23/05/2026
Maxaa Sababa gaastriiga caloosha?
Dhibaatooyinka caloosha sida caabuqa ama hurgumadu waxay bilowdaan marka difaaca kore ee ku dahaaran caloosha uu noqdo mid tabar-daran ama dhaawacan.
Sida caadiga ah caloosha waxaa ku dahaaran xab ka ilaaliya caloosha dhibaatooyinka ay sababi karto aash*tada cunada shiida. Difaacaas markuu daciifo waxay dheecaamada cunada shiida u sahlaysaa inay dhaawacaan isla markaana horseedaan caabuq iyo hurgumo saameeya dahaarka ama xuubka kore ee caloosha.
Waxaa kaloo xusid mudan inay jiraan cuduro iyo xaalado sababi kara caabuqa iyo dhibaatooyinka caloosha.
Waxyaalaha sahli kara inuu kugu dhaco gaastrikada waxaa ka mid ah:
- Infekshanka Bakteeriyada:
Bakteeriyada Helicobacter pylori oo ku dhex noolaan karta aash*tada caloosha waxay horseedi kartaa gaastriik daaha iyo nabarada caloosha.
Bakteeriyadaas waxaa qaba in ka badan kala bar dadka aduunka ku nool hase yeeshee dadka qaba badankood wax dhib ah kalama kulmaan. Dadka qaarkiis, bakteeriyadaas waxay soo jiirtaa difaaca ku dahaaran xeendaabka sare ee caloosha waxayna sababi kartaa dhibaatooyin iyo xanuun. Lama oga sababta ay dadka qaarkiis ugu nugul yihiin dhibaatooyinka bakteeriyadaas halka dadka badankiis aysan wax dhib ah yeelin.
Dhakhaatiirtu waxay aaminsan yihiin in u nuglaanshaha bakteeriyadaas ay la xiriiri karto hidaha iyo samaysanka qofka ama ay fududayn karto hab nololeedka qofka sida sigaarka, qaadka iyo wal-walka badan.
- Daawooyinka:
Daawooyinka lala xiriiriyo xanuunada dheefshiidka waxaa ka mid ah kuwan hoos ku qoran. Fadlan marka h**e dhakhtar kala tasho intaadan joojin si loo hubiyo inay iyagu masโuul ka yihiin iyo wixii lagu badali lahaa.
a) Xanuun-Baab'iyaasha ay dadku aadka u isticmaalaan sida aspirin, diclofenac, naproxen iyo ibuprofen ayaa sababi kara gaastriik. Iyadoo si joogta ah loo qaato daawooyinkaas ama iyagoo in badan laga qaato waxay yareyn karaa walax muhiim u ah difaaca xeen-daabka caloosha. Daawooyinkaas oo mar-mar dhif ah la qaato badanaa ma sababaan wax dhib ah.
b) Daawooyinka dhiig-karka (sida nifedipine, amlodipine, verapamil)
c) Daawooyinka wadna-xanuunka sida kuwa nitrate oo ay ugu caansan tahay isosorbide mononitrate
d) Kuwa neefta sida theophyllines
e) Kuwa lafaha adkeeya ee loo yaqaano biphosphanate sida alendronate iyo risedronate
f) Kaniiniyada steroid sida prednisolone
- Da'da:
Waayeelku waxay u nugul yihiin gaastrikada waxaana u sabab ah xajmiga xeen-daabka dahaarka caloosha oo yaraada iyo iyagoo ay ugu badan yihiin inay qabaan infekshan H. pylori iyo cudurada caloosha saameeya marka loo bar-bardhigo dhalinyarada.
- Khamriga sigaarka iyo qaadku wuxuu dhib gaarsiin karaan caloosha isagoo horseedi karaa dhaawac iyo nabarada caloosha.
- Wal-walka: Wal-walka saa'idka ah wuxuu badiyaa aash*tada caloosha oo iyaduna horseedi karto caabuqa iyo nabarada caloosha.
- Dheecaanka xamaytiga (Bile) oo kor iyo caloosha soo aada. Dheecaankaas oo laga soo daayo beerka waxaa lagu kaydiyaa xamaytida, wuxuuna kaalin libaax ka ciyaaraa dheefshiidka dufanka. Marka laga soo daayo xamaytida, dheecaankaas wuxuu soo aadaa dhinaca xiidmaha waxaana u diida inuu dhinaca caloosha soo aado muruq sida albaabkii xirma. gaastrik ayaa dhici kara markii albaabkaas uu hawshii loo igmaday gabo.
- Marka difaaca jirkaagu uu qaldamo oo uu weeraro unugyada caloosha ayaa waxaa dhici kara xaalad la yiraahdo 'autoimmune gastritis. Waxaa kaloo jira cuduro iyo xaalado kale oo sababi kara hurgumo ama inflamayshanka caloosha sida qaaxada, waraabowga, HIV/AIDS, Crohn's disease iyo infekshanada gooryaanada.
