16/10/2024
Είναι ασθένεια η παχυσαρκία;
Απόσπασμα από το άρθρο της δημοσιογράφου Τασούλας Επτακοίλη στην Καθημερινή όπου φιλοξενεί την άποψη του Δρ Λεωνίδα Ντούντα (καθηγητή Παθολογίας και Ενδοκρινολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ουλμ της Γερμανίας και επιστημονικό συνεργάτη της μονάδας ενδοκρινολογίας και μεταβολισμού στο Ευγενίδειο Θεραπευτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών).
..Την τελευταία δεκαετία, ολοένα και περισσότερες χώρες –και φυσικά ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας– έχουν αναγνωρίσει την παχυσαρκία ως ασθένεια: ανάμεσά τους οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Γερμανία, η Πορτογαλία, όχι όμως η Μεγάλη Βρετανία και η Δανία, «πατρίδα» του Ozempic, που πέρυσι είδε το ΑΕΠ της να αυξάνεται κατά 1,8% χάρη στη Novo Nordisk, την εταιρεία που το παράγει. Ο σκοπός αυτής της αναγνώρισης ήταν διττός: αφενός, να υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των παχύσαρκων ατόμων και, αφετέρου, για να καταπολεμηθεί το στίγμα.
Στην πράξη, ωστόσο, το ζήτημα παραμένει πολύπλοκο και πολλά ερωτήματα είναι δύσκολο να απαντηθούν με σαφήνεια. Είναι προσωπική επιλογή το πάχος ή όχι; Ποιοι παράγοντες το καθορίζουν – γενετικοί ή ο τρόπος ζωής σε συνδυασμό με την έλλειψη αυτοπειθαρχίας; Πότε πληροί τις προδιαγραφές μιας ασθένειας η παχυσαρκία; Αν ένας παχύσαρκος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ασθενής, γιατί από μεγάλο μέρος της κοινωνίας υφίσταται μπούλινγκ; (Αντιθέτως, κανείς δεν θα τολμούσε να κοροϊδέψει έναν καρκινοπαθή για την αρρώστια του, για παράδειγμα.) Ποιοι δικαιούνται να έχουν προτεραιότητα στα νέα «θαυματουργά» φάρμακα για την απώλεια βάρους; Μόνο οι παχύσαρκοι/ασθενείς ή και οι υπέρβαροι, που θέλουν να προλάβουν την εκδήλωση της ασθένειας; Πόσο επηρεάζονται όλα αυτά από τις δημοσιονομικές παραμέτρους του θέματος;
Η παχυσαρκία είναι νόσος, ξεκαθαρίζει εξαρχής στην κουβέντα μας ο κ. Ντούντας, ωστόσο, τη διαχωρίζει σε δύο φάσεις: στην προκλινική, όπου παρατηρούνται ελαφρές αλλαγές στη λειτουργία διαφόρων οργάνων λόγω της συσσώρευσης λίπους, αλλά χωρίς σοβαρά ακόμη συμπτώματα, και στην κλινική, όταν πλέον υπάρχουν διάφορες συννοσηρότητες και συνήθως είναι αναγκαία η φαρμακευτική παρέμβαση. «Υπάρχουν και υγιείς παχύσαρκοι;» τον ρωτώ. «Φυσικά. Η κοιλιακή παχυσαρκία είναι το “κλειδί”. Ο σωματότυπος “αχλάδι” συνήθως δεν παραπέμπει σε νόσο, σε αντίθεση με το “μήλο”. Μια ομφαλική περίμετρος που ξεπερνά τα 100 εκ. στους άνδρες και τα 88 εκ. στις γυναίκες οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε σοβαρές επιπλοκές: μεταβολικό σύνδρομο, σακχαρώδη διαβήτη, αυξημένη αρτηριακή πίεση, δυσλιπιδαιμία (διαταραχές της χοληστερίνης, των τριγλυκεριδίων κ.ά.), λιπώδη διήθηση του ήπατος, ακόμη και αρκετές μορφές καρκίνου. Και όλα συνοδεύονται από υψηλή θνησιμότητα».
Πώς ένας γιατρός διαγιγνώσκει τη νόσο της παχυσαρκίας; «Συζητώ διεξοδικά με τους ασθενείς και προσπαθώ να βρω την αιτία. Η γενετική προδιάθεση δεν είναι τόσο συχνή όσο κάποιοι νομίζουν. Υπάρχουν τέσσερις τύποι ασθενών, με ισάριθμες γενεσιουργούς αιτίες αύξησης του σωματικού βάρους. Ο “πεινασμένος εγκέφαλος”, όπως αποκαλείται σε πρόσφατες έρευνες: για να αισθανθεί δηλαδή κορεσμό το άτομο, χρειάζεται μεγάλες ποσότητες φαγητού. Το “πεινασμένο έντερο”: με μικρά αλλά πολλά γεύματα το άτομο νιώθει ότι χόρτασε, αλλά πεινάει συχνά. Η “συναισθηματική πείνα” και το στρες κάνουν επίσης πολλούς να αναζητούν παρηγοριά και ανακούφιση στο φαγητό. Υπάρχει, βέβαια, και η περίπτωση του αργού μεταβολισμού, των περιορισμένων καύσεων».
Σε όποια κατηγορία και αν ανήκει κανείς, μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν. Αν δεν βοηθήσει το ίδιο το άτομο τον εαυτό του, με αλλαγή της διατροφής και του τρόπου ζωής, με ένα χάπι δεν λύνεται το πρόβλημα. «Τα φάρμακα αυτά είναι μεν αποτελεσματικά, όμως έχουν παρενέργειες, δεν μπορούν να τα δεχτούν όλοι, προκαλούν έντονη ναυτία και γαστρεντερικές διαταραχές. Επίσης, σε ποσοστό 85% οι ασθενείς που τα λαμβάνουν ξαναπαίρνουν τα κιλά που έχασαν –και πολύ σύντομα– μόλις τα σταματήσουν. Θα τα παίρνουν ισοβίως; Δεν γίνεται»
Εχουν περάσει σχεδόν δύο εβδομάδες από τη δημοσιοποίηση βίντεο στο οποίο η τραγουδίστρια Ματούλα Ζαμάνη απαθανατίστηκε, στο τέλος συναυλίας, να πετάει την μπλούζα...
