05/10/2026
“Na vakabauta e vakasaurarataki sa sega ni vakabauta dina.”
Na vosa oqo e cavuta o James Marape, na iLiuliu ni Matanitu o Papua New Guinea, e nai ka 81 ni Bose Levu ni Matabose ni Veimatanitu (United Nations General Assembly) mai New York ena 27 ni Seviteba, 2026. E kacivaka kina vei ira na veimatanitu mera taqomaka na "galala ni vakatulewa ni tamata, digidigi, kei na lotu".
E vakamacalataka o Marape ni kena levu ni iwiliwili ni dua na matalotu e sega ni dodonu me vakayagataki me vakadredretaki se vakasaurarataki kina e dua na ilawalawa lailai. E laveta mai o koya na Section 45 ni Yavu ni Vakavulewa (Constitution) ni Papua New Guinea, ka taqomaki kina na galala ni tamata me lewa ga ka digitaka na nona vakabauta kei na lotu.
E kaya ni kevaka mada ga era lewe levu na lotu Vakarisito ena dua na vanua se matanitu, e sega ni dodonu me togoraki ka vakaukauwataki na vakabauta kei na lotu ena lawa ni matanitu
Na nona itukutuku ena UN e sega ni kena ibalebale ni dodonu vei ira kece mera vakabauta na ka e vakabauta o koya. E kaya ni dodonu vei ira na tamata na galala ni vakabauta ka me ra kakua ga ni vakasaurarataki. E dodonu talega me taqomaki na nodra dodonu o ira era duidui na nodra vakabauta.
Ena noda vanua o Viti nikuwa , e rawa ni yaco na lotu me vu ni veisei ena vuqa sara na gauna. E dau vakilai oqo ena noda veikoro kei na itkotiko vakavanua, ena nodra dau saqati ka vakacacani o ira na lewenivanua era digitaka edua tale na matalotu me ra lewena, ka sega ni okoya na matalotu e tutaki tiko ena nodra itikotiko.
E rawa ni da wasea na noda vakabauta.
E rawa ni da vunautaka na noda vakabauta.
E rawa ni da bula taka na noda vakabauta.
Ia, kevaka e vakasaurarataki, sa sega ni rawa ni vakatokai me vakabauta dina.
Na galala ni lotu e sega walega ni kena ibalebale me taqomaki ira era vakabauta na ka eda vakabauta.
E okati talega kina na taqomaki ni nodra galala o ira era sega ni vakabauta na ka eda vakabauta.