Mental Wellness Media

26/08/2026

30/07/2026

Brief note on mental health

👉Hirriibnikee fayyalessaa?
👉Yoo sa'aa meeqa rafne hirriibni keenya fayyaalessa jenna?
👉Yoo fayyaalessa hin taane yaala ni qabaa?

Sammuun keenya hirriiba ga'aa ykn guyyaatti sa'aa 6-10 yoo hin arganne mallattoo kanneen akka mukaa'uu, waan xiqqoon aaruu, xiyyeeffannoo godhuu dhadhabuu fi k.f.t mullisuu danda'a.
Rakkoon armaan olii kun hojii guyyaa guyyaan hojjettan irratti dhiibbaa uumuu eegallaan gara mana yaalaa deemun yaalamuun fayyuun ni danda'ama.

25/07/2026

01/07/2026

If you want to live a GREAT life, don’t allow yourself to be controlled by any of these things.⠀

1 – Your PAST.⠀
2 – Other peoples opinions and judgements⠀
3 – LIMITED BELIEFS you project on yourself.⠀
4 – Relationships and⠀
5 – MONEY.

28/06/2026

project fayyaa sammuu eeguu keessatti gahee guddaa taphatu

28/06/2026

Read it

28/06/2026

wow

የስኳር ህመም (Diabetes) ሙሉ በሙሉ ይድናልን? በፌስቡክ ለሚናፈሱ የሐሰት ወሬዎች እንዳይሸወዱ!

በአሁኑ ወቅት በማህበራዊ ሚዲያ ላይ “የስኳር ህመም ሙሉ በሙሉ የሚያድን እና እንደ እግር መቆረጥ፣ የኩላሊት መውደቅ፣ እውርነት እና የልብ ህመምን የመሰሉ ችግሮችን ሙሉ በሙሉ የሚያስቀር የተፈጥሮ ወይም የምግብ ህክምና አገኘሁ” የሚሉ አሳሳች ማስታወቂያዎችን በተደጋጋሚ እንመለከታለን።

የህክምና ሳይንስ ባለሙያዎች እንደመሆናችን፣ ማህበረሰባችን በእነዚህ መሰረተ-ቢስ ወሬዎች ተሸውዶ መደበኛ የህክምና ክትትሉን እንዳያቋርጥ እና ህይወቱን አደጋ ላይ እንዳይጥል እውነታውን በግልጽ ማስረዳት እንወዳለን።

1. እውነታው ቁጥር 1፡ ለስኳር ህመም “ፍጹም ፈውስ” (Cure) የለም!

የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) እና የአሜሪካ የስኳር ህመም ማህበር (ADA) እንደሚያረጋግጡት፣ እስካሁን ባለው የህክምና ሳይንስ ደረጃ ለስኳር ህመም (Diabetes Mellitus) ፍጹም የሆነ ማጥፊያ ወይም “ፈውስ” አልተገኘለትም።

በትክክለኛ አመጋገብ፣ ክብደት በመቀነስ እና የአካል ብቃት እንቅስቃሴ በማድረግ የበሽታውን ምልክቶች መቆጣጠር እና የደም ስኳርን ወደ መደበኛ ደረጃ ማውረድ ይቻላል። ይህ ሁኔታ በህክምናው "Remission" (የበሽታው መተኛት/መቀዝቀዝ) እንጂ "Cure" (ፈውስ) አይባልም። አመጋገብ የህክምናው አንዱ አካል እንጂ ራሱን የቻለ ተአምራዊ ፈውስ አይደለም።

2. እውነታው ቁጥር 2፡ የጎንዮሽ ጉዳቶች (Complications) የሚከላከሉት በጥንቃቄ እንጂ በጥንቆላ አይደለም!

ያልተገሩ መረጃዎች “የእኛን አመጋገብ ከተከተሉ የስኳር ህመም የሚያመጣቸውን ከባድ ጉዳቶች 100% ያስቀራል” ይላሉ። ነገር ግን በአለም ላይ ባሉ እጅግ ዘመናዊ እና ምርጥ የህክምና ተቋማት (Best Medical Setups) ውስጥ እንኳ፣ ታካሚዎች ከፍተኛ ክትትል እያደረጉም የተወሰነ የጎንዮሽ ጉዳት ተጋላጭነት ይኖራቸዋል።

ሳይንሳዊ ጥናቶች እና መረጃዎች በምርጥ ክትትል ውስጥ እንኳ ያሉ ታካሚዎችን ዓመታዊ የጉዳት መጠን እንደሚከተለው ያሳያሉ፦

• የእግር መቆረጥ (Amputation) እና ቁስል፦ በከፍተኛ ደረጃ ክትትል ከሚያደርጉ ታካሚዎች መካከል እንኳ እስከ 2.1% የሚሆኑት ለከባድ የእግር መቁረጥ አደጋ ይጋለጣሉ (ከ7% በላይ የሚሆኑት ደግሞ የነርቭ መጎዳት እና የእግር ቁስል ያጋጥማቸዋል)።

• የኩላሊት ስራ ማቆም (End-Stage Kidney Disease)፦ የስኳር ህመም ካለባቸው እና ክትትል ከሚያደርጉ ሰዎች ውስጥ 6.1% ያህሉ የኩላሊት ስራ ማቆም ደረጃ ላይ ይደርሳሉ።
• Australian Institute of Health and Welfare

• የአይን እውርነት (Retinopathy/Blindness)፦ በጥንቃቄ በሚታከሙ ህመምተኞች ዘንድ እንኳ 1% የሚሆኑት ለአይን ማየት መጥፋት (እውርነት) ሲጋለጡ፣ 9% የሚሆኑት ደግሞ የአይን ደም ስር መጎዳት ያጋጥማቸዋል።

• የልብ እና የደም ስር ችግር (Cardiovascular Disease)፦ በአለም አቀፍ ደረጃ ከልብ ህመም ጋር ተያይዘው ከሚከሰቱ ሞቶች መካከል 11% ያህሉ በቀጥታ ከከፍተኛ የደም ስኳር መጠን ጋር የተያያዙ ናቸው።
• World Health Organization (WHO)

ይህ መረጃ የሚያሳየው ምንድነው? በህክምና ሳይንስ የታገዘ፣ ጥብቅ የደም ስኳር ቁጥጥር እና ክትትል እየተደረገ እንኳ እነዚህን የጎንዮሽ ጉዳቶች ለመቀነስ እና ለመከላከል ከፍተኛ ትግል ይደረጋል። ሁኔታው ይህ ሆኖ ሳለ፣ ምንም አይነት ሳይንሳዊ ማስረጃ የሌለው ግለሰብ በፌስቡክ ተነስተው “ጉዳቱን ሙሉ በሙሉ አስቀራለሁ” ማለቱ ፍጹም ማታለል ነው።

💡 ለማህበረሰባችን የተላለፈ መልዕክት

የስኳር ህመም ያለባችሁ ወገኖቻችን ሆይ፦

1. የሀኪምዎን ምክር ብቻ ይስሙ፦ በየቀኑ የሚወስዱትን የስኳር መድሃኒት ወይም ኢንሱሊን (Insulin) በማህበራዊ ሚዲያ ወሬዎች ተስፋ በመቁረጥ ፍጹም እንዳያቋርጡ። መድሃኒት ማቋረጥ የደም ስኳርን በከፍተኛ ሁኔታ በመጨመር ለድንገተኛ ሞት፣ ለኩላሊት መውደቅ እና ለሌሎች ከባድ አደጋዎች ያጋልጣል።

2. አመጋገብን ከህክምና ጋር አስተባብሩ፦ ጤናማ አመጋገብ እና ስፖርት ለስኳር ህመም መቆጣጠሪያ ወሳኝ ናቸው፤ ነገር ግን እነዚህ መሆን ያለባቸው በሀኪምዎ እና በባለሙያ ምክር ታግዘው ከመደበኛ ህክምናዎ ጎን ለጎን እንጂ መድሃኒትን ለመተካት አይደለም።

3. የሐሰት ፈዋሾችን ያጋልጡ፦ በሰዎች ጤና እና ህይወት ላይ የሚነግዱ፣ ሳይንሳዊ መረጃ የሌላቸውን ግለሰቦች ፖስት ባለማጋራት እና እውነታውን ለቤተሰብዎ በማስረዳት የዜግነት ድርሻዎን ይወጡ።

ጤና በሳይንስ እንጂ በምኞት አይጠበቅም!
(እባክዎ ይህንን መረጃ ሼር (Share) በማድረግ የብዙዎችን ህይወት ካልተገባ አደጋ ይታደጉ።)

ዶ/ር ስንታየሁ ቡሣ: የከፍተኛ አጥንት አደጋዎችና የመገጣጠምያ ቅየራ ሰብ ስፔሻሊስት

Telegram: t.me/HakimEthio

05/04/2026

Fayyummaa sammuu (mental health) gaarii qabaachuuf wantoota hedduun si gargaaru. Kanneen keessaa muraasni gochoota armaan gadiiti👇

1. Qaama kee eeggadhu
👉Soorata madaalawaa nyaadhu (midhaan, kuduraa, foon, bishaan gahaa)
👉Hirriiba gahaa qabaadhu (sa’aatii 7–8 guyyaatti)
Sochii qaamaa (ispoorti) gochuu

2. Yaada kee to’achuuf yaali
👉Yaada gaarii irratti xiyyeeffadhu
👉Ofitti amanamummaa (self-confidence) horadhu/qabaadhu
👉Rakkoo yoo simuudate, akka barnootaatti ilaali

3. Walitti dhufeenya gaarii qabaadhu
👉Maatii fi hiriyoota waliin yeroo dabarsi
👉Nama si deeggaru waliin dubbadhu
👉Kophaa jiraachuu hin filatin

4. Dhiphina (stress) hir’isi
👉Yeroo boqonnaa qabaadhu
👉Meditashinii yookaan kadhannaa gochuu
👉Hojii si gammachiisu hojjedhu

5. Gargaarsa barbaadi
👉Yoo dhiphina cimaa, yaaddoo, ykn gadda dheeraa qabaatte, ogeessa fayyaa sammuu (psychologist/psychiatrist) quunnami

6. Qorannoo ofii godhi
👉Miira kee hubadhu (of beeki)
👉Waan si gammachiisu fi si dhiphisu adda baasi

7. Kaayyoo jireenyaa qabaadhu
👉Kaayyoo xixiqqaa kaa’i, tartiibaan galmaan ga’i
Milkaa’ina kee kabaji

Biya B (Senior psychiatry professional)

Hubachiisa:- Namoonni dhiphina sammuu waliin wallaassotti jirtan karaa keenya karaa dhaabata Fayyaa sammuu nu quunnamuun bakkuma jirtanitti tajaajila barbaachisu argachuu dandeessu