https://www.facebook.com/796512674077986/

Health and medicine, Addis Ababa (2026)

26/05/2026

ከጤና ሚኒስቴር የተሰጠ መግለጫ

በአፍሪካ ስለተከሰተው ኢቦላ ቫይረስ በሽታ እና በኢትዮጵያ እየተደረጉ ያሉ የቅድመ ዝግጅት ስራዎች

ግንቦት 17-2018 ዓ.ም

የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) በግንቦት 09 ፣ 2018 ዓ.ም ባወጣው መግለጫ በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኦፍ ኮንጎ (DRC) እና በዩጋንዳ በቡንዲቡግዮ (Bundibugio) ቫይረስ ዝርያ የሚመጣ የኢቦላ ቫይረስ በሽታ መከሰቱን ያሳወቀ ሲሆን እስከ ትላንት ግንቦት 16፣ 2018 ድረስ በእነዚሁ ሀገራት በአጠቃላይ ከ101 በላይ የሚሆኑ በላቦራቶሪ የተረጋገጡ ታማሚዎች እና ከ900 በላይ ንክኪ ያላቸው ተጠርጣሪዎች የህክምና ክትትል ላይ ይገኛሉ።

የኢቦላ ቫይረስ በሽታ ከፍተኛ የስርጭት እና የሞት ምጣኔ ያለው በሽታ ሲሆን ከሰው ወደ ሰው በንክኪ በቀላሉ ይተላለፋል።

እስከዛሬ ድረስ በሃገራችን ኢትዮጵያ ምንም አይነት በኢቦላ ቫይረስ በሽታ የተጠረጠረ ወይም የታመመ ሰው አልተገኘም።

ምንም እንኳን በሽታው ከተገኘባቸው አገራት ጋር ቀጥተኛ የድንበር ግንኙነት ባይኖረንም የበሽታውን አደገኛነት በመገንዘብ የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) እና የአፍሪካ በሽታ ቁጥጥርና መከላከል ማዕከል (Africa CDC) የወረርሽኙን መከሰት ይፋ ካደረገበት ጊዜ ጀምሮ የጤና ሚኒስቴር ከኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ጋር በመተባበር ፦

🔹በሁሉም አለም አቀፍ የየብስ መግቢያ እና መውጫ ኬላዎች የልየታ እና የቅኝት ስራዎች በማጠናከር ፣

🔹በአለም አቀፍ አየር ማረፊያዎች የተጠናከረ ክትትል በማድረግ ፣

🔹የጤና ተቋማት ዝግጁ በማድረግ እንዲሁም የላቦራቶሪ አቅምን በማሳደግ

🔹እንዲሁም አስፈላጊው የህክምና ግብአት አቅርቦት ላይ የተጠናከረ የቅድመ ዝግጅት ስራዎችን እያከናወነ ይገኛል።

✍️ ጤና ሚኒስቴር

▬▬▬▬▬▬▬▬▬

"መኖራችን ለእርስዎ ነው!"

"OUR EXISTENCE IS FOR YOU!"

25/05/2026

ስር የሰደደ ድካም ምንድን ነው?

ስር የሰደደ ድካም (chronic fatigue syndrome)
ከስድስት ወራት በላይ የሚቆይ የማያቋርጥ ከፍተኛ ድካም ሲሆን እረፍት በማደረግ የማይለቅ እና የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎችን የሚረብሽ ነዉ።

⚕️መንስኤዎች

🔹የደም ማነስ
🔹ሃይፖታይሮዲዝም
🔹የስኳርና የልብ ህመም
🔹ድባቴና ጭንቀት
🔹የተመጣጠነ ምግብ እጥረት
🔹የቫይታሚኖች እጥረት
🔹ብዙ ሰዓት ተቀምጦ ማሳለፍ
🔹በቂ እንቅልፍ አለማግኘት
🔹በተለያዩ ቫይረሶች የሚመጡ ኢንፈክሽኖች
🔹የሆርሞን መዛባት
🔹የመድሃኒቶች የጎንዮሽ ጉዳት

☤ ምልክቶች

🔸ከ6 ወር በላይ የቆየ የማያቋርጥ ድካም
🔸ትኩረት ማጣት
🔸የመርሳት ችግር
🔸ራስ ምታት
🔸በእንቅልፍ የማይለቅ ድካም
🔸የጡንቻና የመገጣጠሚያ ህመም
🔸የድምፅና ብርሃን ስሜታዊነት

🔬 ምርመራዎች

▫️የደም ምርመራ
▫️የታይሮይድ ተግባር ምርመራ
▫️የስነ-አዕምሮ ምርመራ
▫️የልብ ምርመራ

🥼 ሐኪም ጋር መቼ መሄድ ይገባል?

▪️ከ6ወር በላይ የቆየ ድካም ሲኖር
▪️በዕለት ተዕለት ህይወት ላይ ተፅዕኖ ሲኖር
▪️ምክንያቱ ያልታወቀ ክብደት መቀነስ ሲኖር
▪️ትኩሳትና ሌሎች የህመም ስሜቶች ሲኖሩ

🩺 ህክምናዎች

➪ የተመጣጠነ ምግብ መመገብ
➪ ቫይታሚኖችን መጠቀም
➪ የጭንቀት ህመምን መታከም
➪ የህመም ማስታገሻ መዉሰድ
➪ መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ
➪ ከመጠን በላይ የሆነ ጭንቀትን ማስወገድ
➪ በቂ ዉሃ መጠጣት
➪ ጤናማ እንቅልፍ ማግኘት
➪ አልኮልና አነቃቂ መጠጦችን ማቆም

27/04/2026

(( )
የሲያቲካ ህመም(sciatica pain) በሲያቲክ ነርቭ (Sciatic Nerve) ላይ የሚከሰት ህመም ነው።
ይህ ነርቭ ከበታች የጀርባ አንገት (Lower Back) ጀምሮ በእግር ውስጥ እስከ ጣቶች ድረስ የሚዘረጋ ትልቅ ነርቭ ነው።

የሲያቲካ ህመም ብዙውን ጊዜ በአንድ ወገን (አንድ እግር) ላይ ይሰማል፣ እና ከቀላል እስከ ከባድ ህመም ሊሆን ይችላል።

#ምልክቶች
====
1. የጀርባ እና የዳሌ ህመም:
ህመሙ ከበታች የጀርባ አንገት ጀምሮ በእግር ውስጥ ወደ ታች ይዘረጋል።
ከዳሌ ጀምሮ ወደ ታች ወደ ጉልበት የሚነዝር ህመም የህመም ስሜት ይኖረዋል
2. በእግር ውስጥ ህመም: ብዙውን ጊዜ በአንድ እግር ውስጥ ይሰማል፣ እና ከጉልበት ጀምሮ እስከ ጣቶች ድረስ ሊዘረጋ ይችላል።

3.ንዝረት ወይም እብጠት: በእግር ውስጥ የሚሰማ የንዝረት ስሜት፣ አልፎ አልፎም የጫማ እብጠት ሊኖረው ይችላል ።
4. የእግር አጥብቆ አለመርገጥ(ደካማነት): በእግር ውስጥ የኃይል እጥረት ወይም አጥብቆ አለመርገጥ ሊያስከትል ይችላል።

5. የማቃጠል ስሜት: በእግር ውስጥ የሚሰማ ንዝረት (Tingling) ወይም የማቃጠል ስሜት (Burning Sensation)።

#ምክንያቶች
=====
1. የድስክ ስርዓት ችግር (Herniated Disc): በጀርባ ውስጥ ያሉ ድስኮች (Discs) ሲንሸራተቱ ወይም የመቆጣት ስሜት ሲኖራቸው ሲያቲክ ነርቭ ላይ ጫና ሊፈጥሩ ይችላሉ::

2. የአከርካሪ አጥንት ጥበት (Spinal Stenosis): ከቅንጭላት የሚመጡ ነርቮች የሚወጡበት የጀርባ አከርካሪ አጥንት ሲጠበብ ሲያቲክ ነርቭ ላይ ጫና ያሳድራል።

3. የጡንቻ መሸማቀቅ (Muscle Strain): በጀርባ ወይም በጉልበት ውስጥ ያሉ ጡንቻዎች ሲጎዱ ሲያቲክ ነርቭ ላይ ጫና ሊፈጥሩ ይችላሉ።

4. ሌሎች ምክንያቶች: እንደ የጀርባ አከርካሪ አጥንቶች አደጋ፣ የመቀመጫ አጥንት ችግሮች፣ አንዳንዴም በእርግዝና ወቅት በሚፈጠር የጀርባ አከርካሪ ጫና እንድሁም በመርፌ መድሀኒት ሲሰጡ በድንገት ነርቩ ከተወጋ።

#ህክምና
====
1.

- ህመም ማስታገሻዎች (Pain Relievers) መውሰድ ለምሳሌ አይቡፕሮፌን (Ibuprofen) ወይም ናፕሮክሰን (Naproxen)።
- የነርቭ ህመም ለማከም መድሃኒቶች (Gabapentin ወይም Pregabalin)።
- በከባድ ሁኔታዎች ውስጥ የስቴሮይድ መድሃኒቶች (Steroids)።

2. ስራ (Physical Therapy):

- የጀርባ አንገት እና የጉልበት ጡንቻዎችን ለማጠናከር የሚያገለግሉ ልምምዶች።

3. #በከባድ ሁኔታዎች እንዳስፈላጊነቱ :
- ቀዶ ሕክምና (Surgery) ለምሳሌ :የድስክ መንሸራተት ሲኖር
:የጀርባ አከርካሪ አጥንቶች ጥበት ሲኖር

#መከላከል
===
1. ትክክለኛ የሰውነት አቀማመጥ (Posture): በተለይ በተቀመጥበት ወይም በቆመበት ጊዜ።

2. የአካል ብቃት ልምምድ: የጀርባ አንገት እና የጉልበት ጡንቻዎችን ማጠናከር።

3. ከባድ ነገሮችን ከመስራት መቆጠብ: በትክክል የማይሰሩ የአካል ብቃት ልምምዶችን ማስቀረት።

#ማስታወሻ

የሲያቲካ ህመም በብዙ ሰዎች ላይ የሚከሰት ቢሆንም፣ በአብዛኛው ጊዜ በትክክለኛ ሕክምና እና በአካል ብቃት ስራ ሊታከም ይችላል። ከባድ ሁኔታዎች ውስጥ የሚገኙ ሰዎች ወደ የሕክምና ባለሙያ መሄድ አለባቸው።

23/04/2026

🩺 የሽንት ቧንቧ ኢንፌክሽን (UTI) እና በግንኙነት የሚተላለፉ በሽታዎች (STIs) ልዩነቶች🩺

👉ብዙ ሰዎች የሽንት ቧንቧ ኢንፌክሽንን (UTI) እና በግንኙነት የሚተላለፉ በሽታዎችን (STIs) ያደባለቋቸዋል። ሁለቱም በሚሸኑበት ወቅት የማቃጠል ስሜትና ህመም ሊያስከትሉ ቢችሉም፣ መንስኤያቸውና ምልክቶቻቸው ግን ይለያያሉ።
📍 ዋና ዋና ልዩነቶች በንፅፅር
* መንስኤ፦
* UTI፦ በአብዛኛው የሚከሰተው ባክቴሪያዎች (በተለይ *E. coli*) ወደ ሽንት ቧንቧ ሲገቡ ነው። ከወሲባዊ ግንኙነት ውጭም ሊከሰት ይችላል።
* STIs፦ በወሲባዊ ግንኙነት አማካኝነት ከሰው ወደ ሰው በሚተላለፉ ባክቴሪያዎች፣ ቫይረሶች ወይም ጥገኛ ተሕዋስያን የሚመጡ ናቸው።
* የሽንት ቧንቧ ኢንፌክሽን (UTI) ምልክቶች፦
* ቶሎ ቶሎ የመሽናት ፍላጎት (ምንም ሽንት ባይኖርም እንኳ)።
* ሲሸኑ የማቃጠል ስሜት።
* የሽንት መልክ መቀየር (መደብዘዝ) ወይም መጥፎ ሽታ ያለው ሽንት።
* በዳሌ አካባቢ የሚሰማ ህመም።
* በግንኙነት የሚተላለፉ በሽታዎች (STIs) ምልክቶች፦
* ያልተለመደ የብልት ፈሳሽ (ከሽንት ውጭ የሆነ)።
* በብልት አካባቢ የሚወጡ ቁስሎች፣ እብጠቶች ወይም ሽፍታዎች።
* ከፍተኛ የማሳከክ ስሜት።
📍 የሕክምና ልዩነት
* UTI፦ አብዛኛውን ጊዜ በአጭር ጊዜ የጸረ-ባክቴሪያ (Antibiotics) ሕክምና ይድናል።
* STIs፦ እንደ በሽታው ዓይነት ይለያያል፤ ባክቴሪያ ለሆኑት (እንደ ጨብጥና ክላሚዲያ) ጸረ-ባክቴሪያ፣ ለቫይረሶች (እንደ ሄርፒስ) ደግሞ ጸረ-ቫይረስ መድኃኒቶች ይታዘዛሉ።
🚩 ሐኪም ማማከር ያለብዎት መቼ ነው?
በሚሸኑበት ወቅት ህመም ወይም ማቃጠል ካለዎት በአስቸኳይ ምርመራ ማድረግ ይኖርብዎታል። የሽንት ቧንቧ ኢንፌክሽን ሳይታከም ከቆየ ወደ ኩላሊት ሊሰራጭ ይችላል፤ በግንኙነት የሚተላለፉ በሽታዎች ደግሞ ዘላቂ የሆነ የመካንነት ወይም ሌላ የጤና ችግር ሊያስከትሉ ይችላሉ።

13/03/2026

ቢረዝምም በጣም ጠቃሚ መረጃ ነው ለሌሎች እንዲደርስ በማረግ ተባበሩ
የስኳር ህመም ምን ማለት ነው?
• የስኳር ህመም በደም ውስጥ በሚፈጠር ክልክ ያለፈ የስኳር መጠን ሳቢያ የሚከሰት የእድሜ ልክ የጤና ችግር ነው፡፡
• ይህ ችግር የሚከሰተው ቆሽት የተባለው የሰውነታችን ክፍል የሚያመነጨው ኢንሱሊን እጅግ አነስተኛ ሲሆን ወይም ኢንሱሊን ማመንጨት ሲያቆም ነው።
• ኢንሱሊን በቆሽት ውስጥ የሚፈጠር ንጥረ ቅመም (ሆርሞን) ነው።
• የ ኢንሱሊን ዋና ስራ በደም ውስጥ የሚገኝ ስኳርን ኃይል ወደ ሚያስፈልጋቸው የተለያዩ
• የሰውነት አካሎች ያሰራጫል።
• በደማችን ውስጥ ያለው ስኳር የሚገኘው ከምንመገበው ምግብ ነው።
• የስኳር ህመምዎን በአግባቡ በመከታተል ጤናማ መሆን እና እንደማንኛውም ሰው በማንኛውም ስራ ላይ በመሰማራት አምራች ዜጋ መሆን ይችላል።
የስኳር ህመም ዓይነቶች
1ኛው ዓይነት የስኳር ህመም
• የዚህ ዓይነቱ የስኳር ሀመም የሚከሰተው ቆሽት ኢንሱሊን ማመንጨት ሲያቆም ነው። አብዛኛውን ጊዜ በሀፃናት ላይ እና ከ3ዐ ዓመት በታች በሆኑ ሰዎች ላይ በድንገት ይከሰታል። በአሁኑ ጊዜ ባለው የህክምና እውቀት መሰረት ልንከላከለው አንችልም፡፡ ህመሙ በኢንሱሊን መታከም ይኖርበታል።
2ኛው ዓይነት የስኳር ህመም
• አካላችን የሚያመነጨውን ኢንሱሊን መጠቀም ሳይችል ሲቀር ወይም ሰውነታችን በቂ የሆነ ኢንሱሊን ማመንጨት ሲያቅተው የሚፈጠረው የስኳር ህመም ዓይነት ነው።
• የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አለማድረግና ከመጠን ያለፈ ውፍረት፣ የእድሜ መግፋትና በቤተሰብ ውስጥ የስኳር ህመም መኖር ለሁለተኛው ዓይነት የስኳር ሀመም የሚያጋልጡ ሁኔታዎች ናቸው።
• ሁለተኛው ዓይነት የስኳር ህመም በመድኃኒት፣ ጤናማ አመጋገብ በመከተልና የአካል ብቃት እንቅስቃሴ በማደረግ ይታከማል። በቁጥጥር ስር ያልዋለ የስኳር ህመም ሀልውናችንን አደጋ ላይ ሊጥሉ ለሚችሉ
o እንደ የግማሽ አካል መስነፍ (ስትሮክ)፣
o የልብ ድካም፣
o የኩላሊት ተግባሩን በትክክል መስራት አለመቻል፣
o የዓይን ብርሃን ማጣትና
o የእግር መቆረጥን ለመሳሰሉ ችግሮች ያጋልጠናል።
አንደኛው ዓይነት የስኳር ህመም
• በሚከሰትበት ጊዜ ቆሽት ኢንሱሊን አያመርትም። ስለዚህ ኢንሱሊን መውሰድ ያስፈልጋል። ሀዋሳቶቹን ለመክፈት ሁሉም የኢንሱሊን ቁልፎች የሚመጡት ከሰውነት ውጪ ነው።
ሁለተኛው ዓይነት የስኳር ህመም
• ሲከሰት ቆሽት የሚያመርተው ኢንሱሊን በቂ አይሆንም ህዋሳትም ኢንሱሊንን በደንብ አይቀበሉም። ስለዚህ በቂ ኢንሱሊን ለማግኘት ቆሽት ብዙ መስራት አለበት።
በደም ውስጥ የስኳር መጠን መብዛት
ምልክቶች
• ቶሎ ቶሎና በብዛት መሽናት
• የማያቋርጥ እና የማይረካ የውሃ ጥም ኃይለኛ የድካም ስሜት
• የሰውነት ክብደት መቀነስ
ሌሎች ምልክቶች
• ቁስሎች ቶሎ አይድኑም
• የማየት ችግር ይገጥምዎታል
• ሌሎች በሽታዎች (ለምሳሌ የሽንት ማስተላለፊያ ቱቦ ችግር)
• የቆዳ ማሳከክ
• እጅ እና እግር መደንዘዝ
በቁጥጥር ስር ያልዋለ የ ስኳር ህመም የሚያስከትላቸው ረጅም ጊዜ ጠንቆች
• ስትሮክ (ግማሽ ሰውነት መስነፍ)፥
• የአይን ብረሃን ማጣት፥
• የልብ ድካም፥
• የኩላሊት መድከም፥
• ስንፈተ ወሲብ፥
• የነርቭ ችግር፥
• የእግር ቁስለት
ከስኳር ህመም ጋር የሚኖር ሰው ምን ማድረግ ይገባዋል?
ጤናማ አመጋገብ
• በየእለቱ በተመሳሳይና መደበኛ በሆኑ ሰዓታት አነስተኛ ምግቦችን መመገብ።
• በእያንዳንዱ የምግብ ክፍለ ጊዜ ሐይል ሰጪ ምግብ ማካተት
• ቅጠላ ቅጠል በብዛት መመገብና
• ፍራፍሬዎችንም ጨምሮ መመገብ
• ቅባትና ጨው የበዛባቸውን እንዲሁም ጠፋጭ ምግቦችን መቀነስ
የሰውነት እንቅስቃሴ
• በየእለቱ ፈጠን ባለ እርምጃ ቢያንስ የ30 ደቂቃ የእግር ጉዞ ማድረግ
ለእግር ተገቢ ጥንቃቄ ማድረግ
• በየእለቱ የእግርን ዙሪያ-ገባውን ማየትና የደረሱ ጉዳቶች ካሉ መስታዎት በጠቀም ማስተዋል
• በባዶ እግርዎ አይጓዙ
• እግርዎን ከታጠቡ በኋላ በጣቶች መሀል ጨምር በማድረቅ ቅባት መቀባት
• ሲጋራ ፈጽሞ አለማጨስ
ክብደትን መከታተል
• የሰውነት ክብደትን ለመከታተል መዝግቦ ማስቀመጥ
• የሰውነት ክብደት ያለማቋረጥ የሚቀንስ ከሆነ ሀኪም ዘንድ መሄድ
• የእፍንና የጥርስን ጤንነት መጠበቅ
• ከምግብ በኋላ አፍን መጉመጥመጥ እንደዚሁም ጥርስን በቀን ቢያንስ ሁለት ጊዜ ማጽዳት፣
• የሚደሙ ድዶች/በአፍ አካባቢ የማይድኑ ቁስሎች ካሉ ሀኪም ዘንድ መሄድ
በደም ውስጥ ያለውን የስኳር መጠን መረዳት
• በደም ውስጥ ያለውን የስኳር መጠን በየጊዜው መከታተል፣ አልያም በላቦራቶሪ ምርመራ ማድረግ በተጨማሪም ላቦራቶሪ
• በመሄድ ኤችቢኤዋንሲ/HBA1C) ማለትም በ አማካይ የሶስት ወራት የስኳር ውጤት ምርመራ ማድረግ
• ቢያንስ በዓመት አንድ ጊዜ የዓይን፣ የኩላሊት፣ የነርቭ፣ የልብ፣ የደም ቅባት (ኮሌስትሮል) ምርመራ እንደአስፈላጊነቱ ሀኪምዎት በሚያዘው መሰረት ማድረግ ለ አይነት ሁለት (TYPE 2 DM) ከተገኘበት አመት ጀምሮ ለ አይነት አንድ ከሆነ (TYPE 1 DM) ከተገኘ ከአምስት አመት በኋላ ወይም ህፃናትከሆኑ ዕድሜአቸው ከአስር ዓመት ሲያልፍ
• ኪኒኖችንም ሆነ ኢንሱሊንን ሀኪም ባዘዘው መሰረት መውሰድ ሀኪምዎን/ነርስዎን መደበኛ በሆነ ሁኔታ መጎብኘት ቢያንስ በዓመት 3-4 ጊዜ ሀኪም ዘንድ በመሄድ ምርመራ ማካሄድ።
ተገቢ በሆነ መንገድ ለእግረዎ እንዴት ጥንቃቄ ማድረግ ይችላሉ
• የሚመቹ ጫማዎችን ያድረጉ ለምሳሌ በጣም ያልጠበቁ እና ለእግረ ምቾት ያላቸው
• ሂል ያላቸውን (ከተረከዝ ከፍ ኣሉ) ጫማዎች አለመጠቀም
ተገቢ በሆነ መንገድ ለእግርዎ እንዴት ጥንቃቄ ማድረግ ይችላሉ?
የማስጠንቀቂያ ምልክቶችን ማስተዋል
• በእግር አሊያም ደግሞ በቁርጭምጭሚት ላይ መቅላትና ማበጥ
• እግር ይነፋፋል አሊያም ደግሞ ይቀጭጫል
• እግር እጅግ ይቀዘቅዛል
• በእግር ጉዞ ጊዜ አሊያም አረፍ ሲባል ሀመም ይሰማል
• የሚታዩ ክፍት ቁስሎች
• የማይድኑ ቁስሎች መኖር
• እግር ውስጥ የሚያድጉ የእግር ጥፍሮች
• እጅግ አነስተኛ ቁስል ብትሆን እራስዎ ለማከም አይሞክሩ።
• ሀኪምዎ/ነርስዎ ዘንድ ይሂድ።
• የስኳር ህመም እንክብሎችን መውሰድ
የስኳር ሀመም እንክብሎች ለምን ያስፈልጋሉ?
• ሁለተኛው ዓይነት የስኳር ህመምተኛ ከሆኑ መድሃኒቶችን በመውሰድ በደምዎ ውስጥ ያለውን የስኳር መጠን ለመቀነስ ይችላሉ።
• መድሃኒትዎን መውሰድ ከረሱ በስኳር ህመም የተነሳ የሚመጡ የዓይንና የእግር ሀመምን የመሳሰሉ ውስብስብ ችግሮች ይገጥምዎታል።
• አንደኛው ዓይነት የስኳር ህመም በኪኒኖች አይታከምም። ስለዚህ ኢንሱሊን ብቻ በመርፌ መውሰድ ይኖርብዎታል።
• በደምዎ ውስጥ ያለው የስኳር መጠን ይቀያየራል።
• በደም ውስጥ ከፍተኛ የስኳር መጠን አለ የሚባለው 200 ሚ.ግ/ ዴሲ ሊትር እና ከዛ በላይ ከሆነ
• ጤናማ የሚባለው 140 ሚ.ግ/ ዴሲ ሊትር (ከምግብከ ሁለት ሰዓት ቆይታ በኋላ 100 ሚግ/ ዴሲ ሊትር
• ከ 70 ሚግ/ ዴሲ ሊትር በታች ከሆነ አነስተኛ የስኳር መጠን ይባላል
የስኳር ህመም እንክብሎችን መውሰድ
የስኳር ሀመም እንክብሎች ለምን ያስፈልጋሉ?
• ሁለተኛው ዓይነት የስኳር ህመምተኛ ከሆኑ መድሃኒቶችን በመውሰድ በደምዎ ውስጥ ያለውን የስኳር መጠን ለመቀነስ
• ይችላሉ።
• መድሃኒትዎን መውሰድ ከረሱ በስኳር ህመም የተነሳ የሚመጡ የዓይንና የእግር ሀመምን የመሳሰሉ ውስብስብ ችግሮች ይገጥምዎታል።
• አንደኛው ዓይነት የስኳር ህመም በኪኒኖች አይታከምም ስለዚህ ኢንሱሊን ብቻ በመርፌ መውሰድ ይኖርቦታል
ጤናማ ምግብ ለመመገብ
• ሰውነትዎ ከሚፈልገው መጠን በላይ አይመገቡ። ክብደት እየጨመሩ ከሆነ ከመጠንዎ በላይ እየበሉ መሆኑን የሚያሳይ ሊሆን ይችላል።
• በእያንዳንዱ የምግብ ክፍለጊዜ አንድ ሀይል ሰጪ ምግብ ይመገቡ። በደም ውስጥ የሚገኘውን ስኳር ቀስ ብለው የሚጨምሩ እንደ እንጀራ፣ ድንች፣ ዳቦ እና አሰር የበዛባቸውን ምግቦች ይምረጡ።
• በእያንዳንዱ የምግብ ክፍለጊዜ የሚበሉትን የሀይል ሰጪ ምግብ መጠን ይገንዘቡ። ለምሳሌ ሁለት ቁርጥ እንጀራ፣ ሶስት ድንች የመሳሰሉት፣ ቤተሰቡ በሚመጉብበት ጊዜ የራስዎን የገበታ ዘዴ ቢከተሉ ይሀንን በተሻለ ሊገነዘቡ ይችላሉ።
• ፖስታ፤ ሩዝ፣ መኮሮኒ ከአትክልት ጋር በሳምንት አንዴ ወይም ሁለቴ ቢመገቡ ስኳር ቶሎ እንዳይጨምር ይረዳል።
• ቅጠላቅጠል በብዛት ይመገቡ። ቅጠላቅጠሎችና ፍራፍሬዎች ሰውነትዎን ከበሽታ ይከላከላሉ። ከሀይል ሰጪ ምግቦችና ከስጋ በበለጠ በቀን ሁለት ጊዜ ቅጠላቅጠል ይመገብ።
• የሚመገቡትን የቅባት መጠን ይቀንሱ። ያልረጉ ቅባቶችን ለምሳሌ የሱፍ ዘይት እና የወይራ ዘይት የመሳሰሉትን ይጠቀሙ። ቅቤና ክሬሞችን ጭራሽ አይጠቀሙ /እጅግ ይቀንሱ።
• እንደ ከረሜላ፣ ኩኪስ የታሸጉ ጣፋጭ ምግቦች ኬኮች፣ ለስላሳ መጠጦች የመሰሰሉትን አይጠቀሙ።
• የአልኮል መጠጦችን ይቀንሱ
• ሲጋራ ፈጽሞ አያጨሱ
የገበታ ዘዴ
• የሚበሉትን ምግብ መለካት ሳያስፈልግዎ ጤናማ አመጋገብ የሚከተሉበት ዘዴ ነው።
• 20 ሴንቲሜትር የሚሆን ሳሀንዎን በቀን ውስጥ በሚያስፈልግዎ ቅጠላቅጠል፤ ሀይል ሰጪ ምግቦች እንዲሁም ስጋ ይሙሉ። ከዚያም በመቀጠል እንድ ፍራፍሬ አሊያ ደግሞ ከቅበት ነጻ የሆነ ወተት ያክሉበት።
• ቁርስ 50% ሃይል ሰጪ 25%ፕሮቲን (ስጋ) 25% ቅጠላ ቅጠል ከቅባት ነጻ የሆነ ወተት ያክሉበት።
ምሳ እና እራት
• 50% ቅጠላቅጠል 25%ፕሮቲን (ስጋ) 25 % ሃይል ሰጪ ፍራፍሬ ያክሉብት
• ሀይል ሰጪ የምንላቸው ምግቦች እንጀራ፥ ዳቦ፥ ድንች፥ መኮረኒ፥ ፓስታ፥ በቆሎ
• ቅጠላ ቅጠል የምንላቸው ምግቦች ሰላጣ፥ቆስጣ፥ቲማቲም፥ጥቅልጎመን፥ጎመን እና የመሳሰሉት
• ፍራፍሬ የምንላቸው ምግቦች ብርቱካን፥ ሙዝ፥ፓፓያ፥ማንጎ፥አፕል( እነዚህን ሳይበዛ ጠቀም ይመከራል)
• ፕሮቲን የምንላቸው ምግቦች ስጋ፥እንቁላል፥አሳ፥አኩሪአተር
• አዘውትረው መወሰድ የሌለባቸው ምግቦች ስኳር፥ኬክ፥ብስኩት፥የካርቶን ጁስ፥ኩኪሶች፥ኬኮች፥ለስላሳዎች፥ ከረሜላዎች፥እና ቅባት በዛባቸውመ ምግቦች
ሰውነታችን ኢንሱሊን የሚያመርተው ለምንድነው?
• ሰውነታችን ከበላነው ምግብ የሚገኘውን ስኳር በማቃጠል ኃይልን/ ጉልበትን ይፈጥራል።
• ቆሽት ኢንሱሊን ያመርታል። ኢንሱሊን የሕዋሳት በር ተከፍቶ ምግብ እንዲቀበሉ የሚያደርግ ንጥረ-ቅመም ነው።
በኢንሱሊን አቀማመጥ ላይ ልብ ሊሏቸው የሚገብ ጉዳዮች
• በተቻለ መጠን / ኢንሱሊንዎን የቅዝቃዜ መጠኑ ከ2-8 ዲግሪ ሴንቲግሬድ በሆነ ፍሪጅ ውስጥ ያስቀምጡ። ነገር ግን ኢንሱሊን እጅግ ቀዝቅዞ በረዶ መሆን የለበትም።
ሌሎች ኢንሱሊን የማስቀመጫ ዘዴዎች ደግሞ የሚከተሉት ናቸው፡-
• ውሃ በማያስገባ እንደ ውሃ ፕላስቲክ በመሰለ እቃ ኢንሱሊንን በማኖርግማሽ ውሃ የተሞላበት የሽክላ እንስራ ውስጥ ማስቀመጥ ይችላል።በቤት አካባቢ ጉድጎድ ቆፍሮ አሸዋ በመሙላት ኢንሱሊንን በፕላስቲክእቃ በማኖር እዚያ ውስጥ ማስቀመጥ ይቻላል። አሸዋውን ግን እርጥበት እንዲያገኘው ማድረግ ተገቢ ነው።
• ኢንሱሊንን በጨርቅ ጠቅልሎ ማስቀመጥና ጨርቁን እርጥበት እንዲያገኝ ማድረግ።
• ኢንሱሊንን ሀጻናት በማይደርሱበት ቦታ ማስቀመጥ የግድ ነው።
• ኢንሱሊን የፀሀይ ብርሃን በቀጥታ በማያገኘው ቦታ መቀመጥ አለበት። ሞቃታማ ቦታ መቀመጥ የለበትም።
• የኢንሱሊን መርፌ በንፁህ ሳጥን ውስጥ በንፁህ አካባቢ መቀመጥ አለባቸው፡ ስሪንጅ ሲጠቀሙ ክዳኖቹን በንፁህ ሳጥን ውስጥ ያስቀምጡ።
• ፈፅሞ መርፌ እና ሌላ ሰው የተጠቀመውን የኢንሱሊን ብልቃጥ ከሌላ ሰው ጋር አይጋሩ። ለተለያዪ ኢንፌክሽኖች ያጋልጥዎታል።
ኢንሲሊንን ስለመውጋት
• መርፌዎን በጥንቃቄ ይጠብቁ።
• ፈፁሞ መርፌዎን ከማንም ጋር አይጋሩ። ለኢንፌክሽን ያጋልጥዎታል።
• በብልቃጡ ውስጥ ያለውን ኢንሱሊን ለማዋሃድ በመዳፍዎ ቀስ እያሉ 20 ጊዜ ለሁለት ደቂቃ ማሽከርከር፣ ፈፅሞ ግን አይነቅንቁ።
• መርፌው የሚገባበትን የሰውነት አካል ማፅዳት፣ ከመውጋት በፊት እርጥበቱ እንዲደርቅ ማድረግ ፈፅሞ መርፌዎን በአልኮል አለመጥረግ
• በሚወጉበት ጊዜ ቆዳን ቆንጥጦ ከፍ በማድረግ ሙሉ በሙሉ ኢንሱሊኑ ሰውነት ውስጥ ገብቶ እስኪያልቅ መርፌውን ከመንቀልዎ በፊት ከ1-10 ይቁጠሩ (10 ሰኮንድ)
ኢንሱሊን የሚወጋበት ቦታዎች
• ክብደቱ ከፍ ያለ ሰው መርፌ ሲወጋ በ90 ዲግሪ አንግል ቀጥ አድርጎ ሊውጋ ሲገባ፣ ቀጠን ያለ እካል ያለው ደግሞ በ45 ዲግሪ በማንጋለል ሊወጋ ይገባዋል።
ልብ ሊሉት የሚገባ፡
በየጊዜው በሚወጉበትን ቦታ ይቀያይሩ። ሆድ ላይ ሲወጉ ከእምብርትዎ ሁለት ጣት ርቀት ይወጉ።
በደም ውስጥ አነስተኛ የስኳር መጠን ሲኖር የሚታዩ የማስጠንቀቂያ ምልክቶችና ህክምናቸው።
• መጀመሪያ የሚታዩ ምልክቶች (ማላብ፥ማንቀጥቀጥ፥ፍጥነት ያለው የልብ ምት፥ማቅለሽለሽ፥ እራስ ምታት፥ ግራ መጋባት)
• ቀጥሎ የሚታዩ ምልክቶች፡(ረሃብ፥ መረበሽ፥ ድካምና የማስተዋል ችግር)
• አደገኛ ምልክት፡.(ራስን መሳት) በአስቸኳይ የህክምና እርዳታ ማግኘት ይገባዎታል።
ምን መደረግ አለበት?
በአስቸኳይ ስኳር ያላቸውን ምግቦች መብላትና መጠጣት
• ጥቂት ከረሜላዎች
• አንድ ብርጭቆ የፍራፍሬ ጭማቂ፣ ለስላሳ
• አራት የሻይ ማንኪያ ስኳር በማድረግ አንድ ብርጭቆ ሻይ መጠጣት።አንድ የሻይ ማንኪያ ማር መውሰድ
በደም ውስጥ የሚኖረው የስኳር መጠን መቀነስ
• በደም ውስጥ የሚኖረው የስኳር መጠን መቀነስ የምንለው ከ70 ሚግ በዴሲ ሊትር በታች ሲሆን ነው።
ምክንያቶች፡
• የምግብ ሰዓትን ማዘግየት ፥ ጥቂት ምግብ መመገብ/ በተለይ ኃይል ሰጪ፥ ምግብ ሳይበሉ አልኮል መውሰድ፥ አዘውትሮ የማይደረግ ከፍተኛ የአካል እንቅስቃሴ ማድረግ፥ ብዙ ኢንሱሊን/ኪኒን/ መውሰድ
በደም ውስጥ ያለውን የስኳር መጠን ለ መቀነስ እና ለመቆጣጠር፡
• የሚወስዱትን ኢንሱሊን/ክኒን መጠን ትክክለኛነት አረጋግጠው ይውሰዱ
• ምግብዎን ሰዓት ሳያሳልፉ ይመገቡ
• ኢንሱሊን በሚወጉበትና ምግብ በሚበሉበት ጊዜ መካከል ያለው ርቀት ትክክለኛ መሆኑን ያረጋግጡ
• የአካል ብቃት እንቅሳቃሴ ለማድረግ ካሰቡ የሚወስዱትን ኢንሱሊን መጠን ሀኪምዎ በሚነግርዎ መሰረት ይቀንሱ፤ ወይም አንድ ሰዓት ቀደም ብሎ መክሰስ ይብሉ።

17/02/2026

ኬቶጀኒክ ምግቦች
• ኬቶጀኒክ ዳይት የምንላቸው ምግቦች በዋናነት
o 70-80 % የፋት መጠን
o 15-20% ፕሮቲን
• 5-10% ካርቦሃይድሬት የያዙ የምግብ አይነቶችን ነው
• በቀን ውስጥ ምንጠቀመው ካርቦሃይድሬት መጠን ከ 20 እስከ 50 ግራም ባለው ውስጥ ከሆነ ይሄም በ ክቶጀኒክ ዳይት ውስጥ ይካተታል
ጥቅማቸውስ
• ሰውነታችን እንደመጀመሪያ የሃይል ምንጭ ካርቦሃይድሬትን ይጠቀማል ነገር ግን ካረቦሃይድሬት መጠን ሲቀንስ ጉበት በሰውነታችን የሚገኘውን ስብ ወደ ኬቶን ቦዲ ((𝛽-hydroxybutyrate) በመቀየር ፋት እንደ ቀዳሚ የ ሃይል ምንጭነት ያገለግላል ያ ማለት ሰውነታችን እነዚህን Ketogenic ምግቦች እንደ ሃይል ምንጭነት መጠቀም ይጀምራል በዚህም የሚያስፈልገን የ ካርቦሃይድሬትን መጠን ይቀንሳል
• የ ካርቦሃይድሬትን አጠቃቀማችን ሲቀንስ በሰውነታችን የሚመረተው የ ኢንሱሊን መጠን ይቀንሳል
o የ ኢንሱሊን ቀዳሚ ስራ በሰውነታችን ውስጥ ያለውን ካርቦሃይድሬት ወይም ግልኮስ ሴሎች ውስጥ ዘልቆ እንዲገባ በማድረግ ካርቦሃይድሬት እንደ የሃይል ምንጭ ሆኖ እንዲያገለግል ያደርጋል
• ከፍተኛ የ ካርቦሃይድሬት መጠን በሰውነት ውስጥ ካለ ሰውነታችን ከፍተኛ የሆነ ኢንሱሊን መጠን እንዲያመርት ይገደዳል ይሄን ደሞ ማድረግ የማይችሉት የስኳር ህመም ያለባቸው ሰዎች ናቸው ስለዚህ እነዚህ ክቶጀኒክ ምግቦች ዝቅተኛ የሆነ ካርቦሃይድሬት መጠን ስለያዙ የስኳር ታማሚዎች ከመድሃኒት ጎን ለጎን ቢጠቀሟቸው የራሳቸው ጥቅም እኖራቸዋል ማለት ነው
• በተጨማሪም ፋት ወደ ሃይል ምንጭነት ተቀየረ ማለት በሰውነታችን የሚገኝ የ ፋት መጠን ይቀንሳል በዚህም የሰውነት ክብደት መቀነስ ላይ የራሳቸው አስተዋፅኦ ይኖራቸዋል ማለት ነው
• አሁን ላይ እየወጡ ያሉ ጥናቶች የሚያሳዩት በመድሃኒት ብቻ መቆጣጠር ላልተቻለ የሚጥል በሽታ ላለባቸው በተለይ ህፃናት ላይ እስከ 50% ድረስ የሚጥል በሽታን የመቀነስ ጥቅም እንዳላቸው በጥናቶች ተረጋግጧል።
ምን አይነት መግቦች ይካተታሉ
• አሳ ፥ እንቁላል፥ አይብ፥ ስጋ፥ አቩካዶ፥ ለውዝ እና ጥራጥሬ ምግቦች ማንሳት ይቻላል
የሚያስከትሉት ችግር
• ሌላው እነዚህ ምግቦች በዋናነት በተጀመሩ የመጀመሪያ ሳምንት ላይ ማቅለሽለሽ ፥ ማዞር፥ እራስ ምታት የጡንቻ ህመም ሊያስከትሉ ይችላሉ
• ለረጅም ጊዜ እነዚህን ምግቦች የምንጠቀም ከሆነ
o የኩላሊት ጠጠር
o የአጥንት መሳሳት
o የ ዩሪክ አሲድ መጠን በሰውነት ውስጥ ስለሚጨምሩ የመገጣጠሚያ ህመም ሊያስከትሉ ይችላሉ
o ኬቶ ምግቦች ዝቅተኛ የሆነ ፋይበር መጠን ስላላቸው የሆድ ድርቀት ሊያስከትሉ ይችላሉ ፋይበር በሰውነታችን መፈጨት አይችልም በዚህም የሰገራ መጠን እንዲጨምር በማድረግ ፐሪስታለሲስ የአንጀት ጡንቻ መኮማተር እና መላለት እነዲኖር በማድረግ ሰገራ በቶሎ ከሰውነት እንዲወገድ ያደርጋል ፋይበር ደግሞ በብዛት የሚገኘው ከፍተኛ የካረቦሃይድሬት ምግቦች ላይ ነው
• እነዚህ ምግቦች ዝቅተኛ የሆነ የ ካርቦሃይድሬት መጠን ስለያዙ አብዛኛውን ፍራፍሬ እና አትክልቶችን መጠቀም አንችልም በዚህም የምናጣው የሚኒራል እና ቪታሚን እንደ vit A, E AND B6 FOLATE CALCIUM MAGNESIUM AND POTASSSIUM ያሉ ንጥረ ነገሮች በበቂ እንዳናገኝ ይሆናል
• እነዚህ ምግቦች ከፍተኛ የሆነ የፋት መጠን ስለያዙ የልብ ችግር ሊያስከትሉ ይችልላሉ

05/12/2025

ማርበርግ ቫይረስ (Marburg Virus) ምንድነው ነው ?

| በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል የተከሰተው እና ምንነቱ ለማረጋገጥ የዘረመል ምርመራ ሲካሄድበት የቆየው ሄሞራጂክ ፊቨር በሽታ መንስኤ ማርበርግ ቫይረስ (Marburg Virus) መሆኑን መረጋገጡን የጤና ሚኒስቴር እና የኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በጋራ በሰጡት መግለጫ ማሳወቃቸው ይታወቃል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ ስለ ማርበርግ ቫይረስ ምሁራዊ ማብራሪያ እንዲሰጡን የውስጥ ደዌ ስፔሻሊስት እና የተላላፊ በሽታዎች ፌሎ የሆኑትን ዶ/ር ሰላም ቦጋለን አነጋግሯል።

የማርበርግ ቫይረስ መንስኤ ምንድነው ?

" ማርበርግ ቫይረስ 'ማርበርግ' ተብሎ በሚጠራ አር ኤን ኤ ቫይረስ ምክንያት ይከሰታል። "

በምን አይነት መንገድ ይተላለፋል?

" በመጀመርያ ከለሊት ወፍ ወደ ሰው ይተላለፋል።

በመቀጠል በበሽታው ከተያዘ ሰው (በህይወት ካለም ይሁን ከሞተ ሰው) ጋር በሚኖር የደም ወይም ማንኛውም ፈሳሽ ንክኪ ከሰው ወደ ሰው ይተላለፋል።

በበሽታው የታመመ ሰው ፈሳሽ ያለበት ማንኛውም ነገር ለምሳሌ ልብሶች፣ ፎጣ፣ አልጋ ወዘተ መንካት በሽታውን ያስተላልፋል።

ማርበርግ እንደኮሮና በትንፋሽ አይተላለፍም። "

በበሽታው የተያዘ ሰው ምልክቶቹን በምን ያህል ጊዜ ውስጥ ያሳያል ?

" ምልክቶች ከተጋለጡ በኋላ 2–21 ቀን ውስጥ ይታያሉ። "

የበሽታው ምልክቶች ምን ምን ናቸው?

" ህመሙ ሲጀምር እንደሌሎች ትኩሳት አምጪ ተላላፊ ህመሞች ፦
• ትኩሳት
• ከባድ ራስ ምታት
• ጡንቻ ህመም
• ብርድ ብርድ ማለት
• ድካም
• የጉሮሮ ህመም
• ትውከት እና የምግብ ፍላጎት መቀነስ ያስከትላሉ።

በቀጣይ ህመሙ ቀስ በቀስ ከበድ ማለት ሲጀምር ደግሞ:-

• ማቅለሽለሽ
• ማስቀመጥ
• የሆድ ህመም
• ደም መፍሰስ(ከአፍ ፣ከአፍንጫ ከተለያዩ ሰውነት ክፍሎች)
• የቆዳ ሽፍታ
• ትንፋሽ ማጠር ራስ መሳት
• የሰውነት ክፍሎች (ኦርጋኖች) ለምሳሌ ሳንባ፣ ኩላሊት፣ ጉበት ስራቸው መዳከም ወይም ማቆም

• ደም ግፊት መውረድና ሌሎችም የሰውነት አካሎች ጉዳትና ሞት ሊያስከትሉ ይችላሉ። "

መከላከያ መንገዶቹ ምንድን ናቸው?

" • ከታመመ ሰው፣ በዚህ ህመም ከሞተ ሰው፣ እና ይህ ህመም ያለበት ሰው የተጠቀመበትን ማንኛውም ነገር አለመንካት ።

• እጅን አዘውትሮ መታጠብ ( በሳሙና ወይም አልኮል)

• ለጤና ባለሞያዎች ህክምና ሲሰጡ እንደ ኮቪድ ከላይ እስከ ታች የሚለበስ መከላከያ(PPE) ማድረግ

• በበሽታው ህይወቱ ካለፈ ሰው ቀብር ላይ ጥንቃቄ በማድረግ መከላከል ይቻላል። "

በበሽታው መያዛችንን እንዴት ይረጋገጣል?

" ከላይ የተጠቀሱ ምልክቶች ከተከሰቱ ወደ ጤና ተቋም በመሄድ የህመሙን ትክክለኛ መንስኤው በደም ወይም ሰውነት ፈሳሽ ናሙና ምርመራ ማረጋገጥ ይቻላል። "

በበሽታው መያዛችን ከተረጋገጠ ምን አይነት ህክምና ይደረጋል?

" እንዳስፈላጊነቱ ግሉኮስ ፣ደም መስጠት፣የደም ፕሮዳክቶችን መስጠት፣ ህመም ማስታገስ፣ ኦክስጅን እንዲሁም መተንፈሻና የኩላሊት ህክምና እንደየ ክብደቱና አይነቱ ይደረጋሉ። "

ዶ/ር ሰላም " የተወሰኑ በሙከራ ላይ ያሉ እና በተወሰነ መልኩ ውጤታማ የሆኑ የህክምና አይነቶች እንዳሉ የቅርብ ጊዜ ጥናቶች ያሳያሉ " ሲሉ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ በሱጡት ቃል አስረድተዋል።

16/07/2023

የኮሌራ በሽታ!!!
የኮሌራ በሽታ መተላለፊያ መንገዶች፣ የሚያሳያቸዉ ምልክቶች እና የበሽታው መከላከያ መንገዶች
ኮሌራ ከሰዉነት ዉስጥ ጠቃሚ ንጥረ ነገሮችንና ፈሳሽን በብዛት እና በአጣዳፊ ሁኔታ በተደጋጋሚ ተቅማጥና ትውከት በማስከተል ሰዉነትን አድርቆ የሚገል በሽታ ነዉ፡፡
በሽታዉ የሚያሳያቸዉ ምልክቶች፡-
የሰውነት ድርቀት፣
የአፍ መድረቅ፣
የአይን መሰርጎድ፣
የእንባ መድረቅ፣
የሽንት መቀነስ፣
የቆዳ መሸብሸብና አጠቃላይ የሆነ የድካም ስሜት ያስከትላል፡፡
መተላለፊያ መንገዶች:- በአካባቢና የግል ንጽህና መጓደል አማካኝነት ነው። ማለትም:-
• በሽታው በተበከለ ምግብና ውሃ አማካኝነት ከሰው ወደ ሰው በከፍተኛ ፍጥነት ይተላለፋል፡፡
• ንጹህ ባልሆኑ እጆች ምግብን በማዘጋጀት፣ በማቅረብና በመመገብ፣
• በበሽታ አምጪ ተህዋስያን የተበከለ የምንጭ፣ የጉድጓድ፣ የወንዝ፣ የዝናብ፣ የቧንቧና ወዘተ ውሃን መጠቀም፣
• በበሽታ አምጪ ተህዋስያን የተበከለ የውሃ ማጠራቀሚያና መገልገያ እቃዎችን በመጠቀም፣
• ክዳን የሌላቸውና ለዝንቦች የተጋለጡ የምግብ ማስቀመጫና መመገቢያ እቃዎችን በመጠቀም፣
• በበሽታ አምጪ ተህዋስያን የተበከሉ ምግቦችን፣ አትክልቶችንና ፍራፍሬዎችን በመመገብ፤ወዘተ ይተላለፋል፡

የኮሌራ በሽታ መከላከያ መንገዶች:-
• ሁልጊዜ ውሃን አፍልቶ እና አቀዝቅዞ መጠጣት ወይም በውሃ ማከሚያ ኬሚካል የታከመ ውሃ መጠቀም፤
• ምግብን በሚገባ አብስሎ በትኩስነቱ መመገብ፤
• የምግብ እቃዎችን በንጹህ ወይም በኬሚካል በታከመ ውሃ ማጠብ እና መጠቀም፣
• መጸዳጃ ቤትን አዘጋጅቶ በአግባቡ መጠቀም፤
• እጅን በሚከተሉት ወሳኝ ጊዜያት በንጹህ ውሃና በሳሙና ሳሙና ከሌለ በአመድ በሚገባ መታጠብ፣
• ከመጸዳጃ ቤት መልስ፣
• ምግብ ከማዘጋጀት በፊት
• ምግብ ከማቅረብ በፊት፣
• ምግብ ከመመገብ በፊት፣
• ሕጻናትን ካጸዳዱ በኃላ፣
• ሕጻናትን ጡት ከማጥባት በፊት ፣
• በበሽታው ለተያዙ ሰዎች እንክብካቤ ካደረጉ በኃላ፣
• በበሽታው የሞቱ ሰዎችን አስክሬን በድንገት ከነኩ፣
• ማንኛውንም ከቤት የሚወጣ ደረቅ ወይም ፈሳሽ ቆሻሻን ውሃንና አካባቢን እንዳይበክል በአግባቡ በተመደበለት ስፍራ ማስወገድ፣
• በኮሌራ በሽታ የታመመን ሰው ልብስ በፈላ ውሃ መቀቀል ወይም በበረኪናና በልብስ ማጽጃ ሳሙና ዘፍዝፎ ማጠብ፣
• በበሽታው የተያዘን ሰው በፍጥነት ወደ ሕክምና ተቋም በመዉሰ የህክምና እርዳታ እንዲያገኝ ማድረግ ናቸው።
• የግልና የአካባቢን ንጽህና በመጠበቅ ዝንቦች እንዳይራቡ ያድርጉ፣
• ፈሳሽና ደረቅ ቆሻሻን በአግባቡ በተመደበለት ስፍራ ያስወግዱ
• ሽንት ቤት በመገንባት በአግባቡ ይጠቀሙ እንዲሁም በንጽህና ይያዙ፣
• በተቅማጥና ተውከት የተነካካ እቃን፣ ወለልና መሬትን ከማጽዳትዎ በፊት በረኪና በማፍሰስ ብክለትን ይከላከሉ።
የበሽታ ምልክት ሲታይ መከናወን ያለባቸው ተግባራት:-
- በሽታው የሰውነትን ፈሣሽና ጠቃሚ ንጥረ ነገሮችን በብዛት ከሰውነት የሚያስወጣ ስለሆነ የሚከተሉትን እርምጃዎች በፍጥነት በመውሰድ እንዲተኩ ያድርጉ።
-በመጀመሪያ ቤት ውስጥ የሚገኘውን ማንኛውም ንጽህናው የተጠበቀ ፈሣሽ የሚችሉትን ያህል ይጠጡ።
-ህይወት አድን ንጥረ ነገር ወይም ኦ.አር.ኤስ በቤት ውስጥ ካለ አንድ ፓኬት ተፈልቶ በቀዘቀዘ አንድ ሊትር ውሃ በመበጥበጥ ይጠጡ፤ የተበጠበጠ ኦ.አር.ኤስን መጠቀም የሚቻለው በተበጠበጠ በ24 ሰዓት ውስጥ ነው።
- ኦ.አር.ኤስ በቤት ውስጥ ከሌለ 8 የሻይ ማንኪያ ስኳር እና ግማሽ የሻይ ማንኪያ ጨው በአንድ ሊትር ንጹህ ውሃ በመበጥበጥ ባስቀመጥዎ ቁጥር ይጠጡ።

06/07/2023

አስም ምንድን ነው?
አስም በመተንፈሻ አካላት (የአየር መተላለፊ ቱቦዎች) ጊዜያዊ እብጠት ወይም መጥበብ የሚመጣ ህመም ነው።
በሁሉም የዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሰዎችን የሚያጠቃ የተለመደ በሽታ ነው ÷ ነገር ግን ብዙውን ጊዜ በልጅነት ይጀምራል::
የአስም በሽታ ተጋላጭነቶች እና የአደጋ ምክንያቶች
• ለአለርጂ የመጋለጥ ዝንባሌ (የአበባ ብናኝ ÷ አቧራ ÷ የቤት እንስሳት ፀጉር)÷
• የመተንፈሻ ቱቦ መቆጣት (በጭስ ÷ በጠንካራ ሽታ)÷
• የአየር ብክለት÷
• የመተንፈሻ አካላት ኢንፌክሽን÷
• ከፍተኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ÷
• ትምባሆ÷
• ከመጠን ያለፈ ውፍረት÷
• አመጋገብ÷
• ቀዝቃዛ አየር ÷
• ጭንቀት÷
• መድሃኒቶች÷
• የሙያ መጋለጥ÷
• የሆርሞን ለውጦች::
የአስም በሽታ ዋና ዋና ምልክቶች:- በሚተነፍስበት ጊዜ የሚያፏጭ ድምፅ(Wheeze)፣ የትንፋሽ ማጠር /ለመተንፈስ መቸገር ፣ ማሳል፡- ብዙ ጊዜ በሌሊት ወይም በማለዳ ይባባሳል፣ የደረት መጨናነቅ(Chest thightness)፣ የድካም ስሜት፣ በፍጥነት መተንፈስ፣ በአተነፋፈስ ችግር ምክንያት መጨነቅ ወይም መደናገጥ፣ ማስነጠስ፣ የአፍንጫ ፍሳሽ እና የአይን ማሳከክ
ወዘተ....
• አስም እንዳለብዎ ከተጠራጠሩ ለትክክለኛ ምርመራ እና የሕክምና አማራጮች የጤና ባለሙያ ማማከር ይኖርብዎታል::
የአስም በሽታ ምርመራ:-
• የሕክምና/የህመም ታሪክ ማዎቅ ፣
• የአካል ምርመራ ማድረግ፣
• የሳንባ ተግባር ምርመራዎች (Spirometry) ፣
• አንዳንድ ጊዜ የአለርጂ ምርመራ።
የአስም ሕክምና
አጋላጭ የሆኑትን/አስምን የሚቀሰቅሱ ነገሮችን መቀነስ ወይም ማስወገድ::
1.1 ራስን ከአለርጂ መጠበቅ/መከላከል
- ቀስቃሾችን መለየት እና ማስወገድ የአስም ምልክቶችን ለመከላከል ይረዳል ፡- የተለመዱ ቀስቃሾች የአበባ ብናኝ፣ አቧራ፣ የቤት እንስሳት ብናኝ፣ ሻጋታ እና አንዳንድ ምግቦችን ያካትታል።
1.2 የአኗኗር ዘይቤን ማሻሻል፡-
1.2.1 መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ፡- የአስም በሽታ ያለባቸውን ሰዎች የሳንባ አሰራርና አጠቃላይ የአካል ብቃት ደረጃን ያሻሽላል።
1.2.2 ጤናማ አመጋገብ፡-በፍራፍሬ፣ አትክልት ፕሮቲን... የበለፀገ የተመጣጠነ አመጋገብ አጠቃላይ ጤናን ሊያስተካክል እና የአየር መተላለፊ ቱቦ እብጠትን ሊቀንስ ይችላል።
1.2.3 የበዛ ጭንቀትን ማስወገድ
[ ] አስፈላጊ ሲሆን ደግሞ መድኃኒቶችን መጠቀም።
የአስም መድሐኒቶች:
1. የጠበበ የመተንፈሻ ቱቦን የሚያሰፉ (Reliever) መድሃኒቶች :-የመተንፈሻ ቱቦ ጡንቻን የሚያዝናኑ እና ለድንገተኛ ምልክቶች ፈጣን እፎይታ የሚሰጡ;
1.1. β2-agonists
• Salbutamol(Albuterol) ብዙ ጊዜ የምንጠቀመው::
• Salmeterol÷ formoterol÷Indacaterol...
1.2. Anticholinergics ÷Theophylline
2. ተቆጣጣሪ መድሃኒቶች(Controllers):- እብጠትን ወይም /መቆጣትን የሚያክሙ;
2.1.Corticosteroids
• በአፍ የሚነፉ:-Beclomethasone....
• በደም ስር የሚሰጡ:-Hydrocortisone...
• በአፍ የሚዋጡ:- predinson/lone...
• ጡንቻ ላይ የሚዎጉ:-
2.2.Leukotriene Modifiers:
• Montelukast
• Zafirlukast......
[ ] የአስም ግላዊ የህክምና እቅድ ማዘጋጀት፡-
• የእርስዎን ልዩ ፍላጎቶች የሚያሟላ እና ጥሩ የአስም መቆጣጠርን ለማግኘት የሚረዳ ግላዊ የህክምና እቅድ ማዘጋጀት÷
• ይህም በጤና ባለሙያዎ አጋዥነት ስለ መድሃኒት አጠቃቀም፣ ስለ ምልክቶችን ማወቅ(የቀን÷የማታ÷በሳምንት ውስጥ) እና ስለ የድንገተኛ ህክምና መመሪያዎችን ያካትታል።
የአስም ህክምና ዓላማ:-
• በቀን የሚከሰት የምልክት ድግግሞሽን በሳምንት ሁለትና ከዚያ በታች ማድረግ÷
• በወር ውስጥ ሌሊት ላይ የሚከሰት ህመምን ሁለትና ከዚያ በታች ማድረግ÷
• የማስታገሻ(Reliever) መድሃኒት አጠቃቀምን በሳምንት ሁለትና ከዚያ በታች ማድረግ÷
• በአመት ከአንድ ጊዜ ያልበለጠ አጣዳፊ ህመም መከሰት÷
• የሳንባ አሰራርን ማሻሻል÷
• የተለመዱ የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎችን ያለምንም ችግር ማከናወን÷
• በትንሹ ወይም ምንም የጎንዮሽ ጉዳት ሳይኖር በአስም ህክምና መደሰት÷
ስለ አስም ህክምና የተሳሳቱ ግንዛቤዎች
1.አልሜታሚን (Almetamine ) ያክመዋል ብሎ ማሰብ፣
2. ምስር የምታክል ሮዝ/ነጭ ታብሌት መድሃኒት (Predinsolone) ያለ ሃኪም ትዛዝ ለረጅም ጊዜ መውሰድ በዚህም ለጎንዮሽ ጉዳት መጋለጥ፣
3.በአፍ የሚነፉ መድሃኒቶች (puffs) ይለምድብኛል ብሎ አለመውሰድ፣
4.የሚነፋ መድሃኒትን በትክክል ወደ የአየር መተላለፊ ቱቦዎች ከትንፋሽ ጋር ከማስገባት ይልቅ መዋጥ(...የቴክኒክ ችግር)÷
5.የሚነፋ መድሃኒትን ከወሰዱ በሗላ አፍን አለመታጠብ::

• በትክክለኛ አያያዝና የሕክምና ዕቅዶችን በመተግበር ፣አብዛኞቹ አስም ያለባቸው ሰዎች ያለአንዳች ገደብ መደበኛ ህይወት መምራት ይችላሉ።

30/06/2023

ሾተላይ (Rh-isoimmunization)

💥 ሾተላይ የሚባለው በሽታ ከሁለተኛ ጀምሮ የሚወለዱ ህፃናትን የሚያጠቃ በሽታ ሲሆን ይህም በእናትና በፅንሱ መሀከል የደም አይነት አለመጣጣም(Rh incompatability) ምክንያት የሚከሰት ነው።

💥 ሾተላይ የሚከሰተዉ የሴቲቱ የደም አይነት Rh negative ፣ የባል የደም አይነት Rh positive እና የፅንሱ ደግሞ Rh positive ከሆነ ሲሆን በተጨማሪም በተለያዩ ምክንያቶች Rh positive ደም ወደ ሴቲቱ ደም ከገባ ወይም ከወሰደች ነው።

ነጥብ

💥 ሚስት Rh negative መሆን ይኖርባታል እና ፅንሱ Rh positive መሆን ይኖርበታል
💥 ባል Rh negative ከሆነ ሾተላይ አይከሰትም

🌟 ሾተላይ ለምን ይከሰታል?

👉 የሰው ልጅ ከወላጆቹ ዘረመል ተነስቶ ከ4 የደም አይነቶች ውስጥ አንዱን ሊይዝ ይችላል። እነኝህም
1. “A”
2. “B”
3. “AB”
4. “O” ተብለው ይጠራሉ።

👉 በሰውነት ውስጥ የሚገኙ ቀይ የደም ህዋሶች(RBCs) የላይኛው ሽፋናቸው ላይ Rh የተባለ ፕሮቲን (protein) ካላቸው ሴቲቱ Rh positive ናት ማለት ሲሆን እነኚህ ፕሮቲኖች ከሌሉ ደግሞ Rh negative ናት ማለት ነው።

ለምሳሌ:- ሴቲቱ የደም አይነቷ B ቢሆንና ቀይ የደም ሴሎቿ ላይ Rh ፕሮቲን ካለ B Positive ናት ማለት ነው፤ እነኚህ Rh ፕሮቲኖች ከሌሉ ደግሞ B Negative ናት ይባላል።

👉 አንዲት ሴት ሾተላይ የሚባለው ችግር ሊከሰትባት የሚችለው እሷ Rh negative ሆና በተለያዩ አጋጣሚዎች Rh positive የሆነ ደም ወደሰውነቷ ሲገባ ሰውነቷ እነኚህን Rh positive የደም አይነቶች የሚያጠፉ(የሚገሉ) ንጥረ ነገሮች (Antibodies) ሲያመነጭ (ሲያመርት) ነው። እነኚህም እስከ እድሜልክ በሰውነቷ ይቆያሉ።

👉 እነኚህ የተመረቱት ተከላካይ ንጥረ ነገሮች(Antibodies) የመጀመሪያው ልጅ ላይ ምንም ተፅዓኖ ሳይኖራቸው ልጁ በሰላም ሊወለድ ይችላል ነገር ግን የሁለተኛው ፅንስ የደም አይነቱ Rh positive ከሆነ ወደ ፅንሱ በማለፍ የፅንሱን Rh positive የቀይ የደም ህዋሶች ያጠቃሉ ማለት ነው፤ ይህም ፅንሱን ለተለያየ አደጋዎች ሊያጋልጠው ይችላል።

👉 ይህም ችግር ፅንሱ ላይ የተለያዩ ጉዳቶችን ሊያመጣ ይችላል ፤ እነኚህም

☘️ በፅንሱ የተለያዩ የአካል ክፍሎች ውሀ መቋጠር - Fetal hydrops
☘️ በተደጋጋሚ የፅንስ መውረድ - Miscarriage
☘️ የፅንሱ የደም ማነስ - Fetal anemia
☘️ ፅንሱ በማህፀን ውስጥ እንዳለ ጊዜው ሳይደርስ ህይወቱ ማለፍ
☘️ ህፃኑ ከተወለደ በውሃላ ቆዳው ቢጫ መሆን እና የጨረር ህክምና ማስፈለግ(phototherapy)
☘️ በከፍተኛ ደም ማነስ ምክንያት ደም ለመውሰድ መጋለጥ

🌟 ሾተላይ እንዴት ይታከማል?

👉 Rh negative የሆነችው እናት ከዚህ ቀጥሎ የተዘረዘሩት ነገሮች ከገጠሟት
☘️ ባለቤቷ Rh positive ከሆነ
☘️ ውርጃ ካጋጠማት
☘️ ከማህፀን ውጭ እርግዝና ካጋጠማት
☘️ ከእንግዴ ልጅ ላይ የሚነሳ እጢ(Gestation trophoblastic disease) ካጋጠማት
☘️ በእርግዝና ወቅት አደጋ ከደረሰባት፤
☘️ በክትትል ወቅት ከእንግዴ ልጅ ወይም ከሽርት ዉሃ በመሳሪያ ናሙና ከተወሰደ

👉👉 Anti D የተባለ ኢሚውኖግሎቡሊን (immunoglobulin) መድሀኒት በመውሰድ ሾተላይን መከላከል ይቻላል።

💥☘️ በእርግዝና ጊዜ Anti D የተባለውን መድሃኒትን በ 7 ወር(28 ሳምንት) ላይ እና ህፃኑ በተወለደ ቢቻል እስከ 72 ሰዓት ውስጥ በመስጠት የሾተላይ በሽታን መከላከል ይቻላል።

👉 Rh negative የሆነች እናት(ባል Rh positive) የእርግዝና ክትትሏ ከሌሎች እናቶች ለየት ያለ እና የሚሰጣትም ቀጠሮ በዛ ያለ ይሆናል።

👉 ይህም በልጇ ላይ ሊከሰቱ የሚችሉትን የሰውነት ውሀ መቋጠር(መጠራቀም) እና የፅንሱ ደም ማነስ ካለ ቀድሞ በማወቅ ህክምናውን በቶሎ ዘመኑ በደረሰበት ቴክኖሎጂ እዛው ማህፀን ውስጥ እንዳለ ደም በመለገስ እና ወቶ ለመኖር ብቁ በሆነበት ጊዜ ቀድሞ እንዲወለድ በማድረግ ተጨማሪ የሆኑ የህክምና እርዳታዎች እንዲደረግለት ማድረግ ይቻላል።

Health and medicine

26/05/2026

25/05/2026

27/04/2026

23/04/2026

13/03/2026

17/02/2026

05/12/2025

16/07/2023

06/07/2023

30/06/2023

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category