bij oestrogeen via de huid is het risico l***r.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—›๐—ฆ๐—ง ๐—˜๐—ก ๐——๐—˜ ๐—›๐—˜๐—ฅ๐—ฆ๐—˜๐—ก๐—˜๐—ก

Oestrogeen heeft belangrijke functies in de hersenen.

Toch weten we nog niet voldoende zeker of HST dementie kan voorkomen.

HST wordt daarom niet uitsluitend voorgeschreven om dementie of geheugenproblemen te voorkomen.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—›๐—ข๐—˜๐—Ÿ๐—”๐—ก๐—š ๐— ๐—”๐—š ๐—›๐—ฆ๐—ง ๐—ช๐—ข๐—ฅ๐——๐—˜๐—ก ๐—š๐—˜๐—•๐—ฅ๐—จ๐—œ๐—ž๐—ง?

Er bestaat geen vaste maximale behandelduur die voor iedereen geldt.

HST hoeft dus niet automatisch na bijvoorbeeld vijf jaar te worden gestopt.

Of iemand HST blijft gebruiken, wordt individueel bekeken. De voordelen en mogelijke risicoโ€™s worden regelmatig opnieuw beoordeeld.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ฉ๐—˜๐—ฅ๐——๐—˜๐—ฅ ๐—ž๐—œ๐—๐—ž๐—˜๐—ก ๐——๐—”๐—ก ๐—ข๐—ฃ๐—ฉ๐—Ÿ๐—œ๐—˜๐—š๐—˜๐—ฅ๐—ฆ

De menopauze heeft gevolgen voor veel meer dan menstruaties en opvliegers.

Het is daarom ook een belangrijk moment om aandacht te besteden aan:

โ–ช๏ธ hart en bloedvaten
โ–ช๏ธ bloeddruk en cholesterol
โ–ช๏ธ bloedsuiker en gewicht
โ–ช๏ธ botgezondheid
โ–ช๏ธ beweging en voeding
โ–ช๏ธ persoonlijke risicofactoren

De huidige richtlijnen adviseren niet om HST uitsluitend te starten om chronische ziekten te voorkomen.

De auteurs gaan echter een stap verder. Zij stellen dat wanneer menopauzeklachten vroeg worden behandeld, HST tegelijkertijd invloed kan hebben op lichamelijke veranderingen die later kunnen bijdragen aan chronische ziekten.

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ž๐—˜๐—ฅ๐—ก๐—•๐—ข๐—ข๐——๐—ฆ๐—–๐—›๐—”๐—ฃ

De menopauze is een verandering van het hele lichaam, niet alleen van de menstruatiecyclus.

Wanneer oestrogeen daalt, verandert er onder andere iets in de stofwisseling, bloedvaten, botten en hersenen.

HST kan menopauzeklachten behandelen en botverlies tegengaan. Volgens deze review kan vroeg gestarte en individueel gekozen HST daarnaast de gezondheid van hart, bloedvaten en stofwisseling ondersteunen.

Daarbij maken het moment van starten, de gebruikte hormonen en de manier waarop ze worden toegediend verschil.

De verhouding tussen voordelen en risicoโ€™s is volgens de auteurs het gunstigst wanneer HST bij geschikte gezonde vrouwen vรณรณr 60 jaar of binnen 10 jaar na de menopauze wordt gestart.

https://e-jmm.org/DOIx.php?id=10.6118/jmm.26001

โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•
โ„น๏ธVoor alle vragen rond menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten De FDA haalt alles uit de kast om aan de enorme pleister...
03/09/2026

Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten De FDA haalt alles uit de kast om aan de enorme pleistervraag te voldoen

The FDA is actively working with all six manufacturers of estradiol transdermal patches to increase supply amid growing demand.

While patches remain available, availability may vary by product, pharmacy or location.

If youโ€™re having trouble finding your usual patch:

Ask your pharmacist about availability or another FDA-approved patch that may be appropriate.

Talk with your healthcare provider about available treatment options.

Do not stop or change your medication without first talking with your healthcare provider.

Check back with your pharmacy, as availability may change as additional supply becomes available.

FDA continues to closely monitor supply and work with manufacturers to support patient access.

Learn more: https://www.fda.gov/drugs/drug-alerts-and-statements/fda-update-estradiol-transdermal-patch-availability

03/09/2026

Evidence-based medicine: mรฉรฉr dan evidence

De klinische expertise van de arts en de voorkeuren van de patiรซnt zijn ook bij evidence-based medicine onmisbaar. In dit redactioneel pleit Arjen Noordzij ervoor om niet klakkeloos richtlijnen te volgen.

Lees het via https://www.ntvg.nl/artikelen/evidence-based-medicine-meer-dan-evidence

๐—ฉ๐—ถ๐—ท๐—ณ ๐—ท๐—ฎ๐—ฎ๐—ฟ ๐—ด๐—ฒ๐—น๐—ฒ๐—ฑ๐—ฒ๐—ป ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฎ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฑ๐—ฒ ๐—ฒ๐—ฟ ๐—ถ๐—ฒ๐˜๐˜€.Op 12 mei 2021 werd in Groot-Brittanniรซ Davina McCall: S*x, Myths and the Menopause...
03/09/2026

๐—ฉ๐—ถ๐—ท๐—ณ ๐—ท๐—ฎ๐—ฎ๐—ฟ ๐—ด๐—ฒ๐—น๐—ฒ๐—ฑ๐—ฒ๐—ป ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฎ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฑ๐—ฒ ๐—ฒ๐—ฟ ๐—ถ๐—ฒ๐˜๐˜€.

Op 12 mei 2021 werd in Groot-Brittanniรซ Davina McCall: S*x, Myths and the Menopause uitgezonden.

Voor het eerst werd op grote schaal zichtbaar gemaakt hoe enorm het tekort aan kennis en goede zorg voor vrouwen in de menopauze was.

Wat daarna volgde, was immens.

De documentaire bracht een beweging op gang. Menopauze werd bespreekbaar. Vrouwen begonnen vragen te stellen, informatie te zoeken en betere zorg te eisen. Ook binnen de gezondheidszorg begon er iets te bewegen.

Die documentaire veranderde het leven van ontzettend veel vrouwen.

Ook dat van mij.

Want zonder die beweging was ik waarschijnlijk nooit zelf zo diep in de menopauze en hormonen gedoken. Was ik misschien nooit verpleegkundig menopauzeconsulent geworden. Was Hormonenwijzer en de hulpgroep er misschien nooit geweest.

En daardoor heeft die ene documentaire uiteindelijk ook een stukje van jullie leven veranderd.

Soms begint een enorme verandering gewoon met รฉรฉn uur televisie.



โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•
โ„น๏ธVoor alle vragen rond menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

๐—ง๐—˜๐—ฆ๐—ง๐—ข๐—ฆ๐—ง๐—˜๐—ฅ๐—ข๐—ก ๐—•๐—ข๐—ฉ๐—˜๐—ก๐—ข๐—ฃ ๐—›๐—ฆ๐—ง: ๐— ๐—˜ฬ๐—˜ฬ๐—ฅ ๐——๐—”๐—ก ๐—”๐—Ÿ๐—Ÿ๐—˜๐—˜๐—ก ๐—Ÿ๐—œ๐—•๐—œ๐——๐—ข?Op ๐Ÿฏ๐Ÿญ ๐—ฎ๐˜‚๐—ด๐˜‚๐˜€๐˜๐˜‚๐˜€ ๐Ÿฎ๐Ÿฌ๐Ÿฎ๐Ÿฒ verscheen in ๐˜›๐˜ฉ๐˜ฆ ๐˜‘๐˜ฐ๐˜ถ๐˜ณ๐˜ฏ๐˜ข๐˜ญ ๐˜ฐ๐˜ง ๐˜š๐˜ฆ๐˜น๐˜ถ๐˜ข๐˜ญ ๐˜”๐˜ฆ๐˜ฅ๐˜ช๐˜ค๐˜ช๐˜ฏ๐˜ฆ een ni...
03/09/2026

๐—ง๐—˜๐—ฆ๐—ง๐—ข๐—ฆ๐—ง๐—˜๐—ฅ๐—ข๐—ก ๐—•๐—ข๐—ฉ๐—˜๐—ก๐—ข๐—ฃ ๐—›๐—ฆ๐—ง: ๐— ๐—˜ฬ๐—˜ฬ๐—ฅ ๐——๐—”๐—ก ๐—”๐—Ÿ๐—Ÿ๐—˜๐—˜๐—ก ๐—Ÿ๐—œ๐—•๐—œ๐——๐—ข?

Op ๐Ÿฏ๐Ÿญ ๐—ฎ๐˜‚๐—ด๐˜‚๐˜€๐˜๐˜‚๐˜€ ๐Ÿฎ๐Ÿฌ๐Ÿฎ๐Ÿฒ verscheen in ๐˜›๐˜ฉ๐˜ฆ ๐˜‘๐˜ฐ๐˜ถ๐˜ณ๐˜ฏ๐˜ข๐˜ญ ๐˜ฐ๐˜ง ๐˜š๐˜ฆ๐˜น๐˜ถ๐˜ข๐˜ญ ๐˜”๐˜ฆ๐˜ฅ๐˜ช๐˜ค๐˜ช๐˜ฏ๐˜ฆ een nieuwe studie naar het effect van ๐˜๐—ฒ๐˜€๐˜๐—ผ๐˜€๐˜๐—ฒ๐—ฟ๐—ผ๐—ป bij vrouwen die ondanks HST nog menopauzeklachten hadden. Met HST wordt bedoeld: hormoonsubstitutietherapie met oestrogeen en progesteron.

De onderzoekers wilden vooral weten: ๐—ฑ๐—ผ๐—ฒ๐˜ ๐˜๐—ฒ๐˜€๐˜๐—ผ๐˜€๐˜๐—ฒ๐—ฟ๐—ผ๐—ป ๐—บ๐—ผ๐—ด๐—ฒ๐—น๐—ถ๐—ท๐—ธ ๐—บ๐—ฒ๐—ฒ๐—ฟ ๐—ฑ๐—ฎ๐—ป ๐—ฎ๐—น๐—น๐—ฒ๐—ฒ๐—ป ๐—ต๐—ฒ๐˜ ๐—น๐—ถ๐—ฏ๐—ถ๐—ฑ๐—ผ ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฏ๐—ฒ๐˜๐—ฒ๐—ฟ๐—ฒ๐—ป?

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐——๐—˜ ๐—ฆ๐—ง๐—จ๐——๐—œ๐—˜

โ–ช๏ธ ๐Ÿฎ๐Ÿณ๐Ÿต ๐˜ƒ๐—ฟ๐—ผ๐˜‚๐˜„๐—ฒ๐—ป
โ–ช๏ธ Gemiddelde leeftijd: ๐Ÿฑ๐Ÿฒ ๐—ท๐—ฎ๐—ฎ๐—ฟ
โ–ช๏ธ Ze gebruikten al minstens ๐Ÿฏ ๐—บ๐—ฎ๐—ฎ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ป HST met oestrogeen, eventueel met progesteron
โ–ช๏ธ Vervolgens werd testosteron toegevoegd
โ–ช๏ธ Na ongeveer ๐Ÿฏ ๐—บ๐—ฎ๐—ฎ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ป werden hun klachten opnieuw beoordeeld

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ข๐—ก๐——๐—”๐—ก๐—ž๐—ฆ ๐—›๐—ฆ๐—ง ๐—ก๐—ข๐—š ๐—ฉ๐—˜๐—˜๐—Ÿ ๐—ž๐—Ÿ๐—”๐—–๐—›๐—ง๐—˜๐—ก

Bij de start had:

โ–ช๏ธ ๐Ÿต๐Ÿฎ,๐Ÿต% vermoeidheid
โ–ช๏ธ ๐Ÿด๐Ÿต,๐Ÿฒ% verminderd libido
โ–ช๏ธ ๐Ÿด๐Ÿด,๐Ÿต% geheugenproblemen
โ–ช๏ธ ๐Ÿด๐Ÿฒ,๐Ÿฐ% concentratieproblemen
โ–ช๏ธ ๐Ÿด๐Ÿฎ,๐Ÿญ% prikkelbaarheid

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ช๐—”๐—ง ๐—ฉ๐—˜๐—ฅ๐—”๐—ก๐——๐—˜๐—ฅ๐——๐—˜ ๐—ก๐—” ๐—ง๐—˜๐—ฆ๐—ง๐—ข๐—ฆ๐—ง๐—˜๐—ฅ๐—ข๐—ก?

Na ongeveer drie maanden waren ๐Ÿญ๐Ÿฑ ๐˜ƒ๐—ฎ๐—ป ๐—ฑ๐—ฒ ๐Ÿฎ๐Ÿฐ onderzochte klachten ๐˜€๐—ถ๐—ด๐—ป๐—ถ๐—ณ๐—ถ๐—ฐ๐—ฎ๐—ป๐˜ ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฏ๐—ฒ๐˜๐—ฒ๐—ฟ๐—ฑ.

De grootste verbeteringen:

โ–ช๏ธ Vaginale droogheid โ€” ๐Ÿฑ๐Ÿต% โ†“
โ–ช๏ธ Opvliegers โ€” ๐Ÿฑ๐Ÿฐ,๐Ÿต% โ†“
โ–ช๏ธ Verminderd libido โ€” ๐Ÿฑ๐Ÿฐ,๐Ÿด% โ†“

Maar er verbeterde ๐—บ๐—ฒ๐—ฒ๐—ฟ ๐—ฑ๐—ฎ๐—ป ๐—ฎ๐—น๐—น๐—ฒ๐—ฒ๐—ป ๐—ต๐—ฒ๐˜ ๐—น๐—ถ๐—ฏ๐—ถ๐—ฑ๐—ผ.

Ook verbeteringen werden gezien bij klachten rond:

โ–ช๏ธ Energie en slaap
โ–ช๏ธ Stemming
โ–ช๏ธ Concentratie en geheugen
โ–ช๏ธ Spieren en gewrichten
โ–ช๏ธ Vaginale en urinewegklachten
โ–ช๏ธ Opvliegers en nachtzweten

ใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒปใƒป

๐—ช๐—”๐—”๐—ฅ๐—ข๐—  ๐—œ๐—ฆ ๐——๐—œ๐—ง ๐—ข๐—ฃ๐—ฉ๐—”๐—Ÿ๐—Ÿ๐—˜๐—ก๐——?

Volgens de huidige richtlijnen wordt testosteron bij vrouwen voornamelijk aanbevolen bij ๐—›๐—ฆ๐——๐——: verminderd seksueel verlangen waar een vrouw zelf last van heeft.

In deze studie ging toevoeging van testosteron echter samen met verbetering van ๐—บ๐—ฒ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฒ ๐—ฎ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฒ ๐—บ๐—ฒ๐—ป๐—ผ๐—ฝ๐—ฎ๐˜‚๐˜‡๐—ฒ๐—ธ๐—น๐—ฎ๐—ฐ๐—ต๐˜๐—ฒ๐—ป.

De studie suggereert dus dat testosteron bij vrouwen mogelijk een bredere rol heeft dan alleen bij libido. Verder onderzoek is nodig om dit te bevestigen.



https://doi.org/10.1093/jsxmed/qdag116

โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•โ•
โ„น๏ธVoor alle vragen rond menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

01/09/2026

Correctie video over de estRing

De dagelijkse afgifte van de estRing blijkt afgekapt te zijn op 7,5 mcg oestradiol (niet 22 mcg zoals ik zelf had zitten rekenen).

Vagifem bevat 10 mcg oestradiol, dus de fabel dat Vagifem maximaal 2x wekelijks mag gebruikt worden gaat nog steeds niet op in vergelijking met de Estring.

Dit betekent dat er na 90 dagen nog heel wat oestradiol achterblijft in de ring. Een 1300 mcg...

Blij dat mijn inspanningen rond de aanhoudende pleistertekorten van het afgelopen weekend zijn vruchten heeft afgeworpen...
01/09/2026

Blij dat mijn inspanningen rond de aanhoudende pleistertekorten van het afgelopen weekend zijn vruchten heeft afgeworpen. ๐Ÿ’ช

De Morgen vroeg me om de situatie rond de oestrogeenpleisters in Belgiรซ toe te lichten en uit te leggen welke impact deze tekorten hebben op vrouwen die voor hun behandeling afhankelijk zijn van deze pleisters.

Want dit gaat niet zomaar over een product dat tijdelijk niet beschikbaar is. Voor veel vrouwen betekent het dat een behandeling waarop ze eindelijk goed zijn ingesteld, plots wordt onderbroken โ€” met klachten die soms razendsnel terugkeren.

Heel blij dat dit probleem nu ook de nationale pers haalt. Vrouwen verdienen continuรฏteit van zorg.

Bedankt De Morgen en Polle Notelteirs

๐Ÿ‡ง๐Ÿ‡ช OPROEP AAN ALLE OESTROGEENPLEISTERGEBRUIK-STERS IN BELGIร‹Gebruik je oestrogeenpleisters en heb je te maken (gehad) me...
31/08/2026

๐Ÿ‡ง๐Ÿ‡ช OPROEP AAN ALLE OESTROGEENPLEISTERGEBRUIK-
STERS IN BELGIร‹

Gebruik je oestrogeenpleisters en heb je te maken (gehad) met de huidige tekorten? Laat dan jouw verhaal achter in de reacties.

Een journalist van De Morgen is op zoek naar vrouwen die willen vertellen welke impact het tekort aan oestrogeenpleisters op hun behandeling en dagelijks leven heeft. De stress en onzekerheid.

Welke klachten krijg je mocht je je huidige regime met pleisters niet kunnen behouden?

Ook als je niet rechtstreeks met de journalist contact wilt opnemen, mag je hieronder je ervaring delen. Hoe meer verhalen, hoe duidelijker wordt wat deze tekorten in de praktijk betekenen voor vrouwen.

Oproep van De Morgen:

โ€œGoedemiddag iedereen, ik werk voor De Morgen en werd via beheerder Leen-Marie gewezen op het tekort aan oestrogeenpleisters. Zijn er misschien leden van deze groep die zouden willen getuigen over welke impact dat op hun leven heeft gehad? Wie wil, mag me altijd een bericht sturen. Grote dank!โ€

Je mag steeds je verhaal naar mij mailen op
[email protected]

Adres

Gent Sint-Pieters
Ghent
9000

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Hormonenwijzer door Leen-Marie Reynvoet nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Snelkoppelingen

Delen