Διαιτολόγος online, Αρριανού 4, Alimos (2026)

17/06/2026

Τα τελευταία χρόνια, οι σπόροι chia είναι εξαιρετικά δημοφιλείς στα social media και έχουν μετατραπεί σε (περίπου) απαραίτητο συστατικό της υγιεινής διατροφής. Αναμφισβήτητα είναι ένα από τα πιο δημοφιλή «superfoods» αλλά με μια δόση υπερβολής.

Μια νέα μόδα από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, που προβάλλεται έντονα στο TikTok και το Instagram, είναι το λεγόμενο «chia seed cleanse», δηλαδή την καθημερινή κατανάλωση νερού με σπόρους chia. Ο ισχυρισμός γνωστός από άλλες παρόμοιες διατροφικές μόδες. Ο «καθαρισμός» του εντέρου, η αποτοξίνωση του οργανισμού, η μείωση του φουσκώματος στη κοιλιά και τελικά η απώλεια βάρους.

Τι είναι το «chia seed cleanse»;

Η πρακτική περιλαμβάνει συνήθως: 1-2 κουταλιές της σούπας σπόρους chia σε ένα ποτήρι νερό και μερικές φορές προσθήκη λεμονιού. Το μείγμα αφήνεται για λίγα λεπτά μέχρι οι σπόροι να απορροφήσουν νερό και να σχηματίσουν μια γέλη.

Ωστόσο, οι περισσότεροι από αυτούς τους ισχυρισμούς δεν έχουν επιστημονικά δεδομένα.

Το βασικό.

Το έχω γράψει άπειρες φορές. Ο οργανισμός μας δεν χρειάζεται «αποτοξίνωση». Ο όρος «detox» χρησιμοποιείται συχνά παραπλανητικά. Γιατί ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει ήδη εξαιρετικά αποτελεσματικούς μηχανισμούς απομάκρυνσης άχρηστων ουσιών μέσω:

του ήπατος,
των νεφρών,
του γαστρεντερικού συστήματος,
των πνευμόνων.

Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο, συμπεριλαμβανομένων των σπόρων chia, μπορεί να «καθαρίσει» ή να «αποτοξινώσει» τον οργανισμό.

Τι προσφέρουν πραγματικά οι σπόροι chia;

Παρότι δεν αποτοξινώνουν, οι σπόροι chia αποτελούν ένα ιδιαίτερα θρεπτικό τρόφιμο. Περιέχουν φυτικές ίνες. Δύο κουταλιές της σούπας (περίπου 28 g) παρέχουν περίπου 9-10 g φυτικών ινών.

Έχουν επίσης Ω-3 λιπαρά οξέα. Οι σπόροι chia είναι πλούσιοι σε α-λινολενικό οξύ (ALA), ένα φυτικό ω-3 λιπαρό οξύ που σχετίζεται με καρδιοπροστατευτικά οφέλη.

Έχουν επίσης και πρωτεΐνη. Σε μικρές αλλά αξιόλογες ποσότητες φυτικής πρωτεΐνης.

Βρίσκουμε μέταλλα. Είναι καλή πηγή ασβεστίου, μαγνησίου, φωσφόρου, μαγγανίου.

Βοηθούν στην απώλεια βάρους;

Η απάντηση είναι πιο σύνθετη από ό,τι παρουσιάζεται στα social media. Μπορεί να να συμβάλουν έμμεσα στην απώλεια βάρους επειδή αυξάνουν τον κορεσμό και καθυστερούν τη γαστρική κένωση. Υπό προϋποθέσεις μπορούν να μειώσουν τη συνολική πρόσληψη ενέργειας σε ορισμένα άτομα. Όμως δεν προκαλούν από μόνοι τους απώλεια βάρους.

Οι κλινικές μελέτες δείχνουν ότι δεν υπάρχει σημαντική απώλεια βάρους όταν η κατανάλωση chia δεν συνοδεύεται από συνολικές αλλαγές στον τρόπο ζωής. Δεν πρόκειται λοιπόν για κάποιο μαγικό «λιποδιαλυτικό» τρόφιμο.

Μειώνουν το φούσκωμα;

Εδώ υπάρχει μία ενδιαφέρουσα αντίφαση. Οι φυτικές ίνες μπορεί να βοηθήσουν τη λειτουργία του εντέρου σε άτομα με χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών. Όμως, όταν η κατανάλωση αυξηθεί απότομα, είναι πιθανό να εμφανιστούν αέρια, κοιλιακή διάταση,
δυσφορία και επιδείνωση του φουσκώματος. Η σταδιακή αύξηση της ποσότητας και η επαρκής ενυδάτωση είναι ιδιαίτερα σημαντικές.

Υπάρχουν κίνδυνοι;

Ναι! με πιο σημαντικό το Κίνδυνο πνιγμού και απόφραξης του οισοφάγου. Γιατί; Οι σπόροι chia μπορούν να απορροφήσουν ποσότητα νερού έως και 10-12 φορές μεγαλύτερη από το βάρος τους. Εάν καταναλωθούν ξηροί και στη συνέχεια ακολουθήσει πρόσληψη νερού, ενδέχεται να διογκωθούν μέσα στον οισοφάγο.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει σοβαρή απόφραξη, ιδιαίτερα σε άτομα που έχουν δυσφαγία, ιστορικό παθήσεων του οισοφάγου αλλά και διαταραχές κατάποσης. Για αυτό συνιστάται να καταναλώνονται ήδη ενυδατωμένοι ή μαζί με άλλα τρόφιμα.

Αξίζει να το δοκιμάσει κάποιος;

Όχι. Σίγουρα όχι για τα "μαγικά αποτελέσματα" που υπόσχονται. Ναι είναι ένα θρεπτικό τρόφιμο που μπορούμε να το προσθέσουμε ελεγχόμενα στη διατροφή μας. Αλλά όχι δεν είναι η μαγική λύση που υποστηρίζουν τα social. Το «chia seed cleanse» αποτελεί περισσότερο προϊόν μάρκετινγκ παρά επιστημονικά τεκμηριωμένη πρακτική.

15/06/2026

Έχεις άγχος; Φάει κεράσια.

Το καλοκαίρι φέρνει μαζί του ένα από τα πιο αγαπημένα φρούτα της ελληνικής κουζίνας: το κεράσι. Γλυκό, δροσιστικό και εποχιακό, το τρώμε συχνά χωρίς να γνωρίζουμε ότι κρύβει μέσα του ουσίες που επιδρούν στον εγκέφαλο και στη διαχείριση του άγχους. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα έχει αρχίσει να αποκαλύπτει τους μηχανισμούς πίσω από αυτή τη σχέση και τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα.

Τι περιέχει το κεράσι που επηρεάζει το νευρικό σύστημα

Η δράση του κερασιού δεν οφείλεται σε μία μόνο ουσία, αλλά σε έναν συνδυασμό βιοδραστικών συστατικών που λειτουργούν μαζί.

Ανθοκυανίνες. Αυτές είναι οι χρωστικές ουσίες που δίνουν στο κεράσι το βαθύ κόκκινο ή μοβ χρώμα του. Οι ανθοκυανίνες είναι ένας τύπος φλαβονοειδών γνωστός για την ισχυρή αντιοξειδωτική του δράση. Απορροφώνται γρήγορα από τον οργανισμό και είναι ικανές να διαπερνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, δηλαδή φτάνουν απευθείας στον εγκέφαλο. Εκεί μειώνουν το οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή, δύο παράγοντες που συνδέονται άμεσα με αυξημένο άγχος και κακή διάθεση.

Τρυπτοφάνη, σεροτονίνη και μελατονίνη. Τα κεράσια περιέχουν τρυπτοφάνη, σεροτονίνη και μελατονίνη. Αυτές οι ουσίες αλληλεπιδρούν με τις φαινολικές ενώσεις του φρούτου, βελτιώνουν τις αντιοξειδωτικές άμυνες του οργανισμού, ρυθμίζουν τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης και μειώνουν συμπτώματα άγχους, στρες και κατάθλιψης. Η τρυπτοφάνη είναι το αμινοξύ από το οποίο ο οργανισμός παράγει σεροτονίνη, η οποία στη συνέχεια μετατρέπεται σε μελατονίνη. Έτσι το κεράσι παρέχει ταυτόχρονα και το τελικό προϊόν και την πρώτη ύλη για να το παράγει ο οργανισμός.

Κερσετίνη και φλαβονοειδή. Τα φλαβονοειδή που βρίσκονται στα κεράσια βοηθούν να μειωθεί η φλεγμονή, να χαλαρώσουν τα αιμοφόρα αγγεία και να προστατευτούν τα κύτταρα του εγκεφάλου και της καρδιάς από το στρες και τις βλάβες.

Τι δείχνουν οι κλινικές μελέτες

Η επιστημονική τεκμηρίωση για τα κεράσια και το νευρικό σύστημα είναι ακόμα σε εξέλιξη, αλλά τα πρώτα δεδομένα είναι σαφή.

Σε μελέτη με 30 συμμετέχοντες, η κατανάλωση προϊόντος κερασιού δύο φορές ημερησίως για 5 ημέρες οδήγησε σε μείωση του άγχους, των οξειδωτικών ουσιών στο αίμα και του επιπέδου κορτιζόλης στα ούρα, ενώ ταυτόχρονα αυξήθηκε το κύριο μεταβόλιτο της σεροτονίνης. Η κορτιζόλη είναι η κύρια ορμόνη του στρες — η μείωσή της σημαίνει ότι ο οργανισμός ήταν σε χαμηλότερη κατάσταση συναγερμού.

Πιλοτική κλινική μελέτη στην οποία 27 υγιείς ενήλικες κατανάλωναν 280 γρ. κερασιών ημερησίως για 42 ημέρες έδειξε σημαντική μείωση δεικτών φλεγμονής, όπως η ιντερλευκίνη-6 (IL-6), καθώς και βελτίωση της ρύθμισης γλυκόζης. Η χρόνια φλεγμονή και οι διακυμάνσεις της γλυκόζης είναι δύο παράγοντες που επιδεινώνουν το άγχος και η αντιμετώπισή τους έχει άμεσο αντίκτυπο στην ψυχολογική ισορροπία.

Συστηματική ανασκόπηση του 2025 που εξέτασε 7 παρεμβατικές μελέτες κατέληξε ότι τα ξινά κεράσια περιέχουν μελατονίνη και ανθοκυανίνες που βελτιώνουν την ποιότητα του ύπνου, τη διάρκεια, την αποδοτικότητα και τα επίπεδα μελατονίνης στο αίμα. Ο σχεσμός μεταξύ ύπνου και άγχους είναι αμφίδρομος: ο κακός ύπνος αυξάνει το άγχος, ενώ το αυξημένο άγχος δυσκολεύει τον ύπνο. Το κεράσι φαίνεται να επεμβαίνει σε αυτόν τον φαύλο κύκλο.

Γλυκά ή ξινά κεράσια;

Τα ξινά κεράσια (Prunus cerasus) εμφανίζουν υψηλότερη συγκέντρωση ανθοκυανινών και μελατονίνης σε σχέση με τα γλυκά (Prunus avium). Οι περισσότερες κλινικές μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει χυμό ή συμπύκνωμα ξινού κερασιού. Τα γλυκά κεράσια που καταναλώνουμε στην Ελλάδα περιέχουν επίσης σεροτονίνη, τρυπτοφάνη και ανθοκυανίνες, απλώς σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις. Η ευεργετική δράση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ποικιλία, αλλά και από την συχνότητα κατανάλωσης.

Και τώρα τι κάνουμε;

Μια μερίδα 150–200 γρ. φρέσκων κερασιών ημερησίως κατά τη διάρκεια της εποχής τους είναι μια εύλογη και ασφαλής ποσότητα για τους περισσότερους ενήλικες. Η κατανάλωσή τους το απόγευμα ή το βράδυ μπορεί να υποστηρίζει καλύτερα τον ύπνο, λόγω της φυσικής μελατονίνης που περιέχουν. Εκτός εποχής, ο χυμός ξινού κερασιού χωρίς προσθήκη ζάχαρης ή τα κατεψυγμένα κεράσια αποτελούν αξιόπιστες εναλλακτικές.

Σημαντική διευκρίνιση: τα κεράσια δεν είναι φάρμακο και δεν αντικαθιστούν καμία θεραπευτική αγωγή για το άγχος. Άτομα με διαβήτη ή σακχαρόζη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη φυσική τους περιεκτικότητα σε σάκχαρα. Σε κάθε περίπτωση, η διατροφή αποτελεί ένα από τα πολλά εργαλεία που μπορούν να συμβάλλουν στη διαχείριση του καθημερινού στρες πάντα στο πλαίσιο μιας συνολικά ισορροπημένης προσέγγισης.

14/06/2026

Η σημερινή επιστημονική εικόνα δείχνει ότι τα GLP-1 φάρμακα πράγματι συνοδεύονται από κάποια απώλεια άλιπης μάζας, όπως συμβαίνει σχεδόν σε κάθε σημαντική απώλεια βάρους. Ωστόσο, τα νεότερα δεδομένα υποδηλώνουν ότι η πραγματική απώλεια σκελετικού μυός είναι πιθανώς μικρότερη από ό,τι αρχικά πιστεύαμε και δεν συνοδεύεται απαραίτητα από μείωση της μυϊκής λειτουργίας ή της δύναμης.

Η επαρκής πρωτεϊνική πρόσληψη, η προπόνηση αντιστάσεων και η συστηματική παρακολούθηση της σύστασης σώματος αποτελούν τα σημαντικότερα εργαλεία για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας κατά τη διάρκεια θεραπείας με GLP-1.

Βιβλιογραφία

Langer HT et al. Cell Reports Medicine, 2026.

Nature Medicine, EMBRAZE Trial, 2026.

Mayo Clinic. GLP-1 Medications and Muscle Loss, 2026.

Medical News Today. Do GLP-1s cause muscle loss?, 2026.

Ahn YJ, Singhal V. Does Rapid Weight Loss From GLP-1s Decrease Muscle Mass? Medscape, 2023.

13/06/2026

Τα βερίκοκα είναι ένα από τα πιο αγαπημένα καλοκαιρινά φρούτα, με γλυκιά γεύση και υψηλή θρεπτική αξία. Εκτός από νόστιμα, αποτελούν και μια εξαιρετική επιλογή για όσους θέλουν να ενισχύσουν τη διατροφή τους με φυσικό τρόπο.

Από διατροφικής πλευράς, τα φρέσκα βερίκοκα είναι χαμηλά σε θερμίδες και πλούσια σε νερό. Συγκεκριμένα, τα 100 γραμμάρια φρέσκου βερίκοκου αποδίδουν περίπου 48 θερμίδες, περιέχουν περίπου 11 γραμμάρια υδατάνθρακες, 1,4 γραμμάρια φυτικές ίνες και πολύ μικρή ποσότητα λίπους και πρωτεΐνης. Αυτό τα καθιστά ιδανικό σνακ για ενυδάτωση και ελαφριά ενέργεια μέσα στην ημέρα.

Ένα από τα βασικά τους πλεονεκτήματα είναι η περιεκτικότητα σε βιταμίνη Α, κυρίως με τη μορφή β-καροτενίου. Η βιταμίνη αυτή συμβάλλει στη φυσιολογική όραση, την υγεία του δέρματος και τη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επιπλέον, τα βερίκοκα περιέχουν βιταμίνη C, η οποία λειτουργεί ως αντιοξειδωτικό και βοηθά στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες.

Παράλληλα, είναι καλή πηγή καλίου, ενός μετάλλου που συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και στην καλή λειτουργία των μυών. Τα 100 γραμμάρια περιέχουν περίπου 250–260 mg καλίου, ποσότητα που μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην ημερήσια πρόσληψη.

Οι φυτικές ίνες που περιέχουν, αν και όχι πολύ υψηλές, βοηθούν στη σωστή λειτουργία του εντέρου και στη διατήρηση κορεσμού. Έτσι, μπορούν να ενταχθούν εύκολα σε ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής, είτε ως ενδιάμεσο σνακ είτε ως μέρος πρωινού.

Τα αποξηραμένα βερίκοκα στα 100 γραμμάρια, αποδίδουν περίπου 240 θερμίδες, με σημαντικά υψηλότερη περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες και φυσικά σάκχαρα. Παράλληλα, περιέχουν περισσότερες φυτικές ίνες (περίπου 7 γραμμάρια) και υψηλή συγκέντρωση καλίου και σιδήρου. Αυτό τα καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμα σε περιπτώσεις αυξημένων ενεργειακών αναγκών, όπως σε αθλητές ή άτομα με έντονη καθημερινότητα.

Ωστόσο, λόγω της υψηλής ενεργειακής πυκνότητας, η ποσότητα παίζει σημαντικό ρόλο. Μια μικρή μερίδα, όπως 3–4 αποξηραμένα βερίκοκα, είναι αρκετή για να δώσει ενέργεια χωρίς να επιβαρύνει θερμιδικά τη διατροφή.

Στην καθημερινότητα, τα βερίκοκα μπορούν να καταναλωθούν με πολλούς τρόπους. Φρέσκα, ως σνακ, σε σαλάτες με πράσινα λαχανικά, σε γιαούρτι ή μαζί με ξηρούς καρπούς για ένα πιο χορταστικό αποτέλεσμα. Τα αποξηραμένα μπορούν να προστεθούν σε βρώμη, μπάρες δημητριακών ή ακόμα και σε αλμυρά πιάτα, όπως σαλάτες ή πιάτα με ρύζι.

Είναι επίσης μια καλή επιλογή για άτομα που θέλουν να βελτιώσουν την ποιότητα της διατροφής τους χωρίς να καταφύγουν σε επεξεργασμένα σνακ. Η φυσική τους γλυκύτητα μπορεί να καλύψει την επιθυμία για γλυκό, προσφέροντας παράλληλα θρεπτικά συστατικά.

Συνολικά, τα βερίκοκα αποτελούν ένα απλό αλλά πολύτιμο φρούτο. Με χαμηλές θερμίδες, σημαντικές βιταμίνες και πρακτική ευελιξία στην κατανάλωση, μπορούν να ενταχθούν εύκολα σε ένα ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο, συμβάλλοντας στην υγεία και την ευεξία.

11/06/2026

Η σαρδέλα: ένα μικρό ψάρι με μεγάλη διατροφική αξία

Στη Μεσογειακή διατροφή, τα λιπαρά ψάρια κατέχουν κεντρική θέση. Η σαρδέλα το μικρό, οικονομικό και ευρέως διαθέσιμο ψάρι, αποτελεί ένα από τα πιο πυκνά σε θρεπτικά συστατικά τρόφιμα που μπορούμε να βρούμε. Συχνά παραβλέπετε υπέρ πιο εντυπωσιακών «superfoods», αλλά η επιστήμη δείχνει ότι αξίζει μια θέση στο εβδομαδιαίο μας τραπέζι.

Θρεπτική σύσταση: τι περιέχει η σαρδέλα

Τα 100 γρ. σαρδέλας αποδίδουν 24,6 γρ. πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας, 11,5 γρ. συνολικών λιπαρών, 382 mg ασβεστίου, 490 mg φωσφόρου, 52,7 μg σεληνίου και 307 mg νατρίου (στη φρέσκια μορφή). Επιπλέον, παρέχει σημαντικές ποσότητες βιταμίνης D, βιταμίνης B12 και ωμέγα-3 λιπαρών οξέων (EPA και DHA)

Οφέλη για την υγεία

Καρδιαγγειακή υγεία. Δύο μεγάλες πρόσφατες μελέτες παρακολούθησης τεκμηριώνουν τη σχέση: σε ανάλυση δεδομένων του UK Biobank (117.702 συμμετέχοντες, παρακολούθηση 12,7 ετών) τα υψηλότερα επίπεδα DHA στο αίμα συνδέθηκαν με 21% χαμηλότερη καρδιαγγειακή θνησιμότητα, ενώ μετα-ανάλυση 17 κοορτών (42.466 άτομα, διάμεσος παρακολούθησης 16 έτη) έδειξε 15–18% χαμηλότερο κίνδυνο ολικής θνησιμότητας για τα άτομα με τα υψηλότερα επίπεδα ωμέγα-3. Τα EPA και DHA μειώνουν τα τριγλυκερίδια, βελτιώνουν την ελαστικότητα των αγγείων και μειώνουν τη φλεγμονή.

Εγκέφαλος και νευρικό σύστημα. Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, και ιδιαίτερα η DHA, είναι δομικά συστατικά των νευρωνικών μεμβρανών, ρυθμίζουν τη φλεγμονή και προάγουν τη συναπτική πλαστικότητα, βασικές λειτουργίες για την υγεία και ανθεκτικότητα του εγκεφάλου. Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 58 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών (2025) έδειξε ότι κάθε 2.000 mg/ημέρα ωμέγα-3 συνδέθηκαν με σημαντική βελτίωση στην προσοχή και την αντιληπτική ταχύτητα.

Υγεία των οστών. Η σαρδέλα συνδυάζει τρία βασικά θρεπτικά συστατικά για τα οστά: ασβέστιο, βιταμίνη D και φώσφορο. Το ασβέστιο αντιστοιχεί στο 38% της ημερήσιας συνιστώμενης πρόσληψης ανά 100 γρ., ενώ η βιταμίνη D ενισχύει την απορρόφησή του και ο φώσφορος εξουδετερώνει οξέα που μπορούν να βλάψουν την οστική πυκνότητα.

Μυϊκή μάζα και υγιής γήρανση. Η υψηλής βιολογικής αξίας πρωτεΐνη της σαρδέλας παρέχει όλα τα απαραίτητα αμινοξέα. Συστηματική ανασκόπηση 20 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών έδειξε ότι η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης βοηθά τους ηλικιωμένους να διατηρούν τη μυϊκή τους μάζα κατά τη διάρκεια απώλειας βάρους. Επιπλέον, η βιταμίνη B12 είναι κρίσιμη για τη λειτουργία των αισθητηριακών νεύρων, ενώ εκτιμάται ότι έως 40% των ηλικιωμένων εμφανίζουν ανεπάρκειά της.

Τι πρέπει να προσέχουμε

Το αυξημένο νάτριο της κονσέρβας επιβάλλει μέτρο στη κατανάλωσή της σε άτομα με υπέρταση ή νεφρική νόσο. Οι αλλεργίες στα ψάρια είναι σχετικά συχνές και αποτελούν αντένδειξη. Επιπλέον, οι σαρδέλες περιέχουν υψηλές ποσότητες πουρινών, οι οποίες διασπώνται σε ουρικό οξύ — άτομα με υπερουριχαιμία ή ουρική αρθρίτιδα πρέπει να τις καταναλώνουν με μέτρο και υπό ιατρική καθοδήγηση. Αξιοσημείωτο όμως είναι ότι έρευνα από τα δεδομένα NHANES (2007–2016) υποδηλώνει ότι η κατανάλωση θαλασσινών πλούσιων σε ωμέγα-3 δεν συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ουρικής αρθρίτιδας, σε αντίθεση με θαλασσινά χαμηλά σε ωμέγα-3 — εύρημα που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.

Χαμηλό περιεχόμενο σε βαρέα μέταλλα
Η σαρδέλα βρίσκεται στο κατώτερο τμήμα της τροφικής αλυσίδας και τρέφεται με πλαγκτόν, με αποτέλεσμα να συσσωρεύει ελάχιστο υδράργυρο. Η FDA την κατατάσσει στις «καλύτερες επιλογές» με χαμηλό υδράργυρο, ασφαλής για 2–3 μερίδες εβδομαδιαία ακόμα και για εγκύους και παιδιά. Για σύγκριση, το μέσο επίπεδο υδραργύρου στη σαρδέλα είναι 0,013 ppm, έναντι 0,35 ppm για τον τόνο albacore.

Φρέσκια έναντι κονσέρβας

Και οι δύο μορφές διατηρούν τη συντριπτική πλειονότητα των θρεπτικών συστατικών. Η κονσερβοποιημένη σαρδέλα με κόκαλα παρέχει σημαντικά περισσότερο ασβέστιο από τη φρέσκια χωρίς κόκαλα, καθώς τα μαλακωμένα κόκαλα είναι εδώδιμα και αποτελούν εξαιρετική πηγή ασβεστίου. Η κύρια διαφορά εντοπίζεται στο νάτριο: η κονσέρβα με σάλτσα ντομάτας περιέχει ~414 mg νατρίου ανά 100 γρ., έναντι ~307 mg της φρέσκιας. Για άτομα με υπέρταση, προτιμάται η κονσέρβα σε νερό χωρίς αλάτι ή η φρέσκια σαρδέλα.

Πρακτικές συμβουλές κατανάλωσης

Η κατανάλωση 2–3 μερίδων (85–100 γρ. η κάθε μία) σαρδέλας την εβδομάδα θεωρείται ασφαλής και επωφελής για τους περισσότερους ενήλικες. Ως προς τον τρόπο μαγειρέματος, προτιμήστε το ψήσιμο στη σχάρα, στο φούρνο ή στον ατμό αντί για τηγάνισμα, ώστε να περιορίσετε την πρόσθεση κορεσμένων λιπαρών. Για κονσέρβες, επιλέξτε προϊόν σε ελαιόλαδο ή νερό χωρίς αλάτι. Ο συνδυασμός με λαχανικά, όσπρια ή ολικής άλεσης δημητριακά ενισχύει το συνολικό διατροφικό αποτέλεσμα και εντάσσεται αρμονικά στο Μεσογειακό πρότυπο.

11/06/2026

Κόκκινο κρέας. Μας κάνει κακό;

Τα τελευταία χρόνια, το κόκκινο κρέας βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο επιστημονικών συζητήσεων και δημοσιογραφικών τίτλων. Με αρκετές υπερβολές, είτε υπέρ είτε κατά. Άλλοτε παρουσιάζεται ως επικίνδυνο για την υγεία και άλλοτε ως μοναδική (και πλήρης) πολύτιμη πηγή θρεπτικών συστατικών. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου ανάμεσα. Και πάντα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το είδος του κρέατος που καταναλώνουμε.

Τι είναι το κόκκινο κρέας και ποια η διαφορά με το επεξεργασμένο

Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα μια βασική αρχή. Κόκκινο κρέας είναι το βοδινό, το χοιρινό, το αρνί και το μοσχαρίσιο. Το λευκό κρέας είναι το κοτόπουλο και η γαλοπούλα. Πολλοί πιστεύουν λανθασμένα ότι το χοιρινό ανήκει στα λευκά κρέατα, δεν είναι έτσι. Σε επίπεδο επιστημονικής έρευνας, η πιο σημαντική διάκριση δεν είναι το χρώμα, αλλά αν το κρέας έχει υποστεί επεξεργασία.

Επεξεργασμένο κρέας είναι κάθε προϊόν που έχει αλατιστεί, καπνιστεί ή συντηρηθεί χημικά. Δηλαδή τα αλλαντικά, το ζαμπόν, ο κιμάς σε συσκευασία, τα λουκάνικα, το σαλάμι, τα hot dog. Μη επεξεργασμένο είναι το φρέσκο κρέας που αγοράζουμε απευθείας από τον κρεοπώλη ή το σούπερ μάρκετ χωρίς πρόσθετα.

Τι λένε οι μεγάλοι οργανισμοί υγείας

Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας Καρκίνου (IARC), τμήμα του ΠΟΥ, κατατάσσει το επεξεργασμένο κρέας στην Ομάδα 1 (σαφώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο), ενώ το μη επεξεργασμένο κόκκινο κρέας τοποθετείται στην Ομάδα 2Α (πιθανώς καρκινογόνο). Αυτή η διαφορά στην κατάταξη δεν ήταν τυχαία. Αντικατοπτρίζει το διαφορετικό επίπεδο επιστημονικής τεκμηρίωσης για κάθε κατηγορία.

Ωστόσο, όταν βγήκε αυτή η ανακοίνωση, πολλά μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν το hot dog ως εξίσου επικίνδυνο με το τσιγάρο. Αυτό δεν είναι ακριβές: η Ομάδα 1 αφορά μόνο τον τύπο τεκμηρίωσης, όχι το μέγεθος του κινδύνου. Το κάπνισμα, για παράδειγμα, αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα κατά πολλές φορές παραπάνω. Το επεξεργασμένο κρέας αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου παχέος εντέρου σε πολύ μικρότερο βαθμό.

Ποιοι κίνδυνοι έχουν τεκμηριωθεί για τον καρκίνο

Σε δύο μεγάλες αμερικανικές κοόρτες συνολικά 134.497 συμμετεχόντων (Nurses' Health Study και Health Professionals Follow-up Study), η κατανάλωση επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου παχέος εντέρου, και ιδιαίτερα έντονα με καρκίνο του συνδέθηκε ισχυρότερα με καρκίνο του καρκίνο στο κατώτερο τμήμα του παχέος εντέρου (HR 1,36 ανά μερίδα την ημέρα).

Νεότερη μετα-ανάλυση 27 μελετών με πάνω από 1 εκατομμύριο συμμετέχοντες (2025) διαπίστωσε ότι η κατανάλωση βοδινού κρέατος συνδέεται με 30% αύξηση του συνολικού κινδύνου καρκίνου παχέος εντέρου.

Παράλληλα, συστηματική ανασκόπηση 118 άρθρων από 56 κοόρτες με πάνω από 6 εκατομμύρια συμμετέχοντες έδειξε ότι η μείωση της κατανάλωσης μη επεξεργασμένου κρέατος κατά 3 μερίδες την εβδομάδα συνδέεται με πολύ μικρή, αλλά υπαρκτή, μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο. Με άλλα λόγια: το μη επεξεργασμένο κρέας δεν είναι αθώο, αλλά ο κίνδυνος είναι σαφώς μικρότερος.

Γιατί το επεξεργασμένο κρέας είναι πιο επικίνδυνο. Οι μηχανισμοί

Δεν πρόκειται για εικασίες. Η επιστήμη έχει εντοπίσει συγκεκριμένες χημικές διεργασίες:

Η υψηλή θερμοκρασία κατά το μαγείρεμα του κρέατος παράγει επιβλαβείς ουσίες: ετεροκυκλικές αμίνες, πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες και προϊόντα γλυκοζυλίωσης. Επιπλέον, ο αιμικός σίδηρος προωθεί τον σχηματισμό τοξικών παραπροϊόντων στο παχύ έντερο.

Η L-καρνιτίνη του κρέατος μεταβολίζεται από βακτήρια του εντέρου σε τριμεθυλαμίνη (TMA), η οποία στη συνέχεια μετατρέπεται στο ήπαρ σε ΤΜΑΟ. Μια ουσία που προκαλεί βλάβη στο καρδιαγγειακό σύστημα. Έρευνα του Πανεπιστημίου Tufts επιβεβαίωσε ότι το ΤΜΑΟ, η γλυκόζη αίματος και η χρόνια φλεγμονή αποτελούν τρεις βασικούς μηχανισμούς που εξηγούν τη σύνδεση κόκκινου κρέατος και καρδιαγγειακής νόσου.. Αυτοί οι μηχανισμοί εμφανίζονται πιο σημαντικοί από ό,τι η χοληστερόλη ή η κορεσμένη λιπαρά.

Στο επεξεργασμένο κρέας, τα νιτρικά άλατα που χρησιμοποιούνται ως συντηρητικά, το αιμικό σίδηρο, τα κορεσμένα λίπη και τα τελικά προϊόντα γλυκοζυλίωσης συμβάλλουν από κοινού στον αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 και αντίστασης στην ινσουλίνη.

Πόσο κρέας είναι "πολύ";

Δεν υπάρχει κατώφλι μηδενικού κινδύνου, αλλά υπάρχει πρακτική λογική. Οι περισσότερες διεθνείς οδηγίες συστήνουν:

- Μη επεξεργασμένο κόκκινο κρέας: έως 2–3 μερίδες (περίπου 350–500 γρ. μαγειρεμένου) την εβδομάδα
- Επεξεργασμένο κρέας (αλλαντικά, λουκάνικα): ελάχιστα έως καθόλου

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια περιστασιακή μπριζόλα ή μια φέτα ζαμπόν σε διάφορες εορτές είναι καταστροφή. Η υγεία διαμορφώνεται από τις συνήθειες μας διαχρονικά και όχι από μεμονωμένες επιλογές.

Το ευρύτερο διατροφικό πλαίσιο

Η επιστημονική βιβλιογραφία επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι από το κρέας δεν είναι ανεξάρτητοι αλλά επηρεάζονται σημαντικά από το συνολικό διατροφικό πρότυπο, τον τρόπο ζωής και γενετικούς παράγοντες. Η Μεσογειακή Διατροφή, που περιλαμβάνει μέτρια κατανάλωση κόκκινου κρέατος σε πλαίσιο πλούσιο σε λαχανικά, όσπρια και ψάρι, εμφανίζεται να μετριάζει τους κινδύνους.

Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι η μπριζόλα της Κυριακής αλλά το κάθε μέρα αλλαντικό στο σάντουιτς, το hot dog στο κυλικείο, το λουκάνικο στην λουκανικόπιτα, το ζαμπόν στη ζαμπονοτυρόπιτα . Αυτή η καθημερινή, σωρευτική κατανάλωση είναι εκείνη που η επιστήμη συνδέει με αυξημένο κίνδυνο.

Τι να κρατήσετε από όλα αυτά;

Δεν χρειάζεται να εξαλείψετε το κόκκινο κρέας από τη διατροφή σας. Χρειάζεται να το επιλέξετε σωστά: φρέσκο, σε λογικές ποσότητες, με ποικιλία στο διατροφικό σας πλαίσιο.

Όμως το επεξεργασμένο κρέας, αυτό πρέπει να το μειώσετε όσο περισσότερο μπορείτε.

09/06/2026

Όταν το φαγητό σου, σου χαλάει τη διάθεση.

Η κατάθλιψη είναι ένα από τα πιο συχνά ψυχιατρικά νοσήματα στον σύγχρονο κόσμο, με σημαντική επίδραση στην ποιότητα ζωής, την κοινωνική λειτουργικότητα και τη γενικότερη υγεία. Τις τελευταίες δεκαετίες, η έρευνα έχει εστιάσει όχι μόνο στις ψυχοθεραπευτικές και φαρμακευτικές προσεγγίσεις, αλλά και στους παράγοντες του περιβάλλοντος – και ιδιαίτερα στη διατροφή – ως καθοριστικούς για την πρόληψη και τη θεραπεία της κατάθλιψης.

Δυτική διατροφή και αυξημένος κίνδυνος κατάθλιψης

Ένα από τα πιο σταθερά συμπεράσματα της επιστημονικής βιβλιογραφίας είναι ότι η διατροφή δυτικού τύπου (Western diet) συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης και άγχους. Δηλαδή όταν καταναλώνουμε πολλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ή τροφές πλούσιες σε κορεσμένα λιπαρά ή επεξεργασμένους υδατάνθρακες ή γλυκά.

Σε μια κλασική μελέτη με 1.046 γυναίκες (20–93 ετών) στην Αυστραλία έδειξε ότι αυτού του τύπου διατροφή συσχετιζόταν με υψηλότερες τιμές σε δείκτες ψυχολογικών συμπτωμάτων (ερωτηματολόγιο GHQ-12), ενώ η μια διατροφή με λαχανικά, φρούτα, ψάρια, κρέας, όσπρια και πλήρη δημητριακά οδηγούσε σε χαμηλότερες πιθανότητες για βαριά κατάθλιψη, δυσθυμία και διαταραχές άγχους.

Πρόσφατες μετααναλύσεις και προοπτικές μελέτες επιβεβαιώνουν αυτό το εύρημα: η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης, ενώ η υψηλή πρόσληψη φρούτων, λαχανικών, πλήρων δημητριακών και ψαριών τον μειώνει.

Αναψυκτικά και κατάθλιψη: ο νέος μηχανισμός μέσω του μικροβιώματος

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και πρόσφατη έρευνα, δημοσιευμένη στο JAMA Psychiatry (Οκτώβριος 2025), φέρνει ένα νέο και σημαντικό στοιχείο: η κατανάλωση αναψυκτικών (συχνά με ζάχαρη ή με τεχνητά γλυκαντικά) συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο διάγνωσης με μείζων καταθλιπτική διαταραχή (MDD) και με πιο σοβαρά συμπτώματα κατάθλιψης.

Η μελέτη αφορούσε σχεδόν 1.000 άτομα, από τα οποία πάνω από 400 είχαν διαγνωστεί με MDD. Το πιο σημαντικό: η σχέση μεταξύ αναψυκτικών και κατάθλιψης ήταν σημαντικά «μεταβιβάσιμη» (mediated) από τις μεταβολές στο γαστρεντερικό μικροβίωμα, και συγκεκριμένα από την αύξηση της βακτηριακής γενιάς Eggerthella.

Η Eggerthella είναι ένα βακτήριο που έχει ήδη συσχετιστεί με κατάθλιψη και φλεγμονώδεις διαδικασίες. Οι ερευνητές παρατηρούν ότι η αύξηση της Eggerthella εξηγεί περίπου:

- 3,8% του συνολικού αποτελέσματος των αναψυκτικών στη διάγνωση MDD
- 5,0% του αποτελέσματος στη σοβαρότητα των συμπτωμάτων

Αυτό το εύρημα είναι πολύ σημαντικό, γιατί για πρώτη φορά προτείνεται ένας συγκεκριμένος βιολογικός μηχανισμός μέσω του οποίου η διατροφή (αναψυκτικά) επηρεάζει την ψυχική υγεία: διατροφή → αλλαγή μικροβιώματος → αύξηση Eggerthella → φλεγμονή & διαταραχή του άξονα έντερο–έγκειρα → κατάθλιψη.

Η σχέση ήταν ιδιαίτερα ισχυρή στις γυναίκες: οι γυναίκες με υψηλή κατανάλωση αναψυκτικών είχαν 17% μεγαλύτερη πιθανότητα κατάθλιψης.

Η μεσογειακή διατροφή ως προστατευτικός παράγοντας

Σε αντίθεση με τη δυτική διατροφή, η μεσογειακή διατροφή παρουσιάζει σταθερά προστατευτική δράση κατά της κατάθλιψης. Περιλαμβάνει:

- υψηλή πρόσληψη λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, πλήρων δημητριακών, ελαιόλαδου
- μέτρια πρόσληψη ψαριών, κρέατος και γαλακτοκομικών
- χαμηλή πρόσληψη κρέατος, γλυκών, επεξεργασμένων τροφών

Μια umbrella review προοπτικών μελετών έδειξε ότι η υψηλή προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή μειώνει τον κίνδυνο κατάθλιψης έως 33%.

Η κλινική δοκιμή SMILES (2017) έδειξε ότι μια διατροφική παρέμβαση 12 εβδομάδων με μεσογειακή διατροφή, που συνδύαζε την καθοδήγηση διατροφολόγου, αποδείχθηκε ανώτερη από μια ομάδα που παρέσχε μόνο κοινωνική υποστήριξη: στο τέλος της παρέμβασης, 32% των συμμετεχόντων στη διατροφική ομάδα βρέθηκαν με απαλλαγή από τα συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ στην ομάδα υποστήριξης το ποσοστό ήταν μόνο 8%.

Η μελέτη HELFIMED (6 μήνες) με 152 άτομα επιβεβαίωσε ότι η βελτίωση της εφαρμογής και προσήλωσης στη μεσογειακή διατροφή συσχετιζόταν με μειωμένα συμπτώματα κατάθλιψης.

Ο ρόλος του μικροβιώματος και του άξονα έντερου–εγκέφαλου

Το γαστρεντερικό μικροβίωμα είναι ένας κρίσιμος συνδετικός παράγοντας μεταξύ διατροφής και ψυχικής υγείας. Παράγει:

- λιπαρά οξέα μικρής αλυσίδας short-chain fatty acids (SCFAs) όπως το βουτυρικό
- νευροδιαβιβαστές: σεροτονίνη, GABA, κατεχολάμινες, ακετυλοχολίνη
- βιοενεργούς μεταβολίτες που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα και τον άξονα υποθάλαμο–υπόφυση–επινεφρίδια

Μελέτες δείχνουν ότι άτομα με κατάθλιψη έχουν:

- αυξημένα βακτήρια με φλεγμονώδεις ιδιότητες (π. χ. Eggerthella)
- μειωμένα βακτήρια με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες ή που παράγουν SCFA

Η διατροφή μπορεί να μεταβάλει το μικροβίωμα μέσα σε μία ημέρα. Η μεσογειακή διατροφή, τα οι φυτικές ίνες, τα ζυμωμένα τρόφιμα (τουρσιά) και τα πρεβιοτικά ενισχύουν τα ευεργετικά βακτήρια και μειώνουν τη φλεγμονή.

Με βάση την έρευνα, οι βασικές διατροφικές στρατηγικές για την πρόληψη και τη θεραπεία της κατάθλιψης είναι:

- Μειώστε την κατανάλωση αναψυκτικών και υπερεπεξεργασμένων τροφών
- Προτιμήστε νερά, τσάι, φυσικούς χυμούς (με περιορισμό και προσοχή)
- Αποφύγετε αναψυκτικά τύπου cola, ενεργειακά ποτά με ζάχαρη ή τεχνητά γλυκαντικά
- Αυξήστε την πρόσληψη φρούτων, λαχανικών, πλήρων δημητριακών, οσπρίων
- οι φυτικές ίνες ενισχύουν τα ευεργετικά βακτήρια και τα SCFAs
- Προτιμήστε ψάρια, κοτόπουλο , ξηρούς καρπούς, ελαιόλαδο
- Τα Ω3 και οι πολυφαινόλες μειώνουν τη φλεγμονή και την οξειδωτική καταπόνηση
- Ενσωματώστε ζυμωμένα προϊόντα (τουρσί) Ενισχύουν το μικροβίωμα και την παραγωγή νευροδιαβιβαστών
- Ακολουθήστε τη μεσογειακή διατροφή ως μόνιμο πρότυπο διατροφής
- Όχι απλώς ως δίαιτα, αλλά ως τρόπο ζωής: μαγείρεμα στο σπίτι, κοινά γεύματα, εποχιακά τρόφιμα, φυσική δραστηριότητα
- Συζητήστε με διατροφολόγο ή ειδικό ψυχικής υγείας. Η διατροφική συμβουλευτική είναι πιο αποτελεσματική όταν χορηγείται από ειδικό.

08/06/2026

Ξεκίνησαν οι ζέστες και δύσκολα πάει κάτω το ζεστό φαγητό. Η όρεξή μας πάει πιο πολύ προς τη σαλάτα και τη δροσερή τους αίσθηση.

Αλλά και δεν αφήνω στην άκρη τη συνήθειά μου για όσπρια. Βράζω λοιπον τα όσπριά μου και τα βάζω στο ψυγείο αποβραδύς να κρυώσουν. Την επόμενη ψιλοκόβω τα λαχανικά μου, προσθέτω το λάδι και το τόνο και βάζω και στο πιάτο τα ρεβίθια. Λίγο μπούκοβο και έτοιμη η σαλάτα με όσπρια και τόνο. Ένα απλό πιάτο

100g ρεβίθια
150g ντομάτα
150g αγγούρι
150g πιπεριά
1 κ.σ. ελαιόλαδο
120g τόνο σε λάδι

Μια χορταστική μερίδα με 600θερμίδες, 47.4g πρωτείνη, 45.5g υδατάνθρακα, 26.4g λίπος και 12.7g φυτικές ίνες.

08/06/2026

Πεπτίδια. Μια νέα, αμφιλεγόμενη τάση, στο χώρο της ευεξίας.

Τα πεπτίδια έχουν γίνει ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα στον χώρο της υγείας και της ευεξίας. Παρότι ορισμένα πεπτιδικά φάρμακα έχουν αποδεδειγμένα οφέλη, πολλά από τα προϊόντα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο βασίζονται περισσότερο σε υποσχέσεις και προσωπικές μαρτυρίες παρά σε ισχυρά κλινικά δεδομένα.

Η έλλειψη ποιοτικού ελέγχου και οι περιορισμένες μελέτες σε ανθρώπους αποτελούν σημαντικούς λόγους επιφυλακής. Πριν υιοθετήσουμε οποιαδήποτε νέα τάση, αξίζει να θυμόμαστε ότι η επιστήμη χρειάζεται χρόνο για να επιβεβαιώσει τι πραγματικά λειτουργεί και τι όχι.

06/06/2026

«Φυσικό» δεν σημαίνει πάντα ασφαλές: Η αυξανόμενη ανησυχία για τη βλάβη του ήπατος από συμπληρώματα

Τα τελευταία χρόνια η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής έχει αυξηθεί εντυπωσιακά. Προϊόντα που υπόσχονται καλύτερη υγεία, ενίσχυση του ανοσοποιητικού, αποτοξίνωση, απώλεια βάρους ή αντιγήρανση κατακλύζουν την αγορά και συχνά προβάλλονται ως «φυσικές» και επομένως ασφαλείς επιλογές. Ωστόσο, οι ειδικοί στην ηπατολογία προειδοποιούν ότι αυτή η αντίληψη δεν ανταποκρίνεται πάντα στην πραγματικότητα. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Μελέτης του Ήπατος (EASL) το 2026, τα περιστατικά ηπατικής βλάβης που σχετίζονται με φυτικά σκευάσματα και συμπληρώματα διατροφής φαίνεται να αυξάνονται παγκοσμίως.

Η κατάσταση αυτή περιγράφεται με τον όρο Herb-Induced Liver Injury (HILI), δηλαδή ηπατική βλάβη που προκαλείται από βότανα, φυτικά εκχυλίσματα ή άλλα συμπληρώματα διατροφής. Αν και τα περιστατικά παραμένουν σχετικά σπάνια σε σχέση με τον τεράστιο αριθμό χρηστών, η αυξανόμενη κατανάλωση τέτοιων προϊόντων έχει οδηγήσει και σε αύξηση των αναφορών ηπατοτοξικότητας.

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι ότι τα συμπληρώματα δεν υπόκεινται πάντοτε στον ίδιο αυστηρό έλεγχο που ισχύει για τα φάρμακα. Σε πολλές χώρες ταξινομούνται ως τρόφιμα και όχι ως φαρμακευτικά προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να κυκλοφορήσουν στην αγορά χωρίς να έχουν προηγηθεί οι εκτεταμένες κλινικές δοκιμές που απαιτούνται για τα φάρμακα. Παράλληλα, η αγορά περιλαμβάνει δεκάδες χιλιάδες διαφορετικά προϊόντα, πολλά από τα οποία περιέχουν πολλαπλά συστατικά, εκχυλίσματα υψηλής συγκέντρωσης ή ουσίες που δεν αναγράφονται με ακρίβεια στην ετικέτα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του κουρκουμά. Ως μπαχαρικό αποτελεί συστατικό της παραδοσιακής διατροφής σε πολλές χώρες και γενικά θεωρείται ασφαλές. Ωστόσο, τα συμπληρώματα κουρκουμά περιέχουν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες δραστικών ουσιών από όσες θα κατανάλωνε κάποιος μέσω της διατροφής του. Επιπλέον, πολλά σκευάσματα περιέχουν πιπερίνη, ένα εκχύλισμα μαύρου πιπεριού που αυξάνει σημαντικά την απορρόφηση της κουρκουμίνης. Αυτή η αυξημένη βιοδιαθεσιμότητα φαίνεται ότι μπορεί να αυξήσει και τον κίνδυνο ηπατικής βλάβης σε ευαίσθητα άτομα. Οι περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζονται μέσα στους πρώτους μήνες χρήσης και συνήθως υποχωρούν μετά τη διακοπή του συμπληρώματος.

Πέρα από τον κουρκουμά, οι ερευνητές έχουν συσχετίσει με περιστατικά ηπατοτοξικότητας και άλλα δημοφιλή συμπληρώματα όπως το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού, η ashwagandha, η μαγιά του κόκκινου ρυζιού και άλλα προϊόντα απώλειας βάρους ή αθλητικής απόδοσης. Μερικά μάλιστα από αυτά που διακινούνται μαζικά με πωλήσεις δικτυακού μάρκετινγκ. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χρήστης αυτών των προϊόντων θα εμφανίσει πρόβλημα στο ήπαρ. Σημαίνει όμως ότι υπάρχει ένας πραγματικός βιολογικός κίνδυνος που συχνά υποτιμάται.

Η διάγνωση αυτών των περιστατικών είναι συχνά δύσκολη. Πολλοί ασθενείς δεν αναφέρουν στον γιατρό τους ότι λαμβάνουν συμπληρώματα επειδή θεωρούν ότι δεν έχουν σημασία ή ότι είναι απολύτως ασφαλή. Ταυτόχρονα, αρκετοί επαγγελματίες υγείας δεν ρωτούν συστηματικά για τη χρήση συμπληρωμάτων. Ως αποτέλεσμα, η πραγματική αιτία της ηπατικής βλάβης μπορεί να καθυστερήσει να αναγνωριστεί.

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ότι δεν είναι πάντα σαφές ποιο ακριβώς συστατικό ευθύνεται για τη βλάβη. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν βρεθεί προϊόντα που περιείχαν ουσίες διαφορετικές από αυτές που αναγράφονταν στην ετικέτα ή ήταν επιμολυσμένα με φαρμακευτικές ουσίες και βαρέα μέταλλα. Αυτό καθιστά την αξιολόγηση της ασφάλειας ακόμη πιο δύσκολη.

Τα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν ηπατική βλάβη περιλαμβάνουν έντονη κόπωση, ναυτία, απώλεια όρεξης, πόνο στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, σκουρόχρωμα ούρα και ίκτερο, δηλαδή κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών. Αν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα κατά τη διάρκεια λήψης συμπληρωμάτων, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι τα συμπληρώματα δεν πρέπει να θεωρούνται αβλαβή μόνο και μόνο επειδή χαρακτηρίζονται ως «φυσικά». Πολλά έχουν πραγματικές φαρμακολογικές δράσεις, γεγονός που σημαίνει ότι μπορούν να προσφέρουν οφέλη αλλά και να προκαλέσουν παρενέργειες. Η χρήση τους θα πρέπει να γίνεται με την ίδια προσοχή που δείχνουμε και στα φάρμακα, ιδιαίτερα σε άτομα με προϋπάρχουσα ηπατική νόσο ή σε όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή.

Η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση δεν απορρίπτει συλλήβδην τα συμπληρώματα διατροφής. Υπογραμμίζει όμως ότι η ασφάλεια δεν είναι δεδομένη και ότι η αξιολόγηση κάθε προϊόντος πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε διαφημιστικούς ισχυρισμούς ή δημοφιλείς τάσεις των social media. Το γεγονός ότι κάτι είναι φυσικό δεν αποτελεί από μόνο του εγγύηση αποτελεσματικότητας ή ασφάλειας.

Διαιτολόγος online

17/06/2026

15/06/2026

14/06/2026

13/06/2026

11/06/2026

11/06/2026

09/06/2026

08/06/2026

08/06/2026

06/06/2026

Address

Telephone

Website

Alerts

Shortcuts

Share