02/09/2026
🌿 DMSO - MIĘDZY FARMAKOLOGIĄ, MEDYCYNĄ A OGROMNYM POTENCJAŁEM BADAWCZYM
DMSO, czyli dimetylosulfotlenek, to substancja, która od ponad 60 lat fascynuje lekarzy, farmakologów i naukowców.
I nie bez powodu.
DMSO potrafi przenikać przez bariery biologiczne, wpływać na transport innych substancji, jest wykorzystywane w krioprezerwacji komórek, posiada interesujące właściwości przeciwzapalne i biologiczne, a jego potencjalne zastosowania badano w wielu różnych obszarach medycyny.
Jednocześnie DMSO jest świetnym przykładem tego, dlaczego trzeba odróżniać mechanizm biologiczny od rzeczywiście udowodnionej skuteczności klinicznej.
🔬 DMSO TO NIE TYLKO ROZPUSZCZALNIK
Jedną z najbardziej niezwykłych właściwości DMSO jest zdolność przenikania przez skórę i błony biologiczne.
Co jeszcze ciekawsze, DMSO może zwiększać przenikanie innych cząsteczek.
Nie jest to jedynie teoria. Ta właściwość znalazła zastosowanie w farmacji, gdzie DMSO wykorzystuje się jako promotor przenikania substancji leczniczych przez skórę. Opisywane jest zwiększanie transportu zarówno związków hydrofilowych, jak i lipofilowych.
To właśnie tutaj zaczyna się jeden z najbardziej fascynujących kierunków badań nad DMSO.
Czy DMSO może być wykorzystywane jako transporter innych substancji aktywnych?
Odpowiedź brzmi: farmakologicznie taki mechanizm istnieje.
Ale nie oznacza to, że każda substancja połączona z DMSO automatycznie staje się skuteczniejszą i bezpieczniejszą terapią.
Każde takie połączenie powinno być oceniane osobno.
❄️ DMSO I OCHRONA KOMÓREK PODCZAS ZAMRAŻANIA
To jeden z najbardziej konkretnych przykładów wykorzystania DMSO we współczesnej medycynie.
DMSO jest powszechnie stosowane jako krioprotektant podczas zamrażania komórek, w tym krwiotwórczych komórek macierzystych.
Metaanaliza kontrolowanych badań klinicznych opublikowana w 2024 roku wykazała, że zastosowanie 5% zamiast 10% DMSO podczas krioprezerwacji wiązało się z większą przeżywalnością komórek CD34+ po rozmrożeniu oraz mniejszą liczbą działań niepożądanych. Wpływ na początkowe wszczepienie komórek był niewielki, a autorzy zaznaczyli również ograniczenia jakości dostępnych badań.
To ważne, ponieważ pokazuje, że DMSO nie jest wyłącznie substancją funkcjonującą na obrzeżach medycyny. Ma konkretne zastosowanie w nowoczesnej medycynie komórkowej.
🚻 DMSO I ŚRÓDMIĄŻSZOWE ZAPALENIE PĘCHERZA
Tutaj mamy dane bezpośrednio od pacjentów.
W kontrolowanym badaniu klinicznym 33 osoby otrzymywały dopęcherzowo 50% DMSO albo placebo w postaci soli fizjologicznej.
Znaczną subiektywną poprawę odnotowano u 53% pacjentów leczonych DMSO w porównaniu z 18% w grupie placebo.
Jeszcze ciekawsze były wyniki obiektywne: poprawę stwierdzono u 93% osób otrzymujących DMSO i 35% otrzymujących placebo.
To jeden z przykładów, gdzie nie mówimy już wyłącznie o mechanizmie laboratoryjnym czy doświadczeniach na zwierzętach, ale o kontrolowanym badaniu u ludzi.
🔥 DMSO, STAN ZAPALNY I BÓL
Ten temat wymaga szczególnej ostrożności.
DMSO od dziesięcioleci badane jest pod kątem właściwości przeciwzapalnych i przeciwbólowych.
Nie oznacza to jednak, że możemy powiedzieć: „DMSO jest udowodnionym lekiem przeciwbólowym na wszystkie choroby stawów”.
Metaanaliza dotycząca choroby zwyrodnieniowej kolana uwzględniła trzy kwalifikujące się RCT dotyczące DMSO lub MSM, obejmujące łącznie 326 pacjentów. Ogólny efekt redukcji bólu nie osiągnął istotności statystycznej ani klinicznej.
I właśnie takie wyniki są bardzo ważne.
Nauka nie polega na wybieraniu wyłącznie badań potwierdzających nasze oczekiwania.
Jeżeli wyniki są słabe albo sprzeczne, trzeba o tym powiedzieć.
🧠 DMSO I REGENERACJA NERWÓW
Tutaj robi się naprawdę interesująco.
W kontrolowanym eksperymencie naukowcy badali 70 szczurów z uszkodzeniem nerwu kulszowego.
Regenerację oceniano za pomocą badań behawioralnych, elektrofizjologicznych, histopatologicznych i immunohistochemicznych.
Większość uzyskanych wyników wskazywała na korzystny wpływ DMSO na regenerację nerwu, a miejscowe zastosowanie dawało lepszą poprawę funkcjonalną niż zastosowanie ogólnoustrojowe.
Brzmi bardzo obiecująco.
Ale tutaj stawiam grubą kreskę:
🐀 To było badanie na szczurach, nie na ludziach.
Możemy więc mówić o interesującym potencjale neuroregeneracyjnym wymagającym dalszych badań, ale nie o udowodnionej regeneracji nerwów u człowieka.
🧴 DMSO JAKO TRANSPORTER SUBSTANCJI PRZEZ SKÓRĘ
Ten obszar jest szczególnie ciekawy z punktu widzenia farmakologii i fitoterapii.
DMSO może zmieniać właściwości warstwy rogowej skóry i ułatwiać przenikanie innych cząsteczek. Właściwość ta została wykorzystana m.in. w miejscowych preparatach farmaceutycznych zawierających diklofenak.
I tutaj pojawia się pytanie, które moim zdaniem zasługuje na osobny post:
🌱 Co się dzieje, kiedy DMSO łączymy z innymi substancjami biologicznie aktywnymi?
W literaturze można znaleźć wiele eksperymentalnych zastosowań DMSO jako nośnika.
Jednak zdolność zwiększania penetracji jest jednocześnie zaletą i powodem do zachowania ostrożności.
DMSO nie „wie”, którą substancję chcemy przetransportować.
Dlatego czystość preparatu, czystość powierzchni skóry, rodzaj substancji towarzyszącej, jej stężenie oraz możliwość interakcji mają ogromne znaczenie.
Nie można więc automatycznie tworzyć protokołów typu „DMSO + dowolna witamina, zioło lub olejek” tylko dlatego, że DMSO zwiększa penetrację.
Najpierw potrzebujemy danych.
🧬 A CO Z DZIAŁANIEM ANTYOKSYDACYJNYM?
To kolejny interesujący kierunek badań.
W literaturze eksperymentalnej opisywano zdolność DMSO do wychwytywania reaktywnych cząsteczek, w tym rodników hydroksylowych.
Jest to interesujący mechanizm biologiczny, ale ponownie:
mechanizm antyoksydacyjny nie równa się udowodnione leczenie choroby u człowieka.
To rozróżnienie jest niezwykle ważne.
⚠️ CZY DMSO JEST BEZPIECZNE?
Tutaj również mamy sporo danych.
Przegląd systematyczny dotyczący działań niepożądanych DMSO objął aż 109 badań u ludzi.
Najczęściej zgłaszano reakcje skórne oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego. Większość działań niepożądanych była przemijająca i łagodna.
Jednocześnie wykazano zależność pomiędzy dawką DMSO a częstością występowania działań niepożądanych.
Dlatego nie zgadzam się ze stwierdzeniem, że DMSO jest substancją całkowicie pozbawioną działań niepożądanych.
Takie twierdzenie byłoby niezgodne z dostępną literaturą.
🌿 DMSO I SUBSTANCJE NATURALNE- TEMAT, KTÓRY WARTO ZBADAĆ GŁĘBIEJ
Jako zielarza i fitoterapeutę szczególnie interesuje mnie możliwość wykorzystania właściwości transportowych DMSO w odniesieniu do substancji biologicznie aktywnych pochodzenia naturalnego.
Ale właśnie tutaj potrzebna jest największa dyscyplina.
Nie wystarczy, że substancja A ma określone właściwości, a DMSO zwiększa penetrację.
Trzeba jeszcze wiedzieć, co dzieje się z substancją A po połączeniu z DMSO, jak zmienia się jej biodostępność, jaka dawka dociera do tkanek, czy powstają interakcje i przede wszystkim czy takie połączenie jest bezpieczne.
To obszar, który zamierzam dalej analizować na podstawie konkretnych publikacji.
📚 KSIĄŻKA DR HARTMUTA P. A. FISCHERA
W ostatnich dniach zwróciłem również uwagę na książkę dr Hartmuta P. A. Fischera poświęconą DMSO.
Jest interesująca, ponieważ zbiera szeroki zakres potencjalnych zastosowań tej substancji i zawiera rozbudowaną bibliografię.
Nie zamierzam jednak traktować książki jako ostatecznego dowodu.
Interesują mnie przede wszystkim publikacje, do których prowadzą jej przypisy.
Jeżeli autor opisuje konkretne działanie DMSO, chcę dotrzeć do pierwotnego badania i sprawdzić:
👥 ilu było uczestników
🧪 jaki był projekt badania
💊 jaka była droga podania
📊 czy istniała grupa kontrolna
🎲 czy zastosowano randomizację
⏳ jak długo trwała obserwacja
📈 jaki był rzeczywisty efekt
⚠️ jakie wystąpiły działania niepożądane
To właśnie w ten sposób chcę dalej zgłębiać temat DMSO.
🔬 DMSO - CUDOWNY LEK CZY CIEKAWA FARMAKOLOGICZNIE CZĄSTECZKA?
Moim zdaniem żadna z tych skrajności nie jest właściwa.
Nie ma podstaw, aby przedstawiać DMSO jako cudowną substancję leczącą dziesiątki chorób.
Ale równie nierozsądne byłoby sprowadzenie DMSO wyłącznie do roli zwykłego rozpuszczalnika.
DMSO posiada niezwykłe właściwości fizykochemiczne.
Jest wykorzystywane w medycynie.
Jest wykorzystywane w farmacji.
Jest ważnym krioprotektantem.
Ma dobrze udokumentowaną zdolność zwiększania przenikania innych substancji.
Ma określone zastosowania kliniczne.
A jednocześnie istnieje ogromny obszar badań laboratoryjnych i przedklinicznych, którego nie możemy jeszcze utożsamiać z udowodnionym leczeniem człowieka.
I właśnie dlatego DMSO jest tak fascynujące.
Nie potrzebujemy legend ani sensacyjnych historii.
Potrzebujemy badań.
Bo im bardziej niezwykła wydaje się dana substancja, tym dokładniej powinniśmy sprawdzać, gdzie kończy się ciekawy mechanizm biologiczny, a gdzie zaczyna rzeczywiście udowodniona skuteczność kliniczna.
🌿 Piotr Ciosek
Naturoterapeuta | Zielarz Fitoterapeuta
📚 ŹRÓDŁA NAUKOWE – PEŁNE LINKI DO PUBMED
1. Marren K. Dimethyl sulfoxide: an effective pe*******on enhancer for topical administration of NSAIDs.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22030943/
2. Bennett B. i wsp. Impact of lower concentrations of dimethyl sulfoxide on cryopreservation of autologous hematopoietic stem cells: a systematic review and meta-analysis of controlled clinical studies. 2024.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38416086/
3. Perez-Marrero R. i wsp. A controlled study of dimethyl sulfoxide in interstitial cystitis.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3288775/
4. Brien S. i wsp. Meta-analysis of dimethyl sulfoxide and methylsulfonylmethane in the treatment of osteoarthritis of the knee.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19474240/
5. Sanli E. i wsp. Effect of Local and Systemic Dimethylsulfoxide on Peripheral Nerve Repair: A Controlled Randomized Experimental Study.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31343376/
6. Madsen BK. i wsp. Adverse reactions of dimethyl sulfoxide in humans: a systematic review.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31489176/
