24/09/2020
როდის უნდა გავიზომოთ "სიცხე"?
📌 პირველ რიგში უნდა გვახსოვდეს, რომ ცხელება ადამიანის ორგანიზმის დაცვითი რეაქციაა, ერთგვარი წინააღმდეგობა, მაგ, ინფექციის დროს.
📌 სხეულის ტემპერატურა უნდა გავზომოთ მაშინ, როცა ადამიანი ავადაა ან აქვს სიცხის შეგრძნება; თუ მომვლელი ამჩნევს ტემპერატურის მომატების დამახასიათებელ ნიშნებს; როცა ავადმყოფს დანიშნული აქვს ტემპერატურის კონტროლი ექიმის მიერ. ასეთ შემთხვევებში უმჯობესია ტემპერატურა გაზომოთ დღეში 2-ჯერ, სასურველია დილა-საღამოს, ერთსა და იმავე დროს. ტემპერატურის მაჩვენებლები ყოველ ჯერზე უნდა ჩავიწეროთ.
📌 ხშირად სხეულის ტემპერატურის მატებას წინ უსწრებს შემცივნება: სიცივის შეგრძნება, კანკალი, სიფერმკრთალე, ხელებისა და ფეხების გაციება. შემცივნებას ცვლის სიცხის შეგრძნება: შუბლი, კისერი ცხელია, სახე წამოწითლებულია, სუნთქვა აჩქარებული. ადამიანი გრძნობს - სისუსტეს, უმადობას, მაღალი ცხელების დროს შესაძლებელია დეზორიენტაცია (როდესაც ადამიანი ვერ ერკვევა სივრცეში, დროში, სიტუაციაში ან საკუთარ თავთან მიმართებაში).
🔹 ტემპერატურის გაზომვამდე ადამიანს აუცილებლად უნდა ვუთხრათ, რის გაკეთებას ვაპირებთ. თერმომეტრი ყველა გამოყენების შემდეგ გაასუფთავეთ.
რომელი თერმომეტრი ავირჩიოთ?
არ აქვს გადამწყვეტი მნიშვნელობა, რომელ თერმომეტრს ავირჩევთ: შუშის თუ ელექტრონულს.
როგორ შევაფასოთ ტემპერატურა?
სიმარტივისთვის წარმოგიდგენთ პირის ღრუში ან იღლიის ფოსოში მიღებული მონაცემების შეფასებას:
ნორმალური ტემპერატურა 35,9 - 37,0 0C
მომატებული ტემპერატურა 37,1 - 37,5 0C
მსუბუქი ცხელება 37,6 - 38,0 0C
საშუალო ცხელება 38,1 - 38,5 0C
მაღალი ცხელება 38,6 - 39,5 0C
ძალიან მაღალი ცხელება 39,6 - 42,0 0C
გაითვალისწინეთ! შუბლსა და პირის ღრუში მაჩვენებლები 0,4 0C-ით მაღალია, ყურში ან სწორ ნაწლავში გაზომვისას - 0,60C-ით.
სად გავზომავთ სიცხეს ყველაზე სწორად?
📌 ყველაზე სწორად სხეულის ტემპერატურა იზომება ელექტრონული თერმომეტრით ყურში ან უკანა ტანში (რექტალური გაზომვა). გასათვალისწინებელია! ყურში გაზომვისას არასწორი მონაცემი შეიძლება მიიღოთ შუა ყურის ანთების დროს ან სასმენ მილში გოგირდის საცობის არსებობისას. რექტალური გაზომვა გამოიყენება ძირითადად მხოლოდ ბავშვებში (გაზომვის წინ თერმომეტრის „წვერზე“ თხლად წაუსვით რაიმე დამარბილებელი მალამო).
📌 იღლიაში გაზომვისას იღლია კარგად გამოიმშრალეთ და გაათავისუფლეთ ტანსაცმლის ნაკეცებისგან.
იღლიაში არ უნდა იყოს ცარიელი სივრცე, თერმომეტრი მჭიდროდ უნდა ეკვროდეს კანს.
📌 პირის ღრუში გაზომვისას, ძირითადად გამოიყენება ელექტრონული თერმომეტრი. თერმომეტრის „წვერი“ მოათავსეთ ენის ქვეშ და მჭიდროდ დახურეთ. გაზომვამდე რამოდენიმე ხნით ადრე, არ მიიღოთ არც ცივი და არც ცხელი საკვები ან სითხე, რადგან ამან შეიძლება გავლენა იქონიოს შედეგზე.
! გაზომვის ეს მეთოდი არ გამოდგება თუ დარღვეულია პაციენტთან კონტაქტი ან როცა ცხვირით სუნთქვის გაძნელების გამო, პაციენტი პირს ვერ კუმავს.
როდის მივმართოთ ექიმს?
განსაკუთრებული ყურადღება გმართებთ ხანდაზმულ და ქრონიკული დაავადების მქონე ადამიანებთან.
აუცილებლად მიმართეთ ექიმს, თუ:
🔹 ცხელება გრძელდება სამ დღეზე მეტ ხანს, ან ტემპერატურა დაქვეითდა და მალევე (დროის მოკლე ინტერვალში) აიწია;
🔹 ცხელებას თან ახლავს სხვა სიმპტომებიც, მაგ., ფაღარათი, გულისრევა, მუცლის ტკივილი, გამონაყარი;
🔹 ცხელებას ახლავს გულყრა;
🔹 ტემპერატურა არ იკლებს და მდგომარეობა უარესდება;
🔹 ტემპერატურა არის 38,50C-ზე მეტი;
🔹 თუ ავადმყოფი მიეკუთვნება რისკ-ჯგუფს სხვა დაავადებების გამო;
🔹 ავადმყოფს აღენიშნება მტკივნეული შარდვა (შესაძლოა საშარდე გზების ინფექციის არსებობა).
როდის გამოვიძახოთ სასწრაფო დახმარება?
🔹 როდესაც საერთო მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა ხანმოკლე დროის განმავლობაში;
🔹 ავადმყოფი აღარ შემოდის კონტაქტში ან შეეცვალა ცნობიერება.
რა შემთხვევაში უნდა ვიხმაროთ სიცხის დამწევი საშუალებები?
როდესაც სახეზე გვაქვს შემდეგი ნიშნები:
🔹 მაღალი ცხელება;
🔹 ავადმყოფი უარს ამბობს სითხის მიღებაზე;
🔹 ცნობილია მიდრეკილება ფებრილური გულყრებისადმი;
🔹 თანმხლები ქრონიკული დაავადებები;
🔹 გამოხატული თანმხლები სიმპტომები: თავის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, ფაღარათი, როცა პაციენტს ძლიერად „ამტვრევს ტანში“;
🔹 ხანდაზმული ან ჩვილი ასაკის პაციენტი.
რა პრეპარატები ვიხმაროთ სიცხის დასაწევად?
სიცხის დამწევებად იხმარება არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები, რომლებსაც ძირითადად აქვთ სამმაგი მოქმედება: ტემპერატურის დამწევი, ტკივილდამაყუჩებელი და ანთების საწინაარმდეგო. ყველაზე ხშირად იხმარება პარაცეტამოლის, იბუპროფენის ან აცეტილსალიცილის მჟავას პრეპარატები სხვადასხვა კომერციული დასახელებით.
